Sân thượng đọng nước: thuỷ tù trên nóc nhà và cách sửa phong thủy

Sân thượng đọng nước sau mỗi trận mưa là chuyện quá quen với nhà phố mái bằng ở Việt Nam: vài vũng nước nằm đó cả ngày, phễu thu bị lá cây bịt kín, chân tường rêu xanh, rồi một hôm trần tầng dưới bắt đầu ố vàng. Người ta coi đó là chuyện chống thấm, nhưng nhìn theo Hình Pháp, đó còn là chuyện nước tù đọng ngay trên đỉnh ngôi nhà.

"Phong thuỷ sư chính là Kiến Trúc Sư Cổ vậy."

— Thầy Vũ Giới

Phần lớn các bài trong loạt hình sát – thế sát đô thị bàn về những gì ở chung quanh ngôi nhà: đường, cột, toà cao, cống, nước. Bài này quay lên trên đầu: cái mái của chính mình. Bài tiếp nối bài trụ hình sát – thế sát nhà phố, xét vì sao mái bằng, sân thượng thoát nước kém lại thành một dạng sát, cách nhận biết mức nặng nhẹ, và hướng sửa từ độ dốc, phễu thu tới chống thấm, bố trí sân thượng.

Sân thượng đọng nước là gì? Thuỷ tù trên đỉnh nhà

Ngôi nhà có nóc và có nền. Theo cách nhìn phu thê chính phối mà Thầy Vũ Giới hay giảng, nóc là phần dương, nền là phần âm; nóc che chở, nền nâng đỡ. Mái nhà là chỗ tiếp trời đầu tiên: nắng, gió, mưa đều chạm vào mái trước rồi mới tới phần còn lại. Mái tốt thì nhận mưa rồi trả nước đi nhanh, giữ cho phần dưới khô ráo, yên ổn.

Mái bằng, sân thượng thoát nước kém thì ngược lại: nước không đi mà nằm lại. Nước đứng yên, không chảy, không thoát, thì thành thuỷ tù, nước chết. Ở dưới đất, ao tù sau nhà đã là điều phong thuỷ dè chừng; nước tù đặt ngay trên đỉnh nhà thì càng gần, càng đè trực tiếp. Hình thực tế của nó cũng rất rõ: nước đọng thấm dần qua sàn mái, tầng ngay dưới luôn ẩm, nhất là phòng thờ và phòng ngủ trên cùng.

Sơ đồ dưới đây vẽ mặt cắt một căn nhà phố mái bằng. Bên trái là sân thượng phẳng, lõm ở giữa, phễu thu bị bịt, nước đọng thành vũng, mũi tên chỉ hơi ẩm thấm xuống phòng tầng trên cùng. Bên phải là sân thượng được làm lại có độ dốc về phễu thu sát tường biên, có lớp chống thấm và lớp chống nóng, nước chảy đi hết.

Cần phân biệt vũng nước đọng do sai độ dốc với nước tạm đọng trong vài phút khi mưa to rồi rút hết. Mái nào cũng có lúc nước dồn về phễu; cái đáng lo là nước nằm lại nhiều giờ, nhiều ngày sau khi tạnh mưa.

Vì sao nước đọng trên mái lại thành sát?

Thuỷ ở trên đầu, mà lại là thuỷ chết

Trong phong thuỷ, thuỷ chủ về sự lưu thông. Thuỷ đẹp là thuỷ chảy, uốn, ôm, đi rồi lại về. Thuỷ xấu là thuỷ xung, thuỷ tiết, và thuỷ tù. Thuỷ tù không có sinh khí, lâu ngày sinh rêu, sinh muỗi, sinh mùi. Đặt cái thuỷ tù ấy ở nóc, nơi lẽ ra phải khô, thoáng, nhận dương khí, là đảo ngược cái lý của mái.

Nóc nặng, ẩm đè xuống phần dưới

Nước có trọng lượng. Một vài vũng nước nhỏ không đáng kể với kết cấu, nhưng sân thượng lõm, đọng nước thường xuyên, cộng thêm bồn cây đất ướt, bồn nước, rác lá mục, thì cái nóc bắt đầu "nặng" và "ướt". Nóc nặng ẩm thì tầng trên cùng ẩm theo; phòng thờ, phòng ngủ đặt ở đó chịu trực tiếp. Phần lỗi khu ướt đè lên phòng thờ theo chiều đứng có trong bài nhà vệ sinh trên bếp, phòng thờ; nước đọng trên mái là cùng một loại lỗi nhưng đến từ trời chứ không từ ống.

Mái hỏng là gốc nhà hỏng dần

Nước đọng lâu làm hỏng lớp chống thấm, ngấm vào bê tông, có khi làm rỉ thép. Cái hư này không thấy ngay, mà tích dần. Thầy Vũ Giới vẫn nói phong thuỷ là y học cho đất đai, cho ngôi nhà; bệnh ở mái giống như bệnh mãn tính, không đau ngay nhưng làm suy dần cả cơ thể. Đọc hình mái cho đúng cũng là đọc sức khoẻ của chính ngôi nhà.

Nhận biết mức độ: từ vũng nước nhỏ đến mái thấm

Muốn xét sân thượng, nên lên mái sau một trận mưa vài giờ, nhìn xem nước còn đọng ở đâu, bao nhiêu, rồi xuống tầng dưới nhìn trần ngay dưới chỗ đọng.

Dấu hiệu nhận biết	Nguyên nhân thường gặp	Mức độ	Hướng xử lý
Vài vũng nhỏ, khô sau nửa ngày	Mặt lát hơi lồi lõm cục bộ	Nhẹ	Theo dõi, giữ phễu thu sạch, sửa cục bộ khi lát lại
Vũng lớn ở giữa sân thượng, nằm nhiều ngày	Sân không có độ dốc hoặc dốc ngược	Trung bình – nặng	Làm lại lớp tạo dốc về phễu thu, chống thấm lại
Nước dồn quanh phễu nhưng không xuống	Phễu thu nhỏ, bị lá, rác, túi nilon bịt	Trung bình	Vệ sinh định kỳ, lắp cầu chắn rác, tăng số phễu
Chân tường sân thượng rêu, bong sơn	Nước đọng sát chân tường, chống thấm cổ tường kém	Trung bình	Xử lý chống thấm cổ tường, tạo dốc ra xa chân tường
Trần tầng dưới ố, rỉ nước khi mưa	Nước đã thấm qua sàn mái	Nặng	Kỹ sư kiểm tra, làm lại toàn bộ chống thấm và lớp dốc
Bồn cây xây trên sàn mái luôn ướt	Bồn không có lớp chống thấm, thoát nước kém	Trung bình	Làm bồn có đáy chống thấm riêng, thoát nước về phễu

Nặng nhất là khi nước đọng ngay trên phòng thờ hoặc phòng ngủ chính tầng trên cùng, và đã có dấu hiệu thấm. Lúc ấy cả hình lẫn khí đều đã bị ảnh hưởng, không nên chờ.

Hướng sửa: độ dốc, phễu thu, chống thấm, chống nóng

Đây là phần mà Hình Pháp và kỹ thuật xây dựng gặp nhau gần như trọn vẹn. Sửa đúng kỹ thuật thì cũng là sửa đúng phong thuỷ. Các việc đụng tới sàn mái, lớp chống thấm nên có kỹ sư hoặc đơn vị chống thấm có kinh nghiệm.

Tạo dốc cho nước đi

Mái bằng không có nghĩa là phẳng tuyệt đối. Sân thượng cần một lớp tạo dốc để nước chảy về phễu thu. Độ dốc bao nhiêu, chia mấy mặt dốc, theo chỉ định của kỹ sư và tiêu chuẩn thi công. Về phong thuỷ, chỉ cần nhớ: nước trên mái phải có đường đi, và đường đi ấy nên dồn về phía sau hoặc sát tường biên, không dồn vào giữa nhà.

Phễu thu đủ, đúng chỗ, sạch

Phễu thu nên đặt ở điểm thấp nhất của mặt dốc, có cầu chắn rác. Nhà có cây xanh trên mái, gần cây lớn của hàng xóm thì phải vệ sinh phễu thường xuyên hơn, nhất là trước mùa mưa. Ống thoát từ phễu đi xuống theo tường biên hoặc hộp kỹ thuật, không đi ngang qua trần phòng thờ.

Chống thấm và chống nóng

Lớp chống thấm là cái vỏ bảo vệ ngôi nhà khỏi nước trời. Phía trên có thể thêm lớp chống nóng, lớp lát bảo vệ. Cổ tường, chân lan can, chân bồn cây là những chỗ hay thấm nhất, cần xử lý kỹ. Nhà phố ở miền Nam nắng gắt, miền Bắc nồm ẩm, mỗi nơi chọn vật liệu khác nhau, nên hỏi đơn vị thi công có kinh nghiệm tại chỗ.

Cân nhắc mái che một phần

Có nhà làm thêm mái tôn hoặc mái ngói nhẹ che một phần hoặc toàn bộ sân thượng. Mái che có độ dốc, nước đi nhanh, sàn bên dưới khô, lại chống nóng. Tuy vậy, mái che phải có máng xối, ống thoát riêng, và không được đổ nước sang nhà bên. Chuyện nước mái đổ sang hàng xóm có bài máng xối nhà bên đổ nước sang.

Bố trí sân thượng cho khô, nhẹ, có sinh khí

Sửa nước xong rồi, còn phải bố trí sân thượng cho đúng tinh thần của nóc nhà: khô, nhẹ, thoáng.

• Cây xanh trong chậu, không xây bồn đất nặng trên sàn, hoặc nếu xây thì bồn phải có đáy chống thấm riêng, thoát nước tốt. Cây trên mái đưa sinh khí lên đỉnh nhà, nhưng đất ướt đè sàn là đưa ẩm lên theo.
• Bồn nước, máy nước nóng, giàn máy móc đặt trên giá, về phía sau hoặc sát tường biên, không đặt ngay trên phòng thờ. Phần khối nặng trên mái có thể đọc thêm trong bài long đánh nóc nhà trong phong thuỷ hình pháp.
• Khu phơi đồ, khu giặt về phía sau, sàn khu này dốc riêng về phễu.
• Không để đồ cũ, phế liệu chất đống trên mái; đồ cũ dồn trên nóc vừa đọng nước, vừa thành khí tạp ngay đỉnh nhà.
• Giữ sân thượng sạch, có người lên thường xuyên. Mái bỏ hoang, cả năm không ai lên, là mái dễ hỏng và khí ở đó cũng chết dần.

Ví dụ một căn nhà ống bốn tầng, mặt tiền 4 m: sân thượng lát gạch đã lâu, phễu thu duy nhất ở góc trước, giữa sân hơi lõm, phía trên phòng thờ tầng bốn. Sau mỗi trận mưa, nước đọng thành vũng ngay trên phòng thờ, trần phòng thờ đã có vết ố. Hướng sửa: đục bỏ lớp lát cũ, làm lớp tạo dốc về hai phễu thu mới sát tường biên phía sau, chống thấm lại toàn bộ, lát gạch chống nóng; dời bồn nước về góc sau; đặt cây trong chậu ở phía trước. Bàn thờ được dời tạm trong lúc thi công và đặt lại khi trần đã khô hẳn.

Những sai lầm thường gặp với mái bằng, sân thượng

• Chỉ quét sơn chống thấm lên trên mà không sửa dốc: lớp sơn mới che được một thời gian, nhưng nước vẫn đọng ở chỗ cũ, sớm muộn lại thấm. Gốc là nước không có đường đi.
• Lát chồng gạch mới lên gạch cũ: mái nặng thêm, cổ tường thấp đi, có khi lại làm mất độ dốc vốn có.
• Bịt phễu thu để "giữ nước tưới cây" hoặc để phễu bị rác bịt mà không biết: mái biến thành cái chậu chứa nước trên đầu.
• Xây bồn cây, tiểu cảnh nước trên mái không tính thoát nước: muốn đưa sinh khí lên nóc nhưng lại đặt cả đất ướt và nước tù lên đó.
• Đặt bàn thờ ngay dưới chỗ trần đã ố và chỉ lau sơn lại cho sạch: cái gốc thấm vẫn còn ngay trên đầu bàn thờ.
• Coi chuyện mái chỉ là chuyện của thợ: thợ sửa kỹ thuật, nhưng việc bố trí trên mái cái gì ở trước, cái gì ở sau, cái gì trên phòng thờ, là việc của người xem Hình Pháp và gia chủ.

"Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng."

— Thầy Vũ Giới

Tóm lại, sân thượng đọng nước là thuỷ tù ngay trên đỉnh nhà: nước chết trên nóc, nóc nặng ẩm đè xuống tầng trên cùng, mái hỏng dần từ bên trong. Nhận biết bằng cách lên mái sau mưa và nhìn trần tầng dưới. Sửa thì tạo dốc cho nước đi về phía sau hoặc tường biên, đủ phễu thu và giữ sạch, chống thấm chống nóng kỹ, có thể thêm mái che một phần; rồi bố trí sân thượng khô, nhẹ, có cây trong chậu, khối nặng về phía sau. Cái nóc khô thì cả nhà mới yên. Nước ở phía sau nhà dưới mặt đất thì xem thêm bài ao hồ sau nhà.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Bể bơi trên sân thượng
• Nhà vệ sinh trên bếp, phòng thờ
• Long đánh nóc nhà trong phong thuỷ hình pháp

Câu hỏi thường gặp

Sân thượng đọng nước có ảnh hưởng phong thuỷ không?

Có. Nước đọng lâu trên mái là thuỷ tù trên đỉnh nhà, làm nóc nặng và ẩm, ảnh hưởng trực tiếp tới tầng trên cùng, nhất là phòng thờ.

Đọng nước bao lâu thì đáng lo?

Nước rút hết sau mưa ít lâu là bình thường. Vũng nước nằm nhiều giờ, nhiều ngày, hoặc trần tầng dưới đã ố là dấu hiệu cần sửa.

Có nên làm mái tôn che sân thượng?

Có thể, mái che có dốc giúp nước đi nhanh và chống nóng. Nhưng phải có máng xối, ống thoát riêng, không đổ nước sang nhà bên.

Trồng cây trên sân thượng có sao không?

Cây đưa sinh khí lên mái, tốt. Nên trồng trong chậu hoặc bồn có đáy chống thấm, thoát nước tốt, không để đất ướt đè trực tiếp lên sàn.

Phòng thờ ngay dưới sân thượng bị thấm phải làm gì?

Dời tạm bàn thờ, nhờ kỹ sư kiểm tra, làm lại lớp dốc và chống thấm phía trên, đợi trần khô hẳn rồi mới đặt lại.