Tầng trên đua ra quá nhiều: thế đầu nặng chân nhẹ theo phong thủy

Tầng trên đua ra quá nhiều so với tầng trệt là kiểu nhà phố mà ta thấy ở hầu hết các con đường đông đúc: tầng một lùi vào làm chỗ để xe, bán hàng, còn từ tầng hai trở lên thì ban công, phòng ngủ cứ vươn dần ra phía đường. Đứng dưới lòng đường nhìn lên, khối nhà như một người đầu to vai rộng mà chân lại khép nép thu vào trong.

"Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa."

— Thầy Vũ Giới

Nhiều gia chủ chỉ thấy cái lợi: được thêm vài mét vuông sàn mỗi tầng, mặt tiền nhìn "hoành tráng" hơn, tầng trệt có mái che mưa nắng cho xe. Ít người hỏi ngược lại: khối nặng nhô ra ấy đang treo trên đầu ai, đè lên chỗ nào của ngôi nhà? Theo Hình Pháp Liên Hoa, đó chính là lối vào và cửa chính, nơi ngôi nhà đón khí. Hình tướng ấy có tên gọi dễ nhớ: đầu nặng chân nhẹ.

Bài này thuộc loạt bài hình sát – thế sát đô thị, nối tiếp bài trụ hình sát – thế sát nhà phố. Khác với các thế sát do đường, do nhà bên cạnh tác động vào, ở đây cái sát nằm ngay trong hình khối của chính ngôi nhà mình, do chính mình xây ra. Vì thế, hiểu sớm thì sửa được ngay trên bản vẽ, không tốn gì thêm.

Đầu nặng chân nhẹ là gì? Hình khối đè lên lối vào

Một ngôi nhà vững về hình thì phải "chân chắc, thân thẳng, đầu nhẹ". Phần chân là nền và tầng trệt, nơi tiếp đất, cần đặc, vững, rộng. Phần đầu là mái và các tầng trên, cần nhẹ, thoáng, thông lên trời. Đó là tinh thần thông thiên thấu địa mà Thầy Vũ Giới giảng: trên thông với trời, dưới thấu với đất. Nóc và nền là một cặp âm dương; nền là âm, vững và chứa; nóc là dương, nhẹ và mở.

Khi các tầng trên đua ra quá nhiều mà tầng trệt lại lùi vào, cái trật tự ấy bị đảo. Phần trên thì thực, nặng, kín; phần dưới thì hư, rỗng, trống. Âm dương đặt ngược chỗ. Người đứng ở cửa chính lúc nào cũng có một khối bê tông lơ lửng phía trên đầu, giống như đi dưới mái hiên của một vách đá nhô ra. Xem sơ đồ dưới đây: mặt cắt nhà phố, tầng trệt lùi vào, các tầng trên đua ra từng lớp về phía đường, mũi tên chỉ khối đè xuống ngay vùng lối vào và cửa chính.

Theo Hình Pháp, sát này vừa là hình sát vừa là thế sát. Hình sát vì chính khối đua ra là một hình tướng đè, áp. Thế sát vì nó làm méo dòng khí đi vào nhà: khí từ đường vào bị khối trên ép xuống, dồn vào một khoảng hiên tối và thấp trước khi tới cửa. Minh đường của nhà, vốn đã hẹp ở nhà phố, nay bị nắp lại thêm một lần nữa.

Cần phân biệt với trường hợp nhà phía trước cao hơn nhà mình: ở đó cái đè đến từ bên ngoài, còn đầu nặng chân nhẹ là ngôi nhà tự đè lên lối vào của mình.

Vì sao nhà phố hay bị tầng trên đua ra quá nhiều

Ở các đô thị Việt Nam, đất mặt tiền đắt, mỗi mét vuông sàn đều quý. Mảnh đất 4 x 16 m hay 5 x 20 m, người ta tìm mọi cách tăng diện tích sử dụng. Ban công được phép đua ra một khoảng nhất định theo lộ giới, nên nhiều nhà tận dụng tối đa. Rồi đến khi sử dụng, ban công lại bị quây kính, xây tường biến thành phòng. Tầng trên lại cơi nới thêm một chút so với tầng dưới. Mỗi tầng một ít, cộng lại thành một khối nặng vươn ra trên đầu.

Cùng lúc đó, tầng trệt lại thường bị lùi vào: để xe máy, ô tô, làm hiên bán hàng, chừa chỗ cho bậc tam cấp. Có nhà tầng trệt còn làm cửa cuốn kéo hết bề ngang, ban ngày mở toang, ban đêm đóng thành một tấm tôn mỏng. Nhìn về hình, phần chân nhà chỉ còn vài cây cột và một tấm cửa.

Việc ban công, ô văng, phần nhà được nhô ra bao nhiêu là chuyện của quy chuẩn quy hoạch xây dựng và quy định quản lý kiến trúc của địa phương, tuỳ theo chiều rộng lộ giới, chiều cao tính từ vỉa hè và khoảng cách tới đường dây điện. Gia chủ nên kiểm tra theo giấy phép xây dựng và hỏi đơn vị thiết kế, không tự cơi nới quá mức cho phép. Việc phần đua ra chịu lực thế nào, dầm công-xôn dài bao nhiêu thì an toàn, là việc của kỹ sư kết cấu. Phong thuỷ không đứng thay cho các quy định ấy; phong thuỷ chỉ giúp nhìn ra rằng, ngay cả khi được phép, đua ra tối đa không phải lúc nào cũng tốt.

Nhận biết mức độ: ban công thoáng khác khối phòng kín

Không phải phần nào đua ra cũng là sát. Một mái hiên nhẹ che mưa, một ô văng mỏng trên cửa sổ, một ban công có lan can thoáng và cây xanh thì về hình là nhẹ, thậm chí là tốt, vì nó tạo bóng mát và làm mặt tiền có lớp có lang. Điều cần xét là: phần đua ra đặc hay rỗng, bao nhiêu tầng chồng lên nhau, và tầng trệt bên dưới vững hay trống.

Tình trạng mặt tiền	Dấu hiệu nhận biết	Mức độ	Hướng chế hoá bằng hình
Ban công thoáng, lan can rỗng, có cây	Đứng dưới nhìn lên thấy trời qua lan can, ánh sáng xuống được hiên	Nhẹ hoặc không phạm	Giữ ban công thoáng, không quây kín
Ban công bị quây kính, xây tường thành phòng ở một tầng	Mặt tiền có một khối kín nhô ra, phía dưới là hiên	Trung bình	Trả lại ban công mở, hoặc lùi vách kính vào trong
Nhiều tầng đua ra chồng lên nhau, tầng sau đua nhiều hơn tầng trước	Mặt cắt như bậc thang ngược, khối trên to hơn khối dưới	Nặng	Giảm độ đua ở tầng trên khi cải tạo; làm vững chân nhà
Tầng trệt lùi sâu, chỉ có cột và cửa cuốn, phía trên đua ra	Hiên tối, thấp, cửa chính nằm sâu trong bóng khối trên	Nặng	Làm đầy lại chân nhà: bậc, bồn cây, tường thấp, cửa chính sáng
Khối đua ra có góc nhọn, cạnh sắc chĩa xuống lối vào	Góc sàn, góc dầm lộ ngay trên đầu người bước vào	Nặng	Bo góc, làm trần phẳng che dầm, tránh cạnh sắc trên lối vào

Mức nặng nhất là khi hai điều cùng xảy ra: tầng trên càng lên càng đua ra, còn tầng trệt càng lùi vào. Lúc ấy khối nhà giống một cái phễu úp ngược. Ngược lại, nếu tầng trệt đặc, vững, có cửa chính sáng sủa, thì một ban công đua ra vừa phải chỉ như vành nón che đầu, không thành sát.

Theo Hình Pháp: thượng thực hạ hư, khẩu bị áp

Mỗi ngôi nhà có một khẩu, tức miệng đón khí, chính là cửa chính và lối vào. Khẩu cần thoáng, sáng, có minh đường phía trước để khí đi chậm lại rồi vào nhà. Khi một khối nặng treo ngay trên khẩu, khí đi vào bị nén. Giống như người phải cúi đầu bước qua một ô cửa thấp: đi được nhưng không thoải mái, không đường hoàng.

Về âm dương, phần trên vốn nên nhẹ và mở thì lại nặng và kín. Phần dưới vốn nên vững và đặc thì lại rỗng và trống. Đó là thượng thực hạ hư. Người ở trong ngôi nhà có hình như vậy dễ có cảm giác lúc nào cũng có cái gì đè trên đầu, khi bước ra vào nhà không thấy khoáng đạt. Phong thuỷ không đo cảm giác bằng máy, nhưng Hình Pháp dạy rằng hình như thế nào thì khí như thế ấy.

Một điểm nữa: nhà phố thường liền kề. Khi nhà mình đua ra nhiều hơn nhà bên, khối đua ra lộ hai cạnh bên, thành những góc nhọn chĩa ngang sang ban công nhà hàng xóm. Lúc đó nhà mình không chỉ tự đè mình mà còn vô tình tạo góc nhọn cho người khác. Loại góc này đã được nói ở bài góc nhọn chiếu vào nhà.

"Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng."

— Thầy Vũ Giới

Nếu hình đã lệch như vậy, có tính toạ hướng, phi tinh, cung mệnh kỹ đến đâu thì gốc vẫn chưa sửa. Muốn lý khí có chỗ dụng thì hình phải chân trước đã.

Chế – hoá đầu nặng chân nhẹ bằng Hình Pháp

Với nhà đang thiết kế, đây là sát dễ tránh nhất: chỉ cần cân đối lại độ đua các tầng và giữ chân nhà vững. Với nhà đã xây, vẫn có nhiều việc làm được mà không phải đập phá kết cấu.

1. Giữ các tầng trên nhẹ: ban công mở, không quây kín

Việc dễ làm nhất là trả ban công về đúng bản chất của nó: một khoảng mở. Bỏ vách kính, tường quây ở mép ngoài; nếu cần thêm diện tích trong phòng thì lùi vách kính vào đúng mép tường chính. Lan can nên rỗng, có cây xanh, để từ dưới nhìn lên vẫn thấy được trời. Chỉ việc này thôi đã làm khối đầu nhẹ đi nhiều.

2. Đừng để tầng trên đua ra hơn tầng dưới

Khi thiết kế mới hoặc cải tạo, nên giữ nguyên tắc: tầng trên không đua ra nhiều hơn tầng dưới. Nếu muốn mặt tiền có chiều sâu, hãy làm ngược lại: tầng trên lùi dần vào, tầng dưới vững nhất. Mặt cắt như thế có dáng của một ngọn núi: chân rộng, đỉnh thu nhỏ, đúng với hình của cái vững.

3. Làm đầy lại chân nhà

Tầng trệt không nên chỉ là cột và cửa cuốn. Có thể xây một đoạn tường thấp, đặt bồn cây hai bên lối vào, làm bậc tam cấp rõ ràng, lát nền hiên vững chãi, để chân nhà có "đế". Cửa chính nên có khung cửa đặc, chắc, chiều rộng thông thuỷ theo cung tốt 52,2 cm. Nếu hiên quá sâu và tối, dời cửa chính ra gần mép hiên hơn để khẩu không nằm sâu dưới bóng khối trên.

4. Che phần đáy khối đua ra cho phẳng và sáng

Mặt dưới của ban công, sàn đua ra nếu lộ dầm, lộ góc sắc ngay trên đầu người đi vào, nên làm trần phẳng che lại, bo các cạnh. Có đèn chiếu sáng dưới hiên, sơn màu sáng để vùng lối vào không bị tối. Ánh sáng là dương khí; một lối vào sáng sủa giảm được nhiều cái áp của khối trên.

5. Khi phải cắt bớt phần đua ra: hỏi kỹ sư trước

Có những nhà đua ra quá nhiều, gia chủ muốn cắt bớt. Đây là can thiệp vào kết cấu: dầm công-xôn, sàn đua ra liên kết với dầm chính, cột. Cắt sai có thể làm nứt sàn, võng dầm, nguy hiểm cho người dưới. Mọi việc cắt, đục, gia cố phải có kỹ sư kết cấu khảo sát và thiết kế, đơn vị thi công có chuyên môn. Sửa phong thuỷ mà làm nhà mất an toàn thì là phản phong thuỷ.

6. Pháp khí chỉ là bổ cứu

Sau khi đã làm nhẹ phần trên, làm vững phần dưới, nếu còn thiếu thì mới tính đến pháp khí, và phải theo lý khí từng nhà. Không có vật nào "treo trước cửa là hết đè". Thủ pháp cụ thể thuộc phần dạy trực tiếp.

Những sai lầm thường gặp

• Cơi nới mỗi tầng một ít: tầng nào cũng "nhỉnh" hơn tầng dưới, cộng lại thành khối nặng úp ngược.
• Quây ban công thành phòng: được thêm chỗ ngủ nhưng biến phần đầu nhà thành khối đặc.
• Để tầng trệt trống trơn: chỉ cột và cửa cuốn, chân nhà không có đế.
• Tự cắt phần đua ra không có kỹ sư: lo phong thuỷ mà quên an toàn kết cấu.
• Treo vật trấn thay cho sửa hình: khối đè vẫn còn đó, chỉ thêm một món đồ treo.

Tóm lại, tầng trên đua ra quá nhiều mà tầng trệt lùi vào tạo thế đầu nặng chân nhẹ: thượng thực hạ hư, khối nặng treo trên khẩu, minh đường bị nắp lại. Ban công thoáng, có cây thì không đáng lo; khối phòng kín chồng nhiều tầng đua ra trên một tầng trệt trống mới là nặng. Cách sửa là làm nhẹ đầu, làm vững chân, giữ lối vào sáng; việc cắt, gia cố thì hỏi kỹ sư trước. Nhà vững từ chân thì khí mới có chỗ đứng.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Nhà tầng trệt để trống trên chân cột
• Mặt tiền nhà phố đẹp hợp phong thuỷ
• Góc nhọn chiếu vào nhà

Câu hỏi thường gặp

Tầng trên đua ra có phạm phong thuỷ không?

Ban công thoáng, đua vừa phải thì không đáng lo. Chỉ khi khối kín chồng nhiều tầng đua ra, tầng trệt lại lùi vào trống trơn, mới thành thế đầu nặng chân nhẹ.

Đầu nặng chân nhẹ ảnh hưởng chỗ nào nhất?

Lối vào và cửa chính, tức khẩu đón khí của nhà. Khối nặng treo trên khẩu làm khí vào bị nén, minh đường bị nắp lại.

Có nên quây kính ban công để thêm phòng?

Nên hạn chế. Nếu cần thêm diện tích, lùi vách kính vào đúng mép tường chính, giữ phần ban công mở và có cây.

Muốn cắt bớt phần đua ra thì làm thế nào?

Phải có kỹ sư kết cấu khảo sát trước, vì phần đua ra liên kết với dầm, sàn, cột. Không tự cắt, đục.

Độ đua ban công tối đa là bao nhiêu?

Tuỳ lộ giới và quy định quản lý kiến trúc từng địa phương. Kiểm tra theo giấy phép xây dựng và hỏi đơn vị thiết kế.