Khi nói đến hướng tủ bếp và bếp nấu, phần lớn gia chủ nghĩ ngay tới chuyện bếp toạ hung hướng cát theo tuổi. Nhưng trong thực tế thiết kế, điều khiến bếp xấu hay tốt lại thường là những thứ rất cụ thể: bếp nấu nhìn thẳng ra cửa chính, lưng người nấu quay ra cửa, chậu rửa sát bếp, cửa sổ ngay sau lưng bếp để gió thổi tạt lửa. Hỏi tuổi gia chủ mà không nhìn mặt bằng thì không thể trả lời đúng.
Phong Thuỷ Liên Hoa của Thầy Vũ Giới xếp Hình Pháp lên trước: tủ bếp nằm ở đâu trong phòng, bếp nấu quan hệ với cửa, cửa sổ, chậu rửa, nhà vệ sinh ra sao. Khi những điều đó đã ổn, việc xoay mặt bếp theo tuổi mới có chỗ để bàn, và cũng chỉ là tinh chỉnh. Bài này đi từ bốn quan hệ cơ bản của bếp nấu tới các mặt bằng bếp thường gặp ở nhà phố, chung cư, nhà vườn.
Phân biệt vị trí bếp, hướng tủ bếp và hướng bếp nấu
Ba khái niệm hay bị lẫn:
- Vị trí bếp: phòng bếp nằm ở khu nào trong nhà (trước, giữa, sau; tầng nào). Đây là chuyện quy hoạch mặt bằng, giải quyết ở bước thiết kế kiến trúc.
- Hướng tủ bếp: dãy tủ chạy theo bức tường nào, hình chữ I, chữ L, chữ U hay có đảo. Quyết định lối đi, tam giác làm việc và chỗ tựa lưng của người nấu.
- Hướng bếp nấu: theo cách hiểu phổ biến là hướng mặt người đứng nấu nhìn tới (tức hướng ngược với lưng bếp). Đây là phần các trường phái Bát Trạch, Huyền Không bàn theo tuổi và toạ hướng nhà; Liên Hoa coi là lớp sau.
Thứ tự ưu tiên của Liên Hoa: vị trí bếp (khí, ánh sáng, thoát mùi) rồi hướng tủ bếp (Hình Pháp trong phòng) rồi mới đến hướng bếp nấu theo tuổi. Phần theo tuổi bạn có thể đọc ở bài Bát Trạch đặt bếp toạ hung hướng cát; bài này tập trung hai lớp đầu.
Bốn quan hệ của bếp nấu cần kiểm tra trước tiên
1. Bếp nấu với cửa chính và cửa phòng bếp
Bếp nấu không nên nằm trên đường nhìn thẳng từ cửa chính vào nhà. Lý do Hình Pháp rất đời thường: khách bước vào thấy ngay bếp lửa, dầu mỡ, nồi niêu; gió từ cửa chính lùa thẳng vào ngọn lửa; người nấu bị phân tâm mỗi khi có người ra vào. Với cửa phòng bếp, tránh đặt bếp nấu ngay sát mép cửa khiến người mở cửa va vào người đang nấu.
Nếu mặt bằng đã cố định, cách sửa thường là dịch bếp nấu sang đoạn tủ bên cạnh, hoặc dùng một đoạn tủ cao, vách lửng, bình phong gỗ chắn tầm nhìn mà không chắn lối đi.
2. Bếp nấu với lưng tựa
Lưng bếp (phía sau mặt bếp) nên là tường đặc. Bếp đặt trên đảo giữa phòng, lưng trống, người nấu quay lưng ra cửa, là kiểu bếp đẹp trên ảnh nhưng khó nấu món Việt nhiều dầu mỡ và cũng khó yên tâm vì không thấy ai đến sau lưng. Nếu vẫn muốn bếp đảo, hãy đặt chậu rửa hoặc bàn sơ chế trên đảo, còn bếp nấu vẫn tựa tường.
3. Bếp nấu với cửa sổ
Cửa sổ ngay sau lưng bếp nấu là lỗi phổ biến ở nhà phố có giếng trời phía sau. Gió tạt lửa, dầu mỡ bám kính, máy hút mùi khó lắp vì vướng khung cửa. Cửa sổ nên nằm bên hông bếp hoặc trên chậu rửa, nơi cần sáng và thoáng. Bếp nấu cần tối ưu hút mùi, không cần tối ưu ánh sáng trời.
4. Bếp nấu với chậu rửa, tủ lạnh và nhà vệ sinh
Chậu rửa (Thuỷ) và bếp nấu (Hoả) nên cách nhau một đoạn mặt bàn, thường từ 60 cm trở lên, để nước không văng vào lửa và có chỗ đặt đồ sơ chế. Tủ lạnh cũng không nên sát bếp nấu vì toả nhiệt. Cửa nhà vệ sinh không mở thẳng vào bếp nấu; nếu bất khả kháng, giữ cửa vệ sinh luôn đóng, lắp cửa kín và quạt hút.
Hướng tủ bếp theo mặt bằng phòng
| Kiểu tủ bếp | Hợp mặt bằng | Điểm cần lưu ý về Hình Pháp |
|---|---|---|
| Chữ I (một dãy) | Bếp hẹp, chung cư nhỏ, nhà phố mặt tiền hẹp | Bếp nấu ở đoạn giữa hoặc cuối dãy, không ở đầu dãy sát cửa; chậu rửa gần cửa sổ |
| Chữ L | Phổ biến nhất, bếp 8–14 m² | Bếp nấu và chậu rửa trên hai cánh khác nhau; góc chữ L không là chỗ đặt bếp (khó thao tác, khó hút mùi) |
| Chữ U | Bếp rộng, nhà vườn, biệt thự | Bếp nấu ở cánh giữa tựa tường; lối vào chữ U rộng đủ hai người |
| Song song (hai dãy) | Bếp dài và hẹp, có cửa hai đầu | Tránh bếp nấu đối diện trực tiếp chậu rửa; lối đi giữa hai dãy từ 1 m |
| Có đảo bếp | Bếp mở liền phòng ăn, phòng khách | Đảo làm bàn sơ chế, quầy ăn sáng; bếp nấu vẫn ở dãy tựa tường |
Tam giác làm việc và lối đi
Ba điểm bếp nấu, chậu rửa, tủ lạnh tạo thành tam giác làm việc. Các cạnh không quá ngắn (dưới 1,2 m thì chật, nước văng vào lửa) và không quá dài (trên 2,7 m thì đi lại mệt). Lối đi trước dãy tủ từ 90 cm với một người nấu, từ 1,1 m nếu hai người. Hình Pháp của Liên Hoa đặt nặng chuyện lối đi: bếp mà phải lách qua ghế ăn mới tới bếp nấu thì không thể gọi là bếp tốt dù hướng có hợp tuổi.
Bảng kiểm tra nhanh khi đặt bếp nấu
- Đứng ở cửa chính nhìn vào, có thấy thẳng bếp nấu không? Nếu có, dịch bếp hoặc thêm vách chắn tầm nhìn.
- Lưng bếp nấu có phải tường đặc không? Có cửa sổ hoặc khoảng trống sau lưng không?
- Khoảng mặt bàn giữa bếp nấu và chậu rửa có từ 60 cm?
- Tủ lạnh có sát bếp nấu không? Có đặt được máy hút mùi thẳng trên bếp không?
- Cửa nhà vệ sinh có mở thẳng vào khu bếp không?
- Có dầm, xà ngang đè ngay trên bếp nấu không? Nếu có, dùng tủ trên kịch trần để che dầm.
- Bếp nấu có nằm trên hoặc dưới bàn thờ, giường ngủ tầng trên không?
- Lối đi trước bếp từ 90 cm, người nấu không bị va khi có người mở cửa?
Ba mặt bằng bếp hay gặp và cách sửa
Nhà phố: bếp cuối nhà, giếng trời sau lưng
Thường gặp bếp nấu đặt ngay dưới ô giếng trời để "thoáng". Thực tế mưa hắt, gió lùa, lửa bếp ga chập chờn. Nên xoay dãy tủ về tường bên, bếp nấu tựa tường, chậu rửa quay ra giếng trời để lấy sáng và thông gió khi rửa.
Chung cư: bếp sát cửa ra vào
Nhiều căn hộ bố trí bếp ngay lối vào, bếp nấu nhìn thẳng cửa. Giải pháp: hoán đổi bếp nấu với chậu rửa để chậu ra phía cửa, hoặc dùng tủ cao đựng tủ lạnh làm vách ngăn mềm; không đập phá vì hệ thống kỹ thuật chung cư cố định. Đọc thêm ở bếp căn hộ chung cư.
Nhà vườn, biệt thự: bếp đảo giữa phòng
Chủ nhà muốn bếp đảo kiểu phương Tây. Giữ đảo nhưng chuyển bếp nấu vào dãy tựa tường, đặt bếp từ phụ hoặc chậu rửa trên đảo. Mùi và dầu mỡ của món Việt cần máy hút mùi ốp tường, hiệu quả hơn hút mùi đảo.
Sau Hình Pháp mới đến hướng theo tuổi
Khi tám điểm trong bảng kiểm tra đã ổn, bạn có thể tinh chỉnh hướng mặt bếp theo trường phái mình tin, như Bát Trạch (bếp toạ hung hướng cát) hay theo toạ hướng nhà. Liên Hoa lưu ý: chỉ xoay bếp trong phạm vi không phá vỡ bốn quan hệ ở trên. Không bao giờ đưa bếp nấu ra giữa phòng, quay lưng ra cửa, chỉ để đạt một hướng đẹp theo tuổi. Kích thước tủ bếp sau khi chốt vị trí thì tra theo bài kích thước tủ bếp theo thước Lỗ Ban, dùng thang 42,9 dương trạch.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Vẽ mặt bằng 2D–3D – đặt thử dãy tủ bếp, bếp nấu, chậu rửa và kiểm tra lối đi.
- Lập cục pháp – xác định toạ hướng nhà trước khi xoay mặt bếp theo tuổi.
- Phần mềm thước Lỗ Ban Liên Hoa – tra kích thước tủ bếp sau khi chốt vị trí.
Bài liên quan
- Nội thất gỗ phong thuỷ: chọn gỗ, kích thước và bố trí theo Liên Hoa
- Phong thuỷ phòng bếp theo Liên Hoa
- Phong thuỷ cơ bản nhà bếp, lò nấu, hướng Táo
Câu hỏi thường gặp
Bếp nấu nhìn thẳng cửa chính có phải phá bếp làm lại không?
Không nhất thiết. Thường chỉ cần dịch bếp nấu sang đoạn tủ bên cạnh, hoán đổi với chậu rửa, hoặc thêm vách lửng, tủ cao chắn tầm nhìn từ cửa.
Bếp đảo có hợp phong thuỷ không?
Đảo bếp không xấu; điều cần tránh là đặt bếp nấu trên đảo khiến lưng trống và người nấu quay lưng ra cửa. Dùng đảo làm bàn sơ chế, chậu rửa hoặc quầy ăn thì rất tốt.
Hướng bếp theo tuổi quan trọng đến đâu?
Theo Liên Hoa, đó là lớp tinh chỉnh sau khi Hình Pháp đã ổn. Bếp đúng tuổi mà nhìn thẳng cửa, gió lùa, chậu rửa sát lửa thì vẫn là bếp xấu trong sinh hoạt hằng ngày.
Chậu rửa và bếp nấu cách nhau bao nhiêu là đủ?
Nên có một đoạn mặt bàn từ 60 cm trở lên giữa hai thiết bị để sơ chế và tránh nước văng vào lửa; rộng hơn càng tốt nếu bếp đủ dài.
