Bể bơi trên sân thượng: thuỷ đè nóc nhà phố và góc nhìn phong thủy

Bể bơi trên sân thượng đang thành mốt ở nhà phố đô thị: đất chật, không còn chỗ dưới sân, thế là đưa bể bơi lên nóc, vừa có chỗ thư giãn vừa có cảnh đẹp chụp hình. Nhưng nhìn theo Hình Pháp, đặt cả một khối nước lớn lên đỉnh một căn nhà ống nhỏ là chuyện phải cân nhắc rất kỹ, cả về khí lẫn về kết cấu.

"Không thấu luật âm dương thì đừng hành phong thuỷ!"

— Thầy Vũ Giới

Bài này không nói rằng bể bơi trên cao lúc nào cũng xấu. Toà nhà lớn có kết cấu được thiết kế riêng cho bể, có tầng kỹ thuật bên dưới, có quy mô đủ để chứa một khối nước, thì chuyện khác. Cái cần bàn là nhà phố mặt tiền 4–5 m, bốn năm tầng, khi chủ nhà muốn có một cái bể trên mái. Bài tiếp nối bài trụ hình sát – thế sát nhà phố và đi liền với bài sân thượng đọng nước: nếu vài vũng nước đọng trên mái đã là chuyện cần sửa, thì một bể nước lớn đặt lên đó càng phải xét cho thấu.

Bể bơi trên sân thượng nhìn từ Hình Pháp: thuỷ trên đầu

Một ngôi nhà, theo cách nhìn của Liên Hoa, là một tiểu cục có nóc và nền. Nóc là phần dương, nhẹ, thông lên trời; nền là phần âm, nặng, vững, tiếp đất. Đó là thế phu thê chính phối của nóc và nền. Cái nặng nên ở dưới, cái nhẹ nên ở trên, thì ngôi nhà đứng vững như người đứng thẳng, chân chắc đầu nhẹ.

Bể bơi là một khối thuỷ lớn. Thuỷ thuộc âm, có trọng lượng, có tính đi xuống. Đặt khối thuỷ ấy lên nóc là đặt cái nặng, cái âm lên chỗ của cái nhẹ, cái dương. Thế nhà đảo lại: trên nặng dưới nhẹ. Đây cũng là tinh thần của lỗi đầu nặng chân nhẹ đã bàn trong bài tầng trên đua ra quá nhiều, chỉ khác là ở đây khối nặng không đua ra ngoài mà đè thẳng lên đỉnh.

Sơ đồ dưới đây vẽ mặt cắt hai trường hợp. Bên trái là nhà ống bốn tầng, bể bơi đặt trên sân thượng, ngay phía trên phòng thờ và phòng ngủ chính tầng bốn; mũi tên chỉ khối nước đè xuống và hơi ẩm thấm xuống. Bên phải là toà nhà lớn, bể bơi nằm trên một tầng kỹ thuật riêng, kết cấu bể tách khỏi các tầng ở, phía dưới là sảnh và phòng máy.

Nhìn hai hình là thấy chỗ khác nhau: ở toà lớn, bể là một bộ phận được thiết kế từ đầu, có tầng đệm; ở nhà phố, bể thường được "thêm vào" một cái mái vốn không sinh ra để mang nó.

Vì sao bể bơi trên nóc nhà phố là điều nên tránh?

Thuỷ đè nóc, âm lấn dương

Mái nhà cần khô, thoáng, nhận dương khí. Một bể nước lớn quanh năm trên mái làm phần nóc thành âm, ẩm. Tầng trên cùng, chỗ nhà phố thường đặt phòng thờ, phòng ngủ chính, nằm ngay dưới khối âm ấy. Bàn thờ dưới bể bơi là bàn thờ dưới một khối thuỷ lớn, không còn "phía trên chỉ có trời" như lẽ nên có.

Khối nặng trên kết cấu nhỏ

Nhà phố có bề ngang hẹp, cột và dầm được tính cho tải của sàn ở, sàn mái thông thường. Một bể bơi dù nhỏ cũng chứa một lượng nước rất nặng, cộng thêm thành bể, lớp chống thấm, thiết bị lọc. Đặt khối ấy lên mái một căn nhà đã xây mà không tính lại kết cấu là chuyện nguy hiểm thật sự, không còn là chuyện phong thuỷ. Bất kỳ ý định nào làm bể trên mái đều phải có kỹ sư kết cấu tính toán, kiểm tra cả cột, dầm, móng.

Nước động và rò rỉ trên đầu

Bể bơi không phải nước tĩnh: có máy bơm, có hệ lọc chạy, có tiếng nước, có người xuống bơi. Tất cả cái động ấy nằm trên đầu tầng ở. Rò rỉ, thấm là rủi ro thường trực: một vết nứt nhỏ ở thành bể là nước thấm thẳng xuống phòng bên dưới. Hình xấu đi cùng khí xấu.

Thế "đầu nặng" với khí của cả nhà

Thầy Vũ Giới vẫn nhắc ngôi nhà phải là một cơ thể sống. Cơ thể đầu nặng chân nhẹ thì đứng không vững, đi không chắc. Nhà đầu nặng thì cái gốc ở nền không đỡ nổi phần trên, khí trong nhà không yên. Đó là lý do ở nhà phố, nên xem bể bơi trên mái là việc nên tránh hơn là việc nên làm.

Khi nào bể bơi trên cao có thể chấp nhận?

Phong thuỷ không cấm đoán máy móc. Có những trường hợp bể trên cao chấp nhận được, với điều kiện đi kèm.

Trường hợp	Điều kiện cần có	Nhận định
Toà nhà lớn, bể thiết kế từ đầu	Kết cấu riêng cho bể, có tầng kỹ thuật bên dưới, bể không nằm trên căn hộ ở	Chấp nhận được; xét thêm vị trí bể so với tâm toà
Biệt thự rộng, bể trên khối thấp tầng	Bể trên mái khối phụ, không nằm trên phòng thờ, phòng ngủ chính	Có thể cân nhắc khi khối chính vẫn nặng và vững
Nhà phố xây mới, muốn có bể trên mái	Kết cấu tính riêng từ đầu, bể về phía sau, không trên phòng thờ	Nên tránh; nếu vẫn làm thì phải có kỹ sư và giữ bể nhỏ
Nhà phố đã xây, thêm bể lên mái cũ	Kết cấu không được tính cho tải bể	Không nên; rủi ro kết cấu và thấm cao
Bể nằm ngay trên phòng thờ	Bất kể quy mô	Không nên trong mọi trường hợp

Điểm chung của các trường hợp chấp nhận được: bể là một phần của thiết kế ngay từ đầu, có kết cấu riêng, có tầng đệm, không đè lên chỗ cần thanh tịnh, và tổng thể công trình vẫn giữ được thế "dưới vững trên nhẹ". Nhà phố nhỏ hiếm khi đáp ứng đủ những điều này.

Nếu muốn có nước trên sân thượng nhà phố: hướng thay thế

Nhu cầu có chỗ thư giãn, có nước, có cảnh trên mái là nhu cầu chính đáng. Hình Pháp không gạt bỏ nhu cầu ấy, chỉ tìm hình đúng cho nó.

Đưa nước xuống thấp

Nếu có sân sau, sân trước, hoặc khoảng lùi, một bể nước nhỏ, một hồ cảnh ở tầng trệt hợp với tính của thuỷ hơn: thuỷ ở dưới, nền vững thêm. Với nhà ống, đó có thể là hồ cảnh nhỏ ở sân sau, nước chảy, sạch.

Sân thượng khô, có cây, có mái che nhẹ

Thay vì bể bơi, sân thượng có thể làm vườn trên mái với cây trong chậu, giàn leo, mái che nhẹ, chỗ ngồi. Vòi sen ngoài trời, chậu ngâm chân nhỏ đặt sát tường sau có thể thoả phần nào nhu cầu có nước mà không đặt cả khối thuỷ lớn lên nóc.

Nếu vẫn làm: nhỏ, phía sau, có kỹ sư

Gia chủ đã quyết làm thì ít nhất phải: có kỹ sư kết cấu tính toán từ đầu; giữ bể nhỏ và nông; đặt bể về phía sau, sát tường biên, không trên phòng thờ và phòng ngủ chính; làm lớp chống thấm và tầng đệm kỹ thuật; bố trí phòng thờ ở vị trí khác không nằm dưới bể. Phần bổ cứu theo lý khí, nếu có, chỉ đứng sau và phải xét riêng cho căn nhà đó.

Ví dụ: một gia chủ có căn nhà ống mặt tiền 5 m, năm tầng, muốn làm bể bơi trên sân thượng. Phòng thờ đang ở tầng năm phía trước, phòng ngủ chính tầng năm phía sau. Phương án ban đầu đặt bể chiếm gần hết sân thượng. Hướng tư vấn theo Hình Pháp: không đặt bể trên mái nhà đã xây; thay vào đó làm vườn trên mái với mái che nhẹ ở nửa sau, chỗ ngồi thư giãn, vòi sen ngoài trời sát tường sau, cây trong chậu ở nửa trước, giữ khoảng phía trên phòng thờ khô ráo và sạch. Nếu gia chủ muốn có nước, làm một hồ cảnh nhỏ ở sân sau tầng trệt.

Năm câu hỏi trước khi quyết làm bể trên mái

Khi gia chủ mang một phương án bể bơi trên mái tới hỏi, người xem Hình Pháp thường đi qua năm câu hỏi theo thứ tự. Câu trước chưa qua thì chưa bàn tới câu sau.

1. Kết cấu có được tính cho bể từ đầu không? Nếu câu trả lời là không, hoặc "chắc là chịu được", thì dừng lại ở đây và mời kỹ sư kết cấu. An toàn của người ở là trên hết, phong thuỷ đứng sau.
2. Bể nằm trên phòng gì? Trên phòng thờ thì không làm. Trên phòng ngủ chính thì nên dời. Trên cầu thang, hành lang, khu phụ phía sau thì còn có thể xét.
3. Bể chiếm bao nhiêu phần mái? Bể chiếm gần hết sân thượng là cả cái nóc thành nước. Bể nhỏ, nông, nằm một góc phía sau thì thế nặng nhẹ khác hẳn.
4. Có tầng đệm kỹ thuật không? Giữa đáy bể và trần tầng ở có một lớp kỹ thuật, có thể kiểm tra, sửa chữa, thì rủi ro thấm và khí ẩm giảm nhiều.
5. Ngôi nhà còn giữ được thế dưới vững trên nhẹ không? Nhìn tổng thể khối nhà: tầng trệt có đặc, có vững không; các tầng trên có đua ra nhiều không; thêm bể vào thì cả khối nặng về đâu.

Đi hết năm câu hỏi, phần lớn nhà phố sẽ tự thấy câu trả lời. Đó cũng là cách Thầy Vũ Giới muốn người học làm việc: không phán "được" hay "không được" theo cảm tính, mà đi từ hình, từ kết cấu, từ thế của cả ngôi nhà.

Những hiểu sai thường gặp về bể bơi trên mái

• "Nước là tài, nước trên cao là tài từ trời xuống": nói vậy là lấy một câu dân gian để biện cho một cái hình sai. Thuỷ là tài khi thuỷ ở đúng vị, chảy đúng đường, chứ không phải cứ có nước là có tài.
• "Toà khách sạn làm được thì nhà mình làm được": toà lớn có kết cấu, tầng kỹ thuật và quy mô riêng; nhà phố nhỏ không có những thứ ấy.
• "Chỉ cần chống thấm tốt": chống thấm giải quyết chuyện nước rỉ, không giải quyết chuyện khối nặng đè nóc và thế đầu nặng chân nhẹ.
• "Bể nhỏ thì không sao": bể nhỏ thì nhẹ hơn, nhưng vẫn cần kỹ sư tính, và vẫn không nên đặt trên phòng thờ.
• Tự thêm bể lên mái cũ mà không hỏi kỹ sư: đây là rủi ro an toàn, phải dừng lại trước khi bàn phong thuỷ.

"Tôi nhắc lại: Thuật Phong Thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống."

— Thầy Vũ Giới

Tóm lại, bể bơi trên sân thượng là đặt một khối thuỷ lớn, nặng, động lên chỗ lẽ ra nhẹ và dương nhất của ngôi nhà. Ở toà nhà lớn có kết cấu riêng, tầng đệm kỹ thuật thì có thể chấp nhận; ở nhà phố nhỏ thì nên tránh, nhất là khi thêm vào mái cũ hoặc đặt trên phòng thờ. Muốn có nước, hãy đưa nước xuống thấp hoặc làm sân thượng khô có cây, có mái che nhẹ. Mọi phương án đụng tới tải trọng mái đều phải có kỹ sư kết cấu. Giữ nhà dưới vững trên nhẹ, đó là cái gốc.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Sân thượng đọng nước: thuỷ tù trên nóc nhà
• Tầng trên đua ra quá nhiều: đầu nặng chân nhẹ
• Cân bằng âm dương trong nhà ở theo Phong Thuỷ Liên Hoa

Câu hỏi thường gặp

Bể bơi trên sân thượng có xấu về phong thuỷ không?

Với nhà phố nhỏ thì nên tránh: thuỷ nặng đè nóc, âm lấn dương, thế đầu nặng chân nhẹ. Toà lớn có kết cấu riêng, tầng kỹ thuật bên dưới thì có thể chấp nhận.

Có thể thêm bể bơi lên mái nhà đã xây không?

Không nên. Mái cũ không được tính cho tải bể; muốn làm gì cũng phải có kỹ sư kết cấu kiểm tra trước.

Bể bơi đặt trên phòng thờ thì sao?

Không nên trong mọi trường hợp. Phía trên bàn thờ nên khô ráo, sạch, không có khối nước hay khu ướt đè lên.

Muốn có nước trên mái thì làm gì?

Có thể làm vòi sen ngoài trời, chậu nước nhỏ sát tường sau, hoặc đưa hồ cảnh xuống sân sau tầng trệt, nơi thuỷ hợp vị hơn.

Bể bơi trên mái toà chung cư có ảnh hưởng căn hộ bên dưới?

Toà lớn thường có tầng kỹ thuật ngăn giữa bể và căn hộ. Khi chọn căn, nên tìm hiểu vị trí bể và tránh căn nằm ngay dưới bể nếu có thể.