Định tâm, trục chính đại đô thị theo phong thủy: thiên tâm thập đạo

Tâm và trục chính của đại đô thị theo phong thuỷ là câu hỏi đặt trung tâm hành chính, quảng trường, trục đại lộ ở đâu để cả thành phố có một "trái tim" và một "xương sống" đúng chỗ. Bản đồ quy hoạch thường lấy tâm hình học hoặc tâm giao thông làm trung tâm, nhưng theo Phong Thuỷ Liên Hoa, tâm khí của một cục không phải lúc nào cũng trùng với tâm hình học. Bài này giải thích cách định tâm, lập trục và đặt không gian trung tâm cho đại đô thị.

"Vạn sự trong phong thuỷ đều nằm ở định cục." — Thầy Vũ Giới

Tâm của một đại đô thị là gì?

Tâm của một đại đô thị là điểm cực của khí trong đại cục, nơi khí của toàn vùng hội tụ hoặc phân chia, làm gốc để lập trục và xác định các phương vị. Trong lý luận Liên Hoa, điểm này gọi là lập cực điểm, tương ứng với Thái cực của cục.

Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) giảng chuỗi nguyên lý: Thái cực – Lập cực điểm – Thiên tâm thập đạo. Nghĩa là phải định đúng tâm rồi mới lập sơn hướng. Lập cực điểm là điểm đặt la kinh để quán xét toàn cục. Thiên tâm thập đạo là trục khí trung tâm phóng chiếu từ lập cực điểm. Tâm sai thì mọi trục, mọi phương vị sau đó đều lệch.

Lập cục pháp của Liên Hoa chia ba tầng: đại cục (quy hoạch thành phố, vùng đất, đại địa quốc vận), trung cục (làng mạc, xã phường), tiểu cục (nhà cửa, mộ phần). Mỗi tầng có tâm của nó. Đại đô thị là đại cục, nên tâm của nó là tâm lớn nhất, chi phối các trung cục và tiểu cục bên trong.

Theo Thầy, định cục là tiên quyết. Thầy viết: không định được cục thì xem như "phá cục", không thể hạ bàn, cũng chẳng thể định số xuất quái; khi không định được cục, mọi tính toán lý số sau đó đều trở nên vô nghĩa; vạn sự trong phong thuỷ đều nằm ở định cục.

Vì sao tâm hình học của bản đồ không phải là tâm thực?

Tâm hình học của bản đồ không phải tâm thực vì khí vận hành theo hình thế núi, sông, địa mạo, không theo đường ranh hành chính. Phong Thuỷ Liên Hoa phân biệt tâm biểu kiến, tức tâm tính bằng hình học, với tâm thực, tức tâm vận khí của cục.

Một đô thị có ranh giới hình chữ nhật trên bản đồ, nhưng phía bắc là đồi, phía nam là sông, phía đông là biển, thì khí của nó không hội ở giao điểm hai đường chéo. Khí hội theo sơn long và thuỷ long. Tư tưởng quy hoạch Liên Hoa nhấn mạnh: đại cục phải bám sát vào hình thái tự nhiên của sơn long (núi đồi) và thuỷ long (thuỷ văn) để định hình.

Thầy Vũ Giới mô tả ba trường hợp hạ bàn định cực theo trạng thái của khí:

1. Khí phân lưỡng phiến: khí chia làm hai mảng; hạ bàn tại điểm cực của chỉ lưỡng phân.
2. Khí hội tụ: hạ bàn đo tại vị trí khí hội tụ.
3. Khí lưu động: lập cực đo tại vị trí chỉ khí.

Áp vào đại đô thị: thành phố có sông chia đôi là khí phân lưỡng phiến; thành phố nằm trong lòng chảo núi bao là khí hội tụ; thành phố trải dài theo một dải ven sông, ven biển là khí lưu động. Mỗi dạng có cách định tâm khác nhau. Đây là lý pháp; thủ pháp định cực trên thực địa, theo Thầy, phải dạy trực tiếp.

Thầy Vũ Giới cũng cảnh báo: thực hành phong thuỷ mà vừa vào đã vội cầm la kinh là thiếu sót lớn; la kinh cần được đặt chính xác tại cực điểm khí cần quán xét của toàn cục, tuyệt đối không phải cứ đến đo hướng là xong.

Thiên tâm thập đạo và trục chính đô thị liên hệ thế nào?

Thiên tâm thập đạo là trục khí trung tâm phóng chiếu từ lập cực điểm; ở đại đô thị, trục chính nên được lập theo trục khí này để kết nối đô thị với vận khí của trời đất. Trục chính lệch khỏi thiên tâm thập đạo thì cả đô thị lệch khí.

Theo nội dung Hình Pháp Liên Hoa, việc xác định thiên tâm thập đạo giúp định vị trục năng lượng trung tâm, kết nối công trình với quỹ đạo vận hành của vũ trụ. Thầy Vũ Giới giảng nó cùng với vận khí đồ Ngũ vận – Lục khí: kết nối khí vận của đất với khí vận của trời.

• Trục chính đoan chính: lập cục trọng trung chính; trục không bị bẻ gãy, không xoay lệch tuỳ tiện để "hợp hướng".
• Trục nối tâm với tựa và minh đường: phía sau trục có thế tựa, phía trước trục có không gian mở.
• Trục không bị đục rỗng: không để công trình kỹ thuật, nút giao thông lớn chiếm đoạn trục gần tâm.

Thầy Vũ Giới giải thích hậu quả khi cục bị loạn: ở tầm một ngôi nhà, nền thấp hơn đường làm nóc phối khí với chỗ cao hơn bên ngoài, "hậu quả lớn nhất là phá hệ thiên tâm thập đạo và sau đó là loạn khí toàn cục". Ở tầm đại đô thị cũng vậy: tâm đặt sai, trục lệch, thì loạn khí lan ra toàn cục.

Thầy cũng phản đối việc xoay, nắn cho hợp độ số. Theo Thầy, cửa là cái miệng, bóp méo miệng thì không nên. Trục chính của đô thị là "xương sống"; bẻ cong xương sống để đuổi theo một con số là đi ngược nguyên lý trung chính.

Trung tâm hành chính và quảng trường nên đặt thế nào?

Trung tâm hành chính nên đặt tại hoặc gần tâm thực của đại cục, trên trục chính, có thế tựa phía sau và quảng trường mở phía trước; công trình đoan chính, vững, không hình nhọn; giao thông lớn đi vòng quanh chứ không xuyên ngang tâm. Tâm cần tĩnh và tụ.

Quảng trường trước trung tâm hành chính đóng vai minh đường của cả đô thị. Minh đường là khoảng không gian mở phía trước huyệt, nơi khí tụ lại. Minh đường rộng, phẳng, có viền bao thì khí tụ; minh đường bị đường lớn cắt ngang thì khí bị cuốn đi.

Yếu tố	Nên	Nên tránh
Vị trí trung tâm hành chính	Tại hoặc gần tâm thực, trên trục chính	Lệch hẳn ra rìa, hoặc đặt theo tâm hình học mà bỏ hình thế
Thế tựa	Đồi, rừng, khối công trình vững phía sau	Phía sau trống trải hoặc là vùng trũng
Quảng trường	Rộng, phẳng, có viền cây và công trình bao	Bị cao tốc, đại lộ lớn cắt ngang giữa
Hình khối công trình	Đoan chính, cân xứng, vững chân	Khối nhọn, xiên lệch, hình kiếm
Giao thông	Vành đai vòng quanh tâm	Đại lộ xuyên thẳng qua tâm

Kiến trúc cổ phương Đông, từ cung điện đến đình làng, đều tổ chức theo trục và tâm: có tiền án, có minh đường, có hậu chẩm. Thầy Vũ Giới nói "Phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ". Quy hoạch trung tâm đại đô thị hiện đại hoàn toàn có thể kế thừa tư duy này mà vẫn dùng ngôn ngữ kiến trúc đương đại.

Đại đô thị đa trung tâm thì mỗi phân khu có tâm riêng không?

Có. Đại đô thị đa trung tâm gồm nhiều trung cục, mỗi trung cục có tâm riêng; nhưng các tâm con phải nương vào tâm lớn của đại cục và nối với nhau qua các trục phụ. Đa trung tâm không có nghĩa là mỗi khu tự định tâm theo ý mình.

Tư tưởng quy hoạch Liên Hoa nêu rõ: sự liên kết giữa các cấp độ không gian là nguyên tắc bất di bất dịch; tiểu cục và trung cục phải nương tựa vào cấu trúc đại cục sẵn có. Tư tưởng chủ đạo là thiết kế cục bộ từng phân khu sao cho đồng nhất với quy luật vận khí gốc của âm dương và bát quái.

1. Định tâm đại cục trước: tâm lớn và trục chính.
2. Định tâm từng trung cục: mỗi phân khu đô thị có lập cực điểm riêng, xác định theo hình thế của phân khu đó.
3. Nối tâm con với tâm lớn: qua trục phụ, trục xanh, trục nước.
4. Tiểu cục nương trung cục: từng công trình định tâm trong phân khu của nó.

Thầy Vũ Giới mô tả một hệ phong thuỷ công trình như "một bo mạch lớn vận động khí", các thành phần chỉ là bộ phận hỗ trợ. Đại đô thị cũng là một bo mạch: nhiều mạch con, nhưng chung một nguồn, một trục.

Những sai lầm thường gặp khi định tâm và trục đại đô thị là gì?

Sai lầm thường gặp nhất là lấy tâm hình học hoặc tâm hành chính cũ làm tâm khí mà không định cục, cho đại lộ hay cao tốc xuyên thẳng qua tâm, bẻ trục chính để đuổi theo một hướng đẹp, và để mỗi phân khu tự định tâm không liên kết. Các sai lầm này đều bắt nguồn từ việc bỏ qua định cục.

• Tâm bản đồ thay cho tâm khí: bỏ qua sơn long, thuỷ long.
• Giao thông xuyên tâm: tâm thành nút giao, mất tĩnh, mất tụ.
• Bẻ trục: trục chính xoay lệch theo độ số, mất trung chính.
• Đục tâm: đặt công trình hình nhọn, khối rỗng, công trình kỹ thuật ngay tâm.
• Tâm con rời rạc: các phân khu không nối về trục lớn.
• Bỏ thiên vận: chỉ tính địa vận về không gian, quên thiên vận về thời gian; theo tư tưởng Liên Hoa, thiếu một trong hai sẽ phá vỡ cấu trúc cân bằng của quy hoạch.

Thầy Vũ Giới nhấn mạnh người làm phong thuỷ hiện đại phải có kiến thức xây dựng và kiến trúc hiện đại: "điều này không biết không làm phong thuỷ hiện đại được". Định tâm đại đô thị cần sự phối hợp giữa phong thuỷ sư và kiến trúc sư quy hoạch ngay từ ý tưởng.

Các đơn vị quy hoạch cần trao đổi chuyên sâu có thể liên hệ qua Zalo, hẹn trước để Thầy xem hồ sơ. Trao đổi về thiết kế kiến trúc, quy hoạch ở phía Bắc có thể liên hệ Hà Nội 0917 798 886 (KTS Vũ Minh).

Giới hạn cần biết: bài viết trình bày lý pháp. Việc định cực, lập trục trên một đồ án cụ thể cần khảo sát hình thế thực địa và hồ sơ quy hoạch; thủ pháp này phải truyền trực tiếp.

Tóm lại

Tóm lại, đại đô thị cần một tâm thực và một trục chính đúng. Tâm định bằng định cục, không lấy tâm bản đồ. Trục lập theo thiên tâm thập đạo, đoan chính, không bẻ. Trung tâm hành chính có tựa phía sau, quảng trường phía trước, giao thông vòng quanh. Tâm con nương tâm lớn. Vạn sự nằm ở định cục. Đại đạo chí giản.

Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Phong thuỷ đại đô thị: lập cục quy hoạch từ đại cục đến tiểu cục
• La bàn phong thuỷ: nguyên lý
• Lập Cục Pháp và La Kinh Liên Hoa
• Kiến trúc di sản và sai lầm phá Thiên Tâm

Câu hỏi thường gặp

Tâm của thành phố có phải là trung tâm hành chính hiện tại không?

Không mặc nhiên. Tâm phong thuỷ là tâm khí của đại cục, xác định bằng định cục theo sơn long và thuỷ long. Trung tâm hành chính có thể trùng hoặc không trùng với tâm này.

Thiên tâm thập đạo là gì?

Thiên tâm thập đạo là trục khí trung tâm phóng chiếu từ lập cực điểm của một cục, dùng để lập sơn hướng. Ở đại đô thị, trục chính nên được lập theo trục khí này.

Có nên cho đại lộ lớn xuyên qua trung tâm thành phố không?

Không nên xuyên thẳng qua tâm. Tâm cần tĩnh và tụ; giao thông lớn nên đi vòng quanh bằng vành đai, để quảng trường và trung tâm giữ được vai trò minh đường.

Đô thị đa trung tâm định tâm thế nào?

Định tâm đại cục trước, rồi định tâm từng phân khu theo hình thế riêng, sau đó nối các tâm con về trục lớn bằng trục phụ, trục xanh, trục nước.