💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Độn Giáp Phù Ứng Kinh (12): Thập can lợi vua, phép hạ doanh, tam thắng, ngũ bất kích, ngũ bất ngộ thời

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Độn Giáp Phù Ứng Kinh (12): Thập can lợi vua, phép hạ doanh, tam thắng, ngũ bất kích, ngũ bất ngộ thời

Độn Giáp Phù Ứng Kinh
遁甲符應經 (景祐遁甲符應經 · 卷下 · 十干人君所利 · 十干吉凶 · 六甲下營法 · 三勝宮 · 五不可擊宮 · 涉陰危之中 · 五不遇時 · 飲食左右冠帶步履法 · 急則從神緩則從門 · 出天門入地戶)
Tác giả: Dương Duy Đức 楊維德 (Thái tử tẩy mã kiêm Tư thiên đài Xuân quan chính, quyền đồng giám phán) cùng Vương Dụng Lập 王用立, Lý Tự Chính 李自正, Hà Trạm 何湛 phụng chiếu Tống Nhân Tông soạn tập tại Tư Thiện đường, niên hiệu Cảnh Hựu (1034–1038)
Bản gốc: Cảnh Hựu Độn Giáp Phù Ứng Kinh, ba quyển thượng, trung, hạ, có bài Ngự chế tự của Tống Nhân Tông; bản chép trong Uyển Ủy Biệt Tàng 宛委別藏.

Bài này mở đầu quyển hạ của Phù Ứng Kinh. Nếu quyển thượng dạy cách dựng bàn và quyển trung dạy các cách cát hung, thì quyển hạ là phần "dùng": đem bàn Kỳ Môn ra mà đóng quân, chọn chỗ đứng, chọn giờ ra cửa, chọn hướng đi. Mở quyển là bảng mười can ứng với việc của người cầm quyền, tiếp đến phép khai hạp theo sao, sáu giờ Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ có ví dụ dựng bàn cụ thể, bốn giờ dữ Canh, Tân, Nhâm, Quý, rồi đến phép hạ doanh, ba cung thắng, năm cung không được đánh, năm giờ không gặp, và câu khẩu quyết nổi tiếng "gấp thì theo thần, thong thả thì theo cửa".

Trả lời nhanh: Theo Phù Ứng Kinh quyển hạ, mười can giờ ứng với mười việc của người cầm quyền: Giáp Thiên Phúc, Ất Thiên Đức nên ban ơn thưởng công; Canh Thiên Ngục, Tân Thiên Đình, Nhâm Thiên Lao, Quý Thiên Tàng thuộc về hình ngục. Năm sao dương (Bồng, Nhậm, Xung, Phụ, Cầm) đến giờ là mở, cát; bốn sao âm (Nhuế, Trụ, Tâm, Anh) là đóng, hung. Ba cung thắng là cung Thiên Ất (Trực phù), cung Cửu thiên và cung Sinh môn hợp kỳ; năm cung không được đánh là Thiên Ất, Cửu thiên, Sinh môn, Cửu địa, Trực sử. Năm giờ không gặp là khi can giờ khắc can ngày cùng âm dương, như ngày Giáp giờ Canh Ngọ: dù có kỳ có cửa cũng không đi. Việc gấp thì theo thần (Thiên Ất, Mậu), việc thong thả thì chờ ba kỳ và cửa tốt.

Thầy Vũ Giới giảng: "Quyển hạ là chỗ sách thôi nói lý mà bắt tay vào việc. Mỗi phép đều có ví dụ cục số, giờ khắc, cung số rõ ràng. Người học nên dựng lại từng bàn bằng tay: dựng được thì mới hiểu, và cũng mới thấy chỗ nào bản chép bị sai chữ."

Một đoạn tranh Bộ liễn đồ vẽ Đường Thái Tông ngồi kiệu tiếp sứ
Một đoạn tranh Bộ liễn đồ, tương truyền của Diêm Lập Bản đời Đường, vẽ Đường Thái Tông ngồi kiệu tiếp sứ thần. Mục đầu quyển hạ Phù Ứng Kinh dạy người cầm quyền theo can giờ mà ban ơn, ra lệnh hay xử án. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Mười can và việc của người cầm quyền – 十干人君所利

十干人君所利:經曰:甲為天福,人君此時宜行恩施惠,進有德,賞有功,獲福慶。乙為天德,亦為蓬星,人君此時宜施恩惠,賞功行德,吉。丙為天威,亦名明堂,以戰鬬發號施令,以振天威,不可行刑罰。丁為太陰,宜安靜居處,無使煩擾,不可行怒譴責。戊為天武,宜發號施令,以行誅伐,斷除凶惡。己為地戶,宜發明審事,修封疆,理城廓。庚為天獄,宜斷決刑獄,誅戮奸邪,而人無怨言。辛為天庭,可以正行刑法,行威怒,制罪囚,不利為吉事。壬為天牢,宜正平訴訟,決刑獄,不可為吉事。癸為天藏,宜行威武,顯罪責罰,積儲藏原,收斂。

Dịch: Mười can và điều lợi của bậc vua. Kinh nói: Giáp là Thiên Phúc, vào giờ ấy bậc vua nên làm ơn ban huệ, tiến cử người có đức, ban thưởng người có công, thì được phúc lành. Ất là Thiên Đức, cũng là Bồng tinh, giờ ấy bậc vua nên thi ân huệ, thưởng công, làm việc đức, thì cát. Bính là Thiên Uy, cũng gọi là Minh đường, dùng để đánh trận, phát hiệu lệnh, chấn uy trời, không được dùng hình phạt. Đinh là Thái Âm, nên ở yên một chỗ, đừng để rối nhiễu, không được nổi giận trách phạt. Mậu là Thiên Vũ, nên phát hiệu lệnh để đi đánh dẹp, trừ bỏ kẻ hung ác. Kỷ là Địa Hộ, nên làm sáng việc, xét kỹ việc, sửa bờ cõi, sửa sang thành quách. Canh là Thiên Ngục, nên xử đoán việc hình ngục, giết kẻ gian tà, mà người không oán. Tân là Thiên Đình, có thể thi hành hình pháp cho ngay, ra uy, chế ngự kẻ tù tội, không lợi cho việc vui. Nhâm là Thiên Lao, nên xử kiện tụng cho công bằng, phán việc hình ngục, không được làm việc vui. Quý là Thiên Tàng, nên ra uy võ, nêu tội trách phạt, tích chứa, thu cất.

Điện Thái Hoà trong Tử Cấm Thành, Bắc Kinh
Điện Thái Hoà, nơi vua thiết triều trong Tử Cấm Thành. Phù Ứng Kinh gọi Giáp là Thiên Phúc, Ất là Thiên Đức: giờ ấy người cầm quyền nên tiến người có đức, thưởng người có công. Ảnh: xiquinhosilva, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Giảng: Ở bài 10, sách đã cho mười can mười tên sao để gọi khi ra cửa (Giáp Thiên Phúc, Ất Thiên Đức, Bính Thiên Uy...). Mục này dùng lại gần đúng hệ tên ấy, nhưng đổi góc nhìn: không phải người đi đường gọi thần, mà là người cầm quyền xem can giờ để biết nên làm loại việc gì. Năm can đầu thiên về ân, uy, tĩnh, lệnh, xét; năm can sau thiên về hình: ngục, đình (nơi xử án), lao (nhà tù), tàng (kho). Nói gọn: giờ Giáp Ất là giờ của ân đức, giờ Bính Mậu là giờ của hiệu lệnh, giờ Đinh là giờ của yên tĩnh, giờ Kỷ là giờ xét việc, sửa sang, còn bốn giờ Canh, Tân, Nhâm, Quý là giờ của luật pháp và thu cất.

Có hai chỗ đáng chú ý. Một là Ất "cũng là Bồng tinh" và Bính "cũng gọi là Minh đường": đây là tên trong phép hạ doanh ở dưới, Ất là chỗ đặt cờ trống, Bính là chỗ đặt sĩ tốt. Hai là Kỷ ở đây gọi là Địa Hộ, trong khi bài 10 gọi Kỷ là Minh Đường; sách chép hai hệ tên song song, Kho Sách Quý dịch đúng theo từng mục mà không gộp lại.

Bảng mười can với tên trời và việc nên làm của người cầm quyền: Giáp Thiên Phúc, Ất Thiên Đức, Bính Thiên Uy, Đinh Thái Âm, Mậu Thiên Vũ, Kỷ Địa Hộ, Canh Thiên Ngục, Tân Thiên Đình, Nhâm Thiên Lao, Quý Thiên Tàng
Theo Phù Ứng Kinh, giờ Giáp nên ban ơn, thưởng công; giờ Ất thi ân huệ; giờ Bính ra hiệu lệnh; giờ Đinh ở yên; giờ Canh, Tân, Nhâm, Quý thuộc về hình ngục. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Mở và đóng: sao dương, sao âm – 十干吉凶

十干吉凶:經曰:時加六甲,一開一闔,上下交接。又曰:能知三甲,一開一闔;不知三甲,六甲盡闔。陽星加時為開,陽星天蓬、天任、天衝、天輔、天禽;陰星加時為闔,陰星天芮、天柱、天心、天英。六甲之時遇陰加時為閤也,宜戰鬬往來,百事吉。又曰:甲為青龍,利以遠行,勝兵客勝,聞憂無,聞喜有,宜謁尊上,見貴人,有喜,移徙,嫁娶,百事吉,不可行譴怒及鞭杖事,利遠行。假令上元陽一局甲己之日黃昏時得天芮陰星加時為闔,百事凶。假令陽九局甲己之日黃昏得天任陽星加時為開,百事吉。

Dịch: Cát hung của mười can. Kinh nói: giờ đặt lên sáu Giáp thì một mở một đóng, trên dưới giao tiếp nhau. Lại nói: biết ba Giáp thì một mở một đóng; không biết ba Giáp thì sáu Giáp đều đóng. Sao dương đến giờ là mở; sao dương là Thiên Bồng, Thiên Nhậm, Thiên Xung, Thiên Phụ, Thiên Cầm. Sao âm đến giờ là đóng; sao âm là Thiên Nhuế, Thiên Trụ, Thiên Tâm, Thiên Anh. Giờ sáu Giáp gặp sao âm đến giờ là đóng, (sao dương thì) nên đánh trận, đi lại, trăm việc cát. Lại nói: Giáp là Thanh long, lợi cho việc đi xa; dùng binh thì khách thắng; nghe tin buồn là không có thật, nghe tin vui là có thật; nên yết kiến bề trên, gặp quý nhân, có việc vui, dời nhà, cưới gả, trăm việc cát; không được nổi giận trách phạt hay dùng roi gậy; lợi đi xa. Giả như thượng nguyên dương độn cục 1, ngày Giáp Kỷ, giờ hoàng hôn gặp sao âm Thiên Nhuế đến giờ là đóng, trăm việc hung. Giả như dương độn cục 9, ngày Giáp Kỷ, giờ hoàng hôn gặp sao dương Thiên Nhậm đến giờ là mở, trăm việc cát.

Giảng: Đây là một phép phân loại rất gọn: chín sao chia làm hai nhóm. Năm sao dương là Bồng (Khảm 1), Nhậm (Cấn 8), Xung (Chấn 3), Phụ (Tốn 4), Cầm (Trung 5); bốn sao âm là Nhuế (Khôn 2), Trụ (Đoài 7), Tâm (Càn 6), Anh (Ly 9). Sao nào làm Trực phù, đến cung của can giờ, thì giờ ấy "mở" hay "đóng" theo sao ấy. Mở thì làm việc, đi lại; đóng thì nên giữ.

Câu "giờ sáu Giáp gặp sao âm là đóng, nên đánh trận đi lại, trăm việc cát" trong bản chép rõ ràng thiếu một vế, vì "đóng" mà lại "trăm việc cát" thì trái với chính câu trên. Kho Sách Quý dịch giữ nguyên chữ và đánh dấu chỗ thiếu: ý đầy đủ là gặp sao âm thì đóng, gặp sao dương thì mở, nên đánh trận đi lại. Hai ví dụ cuối sách đã tự cho đúng: giờ hoàng hôn ngày Giáp Kỷ là giờ Giáp Tuất, tuần Giáp Tuất, Trực phù là sao ở cung có Kỷ. Ở dương cục 1 Kỷ ở cung 2 nên Trực phù là Thiên Nhuế, sao âm, đúng như sách. Ví dụ thứ hai thì phải là âm độn cục 9 mới có Kỷ ở cung 8 và Trực phù Thiên Nhậm; nếu là dương cục 9 thì Kỷ ở cung 1, Trực phù là Thiên Bồng. Dù theo cách nào, sao làm Trực phù cũng là sao dương, nên kết luận "mở, trăm việc cát" vẫn đứng.

Hai bảng đặt cạnh nhau: năm sao dương Bồng, Nhậm, Xung, Phụ, Cầm đến giờ là mở; bốn sao âm Nhuế, Trụ, Tâm, Anh đến giờ là đóng
Phù Ứng Kinh: sao dương đến giờ là mở, trăm việc cát; sao âm đến giờ là đóng, trăm việc hung. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giờ Ất: đi theo Nhật kỳ – 時加六乙

經曰:時加六乙,往來恍惚,與神俱出。謂六乙為日奇,宜從天上六乙出,既隨日奇,恍惚如神,人無見者,將兵客勝,聞憂無,聞喜有,行逢飲食,移徙,入官,市賈,嫁娶吉;不可行譴怒責鞭杖嗔責事。假令冬至上元陽一局甲己之日,天蓬為直符,至乙丑時,六丁在九宮,以直符加時干,此時天上六己下臨一宮,出北方吉。

Dịch: Kinh nói: giờ đặt lên sáu Ất thì đi lại mờ mịt, cùng ra với thần. Nghĩa là sáu Ất là Nhật kỳ, nên ra theo phương của Ất trên bàn trời; đã theo Nhật kỳ thì mờ mịt như thần, không ai thấy được. Dùng binh thì khách thắng; nghe tin buồn là không có thật, nghe tin vui là có thật; đi đường gặp ăn uống; dời nhà, nhậm quan, buôn bán, cưới gả đều cát; không được nổi giận trách phạt, đánh roi, quát mắng. Giả như sau Đông chí, thượng nguyên dương độn cục 1, ngày Giáp Kỷ, Thiên Bồng là Trực phù, đến giờ Ất Sửu, sáu Đinh (đúng ra là Ất) ở cung 9, lấy Trực phù đặt lên can giờ, lúc ấy Kỷ (đúng ra là Ất) trên bàn trời rơi xuống cung 1, ra hướng bắc thì cát.

Giảng: Từ mục này, sách đi qua lần lượt từng can giờ từ Ất đến Quý, mỗi can có một câu khẩu quyết bốn chữ, một đoạn giải và (với các can tốt) một ví dụ dựng bàn. Ất là Nhật kỳ, kỳ thứ nhất trong ba kỳ, nên câu quyết nói "đi lại mờ mịt, cùng ra với thần": người đi theo phương Ất như được che, người khác không thấy.

Ví dụ của sách dựng lại như sau. Dương độn cục 1: Mậu ở cung 1, Kỷ 2, Canh 3, Tân 4, Nhâm 5, Quý 6, Đinh 7, Bính 8, Ất 9. Giờ Ất Sửu thuộc tuần Giáp Tý, Trực phù là Thiên Bồng ở cung 1. Đặt Trực phù lên can giờ Ất ở cung 9, cả bàn trời xoay theo, và Ất trên bàn trời rơi xuống cung 1 chính bắc. Bản chép ghi "sáu Đinh ở cung 9" và "sáu Kỷ rơi xuống cung 1"; theo bàn thì cả hai chỗ đều phải là Ất, có lẽ chữ 乙 bị chép nhầm thành 丁 và 己 vì nét gần nhau. Kết luận "ra hướng bắc thì cát" thì đúng.

Bàn Kỳ Môn dương độn cục 1 giờ Ất Sửu: Ất bàn trời đến cung 1 chính bắc
Ví dụ giờ Ất trong Phù Ứng Kinh: đông chí cục 1, ngày Giáp Kỷ giờ Ất Sửu, Ất bàn trời đến cung 1, ra phương bắc thì cát. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giờ Bính: muôn binh không dám tới – 時加六丙

時加六丙,萬兵莫往。此時侯王厭伏兵災,將兵聞憂無,聞喜有,入官得此仙,市賈有利。丙為月奇,又為天威,丙火以銷金精,兵不起。若攻伐者從天上六丙出,既挾月奇,又乘天威,丙火相隨,故曰厭伏兵災。假令冬至下元陽四局甲己之日平旦丙寅,此時六丙下臨六宮,出西北方大吉。

Dịch: Giờ đặt lên sáu Bính thì muôn binh không dám tới. Giờ ấy bậc vương hầu dẹp yên được tai hoạ binh đao; dùng binh thì nghe tin buồn là không thật, nghe tin vui là thật; nhậm quan được giờ này như gặp tiên; buôn bán có lợi. Bính là Nguyệt kỳ, lại là Thiên Uy; lửa Bính nung chảy tinh của kim, nên binh đao không nổi lên được. Nếu đi đánh thì ra theo phương của Bính trên bàn trời: đã mang Nguyệt kỳ, lại cưỡi Thiên Uy, lửa Bính theo cùng, nên gọi là dẹp yên tai hoạ binh đao. Giả như sau Đông chí, hạ nguyên dương độn cục 4, ngày Giáp Kỷ, giờ Bính Dần lúc rạng sáng, sáu Bính rơi xuống cung 6, ra hướng tây bắc thì đại cát.

Giảng: Lý của giờ Bính dựa trên ngũ hành: Bính là dương Hoả, binh khí thuộc Kim, Hoả khắc Kim nên "lửa Bính nung chảy tinh của kim". Đây cũng là lý do ở bài 9 sách gọi Bính đặt lên Canh là Huỳnh Hoặc nhập Bạch: sao lửa vào chỗ sao kim thì giặc tự lui. Người xưa coi giờ Bính là giờ để dẹp binh hoạ, mà cũng là giờ tốt cho người nhậm chức, buôn bán.

Ví dụ dựng lại khớp hoàn toàn: dương độn cục 4 thì Mậu ở cung 4, Kỷ 5, Canh 6, Tân 7, Nhâm 8, Quý 9, Đinh 1, Bính 2, Ất 3. Giờ Bính Dần thuộc tuần Giáp Tý, Trực phù là Thiên Phụ ở cung 4. Đặt Trực phù lên Bính ở cung 2, cả bàn trời quay hai bước theo vòng, Bính trên bàn trời rơi xuống cung 6 Càn, tây bắc.

Bàn Kỳ Môn dương độn cục 4 giờ Bính Dần: Bính bàn trời đến cung 6 tây bắc
Ví dụ giờ Bính trong Phù Ứng Kinh: đông chí cục 4, ngày Giáp Kỷ giờ Bính Dần, Bính đến cung 6, ra phương tây bắc đại cát. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giờ Đinh: ra chỗ u, vào chỗ tối – 時加六丁

時加六丁,出幽入冥,至老不刑。六丁為星奇,又為玉女,宜逃亡絕迹,當從天上六丁出,隨星奇,挾玉女,入太陰中,而藏人不見,故曰出幽入冥。又六丁為太陰,可以藏形,人皆不見,故曰敵人不敢侵。將兵主勝,聞憂喜各半,可以請謁,利嫁娶及陰私事,入官商賈吉。假令立春下元二局甲己之日夜半甲子日出丁卯,此時六丁在東北,以直符天芮加時干,即六丁下臨二宮,出西南方吉。

Dịch: Giờ đặt lên sáu Đinh thì ra chỗ u, vào chỗ tối, đến già không bị hình phạt. Sáu Đinh là Tinh kỳ, lại là Ngọc nữ, hợp với việc trốn đi, xoá dấu; nên ra theo phương của Đinh trên bàn trời, theo Tinh kỳ, mang Ngọc nữ, vào trong Thái âm mà giấu mình, người không thấy, nên gọi là ra chỗ u, vào chỗ tối. Lại sáu Đinh là Thái âm, có thể giấu hình, người đều không thấy, nên nói kẻ địch không dám xâm phạm. Dùng binh thì chủ thắng; nghe tin buồn, tin vui đều nửa thật nửa không; có thể đi yết kiến, lợi cho cưới gả và việc riêng kín; nhậm quan, buôn bán đều cát. Giả như sau Lập xuân, hạ nguyên dương độn cục 2, ngày Giáp Kỷ, nửa đêm là Giáp Tý, lúc mặt trời mọc là Đinh Mão; giờ ấy sáu Đinh ở đông bắc, lấy Trực phù Thiên Nhuế đặt lên can giờ, thì sáu Đinh rơi xuống cung 2, ra hướng tây nam thì cát.

Giảng: Đinh mang ba tên: Tinh kỳ (kỳ thứ ba), Ngọc nữ và Thái âm. Cả ba tên đều chỉ về sự kín đáo, che giấu, nên giờ Đinh hợp với việc kín, việc riêng, việc cần tránh mắt người. Câu "đến già không bị hình phạt" là cách nói rằng người biết dùng giờ Đinh thì tránh được tai hoạ suốt đời.

Ví dụ: dương độn cục 2 thì Mậu ở cung 2, Kỷ 3, Canh 4, Tân 5, Nhâm 6, Quý 7, Đinh 8, Bính 9, Ất 1. Đinh ở cung 8 Cấn, đúng là "đông bắc" như sách nói. Trực phù tuần Giáp Tý là Thiên Nhuế ở cung 2, đặt lên Đinh ở cung 8; bàn trời quay, Đinh rơi xuống cung 2 Khôn, tây nam. Tính lại khớp với sách.

Bàn Kỳ Môn dương độn cục 2 giờ Đinh Mão: Đinh bàn trời đến cung 2 tây nam
Ví dụ giờ Đinh trong Phù Ứng Kinh: lập xuân cục 2, ngày Giáp Kỷ giờ Đinh Mão, Đinh đến cung 2, ra phương tây nam thì cát. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giờ Mậu: cưỡi rồng đi muôn dặm – 時加六戊

時加六戊,乘龍萬里,莫敢呵止。戊為天門,又為天武,宜可遠行萬里,百事吉。戊為天門,凶惡不起,當從天上六戊出,校天武,入天門,故乘龍萬里,凶惡不敢起,雞不鳴,犬不吠,將兵客勝,聞喜有利,以遠行市賈,小人驚走亡命,吉。假令立春中陽五局甲己之日戊辰時,此時六戊在五宮寄坤二,以直符加時干,即六戊臨二宮,出西南方吉。

Dịch: Giờ đặt lên sáu Mậu thì cưỡi rồng đi muôn dặm, không ai dám quát ngăn. Mậu là Thiên môn, lại là Thiên Vũ, nên có thể đi xa muôn dặm, trăm việc cát. Mậu là Thiên môn nên hung ác không nổi lên; phải ra theo phương của Mậu trên bàn trời, mang Thiên Vũ, vào Thiên môn, nên gọi là cưỡi rồng muôn dặm; hung ác không dám nổi, gà không gáy, chó không sủa. Dùng binh thì khách thắng; nghe tin vui là thật; lợi đi xa buôn bán; kẻ tiểu nhân sợ hãi bỏ trốn; cát. Giả như sau Lập xuân, trung nguyên dương độn cục 5, ngày Giáp Kỷ, giờ Mậu Thìn, lúc ấy sáu Mậu ở cung 5, gửi sang Khôn cung 2; lấy Trực phù đặt lên can giờ, thì sáu Mậu ở cung 2, ra hướng tây nam thì cát.

Giảng: Mậu là nghi đầu tiên, chỗ Giáp Tý ẩn, cho nên trong Độn Giáp Mậu được coi trọng gần như một kỳ. Sách gọi Mậu là Thiên môn, cửa trời: ra cửa trời thì đường không ai ngăn. Chữ "校" trong bản chép có lẽ là "挾" (mang theo), nối với câu "mang Nguyệt kỳ" ở giờ Bính và "mang Ngọc nữ" ở giờ Đinh.

Ví dụ của sách có một chỗ đặc biệt: giờ Mậu Thìn thì can giờ chính là Mậu, tức là can của Giáp Tý ẩn, nên Trực phù không phải dời đi đâu, bàn trời đứng yên tại chỗ (phục ngâm). Cục 5 thì Mậu ở trung cung, theo lệ gửi sang Khôn cung 2, nên Mậu trên bàn trời cũng ở cung 2, ra hướng tây nam.

Bàn Kỳ Môn dương độn cục 5 giờ Mậu Thìn: Mậu gửi cung 2 tây nam
Ví dụ giờ Mậu trong Phù Ứng Kinh: lập xuân cục 5, ngày Giáp Kỷ giờ Mậu Thìn, Mậu ở trung cung gửi Khôn, ra phương tây nam thì cát. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giờ Kỷ: như thần sai khiến – 時加六己

時加六己,如神所使,不知六己出被凶咎。己為六合,此時宜為陰謀秘密之事,當從天上六己出,不宜市賈為顯揚之事。隱匿如神所使,不知六己者,謂為顯赫,必成凶咎。又為地戶,獨出獨入,有見者。將兵聞喜無,聞憂有,利以出行,入官,嫁娶,小人亡命驚走,若占人有逃亡陰私之事。假令小寒中元八局甲己之日己巳時,六己在六宮,以直符加時干,六己下臨六宮,出西北方吉。

Dịch: Giờ đặt lên sáu Kỷ thì như thần sai khiến; không biết sáu Kỷ mà ra thì gặp tai vạ. Kỷ là Lục hợp, giờ ấy nên làm việc mưu kín, bí mật, phải ra theo phương của Kỷ trên bàn trời; không nên buôn bán hay làm việc phô trương. Ẩn giấu thì như thần sai khiến; người không biết sáu Kỷ mà làm cho rạng rỡ, ắt thành tai vạ. Kỷ lại là Địa hộ, một mình ra một mình vào, có người thấy. Dùng binh thì nghe tin vui là không thật, nghe tin buồn là thật; lợi cho xuất hành, nhậm quan, cưới gả; kẻ tiểu nhân trốn chạy; nếu xem cho người thì có việc trốn đi hay việc riêng kín. Giả như sau Tiểu hàn, trung nguyên dương độn cục 8, ngày Giáp Kỷ, giờ Kỷ Tỵ, sáu Kỷ ở cung 6 (đúng ra là cung 9), lấy Trực phù đặt lên can giờ, sáu Kỷ rơi xuống cung 6, ra hướng tây bắc thì cát.

Giảng: Kỷ không phải là kỳ, nhưng là Lục hợp và Địa hộ, nên giờ Kỷ vẫn dùng được, chỉ là dùng cho việc kín, không cho việc phô bày. Đây là chỗ sách phân biệt rất tinh: cùng một giờ, việc kín thì cát, việc phô trương thì hung. Người không hiểu điều này mà chọn giờ Kỷ để khai trương rầm rộ thì "ắt thành tai vạ".

Ví dụ: dương độn cục 8 thì Mậu ở cung 8, Kỷ 9, Canh 1, Tân 2, Nhâm 3, Quý 4, Đinh 5, Bính 6, Ất 7. Kỷ ở bàn đất cung 9, không phải cung 6 như bản chép. Trực phù Thiên Nhậm từ cung 8 đặt lên Kỷ ở cung 9, bàn trời quay ba bước theo vòng, Kỷ trên bàn trời rơi xuống cung 6 Càn. Kết luận "ra hướng tây bắc" vẫn đúng; chỉ có câu "Kỷ ở cung 6" là chép nhầm vị trí bàn đất thành vị trí bàn trời.

Bàn Kỳ Môn dương độn cục 8 giờ Kỷ Tỵ: Kỷ bàn trời đến cung 6 tây bắc
Ví dụ giờ Kỷ trong Phù Ứng Kinh: tiểu hàn cục 8, ngày Giáp Kỷ giờ Kỷ Tỵ, Kỷ đến cung 6, ra phương tây bắc thì cát. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Bốn giờ dữ: Canh, Tân, Nhâm, Quý – 時加六庚 · 六辛 · 六壬 · 六癸

時加六庚,抱木而行,強有出者,必見鬬爭。謂庚為天獄,此時凶,強有出,必有刑罪,故曰:能知六庚,不被五木;不知六庚,悮使入獄,或被凌辱。將兵主勝不勝,利客,利七宮固守。聞憂有,聞喜無,市賈以道死物傷,無利,入官嫁娶凶。六庚之時惟宜固守。能知六庚之時,謂此時已下主六癸時不宜出。

時加六辛,行遇死人,強有出者,罪罰纏身。此時行來出入並凶,強有出入,斧鑕在前,行為罪累,故曰:能知六辛,所恒往來;不知六辛,多被杻械。又辛為天庭,罪網自纏。將兵主勝不利客,聞憂有憂,聞喜有喜,可行刑決罪人,宜嫁娶,入官,市賈,問疾。

時加六壬,為吏所禁,強出入者,飛禍將臨。此時不可遠行出入,百事凶,強出必有牢獄。壬為天牢,怨仇所稽。將兵主勝,利伏藏邀遮,不宜入官、移徙、嫁娶,逃亡,病者進退不死。

時加六癸,眾人莫視,不知六癸,出門見死。此時不利出入,皆凶,隱遁求仙,亡命絕迹,當從天上六癸下出入,不見,故曰眾人莫視。又癸為天藏,利以伏匿逃亡。將兵主勝,聞憂有,聞喜無,不宜入官、市賈、嫁娶、移徙、入室,凶,疾病重亡不得。

Dịch: Giờ đặt lên sáu Canh thì ôm gông mà đi; ai cố ra ắt gặp tranh đấu. Nghĩa là Canh là Thiên Ngục, giờ ấy hung, cố ra ắt mắc hình tội; nên nói: biết sáu Canh thì không phải mang năm thứ gông cùm; không biết sáu Canh thì lỡ bị vào ngục, hoặc bị lăng nhục. Dùng binh thì chủ muốn thắng mà không thắng, lợi cho khách; lợi giữ chặt ở cung 7. Nghe tin buồn là thật, tin vui là không; buôn bán thì dọc đường chết hàng, hỏng của, không lợi; nhậm quan, cưới gả đều hung. Giờ sáu Canh chỉ nên giữ chặt. Biết giờ sáu Canh, tức là từ giờ ấy trở xuống đến giờ sáu Quý đều không nên ra.

Giờ đặt lên sáu Tân thì đi gặp người chết; ai cố ra thì tội phạt quấn thân. Giờ ấy đi về ra vào đều hung; cố ra vào thì rìu búa ở trước, đi là mắc tội; nên nói: biết sáu Tân thì đi lại thường yên; không biết sáu Tân thì phần nhiều mắc gông xiềng. Lại Tân là Thiên Đình, lưới tội tự quấn. Dùng binh thì chủ thắng, không lợi cho khách; tin buồn là buồn thật, tin vui là vui thật; có thể thi hành hình phạt, xử tội người; nên cưới gả, nhậm quan, buôn bán, thăm bệnh.

Giờ đặt lên sáu Nhâm thì bị quan lại giam giữ; ai cố ra vào thì hoạ bay sắp tới. Giờ ấy không được đi xa, ra vào, trăm việc hung; cố ra ắt vào lao ngục. Nhâm là Thiên Lao, chỗ kẻ thù oán giữ lại. Dùng binh thì chủ thắng, lợi cho phục kích, chặn đường; không nên nhậm quan, dời nhà, cưới gả, trốn đi; người bệnh tiến lui không chết.

Giờ đặt lên sáu Quý thì mọi người không thấy; không biết sáu Quý thì ra cửa gặp chết. Giờ ấy ra vào không lợi, đều hung; (chỉ hợp) ẩn trốn cầu tiên, bỏ trốn xoá dấu, thì ra vào dưới phương của Quý trên bàn trời, không ai thấy, nên gọi là mọi người không thấy. Lại Quý là Thiên Tàng, lợi cho ẩn nấp, trốn đi. Dùng binh thì chủ thắng; tin buồn là thật, tin vui là không; không nên nhậm quan, buôn bán, cưới gả, dời nhà, vào nhà mới, hung; bệnh nặng, người bỏ trốn không bắt được.

Giảng: Bốn can cuối là bốn nghi còn lại, không phải kỳ, và tên của chúng đều gắn với hình ngục: Canh là Ngục, Tân là Đình (chỗ xử án), Nhâm là Lao, Quý là Tàng. Câu khẩu quyết của mỗi can đều là một hình ảnh dữ: ôm gông, gặp người chết, bị quan giam, ra cửa gặp chết. Sách gói lại bằng một câu: từ giờ Canh đến giờ Quý đều không nên ra, chỉ nên giữ.

Tuy vậy, đọc kỹ thì sách không coi bốn giờ ấy là hung tuyệt đối. Giờ Tân vẫn "nên cưới gả, nhậm quan, buôn bán, thăm bệnh", có lẽ vì Tân là âm Kim, mềm hơn Canh; giờ Nhâm lợi cho việc phục kích; giờ Quý lợi cho việc ẩn trốn. Cũng như giờ Kỷ ở trên, cái hung hay cát tuỳ loại việc. Đó là điều người học cần giữ: Phù Ứng Kinh không chia giờ thành tốt và xấu một cách máy móc, mà luôn hỏi "giờ này hợp cho việc gì".

Bốn ô so sánh bốn giờ dữ: Canh ôm gông mà đi, Tân đi gặp người chết, Nhâm bị quan lại giam, Quý mọi người không thấy
Phù Ứng Kinh: giờ Canh cố ra thì gặp tranh đấu, giờ Tân tội phạt quấn thân, giờ Nhâm hoạ bay tới, giờ Quý không biết thì ra cửa gặp chết; từ Canh đến Quý nên giữ yên. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Phép hạ doanh của sáu Giáp – 六甲下營法

六甲下營法:經曰:夫將兵四出,統眾安營,必取其法,以六甲為首,十時一易。真卓曰:以歲月旬而為伏,或依歲月,或取六甲旬首而排布之。大將居青龍甲,旗鼓居蓬星乙,士卒居明堂丙,伏兵居太陰丁,軍門居天門戊,小將居地戶己,斬罰居天獄庚,判斷居天庭辛,囚繫糧儲居天牢壬,府藏居天藏癸。假令甲己之日夜半甲子,青龍在子,大將居之;蓬星在丑,旗鼓居之;明堂在寅,士卒居之;太陰在卯,伏兵居之;天門在辰,軍門居之;地戶在巳,小將居之;天獄在午,斬伐居之;天庭在未,判斷居之;天牢在申,囚繫糧儲居之;天藏在酉,府藏居之。

經曰:天上十干所居臨下之宮。假令冬至上元陽一局甲己之日甲子時,六甲在乙宮,六乙在九宮,六丙在八宮,六丁在七宮,六戊在一宮,六己在二宮,六庚在三宮,六辛在四宮,六壬在五宮,六癸在六宮。

Dịch: Phép đóng doanh của sáu Giáp. Kinh nói: phàm đem quân đi bốn phương, cầm đầu đám đông mà đóng doanh yên ổn, ắt phải theo phép; lấy sáu Giáp làm đầu, mười giờ đổi một lần. Chân Trác nói: lấy năm, tháng, tuần mà đặt chỗ phục; hoặc theo năm tháng, hoặc lấy đầu tuần sáu Giáp mà bày ra. Đại tướng ở chỗ Thanh long Giáp, cờ trống ở chỗ Bồng tinh Ất, sĩ tốt ở chỗ Minh đường Bính, phục binh ở chỗ Thái âm Đinh, cửa quân ở chỗ Thiên môn Mậu, tiểu tướng ở chỗ Địa hộ Kỷ, việc chém phạt ở chỗ Thiên ngục Canh, việc xử đoán ở chỗ Thiên đình Tân, tù phạm và lương thảo ở chỗ Thiên lao Nhâm, kho tàng ở chỗ Thiên tàng Quý. Giả như ngày Giáp Kỷ, nửa đêm là giờ Giáp Tý: Thanh long ở Tý, đại tướng ở đó; Bồng tinh ở Sửu, cờ trống ở đó; Minh đường ở Dần, sĩ tốt ở đó; Thái âm ở Mão, phục binh ở đó; Thiên môn ở Thìn, cửa quân ở đó; Địa hộ ở Tỵ, tiểu tướng ở đó; Thiên ngục ở Ngọ, việc chém phạt ở đó; Thiên đình ở Mùi, việc xử đoán ở đó; Thiên lao ở Thân, tù phạm và lương thảo ở đó; Thiên tàng ở Dậu, kho tàng ở đó.

Kinh nói (về) chỗ mười can trên bàn trời đặt xuống cung dưới. Giả như sau Đông chí, thượng nguyên dương độn cục 1, ngày Giáp Kỷ giờ Giáp Tý: sáu Giáp ở cung 1, sáu Ất ở cung 9, sáu Bính ở cung 8, sáu Đinh ở cung 7, sáu Mậu ở cung 1, sáu Kỷ ở cung 2, sáu Canh ở cung 3, sáu Tân ở cung 4, sáu Nhâm ở cung 5, sáu Quý ở cung 6.

Một trại lều tròn dựng giữa thảo nguyên
Một trại lều giữa thảo nguyên. Phép hạ doanh của Phù Ứng Kinh chia chỗ đóng của đại tướng, cờ trống, sĩ tốt, phục binh theo mười can của giờ. Ảnh: Benjamin Goetzinger, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Phép hạ doanh dùng mười can của tuần để chia mười khu trong doanh trại. Can của giờ đầu tuần đặt vào chi của giờ ấy, rồi chín can sau nối theo thứ tự mười hai chi. Ví dụ của sách là giờ Giáp Tý: Giáp ở Tý, Ất ở Sửu, Bính ở Dần, cứ thế đến Quý ở Dậu; còn Tuất và Hợi là hai chi trống, chính là hai chi "cô" của tuần Giáp Tý ở mục cô hư bài 11. Mỗi khu có một tên trời và một việc: đại tướng ở Thanh long, phục binh ở Thái âm, kho tàng ở Thiên tàng. "Mười giờ đổi một lần" nghĩa là sang tuần mới thì cả sơ đồ dời theo đầu tuần mới.

Đoạn thứ hai liệt kê mười can trên bàn trời ở giờ Giáp Tý dương cục 1. Giờ Giáp Tý thì bàn trời trùng bàn đất, nên đây chính là thứ tự bố cục dương độn cục 1: Mậu 1, Kỷ 2, Canh 3, Tân 4, Nhâm 5, Quý 6, Đinh 7, Bính 8, Ất 9, và Giáp ẩn dưới Mậu ở cung 1. Bản chép ghi "sáu Giáp ở cung Ất", chữ "乙" ở đây là chữ "一" (cung 1) bị chép lệch nét. Hai đoạn này cho thấy sách đặt hai cách "định phương" cạnh nhau: một theo mười hai chi quanh doanh, một theo chín cung trên bàn.

Bàn mười hai chi chia doanh trại theo mười can giờ Giáp Tý: đại tướng ở Tý, cờ trống ở Sửu, sĩ tốt ở Dần, phục binh ở Mão, cửa quân ở Thìn, tiểu tướng ở Tỵ
Phù Ứng Kinh dạy phép hạ doanh của sáu Giáp: ngày Giáp Kỷ nửa đêm Giáp Tý, Thanh long ở Tý đại tướng ở, Bồng tinh ở Sửu cờ trống ở, Minh đường ở Dần sĩ tốt ở. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Ba cung thắng – 三勝宮

三勝宮:陽遁第一勝天乙宮。天上直符乘為天乙宮,上將居之,用兵擊其衝,百勝。按萬一記云:若在陽遁,即用天上直符所居;若在陰遁,即用地下直符所居宮,上將居而擊其衝,勝。第二勝九天宮。陽遁天上直符後一為九天,陰遁直符前一為九天。我軍立九天之上而擊其衝,則敵人不敢當我之鋒。第三勝生門宮。謂生門合三奇之宮,上將引兵從生門擊死門,百戰百勝。上將引兵皆生門擊死門。又曰:背亭亭向天門一勝,背月建二勝,背生擊死三勝,背小異也。假令大寒上元陽三局甲己之日丁卯時,天上直符乘六丁臨九宮正南,為天乙宮,為第一勝宮;九天在四宮東南,第一勝地;生門與丁奇合臨七宮正西,第三勝地。假令陰八局甲己之日平旦時,地下直符在八宮東北,為天乙宮第一勝地;九天在八宮東北,為第二勝地;生門臨六宮西北,為第三勝地。

Dịch: Ba cung thắng. Dương độn: thắng thứ nhất là cung Thiên Ất. Cung mà Trực phù trên bàn trời đến là cung Thiên Ất; thượng tướng ở đó, dùng binh đánh vào phía đối xung thì trăm trận trăm thắng. Xét sách Vạn Nhất Ký nói: nếu là dương độn thì dùng chỗ Trực phù bàn trời đến; nếu là âm độn thì dùng cung Trực phù bàn đất đang ở; thượng tướng ở đó mà đánh vào phía đối xung thì thắng. Thắng thứ hai là cung Cửu thiên. Dương độn thì sau Trực phù bàn trời một cung là Cửu thiên; âm độn thì trước Trực phù một cung là Cửu thiên. Quân ta đứng trên Cửu thiên mà đánh vào phía đối xung, thì quân địch không dám đương mũi nhọn của ta. Thắng thứ ba là cung Sinh môn: tức là cung Sinh môn hợp với ba kỳ; thượng tướng dẫn quân từ Sinh môn đánh vào Tử môn, trăm trận trăm thắng. Thượng tướng dẫn quân đều từ Sinh môn đánh vào Tử môn. Lại nói: quay lưng về Đình đình mà hướng về Thiên môn là thắng thứ nhất, quay lưng về nguyệt kiến là thắng thứ hai, quay lưng về sinh mà đánh vào tử là thắng thứ ba; cách quay lưng hơi khác. Giả như sau Đại hàn, thượng nguyên dương độn cục 3, ngày Giáp Kỷ, giờ Đinh Mão: Trực phù bàn trời mang sáu Đinh đến cung 9 chính nam, là cung Thiên Ất, là cung thắng thứ nhất; Cửu thiên ở cung 4 đông nam, là đất thắng thứ hai; Sinh môn cùng kỳ Đinh đến cung 7 chính tây, là đất thắng thứ ba. Giả như âm độn cục 8, ngày Giáp Kỷ, giờ rạng sáng: Trực phù bàn đất ở cung 8 đông bắc, là cung Thiên Ất, đất thắng thứ nhất; Cửu thiên ở cung 8 đông bắc, là đất thắng thứ hai; Sinh môn đến cung 6 tây bắc, là đất thắng thứ ba.

Giảng: Ba cung thắng là ba chỗ "đứng" tốt nhất trên bàn: chỗ của Trực phù (Thiên Ất, quý thần đứng đầu), chỗ của Cửu thiên (thần của trời cao, hợp với tiến công), và chỗ Sinh môn có kỳ. Nguyên tắc chung là đứng ở cung thắng mà đánh vào cung đối xung của nó. Cửu thiên trong dương độn đứng sau Trực phù một cung theo vòng thuận, trong âm độn đứng trước một cung, vì tám thần đi thuận trong dương độn và đi nghịch trong âm độn.

Ví dụ dương cục 3 giờ Đinh Mão dựng lại khớp từng chi tiết: Trực phù Thiên Xung từ cung 3 đặt lên Đinh ở cung 9; Cửu thiên ở cung 4 đông nam; Trực sử Thương môn đi bốn giờ đến cung 6, kéo cả vòng cửa theo, Sinh môn rơi xuống cung 7, và Đinh trên bàn trời cũng ở cung 7. Bản chép ghi Cửu thiên là "đất thắng thứ nhất", rõ là chép nhầm "thứ hai". Ví dụ âm cục 8 giờ Bính Dần cũng khớp: theo lời Vạn Nhất Ký, âm độn lấy Trực phù bàn đất ở cung 8 làm Thiên Ất; Trực phù bàn trời đến cung 1, Cửu thiên đứng trước nó một cung ở cung 8; Trực sử Sinh môn lùi hai cung đến cung 6. Vì vậy cung 8 vừa là thắng thứ nhất vừa là thắng thứ hai.

Bàn Kỳ Môn dương độn cục 3 giờ Đinh Mão: Thiên Ất cung 9, Cửu thiên cung 4, Sinh môn hợp Đinh cung 7
Ví dụ ba cung thắng trong Phù Ứng Kinh: đại hàn cục 3 giờ Đinh Mão, cung Thiên Ất ở chính nam, Cửu thiên ở đông nam, Sinh môn hợp kỳ Đinh ở chính tây. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Năm cung không được đánh – 五不可擊宮

五不可擊宮:湯曰:第一不擊天乙宮,二不擊九天宮,三不擊生門宮,四不擊九地宮,五不擊直使宮。已上皆不可擊,我軍居之必雄盛矣。假令上元陽八局丙辛之日辛卯時,天乙在二宮西南。陽遁天上直符所在宮而擊其衝也。九天在九宮正南,生門在三宮正東,九地在四宮東南,直使在八宮東北。已上並不可擊,我軍居之必雄勝。假令陰七局甲己之日丙寅時,天乙在七宮,陰遁居地宮也,宜正西而擊其衝正東。天上直符臨九宮,陰遁前一九天在二宮西南,生門在一宮正北,九地在七宮正西,直使在五宮寄坤二西南。已上不可擊,我軍居之必雄盛也。

Dịch: Năm cung không được đánh. Thang nói: thứ nhất không đánh cung Thiên Ất, thứ hai không đánh cung Cửu thiên, thứ ba không đánh cung Sinh môn, thứ tư không đánh cung Cửu địa, thứ năm không đánh cung Trực sử. Các cung trên đều không được đánh; quân ta ở đó ắt hùng mạnh. Giả như thượng nguyên dương độn cục 8, ngày Bính Tân, giờ Tân Mão: Thiên Ất ở cung 2 tây nam; dương độn lấy cung Trực phù bàn trời đến mà đánh vào phía đối xung của nó. Cửu thiên ở cung 9 chính nam, Sinh môn ở cung 3 chính đông, Cửu địa ở cung 4 đông nam, Trực sử ở cung 8 đông bắc. Các cung trên đều không được đánh, quân ta ở đó ắt hùng mạnh mà thắng. Giả như âm độn cục 7, ngày Giáp Kỷ, giờ Bính Dần: Thiên Ất ở cung 7, vì âm độn lấy cung bàn đất; nên đứng ở chính tây mà đánh vào phía đối xung là chính đông. Trực phù bàn trời đến cung 9; âm độn thì trước Trực phù một cung là Cửu thiên, ở cung 2 tây nam; Sinh môn ở cung 1 chính bắc; Cửu địa ở cung 7 chính tây; Trực sử ở cung 5 gửi Khôn cung 2 tây nam. Các cung trên không được đánh, quân ta ở đó ắt hùng mạnh.

Giảng: Năm cung không được đánh là mặt kia của ba cung thắng: chỗ nào tốt cho mình đứng thì cũng là chỗ không nên tấn công vào khi địch đứng ở đó. Năm chỗ gồm Thiên Ất, Cửu thiên, Sinh môn (đã có ở ba cung thắng), thêm Cửu địa (thần của đất sâu, hợp với phòng thủ) và Trực sử (cửa đang làm chủ giờ).

Hai ví dụ đều dựng lại khớp. Dương cục 8 giờ Tân Mão thuộc tuần Giáp Thân, Giáp Thân ẩn dưới Canh ở cung 1, Trực phù là Thiên Bồng, Trực sử là Hưu môn. Đặt Trực phù lên Tân ở cung 2, Cửu thiên sau nó ở cung 9, Cửu địa sau nữa ở cung 4; Trực sử đi bảy giờ từ cung 1 đến cung 8, Sinh môn kế tiếp ở cung 3. Âm cục 7 giờ Bính Dần: Trực phù Thiên Trụ ở bàn đất cung 7 (là Thiên Ất theo phép âm độn), bàn trời đến cung 9; Cửu thiên ở cung 2, Cửu địa ở cung 7; Trực sử Kinh môn lùi hai cung từ 7 đến 5 (gửi cung 2), Sinh môn ở cung 1.

Bàn Kỳ Môn dương độn cục 8 giờ Tân Mão: Thiên Ất cung 2, Cửu thiên cung 9, Sinh môn cung 3, Cửu địa cung 4, Trực sử cung 8
Ví dụ năm cung không được đánh trong Phù Ứng Kinh: cục 8 giờ Tân Mão, Thiên Ất, Cửu thiên, Sinh môn, Cửu địa, Trực sử đều không đánh vào, quân mình ở đó thì mạnh. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Khi rơi vào chỗ hiểm – 涉陰危之中

涉陰危之中:經曰:若涉陰危之中,山河水涸之際,兵不得移轉者,賊從利方上來,即視天時:若陽時者,令士卒皆前袒左肩,引聲大呼,鳴鼓擊鐘,先而擊之;若陰時,令士卒啣枚,駐車馬,桴鼓靜以待之。若敵四面圍之者,當分軍為三部。

Dịch: Khi lội vào chỗ hiểm. Kinh nói: nếu đi vào chỗ âm u hiểm trở, lúc núi sông cạn nước, quân không xoay chuyển được, mà giặc từ phía có lợi kéo đến, thì xem thời trời: nếu là giờ dương, cho sĩ tốt đều đi trước, để trần vai trái, hô to, đánh trống gióng chuông, đánh trước; nếu là giờ âm, cho sĩ tốt ngậm tăm, dừng xe ngựa, để dùi trống yên mà chờ. Nếu địch vây bốn phía thì chia quân làm ba bộ.

Dãy núi Thái Hành nhìn từ trên cao ở Huy huyện, Hà Nam
Núi Thái Hành ở Hà Nam. "Thiệp âm nguy chi trung" là khi quân đi vào chỗ hiểm, núi cao sông cạn, không xoay trở được. Ảnh: Vitsuha, Wikimedia Commons, CC0.

Giảng: Mục này ngắn nhưng chứa một nguyên tắc rất rõ: khi không còn đường lùi, giờ dương thì chủ động, giờ âm thì giữ yên. Giờ dương, giờ âm ở đây hiểu theo mục trên: can giờ Giáp đến Mậu là dương, Kỷ đến Quý là âm (bài 10 gọi là ngũ dương, ngũ âm). Giờ dương thì phô trương thanh thế, giờ âm thì giấu mình, chờ địch tự lộ sơ hở. Câu cuối "chia quân làm ba bộ" dừng lại đột ngột; bản chép không có phần giải thích ba bộ ấy là gì.

Một chiếc trống đồng thời Chiến Quốc trưng bày trong bảo tàng
Trống đồng thời Chiến Quốc. Phù Ứng Kinh dạy khi bị vây ở chỗ hiểm: giờ dương thì hô to, đánh trống gióng chuông mà đánh trước; giờ âm thì ngậm tăm, ngừng trống mà chờ. Ảnh: Gary Todd, Wikimedia Commons, CC0.

Năm giờ không gặp – 五不遇時

五不遇時:洪曰:五不遇時者,謂剛柔日相克而損其明,時下之干尅令日之干是也。此時縱有奇門,不可行,百事凶。假令甲日午時,乙日巳時,丙日辰時,丁日卯時,戊日寅時,己日丑時,庚日子時,辛日酉時,壬日申時,癸日未時。已上時損明也。

Dịch: Năm giờ không gặp. Hồng nói: năm giờ không gặp là ngày cương, ngày nhu khắc nhau mà làm tổn cái sáng của nó, tức là can của giờ khắc can của ngày hôm ấy. Giờ ấy dù có kỳ có cửa cũng không được đi, trăm việc hung. Giả như ngày Giáp giờ Ngọ, ngày Ất giờ Tỵ, ngày Bính giờ Thìn, ngày Đinh giờ Mão, ngày Mậu giờ Dần, ngày Kỷ giờ Sửu, ngày Canh giờ Tý, ngày Tân giờ Dậu, ngày Nhâm giờ Thân, ngày Quý giờ Mùi. Các giờ trên đều là giờ tổn sáng.

Giảng: "Ngũ bất ngộ thời" là một trong những phép kỵ quan trọng nhất của Kỳ Môn, các sách đời sau đều giữ. Cách tính: can giờ khắc can ngày, và cùng âm dương (dương khắc dương, âm khắc âm). Sách chỉ ghi chi giờ; đổi ra đủ can chi thì: ngày Giáp giờ Canh Ngọ (Canh Kim khắc Giáp Mộc), ngày Ất giờ Tân Tỵ, ngày Bính giờ Nhâm Thìn, ngày Đinh giờ Quý Mão, ngày Mậu giờ Giáp Dần, ngày Kỷ giờ Ất Sửu, ngày Canh giờ Bính Tý, ngày Tân giờ Đinh Dậu, ngày Nhâm giờ Mậu Thân, ngày Quý giờ Kỷ Mùi. Kho Sách Quý đã kiểm cả mười giờ, đều đúng theo phép ngũ thử độn (khởi giờ Tý theo can ngày).

Điểm mạnh của câu này là "dù có kỳ có cửa cũng không được đi": phép này đứng trên cả kỳ và cửa. Gọi là "năm" giờ vì mười ngày chia thành năm cặp cương nhu. Chữ "損明" (tổn sáng) có lẽ vì can ngày được coi như mặt trời của ngày ấy, bị can giờ khắc thì như mặt trời bị che.

Mười ô ghi năm giờ không gặp theo can ngày: ngày Giáp giờ Canh Ngọ, ngày Ất giờ Tân Tỵ, ngày Bính giờ Nhâm Thìn, đến ngày Quý giờ Kỷ Mùi
Phù Ứng Kinh: năm giờ không gặp là khi can giờ khắc can ngày cùng âm dương, như ngày Giáp giờ Canh Ngọ; giờ ấy dù có kỳ môn cũng không nên đi. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Ăn uống, hai bên, mũ đai, bước đi – 飲食左右冠帶步履法

飲食左右冠帶步履法:經曰:六甲為飲食,宜旬中六甲,假令甲子日子上也。左右六丁,謂左右宜向旬中六丁,假令甲子旬向卯上。冠帶六戊,謂宜旬中六戊,假令甲子旬向辰上。步履乾坤者,謂初舉左足而言乾,次舉右足而言坤,次舉左足而言元,次舉右足而言亨,次舉左足而言利,次舉右足而言貞,一步一言,行六十步而去,勿回顧,隨所去方害不能及也。

Dịch: Phép ăn uống, hai bên, mũ đai, bước đi. Kinh nói: sáu Giáp là ăn uống, nên theo Giáp trong tuần, giả như ngày Giáp Tý thì (ngồi ăn) hướng về Tý. Hai bên là sáu Đinh, nghĩa là hai bên nên hướng về Đinh trong tuần, giả như tuần Giáp Tý thì hướng về Mão. Mũ đai là sáu Mậu, nghĩa là nên theo Mậu trong tuần, giả như tuần Giáp Tý thì hướng về Thìn. Bước đi theo Càn Khôn: bước chân trái đầu tiên nói "Càn", bước chân phải tiếp nói "Khôn", bước chân trái tiếp nói "Nguyên", bước chân phải tiếp nói "Hanh", bước chân trái tiếp nói "Lợi", bước chân phải tiếp nói "Trinh"; mỗi bước một lời, đi sáu mươi bước rồi đi, đừng ngoảnh lại, thì đi về phương nào hoạ hại cũng không đuổi kịp.

Lối đá bước qua dòng suối
Lối đá bước qua suối. Phép bộ lý càn khôn dạy mỗi bước nói một chữ Càn, Khôn, Nguyên, Hanh, Lợi, Trinh, đi sáu mươi bước, không ngoảnh lại. Ảnh: derek dye, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Giảng: Phép này đem các can của tuần ra định hướng cho những việc thường ngày của người cầm quân: ngồi ăn hướng về chi của Giáp, người hầu hai bên hướng về chi của Đinh, đội mũ thắt đai hướng về chi của Mậu. Tuần Giáp Tý thì Đinh Mão ở Mão, Mậu Thìn ở Thìn, đúng như sách nói. Sáu chữ Càn, Khôn, Nguyên, Hanh, Lợi, Trinh lấy từ đầu Kinh Dịch: hai quẻ đầu và bốn đức của quẻ Càn. Nghi thức sáu mươi bước, không ngoảnh lại, đã gặp ở các bài trước (phép hô thần bài 10); số sáu mươi là số của một vòng Giáp Tý.

Gấp theo thần, hoãn theo cửa; ra Thiên môn, vào Địa hộ – 急則從神緩則從門 · 出天門入地戶

急則從神緩則從門:經曰:謂有急事不擇時并三奇吉門,當天乙所在宮及直符之神;若緩時則可待三奇吉門而去,及天上六戊所在,以六戊常為天門。假令冬至陽一局甲己之日丙寅時,此時天乙加六丙於八宮,直符在一宮,若有急事可東北天乙下及正北直符六戊下去,皆吉。

出天門入地戶遇太陰居青龍:經曰:初出天門戊,入地戶己,遇太陰丁,居青龍甲所居之下,百戰百勝。

Dịch: Gấp thì theo thần, thong thả thì theo cửa. Kinh nói: nghĩa là có việc gấp, không kịp chọn giờ có ba kỳ và cửa tốt, thì đi về cung Thiên Ất đang ở và thần Trực phù; nếu thong thả thì có thể chờ ba kỳ, cửa tốt mà đi, và (đi về) chỗ sáu Mậu trên bàn trời, vì sáu Mậu luôn là Thiên môn. Giả như sau Đông chí, dương độn cục 1, ngày Giáp Kỷ, giờ Bính Dần: lúc ấy Thiên Ất đặt lên sáu Bính ở cung 8, Trực phù (gốc) ở cung 1; nếu có việc gấp thì có thể đi về đông bắc dưới Thiên Ất, hoặc chính bắc dưới Trực phù và sáu Mậu, đều cát.

Ra Thiên môn, vào Địa hộ, gặp Thái âm, ở dưới Thanh long. Kinh nói: trước ra Thiên môn là Mậu, vào Địa hộ là Kỷ, gặp Thái âm là Đinh, ở dưới chỗ của Thanh long là Giáp, thì trăm trận trăm thắng.

Cổng Thần Vũ Môn của Tử Cấm Thành
Cổng Thần Vũ Môn, Tử Cấm Thành. Phù Ứng Kinh dạy ra Thiên môn (Mậu), vào Địa hộ (Kỷ), gặp Thái âm (Đinh), ở dưới Thanh long (Giáp) thì trăm trận trăm thắng. Ảnh: user:kallgan, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Giảng: "Cấp tòng thần, hoãn tòng môn" là một câu khẩu quyết được truyền rất rộng trong các sách Kỳ Môn đời sau. Ý nghĩa thực tế: không phải lúc nào cũng có giờ đẹp. Khi việc gấp, không chờ được, thì đi theo "thần", tức Thiên Ất (Trực phù), quý thần đứng đầu, chỗ nào Trực phù đến thì chỗ ấy được che chở. Khi còn thời gian thì chờ giờ có ba kỳ hợp cửa tốt, đó là "theo cửa".

Ví dụ của sách chính là bàn mà bài 10 đã dựng: dương cục 1 giờ Bính Dần, Trực phù Thiên Bồng mang Bính đến cung 8 đông bắc; Mậu (gốc của Trực phù tuần Giáp Tý) ở bàn đất cung 1 chính bắc. Việc gấp thì đi đông bắc hoặc chính bắc đều được. Mục cuối gom bốn can thành một chuỗi hành động: ra cửa trời (Mậu), vào cửa đất (Kỷ), gặp chỗ kín (Đinh), dừng dưới chỗ quý nhân (Giáp). Bốn tên này khớp với bảng phép hạ doanh ở trên: Mậu là cửa quân, Kỷ là chỗ tiểu tướng, Đinh là chỗ phục binh, Giáp là chỗ đại tướng.

Bàn Kỳ Môn dương độn cục 1 giờ Bính Dần: Thiên Ất ở cung 8 đông bắc, Mậu bàn đất ở cung 1 chính bắc
Phù Ứng Kinh: việc gấp thì theo thần, đi về dưới Thiên Ất hoặc Mậu; việc thong thả thì chờ ba kỳ và cửa tốt. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa rút từ đầu quyển hạ bốn điều dùng được cho việc chọn giờ, chọn hướng của nhà cửa.

Thứ nhất, năm giờ không gặp là lớp lọc phải có. Trước khi xét kỳ, cửa, sao, Liên Hoa loại ngay giờ có can giờ khắc can ngày cùng âm dương (ngày Giáp giờ Canh Ngọ, ngày Ất giờ Tân Tỵ...). Sách nói rõ: dù có kỳ có cửa cũng không đi. Đây là phép đơn giản nhất mà cũng ít người nhớ khi chọn giờ động thổ, nhập trạch, khai trương.

Làng Hoàng Lĩnh ở Vụ Nguyên với nhà dựng theo sườn núi
Làng Hoàng Lĩnh ở Vụ Nguyên, Giang Tây. Liên Hoa dùng phép khai hạp, ba kỳ và năm giờ không gặp làm lớp lọc khi chọn giờ cho việc nhà. Ảnh: 沈澄心, Wikimedia Commons, CC0.

Thứ hai, chọn can giờ theo loại việc. Theo bảng mười can, việc mở ra, việc vui (khai trương, cưới hỏi, ra mắt) hợp giờ Giáp, Ất, Bính, Mậu; việc kín (bàn kế hoạch, ký giấy tờ riêng, cúng lễ trong nhà) hợp giờ Đinh, Kỷ; còn giờ Canh đến Quý thì Liên Hoa dành cho việc giữ, việc thu, việc giải quyết tranh chấp, không dùng cho việc vui.

Thứ ba, cung thắng là chỗ đứng. Ba cung thắng và năm cung không đánh, khi đem vào nhà, là cách chọn chỗ đặt người chủ: lúc làm lễ, lúc ký kết, lúc khởi công, người chủ đứng ở phương của Trực phù, Cửu thiên hay Sinh môn có kỳ, quay mặt về phía đối xung.

Thứ tư, gấp theo thần, hoãn theo cửa. Không phải lúc nào cũng chờ được giờ đẹp. Việc gấp thì Liên Hoa chỉ cần tìm phương của Trực phù trong giờ ấy mà đi, mà đặt; việc không gấp thì kiên nhẫn chờ giờ có ba kỳ hợp cửa tốt. Đó là tinh thần thực tế của Phù Ứng Kinh, cũng là tinh thần mà Liên Hoa giữ khi chọn ngày giờ cho thân chủ.

Tóm lại – 總結: Mười can ứng mười việc của người cầm quyền: Giáp Ất ân đức, Bính Mậu hiệu lệnh, Đinh yên tĩnh, Kỷ xét việc, Canh Tân Nhâm Quý hình ngục. Sao dương đến giờ là mở, sao âm là đóng. Giờ Ất theo Nhật kỳ, giờ Bính dẹp binh hoạ, giờ Đinh giấu hình, giờ Mậu đi xa, giờ Kỷ hợp việc kín; Canh đến Quý nên giữ. Phép hạ doanh chia mười khu theo mười can của tuần. Ba cung thắng là Thiên Ất, Cửu thiên, Sinh môn hợp kỳ; năm cung không đánh thêm Cửu địa và Trực sử. Năm giờ không gặp thì dù có kỳ có cửa cũng không đi. Việc gấp theo thần, việc thong thả theo cửa.

Bài sau: Độn Giáp Phù Ứng Kinh (13) – Ẩn hình, Ngọc nữ phản bế, Chân nhân bế lục mậu, bộ đẩu và Lục giáp âm phù 伏匿藏形 · 玉女反閉局 · 真人閉六戊.

Nguồn: Cảnh Hựu Độn Giáp Phù Ứng Kinh (景祐遁甲符應經), bản chép trong Uyển Ủy Biệt Tàng, đầu quyển hạ: các mục Thập can nhân quân sở lợi, Thập can cát hung, sáu giờ Ất đến Quý, Lục giáp hạ doanh pháp, Tam thắng cung, Ngũ bất khả kích cung, Thiệp âm nguy chi trung, Ngũ bất ngộ thời, Ẩm thực tả hữu quan đới bộ lý pháp, Cấp tắc tòng thần hoãn tắc tòng môn, Xuất thiên môn nhập địa hộ. Hiệu đính: ví dụ giờ Ất chép "六丁在九宮" và "天上六己", theo bàn đều là Ất; ví dụ giờ Kỷ chép "六己在六宮", bàn đất là cung 9; ví dụ ba cung thắng chép Cửu thiên là "第一勝地", đúng là thắng thứ hai; mục phép hạ doanh chép "六甲在乙宮", đúng là cung 1; câu khai hạp "遇陰加時為閤也,宜戰鬬往來" có chỗ thiếu. Phần dựng lại các bàn Kỳ Môn là giảng thêm của Kho Sách Quý.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • Trạch Cát Liên Hoa: chọn ngày giờ theo tiết khí và can chi, lọc năm giờ không gặp, tìm giờ có ba kỳ hợp cửa tốt.
  • Độn Pháp Liên Hoa: app lập quẻ Mai Hoa và Liên Hoa Độn Pháp, tập dựng bàn tìm Trực phù, Cửu thiên, Sinh môn.
  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến, định phương tám cung quanh ngôi nhà để đặt chỗ đứng theo cung thắng.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc năm giờ không gặp, nhớ ba cung thắng thì dễ; dựng được bàn để tự tìm Trực phù, Cửu thiên, Sinh môn cho đúng giờ, rồi biết đem chỗ đứng ấy vào ngôi nhà, mới là chỗ cần thầy chỉ. Mời bạn theo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Kho sách quý vugioi.com – sách cổ phong thuỷ, Kinh Dịch dịch Việt kèm chữ Hán, đọc miễn phí

Kho sách quý Phong Thuỷ Liên Hoa: gần 40 bộ sách cổ phong thuỷ, Kinh Dịch, chọn ngày, Kỳ Môn dịch Việt kèm chữ Hán, đọc miễn phí. Vào Kho sách →

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Năm giờ không gặp (ngũ bất ngộ thời) là giờ nào? – 五不遇時

Là giờ mà can giờ khắc can ngày cùng âm dương: ngày Giáp giờ Canh Ngọ, ngày Ất giờ Tân Tỵ, ngày Bính giờ Nhâm Thìn, ngày Đinh giờ Quý Mão, ngày Mậu giờ Giáp Dần, ngày Kỷ giờ Ất Sửu, ngày Canh giờ Bính Tý, ngày Tân giờ Đinh Dậu, ngày Nhâm giờ Mậu Thân, ngày Quý giờ Kỷ Mùi. Dù có kỳ có cửa cũng không đi.

Ba cung thắng trong Kỳ Môn là gì? – 三勝宮

Theo Phù Ứng Kinh: thứ nhất là cung Thiên Ất (Trực phù), thứ hai là cung Cửu thiên, thứ ba là cung Sinh môn hợp ba kỳ. Đứng ở cung thắng mà đánh vào cung đối xung thì thắng.

Năm cung không được đánh là những cung nào? – 五不可擊宮

Cung Thiên Ất, cung Cửu thiên, cung Sinh môn, cung Cửu địa và cung Trực sử. Địch ở đó thì không đánh vào; quân mình ở đó thì mạnh.

"Gấp theo thần, hoãn theo cửa" nghĩa là gì? – 急則從神緩則從門

Việc gấp không kịp chọn giờ có kỳ môn thì đi về phương của Thiên Ất (Trực phù) hoặc của Mậu; việc thong thả thì chờ giờ có ba kỳ hợp cửa tốt mà đi.

Sao dương, sao âm trong phép khai hạp là những sao nào? – 開闔

Sao dương: Thiên Bồng, Thiên Nhậm, Thiên Xung, Thiên Phụ, Thiên Cầm; đến giờ là mở, trăm việc cát. Sao âm: Thiên Nhuế, Thiên Trụ, Thiên Tâm, Thiên Anh; đến giờ là đóng, trăm việc hung.

Từ khoá: thập can lợi vua · lục giáp hạ doanh · tam thắng cung · ngũ bất kích · ngũ bất ngộ thời · cấp tòng thần hoãn tòng môn · độn giáp phù ứng kinh · 三勝宮 · 五不遇時 · 六甲下營法

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…