Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy
遁甲日用涓吉奇門五總龜 (卷一 · 奇門總要歌 并註解)
Tác giả: Trì Kỷ (池紀) đời Minh gom chép; gốc là sách Kỳ Môn Yếu Lược (奇門要略) có bài tựa của Quách Tử Thịnh (郭子晟) năm Thuần Hựu Tân Sửu (1241, Nam Tống)
Bản gốc: bản khắc gỗ đời Minh, hai quyển thượng, hạ, mỗi trang 14 dòng, mỗi dòng 24 chữ; đối chiếu bản in năm Dân Quốc 14 (1925) do Tần Thận An (秦慎安) hiệu khám, chia bốn quyển.
Sau hai mục lý thuyết bằng văn xuôi, quyển một của Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy chép một bài ca dài: Kỳ Môn tổng yếu ca, có chú giải (奇門總要歌 并註解). Người học Kỳ Môn sẽ nhận ra ngay câu mở đầu "Âm dương nghịch thuận diệu nan cùng, nhị chí hoàn hương nhất cửu cung": đây là cùng một dòng ca quyết với bài Yên Ba Điếu Tẩu Ca nổi tiếng, nhưng bản trong Ngũ Tổng Quy ngắn hơn, sắp câu khác, và mỗi đoạn có lời chú ngay bên dưới. Bài ca gói gần trọn phép Kỳ Môn vào chừng ba mươi cặp câu bảy chữ: hai độn, ba nguyên, tám quẻ, sáu nghi ba kỳ, tám thần, ba cửa lành, các giờ đặc biệt, các cách lành dữ của can trên can, chín sao và thiên võng. Bài này dịch trọn bài ca cùng lời chú (khoảng 2.600 chữ Hán), vẽ lại từng phần bằng sơ đồ và giảng theo Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Kỳ Môn tổng yếu ca trong Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy là bài ca quyết tóm tắt phép Kỳ Môn Độn Giáp, có chú giải từng đoạn. Ca dạy: sau Đông chí dùng dương độn khởi cung 1 (cục 1, 7, 4), sau Hạ chí dùng âm độn khởi cung 9 (cục 9, 3, 6); sáu Giáp ẩn dưới sáu nghi, ba kỳ là Ất, Bính, Đinh; ba kỳ hợp ba cửa Khai, Hưu, Sinh là giờ lợi xuất hành; việc gấp theo thần, việc thong thả theo cửa; được kỳ sử là quý nhất; tránh giờ ngũ bất ngộ, lục nghi kích hình, tam kỳ nhập mộ, Canh cách, Bính bột; Bính gia Giáp, Giáp gia Bính là cách lành, Tân gia Ất, Ất gia Tân, Đinh gia Quý, Quý gia Đinh là cách dữ; Phụ, Cầm, Tâm là sao lành, Bồng, Nhuế là sao dữ; gặp giờ Quý là thiên võng.
Thầy Vũ Giới giảng: "Ca quyết là thứ người xưa học thuộc lòng để mang phép theo người. Đọc ca phải đọc cùng lời chú, vì một câu bảy chữ có khi gói cả một quy tắc tính toán. Nhưng cũng đừng tin từng chữ: ca truyền miệng nhiều đời, bản nào cũng có chỗ chép lệch. Chỗ nào bài này thấy lệch, em đều ghi lại để Quý vị đối chiếu."
Âm dương nghịch thuận, hai chí trở về cung 1 và cung 9 – 陰陽逆順 · 二至還鄉
奇門總要歌并註解:陰陽逆順妙難窮,二至還鄉一九宮。若能了達陰陽理,天地都來一掌中。
二至者,冬至夏至是也。一九宮者,一乃一七四,九乃九三六也。
Dịch: Kỳ Môn tổng yếu ca, có chú giải. Âm dương nghịch thuận diệu khôn cùng, hai chí về quê ở cung một, cung chín. Nếu hiểu thấu lẽ âm dương, trời đất đều về trong một bàn tay.
Chú: Hai chí là Đông chí và Hạ chí. Cung một, cung chín: "một" là 1, 7, 4; "chín" là 9, 3, 6.
Giảng: Bốn câu đầu là cương lĩnh của cả bài ca. Một năm chia đôi ở hai điểm chí. Từ Đông chí, khí dương bắt đầu sinh, nên nửa năm sau Đông chí dùng dương độn, bày nghi bày kỳ theo chiều thuận (số cung tăng dần). Từ Hạ chí, khí âm bắt đầu sinh, nửa năm sau dùng âm độn, bày theo chiều nghịch (số cung giảm dần). "Hoàn hương" (về quê) nghĩa là mỗi chí trở về cung gốc của nó: Đông chí ở quẻ Khảm, cung 1; Hạ chí ở quẻ Ly, cung 9.
Lời chú giải thích thêm rằng "một" không chỉ là cung 1 mà là ba số 1, 7, 4: đó là ba cục của Đông chí ứng với thượng, trung, hạ nguyên. Tương tự "chín" là 9, 3, 6, ba cục của Hạ chí. Bài 2 của bộ sách này (Kỳ Môn bố cục pháp) đã có bảng đủ 24 khí; ở đây ca chỉ nhắc hai mốc lớn nhất để người học nhớ chiều đi của hai độn.

Câu "trời đất đều về trong một bàn tay" sẽ được nhắc lại ở cuối bài ca. Người xưa tính Kỳ Môn trên đốt ngón tay (chưởng quyết): chín cung đặt lên các đốt của bàn tay trái, đếm thuận hay nghịch bằng ngón cái. Câu này vừa là lời khen phép mầu nhiệm, vừa là lời chỉ cách học: thuộc ca, thuộc chín cung trên tay thì không cần sách vẫn dựng được bàn.
Tam tài, tam nguyên, tám quẻ thành tám độn môn – 三才三元 · 八遁門
三才變化作三元,八卦分為八遁門。星符每逐時干轉,直使常隨天乙奔。
三才者,天地人也。三元者,以甲己加子午卯酉為上元,甲己加寅申巳亥為中元,甲己加辰戌丑未為下元也。八卦者,乾坎艮震巽離坤兌是也,乃星符所居之宮,即陰陽二遁皆遊其上。如乾屬金為天,居西北方,主開門是也;冬至坎屬水為水,居正北方,主休門是也;艮屬土為山,居東北方,主生門是也;震屬木為雷,居正東方,主傷門是也;巽屬木為風,居東南,主杜門是也;離屬火為火,居正南方,主景門是也;坤屬土為地,居西南方,主死門是也;兌屬金為澤,居正西方,主驚門是也。
Dịch: Tam tài biến hoá làm tam nguyên, tám quẻ chia làm tám độn môn. Sao phù mỗi giờ theo can giờ mà xoay, Trực sử luôn theo Thiên Ất mà chạy.
Chú: Tam tài là trời, đất, người. Tam nguyên: ngày Giáp, Kỷ gặp Tý, Ngọ, Mão, Dậu là thượng nguyên; Giáp, Kỷ gặp Dần, Thân, Tỵ, Hợi là trung nguyên; Giáp, Kỷ gặp Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là hạ nguyên. Tám quẻ là Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài, là cung nơi sao phù ở, hai độn âm dương đều đi trên đó. Như Càn thuộc Kim, là trời, ở tây bắc, chủ Khai môn; (tiết) Đông chí ở Khảm, Khảm thuộc Thuỷ, là nước, ở chính bắc, chủ Hưu môn; Cấn thuộc Thổ, là núi, ở đông bắc, chủ Sinh môn; Chấn thuộc Mộc, là sấm, ở chính đông, chủ Thương môn; Tốn thuộc Mộc, là gió, ở đông nam, chủ Đỗ môn; Ly thuộc Hoả, là lửa, ở chính nam, chủ Cảnh môn; Khôn thuộc Thổ, là đất, ở tây nam, chủ Tử môn; Đoài thuộc Kim, là đầm, ở chính tây, chủ Kinh môn.
Giảng: Câu "tam tài biến hoá làm tam nguyên" nối ba tầng trời, đất, người (bài 2 đã nói) với ba nguyên thời gian. Mỗi khí 15 ngày chia ba nguyên, mỗi nguyên 5 ngày; ngày đầu của mỗi nguyên luôn là ngày Giáp hoặc Kỷ, và chi của ngày ấy cho biết là nguyên nào. Đây chính là phép "Giáp Kỷ gia tứ trọng, tứ mạnh, tứ quý" ở bài 2, nay được ca lại cho dễ thuộc.
Phần chú về tám quẻ là bảng "quẻ, hành, tượng, phương, cửa" chuẩn của Kỳ Môn. Chú ý chữ "Đông chí" đặt trước Khảm: sách muốn nhắc Khảm là quẻ chứa tiết Đông chí, nơi dương độn bắt đầu. Hai câu sau của ca là quy tắc xoay bàn: sao làm Trực phù đi theo can giờ (tìm can giờ ở địa bàn rồi đặt Trực phù lên đó), còn Trực sử là cửa đi theo "Thiên Ất". Lời chú bên dưới sẽ nói Thiên Ất chính là Trực phù.

遁者,隱也,六甲隱在六儀之下,故名曰遁甲。今以神龜論數,故知八卦所屬,即左三右七,戴九履一,二四為肩,六八為足,五居中宮,以為實腹,其中宮寄坤宮也,如易所謂坤為母是也。今遁六甲八卦所生,故曰八遁門也。星者,蓬任衝輔英芮柱心禽九星也,所謂星符者,盤內九星中一星是也。時干者,甲乙丙丁戊己庚辛壬癸是也。直使者,八門也。天乙者,直符也,甲符所主之值使。順即一二三四五六七八九是也,逆則九八七六五四三二一是也。凡遁甲之法,以所用星符隨時干,以所用值使隨天乙而奔。
Dịch: "Độn" là ẩn: sáu Giáp ẩn dưới sáu nghi nên gọi là độn giáp. Nay lấy thần quy (Lạc thư) mà luận số, nên biết chỗ thuộc của tám quẻ: tả 3 hữu 7, đội 9 đạp 1, 2 và 4 là vai, 6 và 8 là chân, 5 ở trung cung làm bụng; trung cung gửi sang cung Khôn, như Kinh Dịch nói Khôn là mẹ. Nay sáu Giáp ẩn đi là do tám quẻ sinh ra, nên gọi là tám độn môn. Sao là chín sao Bồng, Nhậm, Xung, Phụ, Anh, Nhuế, Trụ, Tâm, Cầm; gọi là "sao phù" là một sao trong chín sao trên bàn. Can giờ là Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý. Trực sử là tám cửa. Thiên Ất là Trực phù, cửa mà phù Giáp chủ quản là Trực sử. Thuận là 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9; nghịch là 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1. Phàm phép độn giáp: lấy sao phù đang dùng theo can giờ, lấy Trực sử đang dùng theo Thiên Ất mà chạy.
Giảng: Đoạn chú này có hai điểm đáng nhớ. Thứ nhất là câu khẩu quyết Lạc thư "đội chín đạp một, tả ba hữu bảy, hai bốn là vai, sáu tám là chân, năm ở giữa": chín cung Kỳ Môn chính là chín ô Lạc thư trên lưng rùa thần. Cung 5 không có quẻ nên "gửi Khôn", và sách giải thích bằng câu "Khôn là mẹ" của Thuyết quái: đất là mẹ, chứa được phần ở giữa. Thứ hai là chữ "Thiên Ất". Trong nhiều sách, Thiên Ất là tên một quý thần; ở đây lời chú định nghĩa rõ Thiên Ất là Trực phù, nên câu "Trực sử theo Thiên Ất mà chạy" nghĩa là cửa Trực sử đi theo tuần Giáp của Trực phù, đếm từng giờ thuận hay nghịch tuỳ độn. Hiểu vậy thì câu ca khớp với phép gia lâm ở bài 2: Trực phù theo can giờ, Trực sử theo chi giờ.

Sáu nghi, sáu Giáp vốn cùng tên; ba kỳ là Ất, Bính, Đinh – 六儀六甲 · 三奇
六儀六甲本同名,三奇即是乙丙丁。
六儀者,甲子戊、甲戌己、甲申庚、甲午辛、甲辰壬、甲寅癸是也。六甲者,甲子、甲戌、甲申、甲午、甲辰、甲寅是也。三奇者,乙為日奇,丙為月奇,丁為星奇是也。
Dịch: Sáu nghi, sáu Giáp vốn cùng tên; ba kỳ chính là Ất, Bính, Đinh.
Chú: Sáu nghi là Giáp Tý Mậu, Giáp Tuất Kỷ, Giáp Thân Canh, Giáp Ngọ Tân, Giáp Thìn Nhâm, Giáp Dần Quý. Sáu Giáp là Giáp Tý, Giáp Tuất, Giáp Thân, Giáp Ngọ, Giáp Thìn, Giáp Dần. Ba kỳ: Ất là nhật kỳ, Bính là nguyệt kỳ, Đinh là tinh kỳ.
Giảng: "Vốn cùng tên" là vì mỗi nghi gắn chặt với một Giáp: nói Mậu là nói Giáp Tý, nói Canh là nói Giáp Thân. Trên bàn, can Giáp không bao giờ xuất hiện; chỗ nào có Mậu thì trong tuần Giáp Tý, Giáp đang nấp ở đó. Ba kỳ là ba can còn lại sau khi bỏ Giáp và sáu nghi, ứng mặt trời, mặt trăng và sao. Cách gọi "nhật, nguyệt, tinh" cho thấy ba kỳ là ba nguồn sáng: giờ có kỳ là giờ có ánh sáng soi đường, nên ở các câu sau, ca luôn đi tìm kỳ và sợ những gì "tổn minh" (làm mất sáng).
Với người mới học, nên thuộc bảng sáu cặp Giáp với nghi theo thứ tự tuần trong lục thập hoa giáp: Giáp Tý, Giáp Tuất, Giáp Thân, Giáp Ngọ, Giáp Thìn, Giáp Dần. Mỗi tuần mười ngày (hay mười giờ), chi của Giáp lùi hai bậc sau mỗi tuần. Biết giờ thuộc tuần nào là biết ngay Trực phù đang ẩn dưới nghi nào.

Ba kỳ hợp ba cửa Khai, Hưu, Sinh là cửa lành, lợi xuất hành – 三奇合開休生
三奇若合開休生,便是吉門利出行。萬事從之無不利,能知玄妙得其靈。
如天上丙臨地下乙丁,或天上丁臨地下乙丙,又與開休生三門合者,此為吉,為宜出行及行兵并興土造作動土,無不利也,委有玄妙如神靈也。
Dịch: Ba kỳ nếu hợp Khai, Hưu, Sinh, ấy là cửa lành lợi xuất hành. Muôn việc theo đó không gì không lợi, biết được huyền diệu thì được linh nghiệm.
Chú: Như thiên bàn Bính đến địa bàn Ất, Đinh, hoặc thiên bàn Đinh đến địa bàn Ất, Bính, lại hợp với ba cửa Khai, Hưu, Sinh: đó là cát, nên xuất hành, hành binh, cùng xây cất, động thổ, không gì không lợi, thật có chỗ huyền diệu như thần linh.
Giảng: Đây là nguyên tắc mà bài 3 (Tân kiềm khởi lệ) đã nói bằng văn xuôi, nay ca thành vần: kỳ phải đi cùng cửa. Lời chú còn nêu một trường hợp đặc biệt hay: kỳ trên kỳ, tức thiên bàn là một kỳ và địa bàn cũng là một kỳ khác (Bính trên Ất, Bính trên Đinh, Đinh trên Ất, Đinh trên Bính). Hai lớp sáng chồng lên nhau, lại gặp một trong ba cửa lành, là giờ rất tốt. Danh sách việc dùng được (xuất hành, hành binh, xây cất, động thổ) cho thấy Ngũ Tổng Quy coi giờ Kỳ Môn là giờ chung cho cả việc dân sự lẫn việc nhà cửa.

Trong thực hành chọn giờ của Liên Hoa, "xuất hành" được hiểu rộng: ra khỏi nhà để đi làm việc lớn, khởi công, ký kết, mở cửa hàng. Phương xuất hành là phương của cung có kỳ và cửa lành tính từ chỗ đứng. Vì vậy chọn giờ Kỳ Môn luôn đi cùng la kinh: biết giờ tốt mà không biết đi về hướng nào thì chưa dùng được.

Tám thần quanh Trực phù: Thái âm, Lục hợp, Cửu thiên, Cửu địa – 值符前後 · 地為伏匿
值符前三六合位,前二太陰切須記。值符後一為九天,後二之宮為九地。
如陽遁一宮甲子加值符,便以一宮為天乙,二玄武,三太陰,四六合,五九天,六九地,餘倣此。冬至後行之用順,夏至後數之用逆。前三太陰,前四六合;值符後一九天,後二九地。
Dịch: Trước Trực phù ba cung là ngôi Lục hợp, trước hai cung là Thái âm, phải nhớ kỹ. Sau Trực phù một cung là Cửu thiên, sau hai cung là Cửu địa.
Chú: Như dương độn cung 1, Giáp Tý làm Trực phù, thì lấy cung 1 làm Thiên Ất, (rồi) hai Huyền vũ, ba Thái âm, bốn Lục hợp, năm Cửu thiên, sáu Cửu địa, các cục khác theo đó. Sau Đông chí đi theo chiều thuận, sau Hạ chí đếm theo chiều nghịch. Trước ba là Thái âm, trước bốn là Lục hợp; sau Trực phù một là Cửu thiên, sau hai là Cửu địa.
Giảng: Ca và chú đếm lệch nhau một bậc: ca nói "trước hai Thái âm, trước ba Lục hợp", chú lại nói "trước ba Thái âm, trước bốn Lục hợp", và danh sách "hai Huyền vũ" trong chú cũng khác thứ tự tám thần quen dùng. Lý do có thể là chú đếm cả cung Trực phù là "một", còn ca đếm số bước rời khỏi Trực phù. Theo thứ tự tám thần phổ biến trong các sách Kỳ Môn đời sau (Trực phù, Đằng xà, Thái âm, Lục hợp, Bạch hổ, Huyền vũ, Cửu địa, Cửu thiên), thì câu ca là đúng: bước 1 Đằng xà, bước 2 Thái âm, bước 3 Lục hợp; lùi 1 là Cửu thiên, lùi 2 là Cửu địa. Sơ đồ dưới đây vẽ theo câu ca, đi theo vòng tám cung 1, 8, 3, 4, 9, 2, 7, 6.

地為伏匿可揚兵,六合太陰可藏避。
地神為伏匿,後二神為九地,六癸之下,可以伏藏,則人不見。九地之上,六甲可以陳兵而擊其沖。然皆要三奇合太陰而無吉門,名曰有奇無門;門合太陰無三奇,為之有門無奇。
Dịch: Cửu địa là chỗ ẩn nấp, có thể dương binh; Lục hợp, Thái âm có thể ẩn tránh.
Chú: Thần đất là chỗ ẩn nấp, thần sau (Trực phù) hai cung là Cửu địa; dưới sáu Quý có thể ẩn nấp, người không thấy. Trên Cửu địa, sáu Giáp có thể bày binh mà đánh vào phía đối xung. Nhưng đều cần ba kỳ hợp Thái âm; (nếu) không có cửa lành thì gọi là có kỳ không có cửa; cửa hợp Thái âm mà không có ba kỳ thì gọi là có cửa không có kỳ.
Giảng: Tám thần là tầng thứ tư chồng lên bàn (sau đất, cửa, sao). Bốn thần được ca nhắc riêng đều là thần "che chở": Thái âm và Lục hợp che giấu, Cửu địa vững như đất nên nấp được, Cửu thiên cao như trời nên phô trương được. Đoạn chú mang màu binh pháp, nhưng ý dùng trong đời thường rất rõ: việc cần kín đáo (thương lượng, gặp người quan trọng, cất giữ tài sản) nên chọn phương có Thái âm, Lục hợp; việc cần vững (đặt móng, cất kho) hợp với Cửu địa; việc cần tiếng vang (khai trương, ra mắt) hợp với Cửu thiên. Hai câu cuối chú nhắc lại luật của bài 3: thần tốt mà thiếu kỳ hoặc thiếu cửa thì chưa trọn.
Việc gấp theo thần, việc thong thả theo cửa – 急從神 · 緩從門
急從神兮緩從門,三五反復天道利。
若急速無奇門,即用玉女反閉之術,佈六籌而行,從神機也。若運機緩慢,須吉門而出。○經云:趨三避五,巍然獨處,謂之趨三吉門也,避五凶門也。如用神機,反凶為吉利也。如遁得乙奇在門,念乙奇咒;丙奇念丙奇咒;丁奇念丁奇咒,出其方,百事順吉。
Dịch: Gấp thì theo thần, thong thả thì theo cửa; ba, năm lặp lại thì đạo trời có lợi.
Chú: Nếu gấp mà không có kỳ, không có cửa, thì dùng thuật Ngọc nữ phản bế, bày sáu thẻ mà đi, ấy là theo "thần cơ". Nếu việc thong thả thì phải chờ cửa lành mà ra. Kinh nói: "theo ba tránh năm, sừng sững đứng một mình", nghĩa là theo ba cửa lành, tránh năm cửa dữ. Nếu dùng thần cơ thì đổi hung thành cát lợi. Như độn được kỳ Ất ở cửa thì niệm chú kỳ Ất; kỳ Bính thì niệm chú kỳ Bính; kỳ Đinh thì niệm chú kỳ Đinh; ra phương ấy, trăm việc thuận cát.
○乙奇咒曰:天帝威神,誅滅鬼賊,六乙相扶,天道贊德,吾今所行,無攻不克,急急如玄女律令。○丙奇咒曰:吾德天助,前後遮羅,青龍白虎,左右驅魔,朱雀道前,使吾會他,天威助我,六丙除痾,急急如玄女律令。○丁奇咒曰:天帝弟子,部令天兵,賞善罰惡,出幽入冥,來護我者,玉女六丁,有犯我者,自滅其形,急急如玄女律令。凡念咒須禹步,右手畫四縱五橫,即曰:四縱五橫,六甲六丁,玄武載道,蚩尤避兵,左懸南斗,右佩七星,邪魔滅跡,鬼祟潛形,干不敢犯,支不敢侵,太上有勅,吾令指行,入水不溺,入火不焚,逆吾者死,順吾者生,當吾者滅,視吾者盲,急急如太上道祖鐵師上帝律令。念畢,即念前或乙或丙或丁咒,隨念隨行,慎勿反顧。
Dịch: Chú kỳ Ất: "Uy thần của Thiên đế diệt trừ quỷ giặc, sáu Ất cùng phù, đạo trời giúp đức; nay ta đi đâu, đánh đâu cũng thắng, mau mau như lệnh Huyền Nữ." Chú kỳ Bính: "Đức ta trời giúp, trước sau che chắn, Thanh long Bạch hổ hai bên đuổi ma, Chu tước đi trước, cho ta gặp người, uy trời giúp ta, sáu Bính trừ bệnh, mau mau như lệnh Huyền Nữ." Chú kỳ Đinh: "Đệ tử Thiên đế, cai quản thiên binh, thưởng thiện phạt ác, ra chốn u minh; ai đến hộ ta là Ngọc nữ sáu Đinh, ai phạm đến ta tự diệt thân hình, mau mau như lệnh Huyền Nữ." Phàm niệm chú phải bước Vũ bộ, tay phải vạch bốn nét dọc năm nét ngang, rồi đọc: "Bốn dọc năm ngang, sáu Giáp sáu Đinh, Huyền vũ chở đường, Xi Vưu tránh binh, trái treo Nam Đẩu, phải đeo Thất tinh, tà ma mất dấu, quỷ dữ ẩn hình, can chẳng dám phạm, chi chẳng dám xâm; Thái Thượng có sắc, lệnh ta chỉ đường, xuống nước không chìm, vào lửa không cháy, nghịch ta thì chết, thuận ta thì sống, cản ta thì diệt, nhìn ta thì mù, mau mau như lệnh của Thái Thượng Đạo Tổ Thiết Sư Thượng Đế." Niệm xong, niệm tiếp chú Ất, Bính hoặc Đinh ở trên, vừa niệm vừa đi, cẩn thận đừng ngoái lại.
Giảng: "Thần" ở đây không phải quỷ thần mà là "thần cơ", tức cơ hội linh động. Việc gấp không chờ được giờ có cửa lành thì sách cho một lối ra bằng nghi thức phản bế: bước Vũ bộ, vạch "tứ tung ngũ hoành" (bốn dọc năm ngang) rồi niệm chú. Việc thong thả thì đúng phép là chờ cửa lành. "Ba, năm" là ba cửa lành và năm cửa dữ. Kho Sách Quý dịch trọn các câu chú để Quý vị thấy đúng diện mạo của sách Kỳ Môn đời Minh, nơi phép chọn giờ còn đan với nghi lễ Đạo giáo. Phong Thuỷ Liên Hoa không dạy và không dùng phần chú thuật; phần Liên Hoa giữ lại là nguyên tắc "việc thong thả thì chờ cửa lành".


Kỳ sử, ngũ bất ngộ và Ngọc nữ thủ môn – 三奇得使 · 五不遇 · 玉女守門
已上若得三奇妙,不如更得三奇使。
乙奇使甲午甲戌,丙奇使甲子甲申,丁奇使甲辰甲寅。須得三奇之妙,不若得奇使為最靈也。
Dịch: Ở trên nếu được cái diệu của ba kỳ, không bằng lại được "sứ" của ba kỳ.
Chú: Kỳ Ất lấy Giáp Ngọ, Giáp Tuất làm sứ; kỳ Bính lấy Giáp Tý, Giáp Thân; kỳ Đinh lấy Giáp Thìn, Giáp Dần. Được cái diệu của ba kỳ, không bằng được kỳ sử là linh nhất.
Giảng: "Kỳ sử" là kỳ gặp đúng tuần Giáp hợp với nó: Ất đi với Giáp Ngọ, Giáp Tuất (tức nghi Tân, Kỷ); Bính với Giáp Tý, Giáp Thân (nghi Mậu, Canh); Đinh với Giáp Thìn, Giáp Dần (nghi Nhâm, Quý). Các sách đời sau giải thích thêm rằng thiên bàn kỳ đến trên địa bàn nghi của Giáp ấy thì kỳ "được sứ", như người có lệnh bài trong tay. Ca xếp kỳ sử trên cả kỳ thường: đây là bậc cao nhất của "được kỳ".

得使猶來未為精,五不遇兮損其明。損明須憂時尅日,吟格相加猶不吉。
得三奇使為遁之妙,若五不遇時,乃剛柔相尅之氣,相尅則損其光明,如甲子日得庚午時之例。吟即反復二吟,為上下相尅。凡庚為干格,則萬物凝滯,然六甲相加,尤為不吉也。
Dịch: Được sứ rồi vẫn chưa phải tinh, gặp ngũ bất ngộ thì mất sáng. Mất sáng là lo giờ khắc ngày; phản phục ngâm, Canh cách chồng lên lại càng không lành.
Chú: Được tam kỳ sử là chỗ diệu của độn, nhưng nếu là giờ ngũ bất ngộ, tức khí cương nhu khắc nhau, khắc thì tổn ánh sáng, như ngày Giáp Tý gặp giờ Canh Ngọ. "Ngâm" là phản ngâm, phục ngâm, trên dưới khắc nhau. Phàm Canh làm can cách thì muôn vật ngưng trệ; mà sáu Giáp gia nhau thì càng không lành.
Giảng: Ngũ bất ngộ là giờ mà can giờ khắc can ngày, lại cùng âm dương: ngày Giáp gặp giờ Canh Ngọ (Canh Kim khắc Giáp Mộc, cả hai đều dương), ngày Ất gặp giờ Tân Tỵ, và cứ thế đủ mười giờ. Ví dụ "ngày Giáp Tý giờ Canh Ngọ" trong chú là ví dụ chuẩn. Ý ca: dù giờ ấy có kỳ có sứ cũng như đèn bị gió thổi, ánh sáng bị tổn. Bài 1 (bài tựa) đã xếp ngũ bất ngộ vào ba điều kỵ lớn; ca lặp lại để người học không quên.

掩捕逃亡須格時,占稽行人信豈失。
如掩捕逃亡,陽時可得,陰時不得。如占行人,陽時來,陰時不來,又主信……時即有阻不來,主失信也。
斗甲三奇遊六儀,天乙合會主憂私。
乃天上乙丙丁臨地下六甲之儀,甲子有丁卯,甲戌有己卯,甲申有戊子,甲午有丁酉,甲辰有丙午,甲寅有乙卯,此玉女守門時,利於陰私和合之事。
Dịch: Vây bắt kẻ trốn phải xét giờ cách; xem người đi, tin tức há lại sai. Chú: Như vây bắt kẻ trốn thì giờ dương bắt được, giờ âm không bắt được. Như xem người đi xa thì giờ dương về, giờ âm không về, lại chủ tin tức (mấy chữ sau mờ không đọc được)… giờ (âm) thì có trở ngại không về, chủ lỡ hẹn.
Ba kỳ trong tuần Giáp đi trên sáu nghi, Thiên Ất hội hợp, chủ việc kín đáo. Chú: Là thiên bàn Ất, Bính, Đinh đến trên nghi của sáu Giáp ở địa bàn: tuần Giáp Tý có giờ Đinh Mão, tuần Giáp Tuất có giờ Kỷ Mão, tuần Giáp Thân có giờ Mậu Tý, tuần Giáp Ngọ có giờ Đinh Dậu, tuần Giáp Thìn có giờ Bính Ngọ, tuần Giáp Dần có giờ Ất Mão. Đó là giờ Ngọc nữ thủ môn, lợi cho việc kín đáo, hoà hợp.
Giảng: Ngọc nữ thủ môn (ngọc nữ giữ cửa) là sáu giờ đặc biệt, mỗi tuần Giáp một giờ. Sách nói giờ này "lợi việc âm tư hoà hợp": theo nghĩa rộng là các việc riêng tư, hoà giải, kết thân, cưới hỏi, thương lượng kín. Lưu ý danh sách trong sách: tuần Giáp Tuất ghi "Kỷ Mão", tuần Giáp Thân ghi "Mậu Tý"; Kỷ và Mậu không phải kỳ, nên các sách khác chép khác. Kho Sách Quý dịch đúng chữ của bản gốc và ghi chú chỗ này để Quý vị đối chiếu khi dùng.
Năm giờ dương, năm giờ âm và thế chủ khách – 五陽五陰 · 主客
討捕須明時下尅,行人信息遇三奇。三奇上見遊六儀,六儀更見五陽時。乘向八門尋吉位,萬事開三萬事宜。
如六儀與三奇合太陰,又遇太沖、小吉、從魁,又加地四戶,是為福食,宜遠行出入移徙。四戶者,除危定開,加正月卯午酉子之例是也。
五陽在前五陰後,主客須知有盛衰。
自甲至戊五陽時,利於客,宜先起;自己至癸五陰時,利於主,宜後通。當陽之時客盛主衰,當陰之時主盛客衰。更將旺相休廢參詳而用,萬不失一。如冬至休旺、生傷胎、杜沒、景死、死囚、開廢之例是也。
Dịch: Truy bắt phải rõ giờ khắc dưới; tin người đi xa là gặp tam kỳ. Ba kỳ ở trên đi khắp sáu nghi, sáu nghi lại gặp năm giờ dương. Theo tám cửa mà tìm ngôi lành, mở được ba cửa thì muôn việc đều nên.
Chú: Như sáu nghi với ba kỳ hợp Thái âm, lại gặp Thái xung, Tiểu cát, Tòng khôi, lại thêm "địa tứ hộ", ấy là phúc thực, nên đi xa, ra vào, dời chỗ ở. Tứ hộ là (bốn trực) Trừ, Nguy, Định, Khai; như tháng giêng là Mão, Ngọ, Dậu, Tý.
Năm (giờ) dương ở trước, năm (giờ) âm ở sau; chủ và khách phải biết có thịnh có suy. Chú: Từ Giáp đến Mậu là năm giờ dương, lợi cho khách, nên khởi trước; từ Kỷ đến Quý là năm giờ âm, lợi cho chủ, nên ứng sau. Lúc dương thì khách thịnh chủ suy, lúc âm thì chủ thịnh khách suy. Lại đem vượng, tướng, hưu, phế mà xét kỹ rồi dùng thì vạn lần không sai một. Như sau Đông chí thì Hưu môn vượng, Sinh và Thương ở thai, Đỗ ở một, Cảnh tử, Tử môn tù, Khai môn phế.
Giảng: "Khách" là bên chủ động ra tay, "chủ" là bên ở yên chờ đợi. Giờ có can Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu thuộc dương, lợi cho bên đi trước; giờ có can Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý thuộc âm, lợi cho bên giữ. Áp vào đời thường: giờ dương hợp với việc mình chủ động (đến gặp đối tác, nộp hồ sơ, mở hàng), giờ âm hợp với việc chờ người đến (đón khách, nhận hàng). Ba tên Thái xung, Tiểu cát, Tòng khôi là ba tướng của Lục Nhâm (Mão, Mùi, Dậu), còn "tứ hộ" Trừ, Nguy, Định, Khai là bốn trực trong mười hai trực của lịch; đây là chỗ Kỳ Môn mượn thêm phép của Lục Nhâm và lịch trạch cát.
Câu cuối nói đến vượng suy của cửa theo mùa: cửa có lúc vượng, lúc tù, lúc phế. Cùng là Khai môn nhưng mùa đông thì phế, sức yếu hơn mùa thu. Người dùng giờ kỹ sẽ cân thêm tầng này.

Lục nghi kích hình và tam kỳ nhập mộ – 六儀擊刑 · 三奇入墓
陰後五干還須記,六儀加着更無利。六儀忽然加三宮,更為刑擊先須記。
三宮即天衝也。
六儀擊刑三奇墓,此時舉動可憚懼。
如子刑卯,丑刑戌,寅刑巳,卯刑子,巳刑申,辰刑辰,午刑午,未刑丑,申刑寅,酉刑酉,戌刑未,亥刑亥。凡擊刑主謀事不成,多有失陷,不可出師出行,百事不吉。三奇入墓,如乙奇坤,丙奇乾,丁奇乾,求謀不獲,百事失候不吉。
Dịch: Năm can âm ở sau cũng phải nhớ, sáu nghi gia vào càng không lợi. Sáu nghi bỗng nhiên gia cung 3, lại là hình kích, phải nhớ trước. Chú: Cung 3 tức Thiên Xung.
Lục nghi kích hình, tam kỳ (vào) mộ: giờ ấy cử động thật đáng sợ. Chú: Như Tý hình Mão, Sửu hình Tuất, Dần hình Tỵ, Mão hình Tý, Tỵ hình Thân, Thìn hình Thìn, Ngọ hình Ngọ, Mùi hình Sửu, Thân hình Dần, Dậu hình Dậu, Tuất hình Mùi, Hợi hình Hợi. Phàm kích hình chủ mưu việc không thành, nhiều thất bại, không nên xuất quân, xuất hành, trăm việc không lành. Tam kỳ nhập mộ như kỳ Ất ở Khôn, kỳ Bính ở Càn, kỳ Đinh ở Càn: cầu mưu không được, trăm việc lỡ thời, không lành.
Giảng: Lục nghi kích hình là khi nghi của một tuần Giáp đứng ở cung mà chi của tuần ấy hình. Giáp Tý (Mậu) đến cung 3: Tý hình Mão, và cung 3 là Mão. Đó chính là ý câu "sáu nghi bỗng gia cung 3": ví dụ đầu tiên và phổ biến nhất. Các trường hợp khác: Giáp Tuất (Kỷ) đến cung 2 (Mùi), Giáp Thân (Canh) đến cung 8 (Dần), Giáp Ngọ (Tân) đến cung 9 (Ngọ tự hình), Giáp Thìn (Nhâm) đến cung 4 (Thìn tự hình), Giáp Dần (Quý) đến cung 4 (Tỵ). Bảng hình mười hai chi trong chú là bảng tam hình chuẩn.
Tam kỳ nhập mộ: kỳ đến cung mộ của hành mình thì ánh sáng bị chôn. Sách ghi Ất ở Khôn, Bính ở Càn, Đinh ở Càn. Ất Mộc mộ ở Mùi (Khôn) và Bính Hoả mộ ở Tuất (Càn) là đúng lệ; còn Đinh, nhiều sách đời sau ghi mộ ở Cấn (Sửu) theo lệ âm can. Bài 1 của bộ này cũng chép Bính, Đinh cùng ở Càn, cho thấy đây là quan điểm nhất quán của sách, không phải lỗi khắc in.

Thái bạch nhập Huỳnh, Bính bột và Canh cách – 太白入熒 · 丙勃庚格
太白入熒賊即來,火入金鄉賊即去。丙為勃兮庚為格,格則難通勃亂逆。
凡遇天上丙臨地下庚,主賊退逃;天上庚臨地下丙,主賊來侵侮,門雖吉亦凶,主客俱不利,多敗。凡遇丙臨時干,謂之勃;庚加時干,謂之格,不可出行,舉事主亂不通也。如有急事不得已行,籌布局反閉而出去,則變凶為吉也。
Dịch: Thái bạch vào Huỳnh thì giặc đến, lửa vào làng kim thì giặc đi. Bính là bột, Canh là cách; cách thì khó thông, bột thì loạn nghịch.
Chú: Phàm gặp thiên bàn Bính đến địa bàn Canh, chủ giặc rút chạy; thiên bàn Canh đến địa bàn Bính, chủ giặc đến xâm lấn, cửa dù lành cũng hung, chủ khách đều không lợi, phần nhiều thua. Phàm gặp Bính đến can giờ gọi là bột; Canh gia can giờ gọi là cách, không nên đi, khởi việc chủ loạn, không thông. Nếu có việc gấp bất đắc dĩ phải đi, thì bày phép phản bế mà ra, sẽ đổi hung thành cát.
Giảng: Canh thuộc Kim, ứng sao Thái bạch (sao Kim); Bính thuộc Hoả, ứng Huỳnh hoặc (sao Hoả). Canh nằm trên Bính là kim đè lửa, khách lấn chủ, nên "giặc đến"; Bính nằm trên Canh là lửa nung kim, nên "giặc đi". Trong đời thường, "giặc" có thể hiểu là điều phiền nhiễu từ ngoài tới: kẻ gian, kiện tụng, tranh chấp. "Bột" và "cách" là hai thế xấu khi Bính hoặc Canh đè lên can giờ: Bính bột làm rối, Canh cách làm tắc.

庚加日干為伏干,日干加庚飛干格。庚加值符天乙伏,值符加庚天乙飛。
庚加歲為歲格,加月為月格,加日為日格,加時為時格,加值符為伏宮格,值符加庚為飛宮格,皆凶,不可舉兵行事,行師立見危敗。
加己為刑道上格,加癸路中見格擬,加壬之時為小格,又嫌歲月日時移,當此之時俱不吉,舉動行師亦不宜。
庚加己為刑格,主隱伏之患,禍亂不祥之事,出則車破馬顛,敵奔勿追;占人主刑獄困危,看星門吉凶斷之。庚加癸為大路,出軍車破馬傷,求望不得,占人則失信,雖得奇門,不可用也。庚甲之法,三元經中自有詳論,此不贅矣。
Dịch: Canh gia can ngày là phục can, can ngày gia Canh là phi can cách. Canh gia Trực phù là Thiên Ất phục, Trực phù gia Canh là Thiên Ất phi. Chú: Canh gia (can) năm là tuế cách, gia tháng là nguyệt cách, gia ngày là nhật cách, gia giờ là thời cách, gia Trực phù là phục cung cách, Trực phù gia Canh là phi cung cách; đều hung, không nên dấy binh làm việc, ra quân thấy ngay nguy bại.
Gia Kỷ là hình cách trên đường, gia Quý là gặp cách giữa đường, gia Nhâm là tiểu cách; lại kỵ năm, tháng, ngày, giờ dời đổi; gặp lúc ấy đều không lành, cử động ra quân cũng không nên. Chú: Canh gia Kỷ là hình cách, chủ hoạ ẩn nấp, việc loạn chẳng lành; đi thì xe gãy ngựa ngã, địch chạy chớ đuổi; xem người thì chủ tù ngục khốn nguy, xem sao và cửa lành dữ mà đoán. Canh gia Quý là đại cách (bản in chép là "đại lộ"), ra quân xe gãy ngựa thương, cầu mong không được, xem người thì lỡ hẹn; dù được kỳ được cửa cũng không dùng được. Phép Canh với Giáp, sách Tam Nguyên Kinh đã bàn kỹ, ở đây không nói thêm.
Giảng: Canh là "đối thủ" của Giáp (Canh khắc Giáp), nên trong Kỳ Môn, Canh là can dữ nhất: đè lên can năm, tháng, ngày, giờ hay đè lên Trực phù đều thành "cách" (chặn). Ba biến thể cuối là Canh gia Kỷ (hình cách), Canh gia Quý (đại cách), Canh gia Nhâm (tiểu cách). Câu "dù được kỳ được cửa cũng không dùng được" cho thấy cách xấu của Canh có thể phá cả giờ tưởng là tốt. Khi soi bàn, Liên Hoa luôn tìm Canh trước: Canh đứng ở cung nào, đè lên can gì, rồi mới xét cửa lành.
Bốn cách lành, bốn cách dữ và ba độn – 吉格凶格 · 三遁
丙加甲兮鳥跌穴,甲加丙兮龍返首。
如丙加甲值符,甲值符加丙,更遇開休生三門,萬事吉。
辛加乙兮虎猖狂,乙加辛兮龍逃走。丁加癸兮雀入江,癸加丁兮蛇夭蹻。
雀投江,忌遠行,主詞訟;蛇夭蹻,主惶惑不安;龍逃走,失陷財物;虎猖狂,傷亡之災。四者皆相制,用之百事凶。
符加丙丁為相佐,使加六丁為守星。丙加合戊為天遁,地遁乙合開加己。休承丁合太陰人,天網四張時加癸。
Dịch: Bính gia Giáp là chim sa vào tổ, Giáp gia Bính là rồng quay đầu. Chú: Như Bính gia Giáp Trực phù, hay Giáp Trực phù gia Bính, lại gặp ba cửa Khai, Hưu, Sinh, thì muôn việc lành.
Tân gia Ất là hổ hung hăng, Ất gia Tân là rồng bỏ chạy. Đinh gia Quý là chim sẻ lao xuống sông, Quý gia Đinh là rắn uốn mình. Chú: Chim sẻ lao sông kỵ đi xa, chủ kiện tụng; rắn uốn mình chủ hoảng hốt bất an; rồng bỏ chạy mất mát tài vật; hổ hung hăng có hoạ thương vong. Bốn cách ấy đều là khắc chế nhau, dùng thì trăm việc hung.
Trực phù gia Bính, Đinh là được phò tá; Trực sử gia sáu Đinh là giữ sao. Bính hợp Mậu là thiên độn; địa độn là Ất hợp Khai môn gia Kỷ; Hưu môn đón Đinh hợp Thái âm là nhân độn. Thiên võng tứ trương là giờ gia Quý.
Giảng: Đây là phần nổi tiếng nhất của mọi bài ca Kỳ Môn: tên gọi bằng hình ảnh cho các cặp can trên can. Hai cách lành đều liên quan Giáp (tức Trực phù) với Bính: chim về tổ, rồng ngoảnh lại, đều là hình ảnh "trở về đúng chỗ", lành. Bốn cách dữ là hai cặp đối nhau: Tân với Ất (Kim khắc Mộc), Đinh với Quý (Thuỷ khắc Hoả). Mỗi hình ảnh gói một loại hoạ: hổ dữ là thương tích, rồng chạy là mất của, sẻ lao sông là kiện cáo, rắn uốn là lo sợ.
Ba câu cuối nhắc ba độn: thiên độn (Bính hợp Mậu), địa độn (Ất hợp Khai môn trên Kỷ), nhân độn (Hưu môn gặp Đinh và Thái âm). Ca ở đây viết rất nén, mỗi độn chỉ một vế câu; bài 17 của bộ này (các giờ đặc biệt: tam độn) sẽ có lời giải đầy đủ hơn. Câu "Thiên võng tứ trương là giờ gia Quý" là mở đầu cho đoạn thiên võng ở dưới.

Chín sao lành dữ, âm tú dương tú, phản ngâm phục ngâm – 九星 · 反吟伏吟
蓬加英兮為反吟,伏吟之時蓬加蓬。吉宿逢之事不吉,凶宿逢之事愈凶。
伏吟時宜收斂財貨,反吟時宜發散財貨,其餘事縱得奇門,亦不可用也。
天輔衝任禽心吉,天蓬天柱英芮凶。
凡時下得輔禽心大吉,衝任小吉,蓬芮大凶,柱英小凶。吉星方道不合奇可用,凶星奇到,呼其字而咒之,大吉矣,如天蓬呼子禽之例是也。
陰宿禽心柱英芮,陽宿衝輔及蓬任。
凡陽星加一宮為開,陰星加一宮為闔。蓋一宮者,九氣之本,陰陽之根。凡占事開時吉,闔時不吉;占人開時來,闔時不來。
Dịch: Bồng gia Anh là phản ngâm, lúc phục ngâm là Bồng gia Bồng. Sao lành gặp thì việc không lành, sao dữ gặp thì việc càng dữ. Chú: Giờ phục ngâm nên thu gom của cải, giờ phản ngâm nên phân tán của cải; các việc khác dù được kỳ được cửa cũng không dùng được.
Thiên Phụ, Xung, Nhậm, Cầm, Tâm là lành; Thiên Bồng, Thiên Trụ, Anh, Nhuế là dữ. Chú: Phàm giờ được Phụ, Cầm, Tâm là đại cát; Xung, Nhậm là tiểu cát; Bồng, Nhuế là đại hung; Trụ, Anh là tiểu hung. Sao lành ở phương ấy, dù không hợp kỳ vẫn dùng được; sao dữ mà kỳ đến, thì gọi tên tự của sao mà chú, sẽ đại cát, như Thiên Bồng thì gọi tên tự "Tử Cầm".
Âm tú là Cầm, Tâm, Trụ, Anh, Nhuế; dương tú là Xung, Phụ và Bồng, Nhậm. Chú: Phàm sao dương gia cung 1 là "khai" (mở), sao âm gia cung 1 là "hạp" (đóng). Vì cung 1 là gốc của chín khí, rễ của âm dương. Phàm xem việc: giờ khai thì lành, giờ hạp thì không lành; xem người: giờ khai thì về, giờ hạp thì không về.
Giảng: Phản ngâm là sao bị xoay sang cung đối diện (Bồng ở cung 1 bị đưa lên cung 9 của Anh), phục ngâm là sao nằm yên tại chỗ (Bồng vẫn ở cung 1). Cả hai đều là thế "không chuyển động đúng": một bên lật ngược, một bên đứng im. Lời khuyên "phục ngâm thì thu, phản ngâm thì tán" rất thực tế: giờ đứng im hợp với cất giữ, giờ đảo lộn hợp với phân phát.
Bảng bốn bậc lành dữ của chín sao là bảng mà Phong Thuỷ Liên Hoa dùng hằng ngày khi xem tầng sao. Chi tiết "gọi tên tự của sao" (Thiên Bồng tự Tử Cầm) lại là một nét nghi lễ khác của sách; Liên Hoa ghi lại để đủ nguyên văn, không dùng. Phân âm tú, dương tú và luật "khai, hạp ở cung 1" là một cách đoán nhanh việc thành hay không, người về hay không, rất hợp với lối "chiêm việc" của sách đời Tống, Minh.


Thiên võng tứ trương: lưới trời giăng bốn phía – 天網四張
天網四張無走路,陽陰順逆妙無窮。
天網者,六癸也。經云:天網四張,萬物盡傷。蓋六癸時不宜舉動,百事宜逃亡,從天上六癸方而出,人不見也。然網有高低,不可不察:假令臨一二三四五宮,尺寸低,可揚而出;臨六七八九宮,尺寸高過人,為之四張,無走路,多遭刑陷。冬至後陽遁皆順氣佈局,夏至後陰遁皆逆氣佈局,以推佈趨吉避凶,微妙神靈莫測。
Dịch: Lưới trời giăng bốn phía, không có đường chạy; âm dương thuận nghịch diệu vô cùng.
Chú: Thiên võng là sáu Quý. Kinh nói: "lưới trời giăng bốn phía, muôn vật đều bị thương." Bởi giờ sáu Quý không nên cử động, trăm việc chỉ nên trốn tránh, theo phương sáu Quý trên thiên bàn mà ra thì người không thấy. Nhưng lưới có cao có thấp, không thể không xét: giả như (Quý) đến cung 1, 2, 3, 4, 5 thì lưới thấp, có thể vượt mà ra; đến cung 6, 7, 8, 9 thì lưới cao quá đầu người, gọi là tứ trương, không có đường chạy, dễ mắc hình ngục. Sau Đông chí dương độn đều bày cục theo khí thuận, sau Hạ chí âm độn đều bày cục theo khí nghịch, để suy bày mà theo lành tránh dữ, vi diệu thần linh khó lường.
Giảng: Quý là can cuối cùng, nghi cuối cùng của tuần Giáp Dần, nên được ví như tấm lưới khép lại cuối chuỗi. Giờ có can Quý (hoặc Quý trên thiên bàn đè vào cung làm việc) là giờ bị bủa vây: không nên khởi sự. Chỗ hay của lời chú là phân lưới cao thấp theo số cung: số nhỏ là lưới thấp, còn đường ra; số lớn là lưới cao, hết đường. Đây là một quy tắc đơn giản, dễ nhớ để biết giờ Quý nặng hay nhẹ.


Câu kết: trời đất trong một bàn tay – 天地消詳一掌中
節氣推移時候定,二至還歸一九宮。三元超遁遊六甲,八卦周流遍九宮。
節氣超接以應候,上中下元遁流於六甲上,八卦九宮應一歲內之八節周流度。一白二黑三碧四綠五黃六白六赤八白九紫,終而復始也。
若能了達陰陽理,天地消詳一掌中。
誠能曉此遁甲之理,天地之大,陰陽禍福,皆在掌中,所謂縱橫天地,把握乾坤。
Dịch: Tiết khí dời đổi thì giờ khắc định, hai chí trở về cung một, cung chín. Ba nguyên siêu độn đi khắp sáu Giáp, tám quẻ xoay vòng khắp chín cung.
Chú: Tiết khí siêu, tiếp để ứng với thời hậu; thượng, trung, hạ nguyên độn chảy trên sáu Giáp; tám quẻ chín cung ứng tám tiết trong một năm mà xoay vòng. Nhất bạch, nhị hắc, tam bích, tứ lục, ngũ hoàng, lục bạch, (thất) xích, bát bạch, cửu tử, hết rồi lại bắt đầu.
Nếu hiểu thấu lẽ âm dương, trời đất xét tường trong một bàn tay. Chú: Thật hiểu được lý độn giáp này thì trời đất lớn lao, âm dương hoạ phúc đều ở trong bàn tay, gọi là tung hoành trời đất, nắm giữ Càn Khôn.
Giảng: Bài ca khép lại đúng chỗ đã mở: hai chí, cung 1 và cung 9, bàn tay. "Siêu độn" nhắc đến phép siêu thần, tiếp khí (khi ngày Giáp Kỷ đầu nguyên đến sớm hoặc muộn so với ngày tiết khí), phần mà các sách Kỳ Môn khác bàn rất dài. Lời chú đọc chín cung theo chín khí "nhất bạch đến cửu tử", cho thấy thời Minh, Kỳ Môn và phép cửu tinh tử bạch (Huyền Không) dùng chung một bộ chín cung Lạc thư. Bản in chép "lục bạch lục xích", chữ "lục" thứ hai rõ là "thất" (thất xích) bị khắc nhầm.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Kỳ Môn tổng yếu ca là một bài "ôn tập" của cả phép Kỳ Môn. Đọc cùng lời chú, người học rút ra được một trình tự soi bàn rất gọn mà Phong Thuỷ Liên Hoa vẫn dùng.
Một, định độn và cục. Ngày ấy sau Đông chí hay sau Hạ chí, thuộc khí nào, nguyên nào. Sai bước này thì mọi bước sau đều sai.
Hai, tìm cái xấu trước. Giờ có phải ngũ bất ngộ không; Canh đứng ở đâu, có đè lên can ngày, can giờ, Trực phù không; có lục nghi kích hình, tam kỳ nhập mộ, phản ngâm, phục ngâm không; can giờ có phải Quý (thiên võng) không. Có một trong các điều này thì bỏ giờ, dù cửa đẹp đến đâu.
Ba, tìm cái tốt. Cung làm việc có Khai, Hưu, Sinh không; có kỳ không, có kỳ sử không; có cách lành (rồng quay đầu, chim về tổ, ba độn) không; sao là bậc nào; thần là Thái âm, Lục hợp, Cửu địa hay Cửu thiên.
Bốn, khớp với việc và với phương. Việc chủ động dùng giờ dương, việc chờ đợi dùng giờ âm; việc kín đáo chọn Thái âm, Lục hợp; việc cất giữ tránh phản ngâm. Rồi đo phương bằng la kinh tại chính căn nhà, ngôi mộ.
Và như các bài trước đã nhắc: giờ là lớp cuối cùng. Nhà đúng hình thế, mộ đúng long huyệt thì giờ tốt mới có chỗ để phát. Phần chú thuật trong bài ca được dịch để giữ nguyên văn; Liên Hoa không dùng và không khuyên Quý vị dùng.
Tóm lại – 總結: Kỳ Môn tổng yếu ca trong Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy gói phép Kỳ Môn vào khoảng ba mươi cặp câu: dương độn sau Đông chí khởi cung 1, âm độn sau Hạ chí khởi cung 9; sáu Giáp ẩn dưới sáu nghi, ba kỳ Ất Bính Đinh; kỳ hợp Khai Hưu Sinh là giờ lành; tám thần quanh Trực phù; việc gấp theo thần, việc thong thả theo cửa; kỳ sử quý nhất; tránh ngũ bất ngộ, kích hình, nhập mộ, Canh cách, Bính bột, bốn hung cách, sao dữ, phản phục ngâm và thiên võng; hiểu thấu thì "trời đất trong một bàn tay".
Bài sau: Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy (5) – Các đồ: âm dương nhị độn, tam nguyên giáp tý, bát quái cửu cung.
Nguồn: Độn Giáp Nhật Dụng Quyên Cát Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy (遁甲日用涓吉奇門五總龜), quyển một, mục "Kỳ Môn tổng yếu ca, có chú giải" (奇門總要歌并註解); theo bản in năm 1925 do Tần Thận An hiệu khám, đối chiếu bản khắc đời Minh. Hiệu đính: "六白六赤" đọc là lục bạch thất xích; "庚加癸為大路" đọc là đại cách; mấy chữ sau "又主信" trong lời chú câu "掩捕逃亡" bị mờ, để trống. Thứ tự tám thần trên sơ đồ vẽ theo câu ca. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Độn Pháp Liên Hoa: dựng bàn Kỳ Môn theo giờ, xem ngay Canh cách, kích hình, nhập mộ, tám thần và cách lành dữ.
- Trạch Cát Liên Hoa: tra tiết khí, can chi ngày giờ, giờ ngũ bất ngộ và mười hai trực.
- La Kinh Liên Hoa: đo phương làm việc tại nhà, tại mộ trước khi chọn giờ.
Bài liên quan – 相關文章
- Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy (3): Kỳ Môn tân kiềm khởi lệ, được môn được kỳ
- Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy (2): Kỳ Môn bố cục pháp, cách dựng bàn ba tầng
- Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy (1): giới thiệu sách và bài tựa Kỳ Môn Yếu Lược
- Độn Giáp Phù Ứng Kinh: sách Kỳ Môn đời Bắc Tống
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc ca quyết là bước đầu; biết soi một bàn giờ thật để bỏ giờ xấu, giữ giờ lành, đúng phương của chính căn nhà mình là việc cần thầy kèm. Mời bạn tham khảo Khoá học xem ngày tốt Trạch Cát hoặc Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Kỳ Môn tổng yếu ca có phải là Yên Ba Điếu Tẩu Ca không? – 總要歌與煙波釣叟歌
Cùng một dòng ca quyết, nhiều câu giống hệt (như "Âm dương nghịch thuận diệu nan cùng"), nhưng bản trong Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy ngắn hơn, sắp câu khác và có lời chú riêng ngay dưới từng đoạn.
"Nhị chí hoàn hương nhất cửu cung" nghĩa là gì? – 二至還鄉
Hai chí là Đông chí và Hạ chí. Đông chí trở về cung 1 Khảm (cục 1, 7, 4) mở dương độn; Hạ chí trở về cung 9 Ly (cục 9, 3, 6) mở âm độn.
Kỳ sử là gì? – 三奇得使
Là kỳ gặp đúng tuần Giáp hợp với nó: Ất với Giáp Ngọ, Giáp Tuất; Bính với Giáp Tý, Giáp Thân; Đinh với Giáp Thìn, Giáp Dần. Ca nói được kỳ sử còn quý hơn được kỳ thường.
Thiên võng tứ trương là giờ nào? – 天網四張
Là giờ sáu Quý. Quý đến cung 1 đến 5 thì lưới thấp, còn vượt được; đến cung 6 đến 9 thì lưới cao, gọi là tứ trương, không nên khởi việc.
Cách lành nào được nhắc nhiều nhất trong ca? – 吉格
Bính gia Giáp (điểu điệt huyệt) và Giáp gia Bính (long phản thủ), gặp thêm Khai, Hưu, Sinh thì muôn việc lành; cùng ba độn: thiên độn, địa độn, nhân độn.









