Nhà vệ sinh trên bếp, trên phòng thờ: lỗi mặt cắt nhà phong thủy

Nhà vệ sinh trên bếp, hay nhà vệ sinh tầng trên nằm đè lên phòng thờ tầng dưới, là lỗi chỉ nhìn ra khi xem mặt cắt ngôi nhà chứ không thấy trên từng mặt bằng riêng lẻ. Nhà phố nhiều tầng ở Việt Nam mắc lỗi này rất nhiều, vì mỗi tầng thường được bố trí riêng, không ai đặt các bản vẽ chồng lên nhau mà soi.

"Phong thuỷ chính là y học dành cho đất đai, là thuật trị bệnh cho địa cuộc."

— Thầy Vũ Giới

Người ta hay xem phong thuỷ theo mặt bằng: tầng trệt bếp ở đâu, cửa ở đâu, tầng hai phòng ngủ ở đâu. Nhưng ngôi nhà là một khối ba chiều. Khí không chỉ đi ngang trong từng tầng mà còn đi theo chiều đứng, từ nền lên mái. Thứ gì đặt ở tầng trên sẽ "ngồi" lên đầu thứ ở tầng dưới. Bài này thuộc loạt bài hình sát – thế sát đô thị, tiếp nối bài trụ hình sát – thế sát nhà phố; ở đây ta xét riêng các lỗi theo chiều đứng: nhà vệ sinh đè bếp, đè bàn thờ, và cách bố trí trục khu ướt cho đúng.

Nhà vệ sinh trên bếp, trên phòng thờ: lỗi của mặt cắt

Ở mỗi tầng, nhìn riêng thì không có gì sai: tầng trệt có bếp ở cuối nhà, tầng hai có một phòng ngủ kèm nhà vệ sinh ở phía sau. Nhưng khi chồng hai mặt bằng lên nhau mới thấy nhà vệ sinh tầng hai nằm ngay trên đầu bếp. Tương tự, phòng thờ đặt ở tầng ba phía trước, nhưng tầng bốn phía trên lại có một nhà vệ sinh chung nằm đúng trên đầu bàn thờ.

Thầy Vũ Giới giảng về thông thiên thấu địa: một chỗ quan trọng trong nhà cần phía dưới vững, phía trên thông và sạch. Bàn thờ là chỗ thờ phụng, cần thanh tịnh từ dưới lên trên. Bếp là chỗ giữ lửa, nuôi dưỡng, cần sạch và yên. Đặt uế thuỷ ngay trên hai chỗ ấy là để cái ô uế ngồi lên đầu cái thanh tịnh. Hình thì rất rõ: ống thoát chạy qua trần, nước thải đi qua ngay trên đầu người đứng bếp, ngay trên bát hương.

Sơ đồ dưới đây là mặt cắt dọc một căn nhà ống bốn tầng. Cột bên trái là trục các khu ướt đặt lệch lung tung: tầng hai có nhà vệ sinh đè lên bếp tầng trệt, tầng bốn có nhà vệ sinh đè lên phòng thờ tầng ba. Cột bên phải là cách sắp lại: các nhà vệ sinh xếp thẳng một trục sát tường biên, phòng thờ ở tầng trên cùng, phía trên chỉ có mái.

Lỗi này khác với lỗi nhà vệ sinh giữa nhà (đặt khu vệ sinh ở vùng tâm trên cùng một mặt bằng) đã bàn trong bài trung cung bị ô. Ở đây, nhà vệ sinh có thể nằm ở góc nhà, sát tường, hoàn toàn hợp lý trên mặt bằng tầng của nó, nhưng vẫn sai vì vị trí theo chiều đứng.

Vì sao uế thuỷ đè lên bếp, phòng thờ lại thành sát?

Ô uế đè thanh tịnh

Nhà vệ sinh là nơi chứa và thải uế thuỷ. Nước ấy đi theo ống, nhưng hình của nó vẫn là một khối uế treo trên trần tầng dưới. Bàn thờ dưới nhà vệ sinh thì cái thờ phụng bị đè dưới cái ô uế. Đây là lỗi mà người Việt, dù không học phong thuỷ, nghe qua cũng thấy không ổn, vì đạo thờ gia tiên vốn là gốc của người Việt: chỗ thờ phải được tôn lên, không bị thứ gì không sạch đè trên đầu.

Thuỷ uế đè hoả

Bếp thuộc hoả, nhà vệ sinh thuộc thuỷ uế. Thuỷ đè lên hoả là thế khắc theo chiều đứng. Ở mặt hình thực tế, ai làm nhà lâu đều biết: trần bếp ngay dưới nhà vệ sinh là chỗ dễ thấm nhất, dễ ố vàng, dễ rỉ nước xuống mặt bếp. Hơi nóng của bếp bốc lên lại làm nhanh hỏng lớp chống thấm phía trên. Cái hình xấu và cái khí xấu đi cùng nhau.

Khí theo chiều đứng không yên

Mỗi lần xả nước ở tầng trên là một lần nước đổ ầm qua ống, tiếng động đi thẳng xuống tầng dưới. Bếp, bàn thờ là chỗ cần tĩnh, lại phải nghe tiếng ống chạy trên đầu cả ngày. Thầy Vũ Giới vẫn nói nhà phải là một căn nhà có sự sống; sự sống ấy cần nhịp, cần chỗ động chỗ tĩnh rõ ràng. Khu ướt đặt lung tung theo chiều đứng làm cho chỗ tĩnh bị động.

Các trường hợp thường gặp và mức độ nặng nhẹ

Khi xem một căn nhà nhiều tầng, cách làm đơn giản là lấy bản vẽ mặt bằng các tầng, đặt chồng lên nhau theo trục tường, rồi tô màu: khu ướt một màu, bếp một màu, bàn thờ một màu. Chỗ nào màu khu ướt nằm trên màu bếp, màu bàn thờ, chỗ đó là lỗi. Nếu không có bản vẽ, cứ đứng ở bếp, ở phòng thờ mà nhìn lên trần: thấy ống thoát, thấy vệt ố, thấy nắp thăm trần là có chuyện.

Tình huống	Dấu hiệu nhận biết	Mức độ	Hướng sửa
Nhà vệ sinh ngay trên bàn thờ	Bàn thờ nằm trong vùng chiếu của nhà vệ sinh tầng trên	Nặng	Dời bàn thờ ra khỏi vùng chiếu; nếu được thì đổi công năng phòng phía trên
Nhà vệ sinh ngay trên bếp nấu	Bếp, họng lửa nằm dưới sàn nhà vệ sinh	Nặng	Dời bếp hoặc dời nhà vệ sinh; chống thấm lại, làm trần kép
Ống thoát chạy ngang trần bếp, phòng thờ	Nhà vệ sinh không ở trên, nhưng ống đi qua	Trung bình	Gom ống về hộp kỹ thuật sát tường biên, không đi ngang trên bàn thờ
Nhà vệ sinh trên phòng ngủ, đầu giường	Giường nằm dưới sàn nhà vệ sinh tầng trên	Trung bình	Dời giường ra khỏi vùng chiếu
Khu giặt, sân phơi trên phòng thờ	Máy giặt, chỗ phơi đồ nằm ngay trên bàn thờ	Nhẹ – trung bình	Dời khu giặt về phía sau, giữ phía trên bàn thờ khô và sạch
Nhà vệ sinh các tầng xếp chồng thẳng	Khu ướt nằm cùng một trục sát tường biên	Không phạm	Đây là bố trí đúng, chỉ cần chống thấm tốt

Một trường hợp riêng hay gặp ở nhà phố là bàn thờ Thổ Địa, Thần Tài đặt sát đất ở tầng trệt, nhưng tầng lửng hoặc tầng hai ngay phía trên lại là nhà vệ sinh. Thổ Địa thuộc khí sát đất nên ít nhiều đã gần nền, nhưng chỗ đặt vẫn nên tránh vùng chiếu của khu ướt, nhất là chỗ có ống thoát đứng chạy xuống. Cách bày bàn thờ cho đúng có trong bài cách bày bàn thờ Thần Tài, Thổ Địa.

Nguyên tắc bố trí trục khu ướt cho nhà phố nhiều tầng

Lỗi theo chiều đứng phòng từ lúc thiết kế thì dễ hơn chữa rất nhiều. Ba nguyên tắc sau đủ để tránh gần hết các trường hợp trong bảng.

Một trục khu ướt, xếp chồng thẳng

Tất cả nhà vệ sinh, khu giặt của các tầng nên xếp chồng thẳng lên nhau trên một trục, tốt nhất là sát một bức tường biên dọc, về phía sau nhà. Nhà vệ sinh tầng trên đè lên nhà vệ sinh tầng dưới thì uế đè uế, không đè lên chỗ sạch nào. Hộp kỹ thuật chạy theo trục ấy, ống thoát đi thẳng xuống, không phải đi ngang qua trần các phòng khác. Đây vừa là nguyên tắc phong thuỷ, vừa là nguyên tắc kỹ thuật mà kỹ sư cấp thoát nước nào cũng muốn.

Phòng thờ ở tầng trên cùng, phía trên chỉ có mái

Với nhà phố nhiều tầng, phòng thờ gia tiên thường đặt ở tầng trên cùng, phía trên là mái hoặc sân thượng sạch. Như vậy phía trên bàn thờ không còn công năng nào đè lên. Nếu tầng trên cùng còn có sân thượng, khu giặt phơi, bồn nước thì phải xếp chúng về phía sau, xa vùng phía trên bàn thờ. Mái phía trên phòng thờ cũng phải chống thấm kỹ, không để đọng nước, phần này có bài sân thượng đọng nước.

Bếp và bàn thờ không nằm trong vùng chiếu khu ướt

Khi đã có trục khu ướt, chỉ cần giữ cho bếp và bàn thờ các tầng không nằm trong vùng chiếu của trục ấy. Nhà ống bề ngang 4–5 m, trục khu ướt sát tường phải ở phía sau thì bếp tầng trệt nên đặt tựa tường trái hoặc dịch lên phía giữa nhà, không đặt ngay dưới cụm vệ sinh. Muốn đọc kỹ mối quan hệ giữa bếp và phòng thờ, xem bài nội loan đầu phòng thờ và nhà bếp theo hình pháp.

Sửa khi nhà đã xây: thứ tự ưu tiên

Nhà đã xây xong, kết cấu đã định, thì sửa theo thứ tự từ nhẹ tới nặng, tính chi phí và hỏi kỹ sư ở mỗi bước có đụng tới sàn, ống, kết cấu.

1. Dời vật trước, dời phòng sau. Bàn thờ là thứ dễ dời nhất: chuyển bàn thờ sang phần sàn không nằm dưới khu ướt, hoặc đổi phòng thờ với một phòng khác. Bếp khó dời hơn vì dính ống nước, ống gas, nhưng nhiều khi chỉ cần dịch phần có lửa ra khỏi vùng chiếu là đã nhẹ đi nhiều.
2. Đổi công năng phòng phía trên. Nếu nhà vệ sinh tầng trên ít dùng, có thể bỏ, đổi thành kho khô hoặc phòng thay đồ, khoá van cấp thoát. Đây là cách căn cơ mà ít tốn kém.
3. Gom ống đi ngang về hộp kỹ thuật. Ống thoát đi ngang qua trần bếp, trần phòng thờ nên được nắn lại đi theo tường biên. Việc này cần thợ và kỹ sư cấp thoát nước tính độ dốc.
4. Chống thấm lại và làm trần kép. Khi chưa dời được, ít nhất phải làm lại chống thấm sàn nhà vệ sinh phía trên, làm trần kép phía dưới để không có giọt nước, vệt ố nào trên đầu bếp, bàn thờ. Đây là giảm nhẹ chứ không phải sửa hết lỗi.
5. Bổ cứu theo lý khí. Khi những bước trên đã làm hết sức mà vẫn còn lỗi, mới tính đến phần bổ cứu, theo lý khí từng nhà và có người xem trực tiếp. Lý pháp thì chia sẻ được; thủ pháp phải dạy và làm trực tiếp.

Ví dụ một căn nhà ống bốn tầng: tầng trệt bếp cuối nhà, tầng hai phòng ngủ có nhà vệ sinh phía sau, tầng ba phòng thờ phía trước (vì tầng bốn đã dành cho con ở), tầng bốn phòng ngủ có nhà vệ sinh phía trước gần ban công. Chồng bản vẽ lên thấy hai lỗi: nhà vệ sinh tầng hai đè bếp, nhà vệ sinh tầng bốn nằm ngay trên đầu bàn thờ tầng ba. Hướng sửa: tầng bốn đổi nhà vệ sinh phía trước thành phòng thay đồ khô, làm nhà vệ sinh mới phía sau, chồng đúng lên nhà vệ sinh tầng hai; tầng trệt dịch bếp nấu lên phía giữa, phần dưới nhà vệ sinh chỉ còn tủ lạnh và chậu rửa. Không cần đập phá toàn bộ, nhưng trục khu ướt đã về một mối.

Những sai lầm thường gặp khi xét nhà vệ sinh theo chiều đứng

• Chỉ xem mặt bằng từng tầng: mỗi tầng đều "đúng" nhưng chồng lên nhau mới thấy sai. Luôn phải xem mặt cắt.
• Nghĩ rằng có trần thạch cao là hết: trần che được mắt, không đổi được việc khu ướt nằm trên đầu bếp, bàn thờ.
• Đặt phòng thờ dưới sân thượng nhưng để khu giặt, bồn nước ngay phía trên: tránh được nhà vệ sinh thì lại để nước, máy móc đè lên bàn thờ.
• Tự đục sàn dời nhà vệ sinh: sàn nhà vệ sinh có lớp chống thấm, có độ dốc, có ống đi trong sàn; làm sai sẽ thấm xuống cả tầng dưới. Phải có thợ và kỹ sư.
• Dùng vật phẩm thay cho dời công năng: lỗi do bố trí thì phải sửa bố trí, phần bổ cứu chỉ đứng sau.

"Học gì học cũng phải học cái gốc thì mới dùng được cái ngọn."

— Thầy Vũ Giới

Tóm lại, nhà vệ sinh trên bếp, trên phòng thờ là lỗi của mặt cắt: ô uế đè thanh tịnh, thuỷ uế đè hoả, chỗ tĩnh bị động theo chiều đứng. Muốn tránh thì gom toàn bộ khu ướt về một trục xếp chồng thẳng sát tường biên, đặt phòng thờ ở tầng trên cùng chỉ có mái phía trên, và giữ bếp, bàn thờ ra khỏi vùng chiếu của khu ướt. Nhà đã xây thì dời vật trước, đổi công năng phòng phía trên, gom ống, chống thấm, rồi mới tính phần bổ cứu. Phần nguyên tắc chung về khu vệ sinh có trong bài phong thuỷ nhà vệ sinh.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Phong thuỷ nhà vệ sinh
• Nội loan đầu phòng thờ và nhà bếp theo hình pháp
• Bếp đối cửa chính: hoả lộ và cách sửa

Câu hỏi thường gặp

Nhà vệ sinh trên bếp có phải lỗi nặng?

Nặng khi họng bếp nằm ngay dưới sàn nhà vệ sinh tầng trên. Nếu chỉ có tủ lạnh, chậu rửa dưới đó và phần có lửa đã dịch ra ngoài thì nhẹ hơn nhiều.

Phòng thờ nên đặt ở tầng nào trong nhà phố?

Thường là tầng trên cùng, phía trên chỉ có mái hoặc sân thượng sạch, không có nhà vệ sinh, khu giặt hay bồn nước đè lên.

Làm trần thạch cao có hết lỗi không?

Không. Trần kép giúp tránh thấm, giảm tiếng ồn, nhưng khu ướt vẫn nằm trên đầu bếp, bàn thờ. Nên dời vật hoặc đổi công năng phòng phía trên.

Nhà vệ sinh các tầng chồng lên nhau có sao không?

Đó là cách bố trí đúng: uế đè uế, không đè lên chỗ sạch. Chỉ cần đặt sát tường biên, có hộp kỹ thuật và chống thấm tốt.

Ống thoát chạy ngang trần phòng thờ thì xử lý thế nào?

Nên nắn ống về hộp kỹ thuật theo tường biên, không đi ngang trên bàn thờ. Việc này cần thợ và kỹ sư cấp thoát nước tính độ dốc.