Nhà tầng trệt để trống trên chân cột: phong thủy và cách khép lại

Nhà tầng trệt để trống, chỉ còn hàng cột đỡ các tầng phía trên, đang ngày càng nhiều ở đô thị Việt Nam: tầng một để đậu ô tô, xe máy, có nhà để trống hẳn cho thoáng, có nhà ven kênh nâng lên trên cột cho khỏi ngập. Nhìn thì gọn, hiện đại, nhưng theo Hình Pháp, đây là một ngôi nhà đứng trên chân cột mà không chạm được vào đất.

"Không thấu luật âm dương thì đừng hành phong thuỷ!"

— Thầy Vũ Giới

Thử hình dung một căn nhà phố 5 x 20 m mới xây. Tầng trệt chỉ có bốn, sáu cây cột, một khối cầu thang và một cửa cổng kéo. Ban ngày là chỗ để hai chiếc xe, ban đêm cũng vậy. Từ tầng hai trở lên mới là phòng khách, bếp, phòng ngủ. Cả nhà sinh hoạt hoàn toàn ở trên cao, đi ra đi vào qua một gầm xe. Phần nền đất, nơi lẽ ra là gốc của ngôi nhà, thành một khoảng trống không ai ở, gió lùa qua, bụi xe bám đầy.

Bài này nằm trong loạt bài thuộc bài trụ hình sát – thế sát nhà phố. Nó gần với bài tầng trên đua ra quá nhiều nhưng khác ở chỗ: bài kia nói về khối đua ra đè lên lối vào, còn ở đây cả tầng trệt bị bỏ trống, ngôi nhà mất hẳn phần chân tiếp đất.

Nhà trên chân cột là gì? Thông thiên mà không thấu địa

Thầy Vũ Giới giảng một ngôi nhà có sự sống phải thông thiên thấu địa: phía trên thông với trời qua nóc, trần, giếng trời; phía dưới thấu với đất qua nền. Nóc và nền là một cặp phu thê chính phối, một dương một âm. Khí trời đi xuống, khí đất đi lên, hai khí gặp nhau trong thân nhà thì mới sinh. Thiếu một bên, khí chỉ còn một chiều.

Nhà tầng trệt để trống thì phần thông thiên vẫn còn, có khi còn rất tốt vì có sân thượng, giếng trời ở tầng trên. Nhưng phần thấu địa thì đứt. Nền đất có đấy, nhưng không có khối nhà nào ôm lấy nó, không có công năng nào gắn với nó, không có người nào sống trên nó. Không gian sống lơ lửng phía trên, cách đất một tầng gió. Ta gọi đó là thông thiên mà không thấu địa.

Về âm dương, đất là âm, là chỗ giữ, chỗ chứa. Một tầng trệt kín, có tường, có nền ấm, có người ở, là cái "bụng" giữ khí của ngôi nhà. Khi tầng ấy bị rỗng hết, khí đất đi lên gặp một khoảng trống bị gió cuốn đi, không vào được tới tầng sinh hoạt. Xem sơ đồ dưới đây: mặt cắt nhà phố đứng trên hàng cột, tầng trệt rỗng làm chỗ để xe, mũi tên chỉ gió lùa ngang dưới gầm nhà và khí đất không lên được tới các tầng phía trên.

Cái hình này giống một cái cây mà phần gốc bị phơi rễ, hay một người đứng nhón gót. Đứng được, nhưng không vững, không yên. Với đình chùa, nhà sàn vùng ngập nước, nhà trên cột là cách thích nghi với địa hình, có lý do của nó. Nhưng ở nhà phố, khi để trống tầng trệt chỉ vì tiện để xe, ta đã đổi phần chân của ngôi nhà lấy một chỗ đậu xe.

Những dạng nhà tầng trệt để trống thường gặp

Tầng trệt chỉ để xe, không có phòng

Đây là dạng phổ biến nhất ở nhà phố có ô tô. Toàn bộ tầng một là gara mở, chỉ có cột, cầu thang và cổng. Không có phòng khách, không có bàn thờ, không có chỗ ngồi. Khí ở tầng này là khí của xe ra vào: động, nóng, mùi xăng dầu.

Tầng trệt để trống "cho thoáng"

Một số nhà, nhất là biệt thự, nhà vườn kiểu hiện đại, cố ý để tầng một thông suốt, không tường, để gió đi qua và tạo dáng "nhà nổi". Về kiến trúc nhìn rất nhẹ, nhưng nếu không có khối nào giữ thì cả nhà như treo trên cột.

Nhà nâng trên cột vì chống ngập

Ở các vùng trũng, ven kênh, người ta nâng nhà lên cao, tầng dưới để trống cho nước lên xuống. Đây là cách thích nghi hợp lý với thực tế, phong thuỷ không phản đối. Cái cần là xử lý sao cho phần nền vẫn có liên hệ với nhà, chứ không bỏ hoang.

Nhà có tầng trệt cho thuê để xe, chủ ở phía trên

Có nhà trong hẻm lớn cho thuê tầng trệt làm chỗ giữ xe, chủ nhà ở các tầng trên. Tầng dưới động liên tục, người lạ ra vào, khí tạp. Người ở phía trên hoàn toàn không có chỗ tiếp đất của riêng mình.

Dấu hiệu nhận biết và mức độ nặng nhẹ

Không phải nhà nào có gara ở tầng trệt cũng là nhà trên chân cột. Điều phân biệt là tầng trệt còn bao nhiêu phần kín và có người dùng, và nó có được đóng lại khi cần hay không.

Tình trạng tầng trệt	Dấu hiệu nhận biết	Mức độ	Hướng chế hoá bằng hình
Gara ở phía trước, phía sau có phòng kín, có sảnh vào	Bước qua chỗ để xe là gặp một cửa, một phòng có người dùng	Nhẹ	Giữ sảnh sáng, cửa vào nhà rõ ràng, tách khỏi luồng xe
Tầng trệt chỉ có cột, cầu thang, có cổng đóng ban đêm	Ban ngày trống, ban đêm đóng cổng, không có phòng	Trung bình	Khép một phần thành phòng hoặc sảnh kín, nền hoàn thiện ấm
Tầng trệt mở hoàn toàn, không cổng, gió xuyên qua	Đứng dưới gầm nhà thấy gió lùa từ trước ra sau	Nặng	Làm tường bao hoặc cổng, khép khối phía sau, chắn luồng gió xuyên
Tầng trệt cho người ngoài gửi xe, ra vào liên tục	Tầng dưới ồn, người lạ, khí tạp suốt ngày	Nặng	Tách lối lên nhà riêng, làm sảnh kín ở chân thang
Nhà nâng cột vì chống ngập, tầng dưới bỏ hoang	Dưới nhà ẩm, rác đọng, cỏ mọc, tối	Trung bình – nặng	Giữ sạch, khô, có ánh sáng; làm bậc, sân tiếp đất trước nhà

Dấu hiệu dễ thấy nhất là cảm giác khi bước vào nhà. Nếu từ ngoài đường đi vào mà không biết đâu là "cửa nhà", chỉ thấy một gầm trống rồi một cái cầu thang, thì khẩu của nhà đã bị lẫn. Khí vào nhà cũng lẫn như người vào nhà vậy.

Theo Hình Pháp: khí không tụ ở nền, khẩu bị dời lên cao

Ở nhà bình thường, khẩu đón khí là cửa chính ở tầng trệt. Khí đi vào, gặp phòng khách, lan ra các phòng, lắng ở nền rồi theo cầu thang đi lên. Tầng trệt là nơi khí tụ trước khi phân bổ lên trên.

Ở nhà trên chân cột, khẩu thật sự của nhà bị dời lên đầu cầu thang tầng hai. Khí từ đường vào gầm nhà không có chỗ để dừng: không tường, không cửa, không phòng. Nó đi xuyên qua hoặc bị luồng xe cuốn đi. Phần nhỏ đi theo cầu thang lên trên thì đã tán, đã loãng. Vì vậy dù tầng hai có bố trí phòng khách đẹp đến đâu, khí đến được đó cũng không còn đủ.

Còn một điều nữa là việc thờ cúng. Thầy Vũ Giới giảng rằng Thổ Địa là khí sát đất, nên bàn thờ Thổ Địa phải đặt thấp, gần nền, không cao quá rốn. Nhà trên chân cột thì tầng có người ở không chạm đất, còn tầng chạm đất lại là chỗ để xe. Chuyện đặt bàn thờ Thổ Địa ở đâu, thờ thế nào cho đúng lý khí, vì thế phải xét riêng cho từng nhà, không thể theo kiểu "nhà nào cũng như nhau". Phần thờ cúng này có khoá riêng là khoá học thờ cúng Thổ Địa.

"Tôi nhắc lại: Thuật Phong Thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống."

— Thầy Vũ Giới

Một căn nhà mà phần chân không có sự sống, chỉ có xe và gió, thì sự sống phía trên thiếu gốc. Đó là lý do người làm Hình Pháp luôn hỏi: tầng trệt của nhà đang dùng vào việc gì, có người ở không, có cửa không.

Chế – hoá nhà tầng trệt để trống: khép lại một phần

Không ai bảo phải bỏ gara. Ở đô thị, chỗ để xe là nhu cầu thật. Hình Pháp chỉ yêu cầu một điều: đừng để toàn bộ tầng trệt trống rỗng. Cái cần là khép lại một phần, để ngôi nhà có lại cái chân tiếp đất.

1. Dành một khối kín ở tầng trệt

Dù tầng trệt chủ yếu để xe, vẫn nên dành một phần, thường là phía sau hoặc một bên, làm một phòng kín: phòng sinh hoạt nhỏ, phòng tiếp khách, phòng làm việc, kho có cửa. Phần này có tường đặc, có cửa, có nền hoàn thiện, có người dùng hằng ngày. Đó là cái "đế" giữ khí của cả nhà. Khi thiết kế nhà 5 x 20 m, chỉ cần dành 5–7 m chiều sâu phía sau làm khối kín là đã khác hẳn.

2. Làm sảnh vào nhà rõ ràng, tách khỏi luồng xe

Nên có một sảnh nhỏ ở chân cầu thang, có cửa riêng, sáng sủa, để người vào nhà đi qua sảnh rồi mới lên thang, chứ không đi thẳng từ gầm xe lên. Sảnh này là khẩu thật của nhà ở tầng trệt. Cửa sảnh có chiều rộng thông thuỷ theo cung tốt 52,2 cm, có đèn, có chậu cây. Luồng xe và luồng người tách nhau thì khí cũng tách nhau.

3. Cổng, tường bao và chắn gió xuyên

Tầng trệt mở hoàn toàn thì gió xuyên từ trước ra sau. Nên có cổng phía trước đóng được, tường hậu đặc phía sau, không mở thông hai đầu cùng lúc. Có cổng rồi, buổi tối khép lại, tầng trệt trở về thành một không gian của nhà chứ không còn là một phần của đường. Trường hợp cửa trước thẳng cửa sau trong nhà ống đã được nói kỹ trong bài cửa trước thẳng cửa sau.

4. Nền tầng trệt hoàn thiện, khô và ấm

Đừng để nền gara là bê tông thô, ẩm, vết dầu loang. Lát nền hoàn thiện, giữ khô ráo, sạch sẽ. Ánh sáng ổn định, không tối om. Một nền nhà được chăm chút thì khí đất mới có chỗ để lên. Với nhà nâng cột vì chống ngập, giữ phần dưới sạch, không để rác và nước đọng, làm một sân hoặc bậc tiếp đất trước nhà.

5. Khi khép thêm tường: hỏi kỹ sư

Nhà trên cột được thiết kế với tầng trệt chỉ có cột. Khi muốn xây thêm tường, thêm phòng, đổ thêm sàn hay vách nặng ở tầng trệt, phải hỏi kỹ sư kết cấu: tải trọng thêm vào bao nhiêu, móng có chịu được không, tường mới liên kết với cột thế nào. Tầng trệt chỉ có cột là chỗ mà kết cấu cần được tính kỹ; không tự ý xây chèn.

6. Pháp khí sau cùng

Đặt một món đồ dưới gầm xe không biến được khoảng trống thành phòng kín. Pháp khí chỉ đến sau, khi phần hình đã làm đủ, và phải chọn theo lý khí riêng của căn nhà. Cách dùng cụ thể là phần học trực tiếp với Thầy.

Những sai lầm thường gặp

• Bỏ trống cả tầng trệt cho rộng chỗ xe: được thêm một chỗ đậu, mất cái chân của nhà.
• Không có sảnh, đi thẳng từ gầm xe lên cầu thang: khẩu của nhà bị lẫn vào luồng xe.
• Mở thông trước sau dưới gầm nhà: gió xuyên suốt, khí không có chỗ dừng.
• Để nền gara thô, ẩm, bừa bộn: nền nhà như bị bỏ quên.
• Tự xây chèn tường vào giữa các cột: không tính tải, không hỏi kỹ sư.

Tóm lại, nhà tầng trệt để trống trên chân cột là nhà thông thiên mà không thấu địa: phía trên có trời, phía dưới thiếu đất; khí không tụ ở nền, khẩu bị dời lên cao. Không cần bỏ gara, chỉ cần khép lại một phần: một khối kín có người dùng, một sảnh vào rõ ràng, cổng và tường chắn gió xuyên, nền khô ấm. Khi thêm tường thì hỏi kỹ sư. Nhà có chân rồi, sự sống phía trên mới có gốc.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Tầng trên đua ra quá nhiều: đầu nặng chân nhẹ
• Cửa trước thẳng cửa sau trong nhà ống
• Phong thuỷ cửa chính

Câu hỏi thường gặp

Nhà tầng trệt để trống có xấu không?

Theo Hình Pháp, nếu cả tầng trệt rỗng, chỉ có cột, thì nhà thông thiên mà không thấu địa, khí không tụ ở nền. Nếu tầng trệt còn một khối kín có người dùng thì nhẹ hơn nhiều.

Tầng trệt làm gara có được không?

Được. Chỉ nên dành thêm một phần kín, một sảnh vào nhà riêng, có cổng đóng được, để tầng trệt không trống hoàn toàn.

Nhà nâng cột chống ngập có phạm không?

Đó là cách thích nghi hợp lý với địa hình. Cần giữ phần dưới sạch, khô, có ánh sáng, và làm sân, bậc tiếp đất để nhà vẫn liên hệ với nền.

Muốn xây thêm phòng ở tầng trệt trống thì cần lưu ý gì?

Phải hỏi kỹ sư kết cấu về tải trọng, móng và liên kết với cột trước khi xây chèn tường hay đổ thêm sàn.

Bàn thờ Thổ Địa đặt ở đâu khi tầng trệt là gara?

Phải xét riêng theo lý khí từng nhà, vì Thổ Địa là khí sát đất. Nên hỏi người có chuyên môn thay vì đặt theo thói quen.