Địa khí và thiên khí: cách vận hành, cốt tủy của phong thủy

Địa khí và thiên khí là bộ đôi nhị khí âm dương hình thành nên sinh khí của một cuộc đất hay một công trình; hiểu được cách hai khí này vận hành là chạm đến cốt tuỷ của phong thuỷ. Đây cũng là chủ đề mà Thầy Vũ Giới cho là đầy tính thất truyền: nhiều người nói đến địa khí, thiên khí, nhưng ít ai giải thích được hai khí ấy đi vào một ngôi nhà bằng cách nào.

Bài viết này được phát triển từ bài giảng "Vận hành địa khí và thiên khí: cốt tuỷ của phong thuỷ" của Thầy Vũ Giới. Bài giảng trả lời ba câu hỏi lớn. Thứ nhất, địa khí trong dương trạch có thật chỉ nằm ở tầng một, sát mặt đất hay không. Thứ hai, thiên khí có tự giáng xuống mọi ngôi nhà hay phải được dẫn dắt. Thứ ba, sự gặp gỡ của hai khí ấy tạo ra điều gì cho công trình. Cuối bài, Thầy nêu bốn trụ cột lý thuyết gốc mà người học phải nắm để thấu hiểu và ứng dụng được.

Câu chuyện địa khí – thiên khí không chỉ là chuyện của người học chuyên sâu. Ngày nay, rất nhiều gia đình sống trong nhà phố nhiều tầng, căn hộ chung cư, nhà cao tầng. Câu hỏi "ở tầng cao có còn địa khí không", "nhà kín có đón được thiên khí không" là những câu hỏi rất thực tế. Bài giảng của Thầy Vũ Giới cho một câu trả lời rõ ràng, đặt trên nền nguyên lý gốc, chứ không đặt trên cảm giác hay thói quen truyền miệng.

"Địa khí vận động bao phủ toàn bộ nội cục của dương trạch."

— Thầy Vũ Giới

Địa khí và thiên khí: nhị khí âm dương sinh ra sinh khí

Trước khi đi vào cách vận hành, cần đặt hai khí vào đúng vị trí. Trong hệ thống của Phong Thuỷ Liên Hoa, địa khí thuộc âm, thiên khí thuộc dương. Đây là một cặp phu thê chính phối: một bên từ đất đi lên, bao bọc, nâng đỡ; một bên từ trời đi xuống, kích động, khai mở. Thiếu một bên thì không có giao hợp, không có sinh.

Thầy Vũ Giới gọi đây là "bộ đôi nhị âm dương hình thành nên sinh khí của một cuộc đất hay một công trình". Câu này có hai ý. Ý thứ nhất: sinh khí không phải là một loại khí riêng có sẵn ở đâu đó để ta đi tìm, mà là kết quả của sự giao nhau giữa địa khí và thiên khí. Ý thứ hai: điều này đúng cho cả cuộc đất tự nhiên lẫn công trình do con người dựng lên. Nhà ở, đền miếu, văn phòng, mộ phần đều chịu chung một quy luật.

Cách nhìn này gắn với một nguyên tắc Thầy hay nhắc khi giảng về nhà ở và bàn thờ: thông thiên thấu địa. Phía trên thông với trời, phía dưới tiếp với đất. Một ngôi nhà có nóc và nền đúng bộ thì mới là nơi hai khí gặp nhau. Nóc là chỗ đón thiên khí, nền là chỗ tiếp địa khí; nóc – nền chính là một cặp phu thê chính phối trong thân ngôi nhà.

Từ đây có thể hiểu vì sao Thầy nói chủ đề này "đầy tính thất truyền". Phần lớn tài liệu phổ biến chỉ nói về hướng, về sao, về tuổi, tức là nói về phần lý số. Còn câu hỏi căn bản hơn, rằng khí thật sự đi vào nhà bằng con đường nào và gặp nhau ở đâu, thì ít được giảng. Thiếu câu trả lời này, mọi tính toán hướng sao đều không có chỗ bám.

Địa khí trong dương trạch: không chỉ ở tầng một

Thầy Vũ Giới mở phần này bằng việc chỉ ra một hiểu lầm phổ biến:

"Nhiều người lầm tưởng rằng địa khí chỉ vận hành ở tầng một của toà nhà. Đây là một nhận định chưa chính xác."

Hiểu lầm này có lý do của nó. Địa khí là khí của đất, nên người ta hình dung nó nằm sát mặt đất, càng lên cao càng loãng, đến tầng cao thì gần như không còn. Từ đó sinh ra những suy luận như "ở chung cư tầng cao là mất địa khí", "chỉ tầng trệt mới có địa khí", "nhà cao tầng chỉ có thiên khí".

Thầy Vũ Giới phát biểu ngược lại: địa khí vận động bao phủ toàn bộ nội cục của dương trạch. Thầy đưa ví dụ mạnh: dù toà nhà có cao một trăm tầng, địa khí vẫn dẫn đầy toàn bộ không gian bên trong. Nhưng ngay sau đó, Thầy đặt một điều kiện tiên quyết:

"Với điều kiện tiên quyết là hình thể kiến trúc phải chuẩn xác để dẫn khí. Nói cách khác, địa khí vận động và biến hoá theo hình cục."

Đây là chỗ then chốt. Địa khí lên được đến đâu không phụ thuộc vào độ cao, mà phụ thuộc vào hình. Hình cục chuẩn thì khí được dẫn lên, lan khắp nội cục. Hình cục sai thì dù ở tầng trệt, khí vẫn có thể không tụ, không lan, bị cắt ngang hoặc tán đi.

Điều này khớp với nguyên tắc xuyên suốt của Hình Pháp: biểu hiện của khí là ở hình, hình thế nào thì khí vận động thế ấy. Địa khí không phải là một lớp nước nằm yên dưới đáy, mà là một dòng vận động, đi theo những con đường mà hình cục mở ra cho nó. Có thể hình dung như nước trong một hệ thống ống: nước lên được tầng cao hay không không phải vì toà nhà cao hay thấp, mà vì hệ thống dẫn có thông, có đúng hay không.

Từ nhận định này, có ba hệ quả thực tế:

• Không nên mặc định căn hộ tầng cao là "mất địa khí". Cần xét hình cục của cả toà nhà và của chính căn hộ.
• Không nên mặc định nhà tầng trệt là "đủ địa khí". Hình sai thì tầng trệt vẫn có thể thiếu khí.
• Việc thiết kế khối nhà, lõi nhà, đường đi của không gian từ dưới lên trên có ý nghĩa lớn đối với sự vận hành của địa khí.

Thiên khí và định luật "Âm chiêu Dương ứng"

Nếu địa khí đi lên theo hình cục, thì thiên khí đi xuống bằng cách nào? Thầy Vũ Giới phát biểu một định luật ngắn gọn: Âm chiêu Dương ứng.

Tách nghĩa từng chữ theo lối Thầy hay dùng: Âm là địa khí. Chiêu là vẫy gọi, mời đến. Dương là thiên khí. Ứng là đáp lại, đến theo lời gọi. Âm chiêu Dương ứng nghĩa là địa khí vẫy gọi thì thiên khí mới đáp lại mà hạ xuống.

Thầy viết: "Thiên khí vốn dĩ vô tư, không tự nhiên giáng xuống nếu không có sự dẫn dắt." Vô tư ở đây không phải là vô tâm, mà là không thiên vị: thiên khí không tự chọn nhà này hay nhà kia để giáng xuống. Nó có ở khắp nơi, nhưng chỉ đi vào nơi nào có sức chiêu cảm.

Vậy sức chiêu cảm đến từ đâu? Thầy chỉ ra mấu chốt:

"Khi hình cục thoả mãn được Vận Khí Đồ, địa khí (Âm) sẽ bao phủ toàn cục để chiêu cảm và dẫn dắt thiên khí (Dương) hạ xuống."

Như vậy, trình tự rất rõ: hình cục đúng theo vận khí đồ → địa khí bao phủ toàn cục → địa khí chiêu cảm thiên khí → thiên khí hạ xuống. Không có bước nào nhảy cóc được. Muốn đón thiên khí mà không lo hình cục, không lo địa khí, thì giống như mở cửa chờ khách mà trong nhà không có gì để mời.

Thầy Vũ Giới minh hoạ bằng một hình ảnh đời thường, đúng kiểu ví dụ của Thầy: giống như một cô gái đến tuổi trưởng thành, rạng rỡ, tự nhiên sẽ thu hút người tìm đến. Cô không phải đi tìm; chính sự rạng rỡ của cô là lời mời. Địa khí cũng vậy: khi đã đầy, đã tụ, đã bao phủ toàn cục, nó tự có sức chiêu, và thiên khí tự ứng.

Khí	Thuộc	Cách vận hành	Điều kiện
Địa khí	Âm	Bao phủ toàn nội cục, dẫn lên theo hình cục	Hình thể kiến trúc chuẩn để dẫn khí
Thiên khí	Dương	Hạ xuống khi được chiêu cảm	Địa khí đã bao phủ toàn cục, hình cục thoả Vận Khí Đồ
Sinh khí	Giao hợp âm dương	Hình thành khi hai khí giao thoa	Cả hai khí cùng có mặt trong một cục đã thành

Sự hình thành vượng khí và Sinh cơ cục

Khi địa khí đã bao phủ và thiên khí đã được chiêu dẫn, điều gì xảy ra? Thầy Vũ Giới trả lời:

"Sự giao thoa giữa địa khí bao phủ và thiên khí chiêu dẫn chính là chìa khoá để hình thành Sinh cơ cục. Đây là trạng thái lý tưởng nhất giúp toàn bộ công trình đạt được sự vượng khí bền vững."

Sinh cơ là khí của sự sống. Trong hệ thống Liên Hoa, một cuộc đất, một ngôi nhà có giá trị khi có sinh cơ. Sinh cơ cục là trạng thái mà công trình không chỉ "có khí", mà có khí sống, khí tự sinh, tự dưỡng. Thầy vẫn nói: "Thuật phong thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống." Sự sống ấy đến từ chính sự giao thoa của hai khí trời đất trong lòng ngôi nhà.

Chữ "bền vững" trong lời Thầy rất đáng chú ý. Vượng khí bền vững khác với cái vượng nhất thời. Một ngôi nhà có thể "vượng" một thời gian nhờ một yếu tố nào đó tác động, như một hướng đang gặp vận tốt. Nhưng khi vận đổi, cái vượng ấy mất. Còn vượng khí sinh ra từ sự giao thoa địa khí – thiên khí trong một hình cục đúng thì có gốc. Gốc ở hình, ở cục, chứ không chỉ ở thời.

Cũng cần hiểu đúng giới hạn: Sinh cơ cục là trạng thái lý tưởng mà người hành nghề hướng tới, không phải lời hứa chắc chắn về giàu sang hay may mắn. Thầy Vũ Giới tự nói sinh cơ không phải toàn năng. Phong thuỷ tạo nền, còn người ở vẫn phải sống, làm việc, tu dưỡng trên nền đó.

Bốn trụ cột lý thuyết gốc để lập cục

Để kết bài giảng, Thầy Vũ Giới nêu bốn trụ cột lý thuyết gốc mà người học cần nắm vững để thấu hiểu và ứng dụng lý thuyết địa khí – thiên khí:

1. Vận khí đồ: sơ đồ vận động của khí. Đây là đồ hình cho biết khí vận động thế nào theo thời và không gian, là chuẩn để xét hình cục có "thoả mãn" hay không.
2. Lưu khí đồ: cách thức dòng khí lưu thông. Thầy hay mô tả khí lưu chuyển "chạy như nước, xoắn như gió". Lưu khí đồ cho biết khí đi qua những đường nào trong cục.
3. Hình cục: hình thể cấu trúc của công trình. Đây là phần nhìn thấy được, là chỗ con người can thiệp được khi thiết kế và xây dựng.
4. Định luật âm dương: sự tương tác sinh thành. Đây là luật cho biết hai khí phối với nhau thế nào để sinh, chứ không khắc, không tán.

Bốn trụ cột này không tách rời. Hình cục là cái thể; vận khí đồ và lưu khí đồ là cái chuẩn để đọc thể ấy; định luật âm dương là cái lý quyết định thành bại. Người chỉ nắm hình cục mà không có đồ thì nhìn mà không đọc được. Người có đồ mà không hiểu âm dương thì đọc mà không phán được.

Từ bốn trụ cột, có thể rút ra một số sai lầm hay gặp khi bàn về địa khí – thiên khí:

• Chỉ lo hướng nhà, xem hướng là con đường duy nhất để khí vào, bỏ qua hình cục.
• Nghĩ rằng thiên khí tự đến, chỉ cần mở trống nhiều là đón được, mà không lo địa khí có bao phủ được toàn cục hay không.
• Tách rời nóc và nền, chỉ chăm một phía, làm mất cặp phối thông thiên thấu địa.
• Đánh giá khí theo độ cao tầng thay vì theo hình cục của toà nhà và của căn hộ.

Tóm lại, theo lời Thầy Vũ Giới: địa khí đi theo hình, thiên khí đến theo lời gọi của địa khí. Hình đúng thì âm chiêu, âm chiêu thì dương ứng, âm dương giao thì sinh cơ thành. Cốt tuỷ của phong thuỷ nằm ở đó.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Địa vận và thiên vận là gì: bản chất cốt lõi
• Khí là gì?
• Sinh cơ trận là gì: đỉnh cao trong phong thuỷ
• Cốt tuỷ của phong thuỷ

Câu hỏi thường gặp

Địa khí và thiên khí là gì?

Địa khí là khí của đất, thuộc âm; thiên khí là khí của trời, thuộc dương. Hai khí giao thoa thì hình thành sinh khí của cuộc đất hay công trình.

Ở chung cư tầng cao có còn địa khí không?

Theo Thầy Vũ Giới, địa khí bao phủ toàn bộ nội cục dương trạch, kể cả nhà rất cao, với điều kiện hình thể kiến trúc chuẩn để dẫn khí.

"Âm chiêu Dương ứng" nghĩa là gì?

Là địa khí (âm) bao phủ toàn cục thì chiêu cảm thiên khí (dương) hạ xuống. Thiên khí không tự giáng nếu không có sự dẫn dắt.

Sinh cơ cục hình thành thế nào?

Từ sự giao thoa giữa địa khí bao phủ và thiên khí chiêu dẫn trong một hình cục thoả Vận Khí Đồ.

Cần nắm những lý thuyết gì để ứng dụng?

Bốn trụ cột: vận khí đồ, lưu khí đồ, hình cục và định luật âm dương.