Trung cung bị ô: nhà vệ sinh, cầu thang giữa nhà phố và phong thủy

Trung cung bị ô là khi tâm của ngôi nhà, chỗ lẽ ra phải tĩnh và sạch nhất, lại bị đặt nhà vệ sinh, bếp, cầu thang hay hộp kỹ thuật lên trên. Ở nhà phố Việt Nam, đây là lỗi bố cục rất phổ biến, vì vùng giữa nhà ống thường tối, khó lấy sáng, nên người thiết kế hay dồn những công năng "phụ" vào đó.

"Tôi nhắc lại: Thuật Phong Thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống."

— Thầy Vũ Giới

Thử hình dung một căn nhà ống mặt tiền 4 m, sâu 16–20 m. Phía trước là phòng khách, phía sau là bếp hoặc phòng ngủ. Ở giữa, nơi không có cửa sổ, người ta đặt cầu thang, rồi nhét thêm một nhà vệ sinh dưới gầm thang, hoặc đặt ống kỹ thuật chạy suốt từ tầng trệt lên mái. Nhìn trên bản vẽ thấy rất gọn. Nhưng nếu dựng tâm nhà lên, ta sẽ thấy đúng chỗ ấy là trung cung, và trung cung đang gánh những thứ ồn nhất, ẩm nhất, uế nhất của cả ngôi nhà.

Bài này là bài cuối trong loạt bài hình sát, thế sát đô thị, tiếp nối bài trụ hình sát – thế sát nhà phố. Bài hình sát trong nhà phố đã điểm qua các loại sát nội như dầm đè, góc cột; ở đây ta đi sâu riêng vào vùng tâm: vì sao tâm nhà quan trọng, cách xác định trung cung cho nhà ống, những gì làm trung cung bị ô, và cách sửa khi cải tạo.

Trung cung là gì? Vì sao tâm nhà phải sạch và tĩnh

Trong Hình Pháp Liên Hoa, mỗi ngôi nhà là một tiểu cục, và tiểu cục nào cũng có một tâm. Tâm ấy gọi là trung cung. Trên đồ hình Hà Đồ, Lạc Thư, trung cung là vị trí của Ngũ, của Thổ, tức Ngũ Trung Thổ: chỗ khí của các phương quy về và từ đó toả ra. Thầy Vũ Giới vẫn giảng rằng Ngũ Hoàng không phải "đại sát" như nhiều người sợ, mà là khí Thổ ở trung tâm; dùng đúng thì giữ được cục, dùng sai thì làm loạn cục. Muốn hiểu thêm phần này, xem bài giải mã Ngũ Hoàng đại sát.

Thổ có tính tĩnh, chứa, giữ. Vì vậy trung cung cần được giữ cho yên, khô, sạch, có ánh sáng hoặc ít nhất là thoáng. Khi trung cung bị đặt lên đó nước thải (nhà vệ sinh), lửa và nước động liên tục (bếp), dòng chạy theo chiều đứng (cầu thang), hoặc ống dẫn thông suốt các tầng (hộp kỹ thuật), thì tâm nhà bị ô uế hoặc bị động. Ta gọi chung là trung cung bị ô. Xem sơ đồ dưới đây: mặt bằng nhà ống mặt tiền hẹp, chiều sâu lớn, với hai đường chéo cắt nhau xác định tâm; vùng tâm được đánh dấu, bên trong là khu vệ sinh và cầu thang đặt sai chỗ.

Một ngôi nhà có thể có cửa tốt, hướng tốt, nhưng nếu trung cung bị ô thì cái gốc của cục đã không yên. Giống như một cái bánh xe mà trục giữa lỏng lẻo; vành và nan tốt đến đâu thì bánh xe cũng khó chạy êm. Đó là lý do khi xem nhà, người làm Hình Pháp luôn hỏi trước: tâm nhà ở đâu, và đang đặt gì ở đó.

Xác định trung cung nhà phố: định tâm cho nhà ống

Muốn biết trung cung có bị ô hay không, trước hết phải định được tâm. Đây là bước người ta hay làm qua loa nhất.

Tâm biểu kiến và tâm thực

Với nhà ống hình chữ nhật, cách đơn giản là kẻ hai đường chéo của mặt bằng, giao điểm là tâm biểu kiến, tức tâm hình học. Nhưng Thầy Vũ Giới phân biệt tâm biểu kiến với tâm thực, là tâm vận khí của ngôi nhà. Nhà có giếng trời lớn, có phần sân sau, có phần đuôi nhà thấp tầng hơn, hay có khối cầu thang nặng lệch một bên, thì tâm thực có thể không trùng với giao điểm hai đường chéo. Phương pháp định tâm được giảng kỹ trong bài định tâm nhà.

Vùng tâm chứ không chỉ một điểm

Trên thực tế, trung cung là một vùng quanh tâm chứ không chỉ một điểm. Với nhà ống, nếu chia mặt bằng thành chín ô theo lối cửu cung, ô giữa chính là vùng trung cung. Mặt tiền 4 m chia ba thì mỗi ô ngang khoảng 1,3 m; chiều sâu 18 m chia ba thì mỗi ô dọc khoảng 6 m. Như vậy vùng trung cung của nhà ống là một dải hẹp và dài nằm giữa nhà, đúng chỗ người ta hay đặt cầu thang và khu vệ sinh.

Xét theo từng tầng

Mỗi tầng có mặt bằng riêng, nhưng trục tâm chạy suốt từ nền lên mái. Tầng trệt quan trọng nhất vì gần đất, tiếp khí Thổ; các tầng trên cũng cần xét, nhất là khi khu vệ sinh các tầng xếp chồng đúng lên trục tâm.

Tầng tum và mái cũng thuộc trục ấy. Bồn nước lớn, máy móc đặt ngay trên đỉnh trục tâm là một khối nặng đè xuống giữa nhà. Theo tinh thần thông thiên thấu địa, phía trên tâm nên thông thoáng, phía dưới tâm nên vững chắc; đặt bồn nước, máy bơm về phía sau hoặc sát tường biên thì trục tâm nhẹ hơn nhiều.

Những gì làm trung cung bị ô trong nhà phố

Công năng đặt ở trung cung	Tính chất	Mức độ	Hướng sửa khi cải tạo
Nhà vệ sinh	Uế thuỷ, ẩm, mùi ngay tâm nhà	Nặng	Dời ra sát tường biên hoặc cuối nhà; nếu chưa dời được thì giữ khô, kín mùi, đóng cửa
Bếp	Hoả và thuỷ động liên tục, khói, dầu mỡ	Trung bình – nặng	Dời bếp về phía sau; trung cung làm phòng sinh hoạt chung
Cầu thang	Dòng chạy theo chiều đứng, khí không yên	Trung bình	Đưa cầu thang lệch sang một bên, giữ một phần tâm trống, có chiếu nghỉ
Hộp kỹ thuật, ống thoát	Ống nước thải, ống rác chạy xuyên tâm các tầng	Trung bình – nặng	Gom hộp kỹ thuật ra tường biên; ống thoát bọc kín, cách âm
Kho chứa đồ bừa bộn	Khí tắc, tối, bụi	Nhẹ – trung bình	Dọn gọn, chuyển kho ra vị trí phụ
Bể nước, hầm phân dưới nền ở tâm	Nước đọng, uế khí dưới nền tâm nhà	Nặng	Khi xây mới hoặc đập nền, dời bể ra ngoài vùng tâm

Trong các trường hợp trên, nhà vệ sinh và bể chứa nước thải dưới nền ở trung cung là nặng nhất, vì nó đặt uế thuỷ vào đúng chỗ khí Thổ cần tĩnh. Cầu thang ở tâm thì nhẹ hơn, vì cầu thang không uế, chỉ động; nếu cầu thang có chiếu nghỉ rộng, có giếng trời phía trên thì có khi lại thành chỗ đưa ánh sáng và khí xuống giữa nhà. Về phần cầu thang, xem thêm bài phong thuỷ cầu thang.

Sửa trung cung bị ô khi cải tạo nhà phố

Nguyên tắc vẫn là Hình Pháp trước, pháp khí sau. Với trung cung, sửa hình gần như là cách duy nhất có giá trị lâu dài, vì đây là lỗi của chính bố cục.

Ưu tiên một: đưa khu ướt ra khỏi tâm

Khi cải tạo, việc đáng làm nhất là dời nhà vệ sinh, bếp và các ống thoát ra sát tường biên hoặc về cuối nhà. Nhà ống có lợi thế là hai bức tường dọc dài, nên có thể gom khu ướt về một bên tường, xếp chồng các tầng thẳng hàng theo tường đó, để trục tâm được giải phóng. Việc này phải tính cùng kỹ sư về độ dốc ống thoát, chống thấm và kết cấu sàn.

Ưu tiên hai: biến tâm thành không gian sống chung

Trung cung hợp nhất với những công năng tĩnh và chung: phòng sinh hoạt gia đình, phòng ăn, một khoảng thông tầng nhỏ có ánh sáng, hoặc giếng trời. Với nhà ống thiếu sáng ở giữa, một giếng trời đặt gần vùng tâm vừa đưa ánh sáng xuống vừa cho khí lưu thông nhẹ. Cần phân biệt: giếng trời ở tâm phải có đáy là sàn khô ráo, có mái che mưa phù hợp, chứ không phải một hố nước đọng.

Ưu tiên ba: cầu thang lệch tâm

Nếu cầu thang buộc phải ở giữa nhà, hãy đặt nó lệch sang một bên tường, để lại phần tâm làm lối đi, chiếu nghỉ hoặc khoảng trống. Không nhét nhà vệ sinh dưới gầm thang ở vùng tâm. Gầm thang có thể làm kệ sách, góc trà, hoặc để trống cho thoáng.

Ưu tiên bốn: khi chưa sửa được

Có nhà chưa thể cải tạo ngay. Khi đó giữ những gì làm được: khu vệ sinh ở tâm luôn khô, thông gió cưỡng bức, đóng cửa thường xuyên, không để nước đọng; hộp kỹ thuật bọc kín; vùng tâm dọn gọn, không chất đồ; có đèn sáng ổn định. Đây không phải là "hoá giải" mà là giảm nhẹ trong lúc chờ sửa. Pháp khí, nếu cần, là bổ cứu sau và phải theo lý khí từng nhà; thủ pháp cụ thể thuộc phần dạy trực tiếp.

Những sai lầm thường gặp với trung cung nhà phố

• Định tâm theo cảm giác: đứng giữa nhà rồi đoán, không kẻ đường chéo, không tính phần sân, giếng trời, nên tâm lệch cả mét.
• Chỉ xét tầng trệt: tầng trệt đã dời khu vệ sinh nhưng các tầng trên vẫn xếp nhà vệ sinh ngay trục tâm.
• Đặt bàn thờ, két sắt ở tâm cho "tụ tài" trong khi dưới nền là bể nước thải: chỉ thấy cái trên mặt mà không biết cái dưới nền.
• Đục kết cấu để dời nhà vệ sinh không có kỹ sư: sửa phong thuỷ mà làm yếu nhà là đổi một lỗi lấy một lỗi khác nặng hơn.
• Lấy pháp khí thay cho dời công năng: lỗi bố cục mà chỉ đặt vật lên trên thì gốc vẫn nằm đó.

"Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng."

— Thầy Vũ Giới

Tóm lại, trung cung là tâm của ngôi nhà, nơi khí Thổ cần tĩnh, sạch, ổn định. Ở nhà ống, vùng tâm là dải hẹp dài giữa nhà, đúng chỗ hay đặt nhà vệ sinh, bếp, cầu thang, hộp kỹ thuật, nên trung cung rất dễ bị ô. Muốn sửa phải định tâm cho đúng, phân biệt tâm biểu kiến và tâm thực, rồi khi cải tạo thì đưa khu ướt ra tường biên, biến tâm thành không gian sống chung có ánh sáng, đặt cầu thang lệch tâm. Giữ được tâm nhà yên thì mọi bố trí khác mới có chỗ dựa.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Định tâm nhà trong phong thuỷ
• Hình sát trong nhà phố: xà dầm, cầu thang, góc cột
• Phong thuỷ nhà vệ sinh

Câu hỏi thường gặp

Trung cung bị ô là gì?

Là khi vùng tâm của ngôi nhà bị đặt nhà vệ sinh, bếp, cầu thang, hộp kỹ thuật hoặc bể nước thải, làm chỗ khí Thổ cần tĩnh và sạch bị ô uế hoặc bị động.

Làm sao xác định trung cung nhà ống?

Kẻ hai đường chéo mặt bằng để có tâm biểu kiến, rồi xét phần giếng trời, sân, khối lệch để tìm tâm thực. Vùng trung cung là ô giữa khi chia mặt bằng thành chín ô.

Nhà vệ sinh giữa nhà có bắt buộc phải dời không?

Nên ưu tiên dời khi cải tạo. Nếu chưa dời được, giữ khô, thông gió, kín mùi, đóng cửa, và không chất đồ quanh vùng tâm.

Cầu thang ở giữa nhà có phải là trung cung bị ô?

Cầu thang ở tâm làm trung cung bị động nhưng không uế, nên nhẹ hơn nhà vệ sinh. Đặt lệch sang một bên, có chiếu nghỉ, giếng trời thì giảm được nhiều.

Trung cung nên đặt công năng gì?

Những công năng tĩnh và chung như phòng sinh hoạt gia đình, phòng ăn, khoảng thông tầng có ánh sáng hoặc giếng trời khô ráo.