Sơn Y Bốc Mệnh Tướng: phong thủy trong ngũ thuật Á Đông

Sơn y bốc mệnh tướng là năm đại thuật số của huyền học Á Đông, và theo Thầy Vũ Giới, đứng ở gốc của cả năm là Sơn, tức con đường tu đạo lấy Kinh Dịch làm nền. Hiểu thứ bậc ấy rồi mới thấy vì sao phong thuỷ không đơn thuần là thuật sắp đặt nhà cửa, mà là một pháp hành nhập thế của tiên đạo.

"Tôi chỉ con đường, còn thành quả phụ thuộc vào công phu của các bạn."

— Thầy Vũ Giới

Nhiều người học phong thuỷ ngày nay bước vào môn học từ phía ngọn: học cách xem hướng nhà, học cách đặt bàn thờ, học vài công thức phi tinh. Học như vậy không sai, nhưng dễ dừng lại ở mức "biết làm" mà không "biết vì sao". Đến một lúc, người học sẽ gặp những trường hợp mà công thức không trả lời được, và khi ấy họ mới cần quay về hỏi: phong thuỷ đứng ở đâu trong toàn bộ hệ huyền học Á Đông? Nó là con của ai, anh em với ai?

Bài viết này đi theo một góc khác với những bài kỹ thuật thường gặp. Không bàn hướng, không bàn số, mà bàn về vị trí của phong thuỷ trong ngũ thuật, về mối quan hệ giữa phong thuỷ và tu đạo, và về điều Thầy Vũ Giới gọi là "chân quyết": thứ không nằm trong sách, chỉ đến với người có công phu. Nội dung được biên soạn theo bài viết của Thầy, giữ nguyên những câu chốt quan trọng.

Ngũ thuật là gì: năm cửa cùng mở vào một đạo

Thầy Vũ Giới viết ngắn gọn: "Sơn – Y – Bốc – Mệnh – Tướng vốn là ngũ đại thuật số." Năm chữ này là cách người xưa gom toàn bộ các môn huyền học thành năm nhóm lớn, mỗi nhóm có đối tượng và phương pháp riêng.

Thuật	Đối tượng	Ví dụ các môn
Sơn	Tu dưỡng thân tâm, luyện khí, thiền định, cầu đạo	Tu tiên đạo, thiền pháp, luyện khí
Y	Hiểu sự vận hành của thân người theo âm dương	Y lý cổ truyền, dưỡng sinh
Bốc	Chiêm đoán sự việc theo thời điểm	Mai Hoa, Lục Hào, Kỳ Môn, Lục Nhâm
Mệnh	Luận số phận theo thời sinh	Tử Vi Đẩu Số, Bát Tự
Tướng	Đọc hình tướng để biết khí	Nhân tướng, địa tướng, tướng trạch

Theo cách chia phổ biến, phong thuỷ thường được xếp vào Tướng, tức tướng địa, tướng trạch: nhìn hình đất, hình nhà mà luận khí. Cách xếp ấy đúng ở mặt phương pháp, vì phong thuỷ quả thật bắt đầu bằng con mắt nhìn hình. Nhưng Thầy Vũ Giới đặt câu hỏi sâu hơn: nhìn hình để làm gì, và cái gì cho phép ta nhìn ra khí trong hình? Câu trả lời dẫn ngược về chữ đầu tiên, chữ Sơn.

Năm thuật không phải năm thế giới tách rời. Chúng là năm cửa cùng mở vào một ngôi nhà chung là Dịch. Bốc dùng quẻ Dịch. Mệnh dùng can chi, ngũ hành, vốn là con cháu của âm dương. Tướng đọc hình theo âm dương động tĩnh. Y luận thân người theo âm dương hư thực. Còn Sơn thì đi thẳng vào chính cái gốc ấy bằng con đường tu.

Vì sao Sơn đứng ở gốc và lấy Kinh Dịch làm nền

Thầy Vũ Giới giảng: "Trong đó, Sơn chính là tu tiên đạo, dùng Kinh Dịch làm gốc – tức là bước vào con đường Đại Đạo." Rồi Thầy nói tiếp một câu nghe rất giản dị nhưng là chìa khoá của cả bài: "Mà Đại Đạo vốn chí giản. Nói thì dễ, nhưng vì nó chí giản nên con người thời nay lại không thể hiểu được."

Nghe thì nghịch lý: cái gì giản dị thì phải dễ hiểu chứ? Nhưng hãy nghĩ thế này. Người hiện đại quen hiểu bằng cách chia nhỏ, phân tích, cộng dồn chi tiết. Càng nhiều chi tiết, ta càng cảm thấy mình hiểu. Đại Đạo thì ngược lại: nó không nằm ở chi tiết mà nằm ở cái chung nhất, cái đứng sau mọi chi tiết. "Nhất âm nhất dương chi vị đạo", chỉ một câu. Ai cũng đọc được, nhưng mấy ai thấy được một âm một dương đang vận động ngay trong chén nước, trong hơi thở, trong căn nhà mình đang ở?

Vì vậy Thầy viết: "Vì vậy mới cần tu đạo – để hiểu được cái giản dị thâm sâu của Đại Đạo Kinh Dịch." Tu ở đây không phải là bỏ nhà lên núi. Tu là rèn cho tâm đủ tĩnh, cho trí đủ sáng để nhìn được cái chí giản ấy. Đọc sách thì hiểu được bằng chữ. Tu thì thấy được bằng chính mình.

Có thể hình dung Kinh Dịch như một tấm bản đồ, còn tu đạo là đôi chân bước đi trên đất thật. Bản đồ cần, nhưng ai chỉ ngồi đọc bản đồ thì không bao giờ biết mùi đất, hướng gió, độ dốc của con đường. Người học phong thuỷ mà chỉ thuộc quẻ, thuộc số, cũng như người thuộc bản đồ mà chưa từng đi.

Phong thuỷ là pháp hành nhập thế của tiên đạo

Từ gốc Sơn và Kinh Dịch, Thầy Vũ Giới đặt phong thuỷ vào đúng chỗ của nó: "Chỉ khi nào thấu được Kinh Dịch thì mới có cơ duyên ngộ được chân quyết phong thuỷ. Bởi phong thuỷ chẳng qua là một pháp hành nằm dưới nhánh ứng dụng của Dịch mà thôi. Nói cho đúng, phong thuỷ là một pháp thực hành nhập thế của tiên đạo, chứ không đơn thuần là thuật sắp đặt nhà cửa."

Câu này có ba tầng nghĩa, mỗi tầng sửa một cách hiểu lệch:

1. Phong thuỷ là ứng dụng của Dịch. Nó không phải một môn độc lập tự nghĩ ra quy tắc. Mọi quy tắc phong thuỷ đúng đều phải giải thích được bằng âm dương, bằng Hà Đồ, bằng quẻ. Quy tắc nào không giải thích được thì hoặc là kinh nghiệm cục bộ, hoặc là truyền sai.
2. Phong thuỷ là pháp hành. Nghĩa là để làm, để tác động vào đời sống, không chỉ để luận. Tu đạo hướng vào trong, phong thuỷ hướng ra ngoài: dùng hiểu biết về khí để kiến tạo nơi ở có sự sống cho con người.
3. Phong thuỷ là nhập thế. Người tu tiên đạo có thể lánh đời, còn phong thuỷ thì bước vào đời: vào nhà phố, vào khu đô thị, vào mồ mả tổ tiên. Nhập thế mà vẫn giữ được gốc đạo, đó là cái khó và cũng là cái quý của nghề.

Hiểu như vậy sẽ thấy vì sao Thầy Vũ Giới nhiều lần nói phong thuỷ là đạo, phải tu. Một người chỉ học thuật sắp đặt có thể đặt đúng vài món đồ. Nhưng để lập được một cục có sinh cơ, người làm phải "thấy" được khí, mà cái thấy ấy chỉ đến từ công phu. Đó cũng là lý do Liên Hoa luôn đặt Hình Pháp và nguyên lý gốc lên trước, kỹ thuật đi sau.

Chân quyết: vì sao người làm đúng vẫn có thể chưa hiểu

Đây là đoạn sâu nhất trong bài viết của Thầy. Thầy kể: "Tôi thường nói với học trò rằng: những điều tôi ngộ ra từ chân quyết là vô cùng hi hữu – là quả thành từ quá trình tu tập. Và đến khi ngộ được rồi, tôi lại thấy: ngay cả người đang nắm giữ chân quyết ấy, họ cũng chưa thật sự hiểu được cái chân quyết đó – dù họ làm đúng như sách, như lời truyền lại."

Vì sao lại như thế? Thầy tự hỏi rồi tự đáp: "Vì họ vẫn còn dùng lý do 'thực hành có kết quả' để làm bằng chứng cho chân quyết. Trong khi, khi đạt tới quyết, thì cái chứng không còn cần đến lời hay lý nữa – đó là tự thấy, là đắc pháp – không dụng ngôn từ."

Hãy hình dung hai người cùng nấu một món theo đúng công thức gia truyền. Người thứ nhất làm đúng từng bước, món ăn ngon, và anh ta tin công thức đúng vì món ăn ngon. Người thứ hai cũng làm đúng từng bước, nhưng anh ta hiểu vì sao lửa phải nhỏ ở bước này, vì sao muối phải vào lúc kia. Một ngày nguyên liệu khác đi, người thứ nhất bối rối, còn người thứ hai tự điều chỉnh được. Người thứ nhất giữ công thức. Người thứ hai hiểu công thức.

Chân quyết phong thuỷ cũng vậy. Dùng kết quả để chứng minh pháp là cách của người đứng ngoài pháp. Người đã đắc pháp thì không cần chứng, vì họ thấy trực tiếp sự vận động của khí. Đây không phải lời phủ nhận thực hành. Thực hành vẫn là bắt buộc. Nhưng thực hành chỉ là con đường, chưa phải đích đến.

Một sai lầm hay gặp ở người học là đi tìm "chân quyết" như đi tìm một bí kíp được viết sẵn ở đâu đó, chỉ cần có được tờ giấy ấy là thành cao thủ. Theo cách Thầy giảng, nếu chân quyết chỉ là lời thì ai thuộc lời cũng thành thầy. Thực tế không phải vậy. Lý pháp có thể chia sẻ trên sách, trên lớp, còn phần "thấy" thì mỗi người phải tự đi tới.

Tham thiền và cái "thấy biết" không nói thành lời

Vậy làm sao để thấy? Thầy Vũ Giới chỉ một hướng rõ ràng: "Còn tham thiền, thì có cơ duyên tự ngộ." Rồi Thầy nói thêm, với giọng rất thật: "Tôi không nói để tranh luận, mà để chỉ đường cho người thực lòng tìm cầu."

Theo Thầy, khi tham thiền sẽ có lúc "thấy biết" được vận động của khí. Và cái thấy biết ấy không thể dùng lời diễn đạt. Thầy viết: "Cho nên có khi tôi ráng dùng chữ, nhưng lại thành 'lời văn con cóc', thiên hạ nghe rồi cười. Sự thật là: cái đạt được trong thiền pháp là thấy biết – mà thấy biết thì không diễn tả được bằng lời."

Thầy đưa một ví dụ: những cụm từ như "tiên thiên thuỷ pháp" hay "sơn thuỷ lập cực" mà Thầy hay dùng thật ra chỉ là cách gán ngôn từ để người đời dễ hiểu. "Nhưng chân lý thì còn đơn giản hơn các chữ ấy rất nhiều – đơn giản đến mức không cần lời nữa." Chữ là ngón tay chỉ trăng, không phải mặt trăng.

Với người mới, không cần nghĩ tham thiền là chuyện cao xa. Có thể bắt đầu bằng những bước rất căn bản:

• Mỗi ngày dành một khoảng thời gian cố định để ngồi tĩnh, giữ lưng thẳng, theo dõi hơi thở.
• Không cầu "thấy" gì cả. Cầu thấy là tâm đã động.
• Song song với thiền, vẫn đọc sách, vẫn học nguyên lý. Thiền không thay được học, học không thay được thiền.
• Khi ra thực địa, tập đứng yên một lúc trước khi đo đạc, cảm nhận nơi đó tĩnh hay động, tụ hay tán, rồi mới mở la kinh.

Cách làm thứ tư rất gần với Hình Pháp: trước khi có số, phải có cái nhìn. Cái nhìn ấy được nuôi bằng công phu tĩnh tâm.

Mạt pháp và công phu: lời nhắn cho người học

Phần kết bài viết của Thầy là một lời động viên dành cho người đi đường đạo. Thầy viết: "Tóm lại, kho báu trong truyền – ai cầu thì sẽ thấy." Và Thầy nhắc: "Chư Tổ vẫn đang hiện hữu – không phải bằng thân xác như ta, mà bằng Khí. Đạt được khí, nhập định đạt khí – thì mới gặp được. Vậy nên phải cố gắng."

Câu này nên hiểu theo tinh thần tu học: cái mà chư Tổ để lại không mất đi, nó tồn tại trong chính đạo lý, trong khí của truyền thừa. Người học đủ công phu thì tiếp nhận được, giống như một chiếc radio phải dò đúng tần số mới bắt được sóng vốn đã có sẵn trong không gian.

Rồi Thầy để lại ba câu ngắn, nên đọc chậm:

"Pháp nếu sai thì pháp diệt.
Pháp còn tồn tại là pháp chưa mạt.
Đừng để chữ 'mạt pháp' ám thị làm mình xa rời công phu."

Nhiều người nghe chữ "mạt pháp" thì nản: thời này không còn chân truyền, học cũng vô ích. Thầy Vũ Giới nhìn ngược lại. Pháp nào sai thì tự nó sẽ diệt, không cần ai phá. Pháp nào còn đứng được qua ngần ấy thời gian, nghĩa là pháp ấy còn sống. Việc của người học không phải là than thở về thời thế, mà là bỏ công phu để tiếp nhận cái còn sống ấy.

Tóm lại, ngũ thuật Sơn – Y – Bốc – Mệnh – Tướng là năm cửa cùng mở vào Dịch. Sơn là gốc, phong thuỷ là một nhánh ứng dụng nhập thế. Muốn hành phong thuỷ cho thật, phải học nguyên lý, phải thực hành, và phải tu để "thấy". Thầy chỉ đường, còn đi được bao xa là ở công phu mỗi người.

Gửi người hữu duyên. Chúc mọi người an lạc trên đường đạo.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Học huyền học Á Đông, cụ thể là phong thuỷ
• Phong thuỷ và tu tiên có kết hợp được không
• Cách ngồi thiền tại nhà cho người mới bắt đầu
• Nhân tướng học là gì – nhập môn

Câu hỏi thường gặp

Sơn y bốc mệnh tướng là gì?

Là năm đại thuật số của huyền học Á Đông: Sơn là tu đạo, Y là y lý, Bốc là chiêm đoán, Mệnh là luận số mệnh, Tướng là đọc hình tướng. Cả năm đều có gốc chung là Dịch.

Phong thuỷ thuộc thuật nào trong ngũ thuật?

Theo cách chia phổ biến, phong thuỷ thuộc Tướng (tướng địa, tướng trạch). Thầy Vũ Giới nhấn mạnh thêm: phong thuỷ là pháp hành nhập thế của tiên đạo, gốc ở Sơn và Kinh Dịch.

Vì sao học phong thuỷ phải học Kinh Dịch?

Vì phong thuỷ là một nhánh ứng dụng của Dịch. Không thấu Dịch thì chỉ thuộc công thức, khó hiểu vì sao và khó xử lý trường hợp khác thường.

Chân quyết phong thuỷ có học được từ sách không?

Sách và lớp học truyền được lý pháp. Phần "thấy biết" của chân quyết đến từ công phu tu tập và thực hành, không nằm trọn trong lời.

Thời mạt pháp có còn nên học phong thuỷ?

Nên. Theo Thầy Vũ Giới, pháp sai thì tự diệt, pháp còn tồn tại là pháp chưa mạt. Điều quan trọng là bỏ công phu.