Độn Giáp Phù Ứng Kinh
遁甲符應經 (景祐遁甲符應經 · 卷上 · 伏吟 · 反吟 · 遁甲擇日 · 遁甲利客 · 利主 · 門迫 · 三奇靜應 · 奇門路應)
Tác giả: Dương Duy Đức 楊維德 (Thái tử tẩy mã kiêm Tư thiên đài Xuân quan chính, quyền đồng giám phán) cùng Vương Dụng Lập 王用立, Lý Tự Chính 李自正, Hà Trạm 何湛 phụng chiếu Tống Nhân Tông soạn tập tại Tư Thiện đường, niên hiệu Cảnh Hựu (1034–1038)
Bản gốc: Cảnh Hựu Độn Giáp Phù Ứng Kinh, ba quyển thượng, trung, hạ, có bài Ngự chế tự của Tống Nhân Tông; bản chép trong Uyển Ủy Biệt Tàng 宛委別藏.
Bài này khép lại quyển thượng của Phù Ứng Kinh. Sau khi đã dạy dựng bàn (bài 2 đến bài 4), đọc sao và cửa (bài 5), dùng kỳ và bốn thần (bài 6), sách đi vào những câu hỏi rất thực tế của người cầm quân. Bàn đứng yên hay đảo ngược thì sao? Ngày nào nên xuất quân? Giờ này lợi cho bên đánh tới hay bên giữ thành? Cửa cát mà đặt sai chỗ thì thế nào? Và khi đã chọn giờ, chọn phương, thì sẽ thấy những điềm gì báo rằng mình chọn đúng? Tám mục cuối quyển thượng, "Phục ngâm", "Phản ngâm", "Độn Giáp trạch nhật", "Độn Giáp lợi khách", "Lợi chủ", "Môn bách", "Tam kỳ ứng tĩnh" và "Kỳ môn lộ ứng", trả lời lần lượt những câu hỏi ấy.
Trả lời nhanh: Theo Phù Ứng Kinh, phục ngâm là khi bàn trời nằm đúng trên bàn đất (Tý đến trên Tý), không nên dùng binh, nên thu gom của cải; phản ngâm là khi bàn trời sang cung đối xung (Tý đến trên Ngọ), không lợi cất quân, lợi việc phát chẩn. Ngày có năm loại: bảo nhật (can sinh chi) thượng cát, nghĩa nhật (chi sinh can) và hoà nhật (can chi cùng hành) thứ cát, chế nhật (can khắc chi) trung bình, phạt nhật (chi khắc can) không nên xuất quân. Sao đến cung mà hành sao khắc hành cung thì lợi khách (bên đánh tới); hành cung khắc hành sao thì lợi chủ (bên giữ). Cửa khắc cung là môn bách: cửa cát bị bách thì việc cát không thành, cửa hung bị bách thì tai hoạ nặng thêm. Mục cuối liệt kê điềm ứng khi Ất, Bính, Đinh đến từng quẻ và khi kỳ gặp Sinh, Hưu, Khai môn trên đường đi.
Thầy Vũ Giới giảng: "Người xưa chọn giờ xong không phải là xong. Đi ra rồi còn phải nhìn: mây đến từ phương nào, chim gì kêu, gặp ai trên đường. Đó là trời trả lời mình. Phù Ứng Kinh tên là 'phù ứng', tức là bùa và sự ứng nghiệm; quyển thượng kết thúc bằng các điềm ứng là đúng với tên sách."

Phục ngâm và phản ngâm – 伏吟 · 反吟
Ở bài 6 ta đã gặp chữ "phục ngâm" trong ví dụ Sinh môn ở cung 8. Đến đây sách định nghĩa hai trạng thái đặc biệt của bàn trời.
伏吟:子來加子為伏吟,不宜用兵,宜收斂貨財。凡六甲之時,門伏皆伏吟,餘倣此。反吟:子來加午為反吟,不利舉兵動眾,利散恤倉廩之事。門符衝對皆是。
Dịch: Phục ngâm. Tý đến đặt lên Tý là phục ngâm, không nên dùng binh, nên thu gom hàng hoá tiền của. Phàm vào giờ sáu Giáp, cửa nằm phục [ở chỗ cũ] đều là phục ngâm; các trường hợp khác cứ theo đó mà suy. Phản ngâm. Tý đến đặt lên Ngọ là phản ngâm, không lợi cất quân động chúng, lợi việc phát chẩn, mở kho lẫm cứu giúp. Cửa và Trực phù ở thế đối xung đều là phản ngâm.
Giảng: "Tý đến đặt lên Tý" là cách nói tắt: cái ở trên bàn trời (sao, cửa, Trực phù) rơi đúng lên chỗ gốc của nó trên bàn đất. Vào sáu giờ Giáp (Giáp Tý, Giáp Tuất, Giáp Thân, Giáp Ngọ, Giáp Thìn, Giáp Dần), can giờ chính là Giáp ẩn dưới nghi đầu tuần, nên Trực phù được đặt lên đúng cung gốc của nó, cả bàn sao, bàn cửa nằm yên. Đó là phục ngâm: trời không động. "Tý đến đặt lên Ngọ" là khi mọi thứ trên bàn trời sang cung đối xung: Thiên Bồng từ cung 1 sang cung 9, Thiên Anh từ cung 9 sang cung 1, và cứ thế. Đó là phản ngâm: trời đảo ngược.
Hai lời dặn của sách rất hợp lý nếu nghĩ theo tượng. Lúc trời đứng yên, không nên khởi việc động như dùng binh, mà hợp với việc thu vào, cất giữ. Lúc trời đảo ngược, cũng không nên động binh (thế đang lật), nhưng lại hợp với việc "tán", tức phân phát, mở kho cứu đói. Một trạng thái hợp với thu, một trạng thái hợp với phát. Kỳ Môn đời sau giữ nguyên hai khái niệm này và coi cả hai là cách xấu cho việc động; Phù Ứng Kinh cho thấy ở thời Tống, người ta vẫn tìm được việc hợp với mỗi trạng thái.

Chọn ngày: bảo, nghĩa, hoà, chế, phạt – 遁甲擇日
Mục kế tiếp chuyển từ giờ sang ngày, chia sáu mươi ngày Giáp Tý làm năm loại, mỗi loại mười hai ngày, theo quan hệ ngũ hành giữa can và chi của ngày.

遁甲擇日:遁甲擇日出軍討罰,興造百事者,其中有寶、義、制、和日吉,伐日凶。寶日為上吉,謂干生支也:甲午、乙巳、丙辰、丙戌、丁丑、丁未、戊申、己酉、庚子、辛亥、壬寅、癸卯日也。義日為次吉,謂支生干也:甲子、丙寅、辛未、壬申、癸酉、丁卯、庚辰、庚戌、乙亥、己巳、戊午、辛丑日也。制日為中平,謂干克支也:甲戌、乙未、乙丑、丙申、丁酉、戊子、己亥、庚寅、辛卯、壬午、甲辰、癸巳日也。和日為次吉,支干同類也:戊辰、己丑、戊戌、丙午、壬子、甲寅、乙卯、丁巳、己未、庚申、辛酉、癸亥日也。伐日,謂下克上,支克干也:甲申、乙酉、丙子、丁亥、戊寅、己卯、庚午、辛巳、壬辰、壬戌、癸丑、癸未,不宜出軍,凶。
Dịch: Độn Giáp chọn ngày. Dùng Độn Giáp chọn ngày để xuất quân chinh phạt, khởi công trăm việc, thì trong đó ngày bảo, nghĩa, chế, hoà là cát, ngày phạt là hung. Ngày bảo là thượng cát, tức can sinh chi: các ngày Giáp Ngọ, Ất Tỵ, Bính Thìn, Bính Tuất, Đinh Sửu, Đinh Mùi, Mậu Thân, Kỷ Dậu, Canh Tý, Tân Hợi, Nhâm Dần, Quý Mão. Ngày nghĩa là thứ cát, tức chi sinh can: Giáp Tý, Bính Dần, Tân Mùi, Nhâm Thân, Quý Dậu, Đinh Mão, Canh Thìn, Canh Tuất, Ất Hợi, Kỷ Tỵ, Mậu Ngọ, Tân Sửu. Ngày chế là trung bình, tức can khắc chi: Giáp Tuất, Ất Mùi, Ất Sửu, Bính Thân, Đinh Dậu, Mậu Tý, Kỷ Hợi, Canh Dần, Tân Mão, Nhâm Ngọ, Giáp Thìn, Quý Tỵ. Ngày hoà là thứ cát, tức can chi cùng loại: Mậu Thìn, Kỷ Sửu, Mậu Tuất, Bính Ngọ, Nhâm Tý, Giáp Dần, Ất Mão, Đinh Tỵ, Kỷ Mùi, Canh Thân, Tân Dậu, Quý Hợi. Ngày phạt, tức dưới khắc trên, chi khắc can: Giáp Thân, Ất Dậu, Bính Tý, Đinh Hợi, Mậu Dần, Kỷ Mão, Canh Ngọ, Tân Tỵ, Nhâm Thìn, Nhâm Tuất, Quý Sửu, Quý Mùi; không nên xuất quân, hung.
Giảng: Phép này coi can là "trên", chi là "dưới". Trên nuôi dưới (can sinh chi) là ngày bảo, quý như của báu. Dưới phụng trên (chi sinh can) là ngày nghĩa. Trên dưới cùng một hành là ngày hoà. Trên quản dưới (can khắc chi) là ngày chế, chấp nhận được. Dưới đánh trên (chi khắc can) là ngày phạt, nghịch lý, nên tránh xuất quân. Thử vài ngày: Giáp Ngọ, Giáp là Mộc, Ngọ là Hoả, Mộc sinh Hoả, đúng là ngày bảo; Giáp Tý, Tý là Thuỷ sinh Giáp Mộc, là ngày nghĩa; Giáp Thân, Thân là Kim khắc Giáp Mộc, là ngày phạt.
Năm loại ngày này có từ rất sớm. Thiên "Đăng thiệp" trong Bão Phác Tử của Cát Hồng, người được dẫn lời nhiều lần trong Phù Ứng Kinh, đã nói đến ngày bảo, nghĩa, chế, phạt khi bàn chuyện vào núi; ở đó ngày can chi cùng hành gọi là "chuyên nhật". Phù Ứng Kinh gọi là "hoà nhật" và xếp vào thứ cát. Đến nay, các cuốn lịch vạn sự của người Hoa vẫn còn ghi năm loại ngày này bên cạnh các thần sát khác.

Lợi khách, lợi chủ: sao và cung khắc nhau – 遁甲利客 · 利主
Hai mục tiếp theo trả lời câu hỏi then chốt của binh pháp: giờ này bên nào có lợi, bên đánh tới (khách) hay bên giữ (chủ)?
遁甲利客:經曰:天蓬加九宮,利為客,若在秋冬之月,壬癸亥子日臨戰,有黑色雲氣從北方來助戰,客大勝。天柱、天心加三宮、四宮,利以為客,若在秋月及季夏之月,庚申辛酉日臨戰,有白色雲氣從西方來助戰,大勝。天任、天禽、天芮加一宮,利以為客,若在四季月,戊己辰戌丑未日,有黃色雲氣從東北方來助戰,客大勝。天衝、天輔加八宮、二宮,利為客,若在春冬月,甲乙寅卯日,有青雲氣從東方來,或東南方來助戰,客勝。天英加七宮,利以為客,若在春夏月,丙丁巳午日,有赤雲氣從南方來助戰,客大勝。利主:經曰:天英加一宮,利以為主,如秋冬月,壬癸亥子日,有黑雲氣從北方來助戰,主大勝。天任、天禽、天芮臨三宮、四宮,利以為主,如春夏之月,甲乙寅卯日,有青雲氣從東南方來助戰,主大勝。天蓬加八宮,利為主,如在四季月,戊己辰戌丑未日,有黃雲氣從東北、西南來助戰,主勝。天輔、天衝加六、七宮,利為主,如在季夏及秋月,庚申辛酉日,有白雲氣從西北來助戰,主勝。天柱、天心加九宮,利為主,如在春夏月,丙丁巳午日,有赤雲氣從南來助戰,主勝。
Dịch: Độn Giáp lợi khách. Kinh nói: Thiên Bồng đến cung 9, lợi làm khách; nếu vào tháng thu đông, ngày Nhâm, Quý, Hợi, Tý ra trận, có mây đen từ phương bắc đến trợ chiến, thì khách thắng lớn. Thiên Trụ, Thiên Tâm đến cung 3, cung 4, lợi làm khách; nếu vào tháng thu và tháng cuối hạ, ngày Canh Thân, Tân Dậu ra trận, có mây trắng từ phương tây đến trợ chiến, thì thắng lớn. Thiên Nhậm, Thiên Cầm, Thiên Nhuế đến cung 1, lợi làm khách; nếu vào tháng tứ quý, ngày Mậu, Kỷ, Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, có mây vàng từ đông bắc đến trợ chiến, khách thắng lớn. Thiên Xung, Thiên Phụ đến cung 8, cung 2, lợi làm khách; nếu vào tháng xuân đông, ngày Giáp, Ất, Dần, Mão, có mây xanh từ phương đông hoặc đông nam đến trợ chiến, khách thắng. Thiên Anh đến cung 7, lợi làm khách; nếu vào tháng xuân hạ, ngày Bính, Đinh, Tỵ, Ngọ, có mây đỏ từ phương nam đến trợ chiến, khách thắng lớn. Lợi chủ. Kinh nói: Thiên Anh đến cung 1, lợi làm chủ; như tháng thu đông, ngày Nhâm, Quý, Hợi, Tý, có mây đen từ phương bắc đến trợ chiến, chủ thắng lớn. Thiên Nhậm, Thiên Cầm, Thiên Nhuế đến cung 3, cung 4, lợi làm chủ; như tháng xuân hạ, ngày Giáp, Ất, Dần, Mão, có mây xanh từ đông nam đến trợ chiến, chủ thắng lớn. Thiên Bồng đến cung 8, lợi làm chủ; như tháng tứ quý, ngày Mậu, Kỷ, Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, có mây vàng từ đông bắc, tây nam đến trợ chiến, chủ thắng. Thiên Phụ, Thiên Xung đến cung 6, cung 7, lợi làm chủ; như tháng cuối hạ và tháng thu, ngày Canh Thân, Tân Dậu, có mây trắng từ tây bắc đến trợ chiến, chủ thắng. Thiên Trụ, Thiên Tâm đến cung 9, lợi làm chủ; như tháng xuân hạ, ngày Bính, Đinh, Tỵ, Ngọ, có mây đỏ từ phương nam đến trợ chiến, chủ thắng.

Giảng: Mười trường hợp trong hai mục có chung một quy luật mà sách không nói ra nhưng rất dễ thấy khi đặt ngũ hành của sao cạnh ngũ hành của cung. Ở mục lợi khách, sao luôn khắc cung: Thiên Bồng (Thuỷ) đến cung 9 (Hoả), Thuỷ khắc Hoả; Thiên Trụ, Thiên Tâm (Kim) đến cung 3, 4 (Mộc), Kim khắc Mộc; Thiên Nhậm, Thiên Cầm, Thiên Nhuế (Thổ) đến cung 1 (Thuỷ); Thiên Xung, Thiên Phụ (Mộc) đến cung 8, 2 (Thổ); Thiên Anh (Hoả) đến cung 7 (Kim). Ở mục lợi chủ thì ngược lại, cung luôn khắc sao: Thiên Anh (Hoả) đến cung 1 (Thuỷ), Thổ tinh đến cung Mộc, Thuỷ tinh đến cung Thổ, Mộc tinh đến cung Kim, Kim tinh đến cung Hoả.
Tại sao sao khắc cung lại lợi khách? Vì sao là cái đến, cái từ trời rơi xuống, giống như quân của bên đánh tới; cung là đất đứng yên, giống như thành của bên giữ. Cái đến mà khắc được cái ở thì khách thắng; cái ở mà khắc được cái đến thì chủ thắng. Phần điều kiện đi kèm (mùa, ngày, màu mây, phương mây) luôn thuộc về hành của bên thắng: khách thắng nhờ Thuỷ thì cần tháng thu đông, ngày Nhâm Quý Hợi Tý, mây đen phương bắc; chủ thắng nhờ Mộc thì cần tháng xuân hạ, ngày Giáp Ất Dần Mão, mây xanh phương đông nam. Đây là tư duy "khí trợ" rất đặc trưng của binh âm dương: khi khí của trời, của ngày, của mây cùng đứng về một hành, bên mang hành ấy thắng lớn.

Môn bách: cửa khắc cung – 門迫
Mục kế tiếp nói về quan hệ giữa cửa và cung, tương tự như mục lợi khách lợi chủ nói về sao và cung.

門迫:經曰:宮制其門是為門迫,門制其宮是為宮迫。若吉門被迫則吉事不成,凶門被迫凶災尤甚。假令開門臨三宮、四宮,休門臨九宮,生門臨一宮,景門臨七宮、六宮,此為吉門被迫,吉事不成。若傷、杜門臨八、二宮,死門臨一宮,驚門臨三、四宮,此為凶門被迫,凶災尤甚。
Dịch: Môn bách. Kinh nói: cung chế cửa là môn bách, cửa chế cung là cung bách. Nếu cửa cát bị bách thì việc cát không thành; cửa hung bị bách thì tai hoạ càng nặng. Giả như Khai môn đến cung 3, cung 4; Hưu môn đến cung 9; Sinh môn đến cung 1; Cảnh môn đến cung 7, cung 6: đó là cửa cát bị bách, việc cát không thành. Nếu Thương môn, Đỗ môn đến cung 8, cung 2; Tử môn đến cung 1; Kinh môn đến cung 3, cung 4: đó là cửa hung bị bách, tai hoạ càng nặng.
Giảng: Đọc kỹ các ví dụ sẽ thấy chỗ vênh giữa định nghĩa và ví dụ. Khai môn thuộc Kim, đến cung 3, 4 thuộc Mộc: Kim khắc Mộc, tức là cửa khắc cung. Hưu môn (Thuỷ) đến cung 9 (Hoả), Sinh môn (Thổ) đến cung 1 (Thuỷ), Cảnh môn (Hoả) đến cung 7, 6 (Kim), Thương, Đỗ (Mộc) đến cung 8, 2 (Thổ), Tử môn (Thổ) đến cung 1 (Thuỷ), Kinh môn (Kim) đến cung 3, 4 (Mộc): tất cả đều là cửa khắc cung. Vậy mà định nghĩa lại viết "cung chế cửa là môn bách". Kỳ Môn đời sau đều định nghĩa môn bách là cửa khắc cung, khớp với các ví dụ. Kho Sách Quý cho rằng câu định nghĩa trong bản chép đã bị đảo hai vế, và dịch phần giảng theo các ví dụ của chính sách.
Ý nghĩa của môn bách rất dễ hiểu: cửa là việc mình làm, cung là chỗ mình làm việc ấy. Việc mình làm mà đè lên chỗ mình đứng, như người khách lấn chủ nhà, thì việc tốt cũng không thành; việc xấu thì càng thêm xấu. Ở bài 5, Kho Sách Quý dặn chọn cửa phải hợp việc; mục này thêm điều kiện thứ hai: cửa còn phải hợp chỗ.

Tam kỳ ứng tĩnh: điềm ứng khi kỳ đến tám quẻ – 三奇靜應
Mục dài nhất của bài là danh sách điềm ứng. Mục lục ghi tên là "Tam kỳ tĩnh ứng", thân sách viết "三奇應靜"; Kho Sách Quý theo mục lục. Mục mở đầu bằng phép tính thời điểm ứng.
三奇靜應:經曰:陽遁順行前取用,陰遁逆行後取用。假如陽一局日中甲午,直符在三宮,是順取用合丙奇在四宮,即月奇到巽來應時中。如三奇在直符位上為時初,前一位為時中,前二位為時末也。
Dịch: Tam kỳ ứng tĩnh. Kinh nói: dương độn đi thuận thì lấy về phía trước mà dùng, âm độn đi nghịch thì lấy về phía sau mà dùng. Giả như dương độn cục 1, giữa trưa giờ Giáp Ngọ, Trực phù ở cung 3, theo chiều thuận lấy dùng thì gặp Bính kỳ ở cung 4, tức nguyệt kỳ đến Tốn, ứng vào giữa giờ. Như tam kỳ ở ngay vị trí Trực phù là đầu giờ, ở trước một vị là giữa giờ, ở trước hai vị là cuối giờ.
Giảng: Phép này dùng để đoán điềm sẽ đến lúc nào trong giờ (một giờ cổ bằng hai giờ ngày nay). Kỳ trùng với Trực phù thì điềm đến ngay đầu giờ; kỳ ở cung kế tiếp thì đến giữa giờ; kỳ ở cung thứ hai thì đến cuối giờ. Dương độn đếm tới, âm độn đếm lùi. Ví dụ trong sách ngắn, chỉ cho kết quả mà không ghi đủ các bước dựng bàn, nên Kho Sách Quý giữ nguyên như sách mà không kiểm lại.

Sau phần thời điểm, sách liệt kê điềm ứng khi mỗi kỳ đến mỗi quẻ, đủ hai mươi bốn trường hợp. Kho Sách Quý chép nguyên văn và dịch đầy đủ.
乾:日奇到乾,有著黃衣人至,又有纏錢人至。月奇到乾,有被衣服人來,又有黑飛禽成雙而至,百日內進女人財,南方有產亡。星奇到乾,有人執刀斧,不然有韋角畜而至,三七日進金銀并金白生氣物。坎:日奇到坎,有著皂衣人至,不然有鼓聲應之,用工後七日進錢財,并皂衣人到宅。月奇到坎,有杖,不然有黃白鳥從西北方來,六十日一日進契書,若東邊有大驚火發。星奇到坎,有人從南方來抱小兒至,更有黑雲而至,一七日進黑飛物,西北方有自吊卒病死者大發。艮:日奇到艮,有人著青衣過往,或提鐵器人至,又有黑禽飛成雙北來,二七進金銀,周年進白馬,吉。月奇到艮,有青皂衣人至,又罟網賣魚至,或禽成雙而來,有小兒啼時鐵器過,用工後七日進人才寶,周年後進白花生氣物。星奇到艮,有人携文書紙筆至,或小兒抱鐵器過,二七日內進青黃色物,百二十日進人口并契字,或白角牛。震:日奇到震,有武士執鎗弩,又主雷聲,或有鼓聲而應,或有網罟賣魚人,或打獵人,并小兒成羣,進金銀寶,若見東方女人產,大發。月奇到震,網罟賣魚人或遊獵人至,或小兒成羣,與日奇同,七日進生氣,周年生貴子,若北方有雷傷樹方發。星奇到震,有女人成雙至,或黑禽成雙至,一七日進黃白物、牲酒之時,東方有殺傷時大發。巽:日奇到巽,有白衣人乘馬至,不然有小兒至,三年內生貴子,進外寶庄田,見東方林木自枯、火驚、自吊時發。月奇到巽,有樂聲應,又唱喏聲,或東南入有驚事,所一七月進皂衣人方大發。星奇到巽,有小兒騎牛來,或南方有黑雲而至,見北斗,周年有人落小產死大發。離:日奇到離,有眼脚病人,或小兒騎牛馬,又黑白飛禽東方而至,七日內進豬犬生才,大發。月奇到離,有黃黑禽或雙而至,一七或六十日進坑壠田、蠶絲旺,大吉。星奇到離,有青衣服人至,三七日進橫才,若見東方刀兵自害時大發。坤:日奇到坤,有人褁白并披孝服,及西方雷傷牛馬,或鼓聲應,一七日進雞猪,六十日進契字,大吉。月奇到坤,有人著皂衣及烏鵲自南北二方至,或鼓聲應,用工後七日進北方女人才物,周年絕戶田,又入皂衣人,獲才,見東雷聲大發。星奇到坤,有青衣人及黑禽至,或人擔水過應,二七日進水族海味之物,見北上山崩水決田塌大發。兌:日奇到兌,有女二五至,不然有烏鳴應,鵲報喜,三七日、百日進角羽或商音人田地,見東方牛馬自損大發。月奇到兌,有人持杖東方來,又有抱小兒鳴聲至,有鼓聲,一七日進財,周年進人口田地,坤艮二方有老人死時發。星奇到兌,有人將文書紙筆來,又打魚網罟人過,西方有飛禽至,七日進猪雞等物,坤艮兌方有人卒死或發火為應,大發。
Dịch: Càn. Nhật kỳ (Ất) đến Càn: có người mặc áo vàng đến, lại có người đeo tiền đến. Nguyệt kỳ (Bính) đến Càn: có người khoác áo đến, lại có chim đen bay đôi đến; trong trăm ngày được của từ phía người nữ; phương nam có người chết khi sinh. Tinh kỳ (Đinh) đến Càn: có người cầm dao búa, nếu không thì có gia súc có sừng đến; trong ba bảy ngày (hai mươi mốt ngày) được vàng bạc và vật sống màu trắng.
Khảm. Nhật kỳ đến Khảm: có người mặc áo thâm đến, nếu không thì có tiếng trống ứng; sau khi khởi công bảy ngày được tiền của, và có người áo thâm đến nhà. Nguyệt kỳ đến Khảm: có [người cầm] gậy, nếu không thì có chim vàng trắng từ tây bắc đến; trong sáu mươi ngày được khế ước; nếu phía đông có cháy lớn kinh động. Tinh kỳ đến Khảm: có người từ phương nam bế trẻ nhỏ đến, lại có mây đen kéo đến; trong bảy ngày được vật bay màu đen; phương tây bắc có người tự thắt cổ hoặc chết bệnh bất ngờ thì phát.
Cấn. Nhật kỳ đến Cấn: có người mặc áo xanh đi qua, hoặc người xách đồ sắt đến, lại có chim đen bay đôi từ phương bắc đến; trong hai bảy ngày được vàng bạc, một năm được ngựa trắng, cát. Nguyệt kỳ đến Cấn: có người áo xanh thâm đến, lại có người mang lưới bán cá đến, hoặc chim bay đôi đến; lúc trẻ con khóc có đồ sắt đi qua; sau khi khởi công bảy ngày được người tài và của quý, sau một năm được vật sống có hoa trắng. Tinh kỳ đến Cấn: có người mang văn thư giấy bút đến, hoặc trẻ nhỏ ôm đồ sắt đi qua; trong hai bảy ngày được vật màu xanh vàng, một trăm hai mươi ngày được thêm người và khế ước, hoặc trâu sừng trắng.
Chấn. Nhật kỳ đến Chấn: có võ sĩ cầm giáo nỏ, lại chủ tiếng sấm, hoặc có tiếng trống ứng, hoặc có người mang lưới bán cá, hoặc người đi săn, và trẻ nhỏ thành đàn; được vàng bạc của quý; nếu thấy phương đông có người nữ sinh nở thì phát lớn. Nguyệt kỳ đến Chấn: người mang lưới bán cá hoặc người đi săn đến, hoặc trẻ nhỏ thành đàn, giống như nhật kỳ; bảy ngày được vật sống, một năm sinh con quý; nếu phương bắc có sấm đánh gãy cây thì mới phát. Tinh kỳ đến Chấn: có hai người nữ đến, hoặc chim đen bay đôi đến; trong bảy ngày được vật vàng trắng, khi có lễ vật rượu thịt; phương đông có người bị giết hại thì phát lớn.
Tốn. Nhật kỳ đến Tốn: có người áo trắng cưỡi ngựa đến, nếu không thì có trẻ nhỏ đến; trong ba năm sinh con quý, được của quý và ruộng vườn bên ngoài; thấy phương đông cây rừng tự khô, có cháy kinh động, có người tự thắt cổ thì phát. Nguyệt kỳ đến Tốn: có tiếng nhạc ứng, lại có tiếng xướng chào, hoặc từ đông nam có việc kinh động đến; trong khoảng bảy tháng có người áo thâm vào thì phát lớn. Tinh kỳ đến Tốn: có trẻ nhỏ cưỡi trâu đến, hoặc phương nam có mây đen kéo đến, thấy sao Bắc Đẩu; một năm có người sẩy thai chết thì phát lớn.
Ly. Nhật kỳ đến Ly: có người đau mắt đau chân, hoặc trẻ nhỏ cưỡi trâu ngựa, lại có chim đen trắng từ phương đông đến; trong bảy ngày được heo chó, sinh tài, phát lớn. Nguyệt kỳ đến Ly: có chim vàng đen, hoặc bay đôi đến; trong bảy ngày hoặc sáu mươi ngày được ruộng đất, tằm tơ thịnh, đại cát. Tinh kỳ đến Ly: có người mặc áo xanh đến; trong ba bảy ngày được của bất ngờ; nếu thấy phương đông có binh đao, người tự hại thì phát lớn.
Khôn. Nhật kỳ đến Khôn: có người quấn khăn trắng và mặc áo tang, và phương tây có sấm đánh trâu ngựa, hoặc tiếng trống ứng; trong bảy ngày được gà heo, sáu mươi ngày được khế ước, đại cát. Nguyệt kỳ đến Khôn: có người mặc áo thâm và quạ, chim khách từ hai phương nam bắc đến, hoặc tiếng trống ứng; sau khi khởi công bảy ngày được của cải từ người nữ phương bắc, một năm được ruộng của nhà tuyệt tự, lại có người áo thâm vào, được của; thấy phía đông có tiếng sấm thì phát lớn. Tinh kỳ đến Khôn: có người áo xanh và chim đen đến, hoặc người gánh nước đi qua ứng; trong hai bảy ngày được thuỷ sản hải vị; thấy phương bắc núi lở, nước vỡ, ruộng sụt thì phát lớn.
Đoài. Nhật kỳ đến Đoài: có hai hoặc năm người nữ đến, nếu không thì có quạ kêu ứng, chim khách báo hỷ; trong ba bảy ngày hoặc trăm ngày được người âm Giác, âm Vũ hoặc âm Thương [tức người mang họ thuộc các âm ấy] đem ruộng đất đến; thấy phương đông trâu ngựa tự hại thì phát lớn. Nguyệt kỳ đến Đoài: có người cầm gậy từ phương đông đến, lại có tiếng trẻ khóc được bế đến, có tiếng trống; trong bảy ngày được của, một năm được thêm người và ruộng đất; hai phương Khôn, Cấn có người già chết thì phát. Tinh kỳ đến Đoài: có người mang văn thư giấy bút đến, lại có người kéo lưới đánh cá đi qua, phương tây có chim bay đến; trong bảy ngày được heo gà và các vật; ba phương Khôn, Cấn, Đoài có người chết bất ngờ hoặc cháy nhà làm ứng, phát lớn.

Giảng: Danh sách điềm ứng trông như một chuỗi điều kỳ lạ, nhưng nếu đặt cạnh "Thuyết quái" của Kinh Dịch sẽ thấy nhiều điểm khớp. Chấn là sấm, là trưởng nam, là động: nên Chấn có võ sĩ cầm giáo, có tiếng sấm, có người đi săn. Ly là mắt, là lửa: nên Ly có người đau mắt. Đoài là thiếu nữ, là miệng: nên Đoài có người nữ đến, quạ kêu, chim khách báo hỷ. Khôn là mẹ, là đất, gắn với tang lễ: nên Khôn có người quấn khăn trắng, mặc áo tang. Cấn là thiếu nam: nên Cấn có trẻ nhỏ, có người mang giấy bút. Khảm là nước, màu đen: nên Khảm có người áo thâm, có tiếng trống (trống da, âm trầm). Tốn là gió, là tiếng: nên Tốn có tiếng nhạc, tiếng xướng.
Mỗi trường hợp thường có ba phần: điều thấy được ngay (người, chim, tiếng), điều sẽ đến sau một thời hạn (bảy ngày, hai mươi mốt ngày, trăm ngày, một năm), và một "dấu phát", tức sự kiện cho biết lúc điềm lành bắt đầu phát. Nhiều dấu phát nghe đáng sợ (người chết, cháy nhà, núi lở), nhưng theo cách đọc của sách, đó là dấu hiệu khí đã chuyển, không phải điều mình gây ra hay mong muốn. Kho Sách Quý dịch đầy đủ để giữ đúng diện mạo của văn bản, và nhắc người đọc rằng đây là tri thức về cách người xưa quan sát điềm, không phải lời khuyên trông chờ vào điềm.

Kỳ môn lộ ứng: kỳ gặp cửa, trên đường thấy gì – 奇門路應
Mục cuối cùng của quyển thượng ngắn gọn: ba kỳ gặp ba cửa cát, trên đường sẽ gặp gì.
奇門路應:經曰:乙奇遇生門,兩鼠鬬,或孝衣人。休門,牛馬及扛木人。開門,客人或紅衣公吏人。丙奇遇生門,路逢惡眼人或鬬人。休門,五十里聞鼓聲或樂器。開門,老人執杖或哭聲。丁奇遇生門,逢獵者或犬。休門,二十里逢皂白衣婦人。開門,小兒執竹杖等物應之。遁甲符應經卷上終。
Dịch: Kỳ môn lộ ứng. Kinh nói: Ất kỳ gặp Sinh môn, [trên đường thấy] hai con chuột đánh nhau, hoặc người mặc áo tang; gặp Hưu môn, thấy trâu ngựa và người vác gỗ; gặp Khai môn, gặp khách hoặc người áo đỏ làm việc công. Bính kỳ gặp Sinh môn, trên đường gặp người mắt dữ hoặc người đánh nhau; gặp Hưu môn, đi năm mươi dặm nghe tiếng trống hoặc nhạc cụ; gặp Khai môn, gặp người già chống gậy hoặc nghe tiếng khóc. Đinh kỳ gặp Sinh môn, gặp người đi săn hoặc con chó; gặp Hưu môn, đi hai mươi dặm gặp người phụ nữ áo thâm trắng; gặp Khai môn, có trẻ nhỏ cầm gậy tre hay vật tương tự ứng. Hết quyển thượng Độn Giáp Phù Ứng Kinh.

Giảng: Nếu "tam kỳ ứng tĩnh" là điềm khi ngồi yên ở một chỗ (chữ "tĩnh"), thì "kỳ môn lộ ứng" là điềm khi đã lên đường (chữ "lộ" là đường). Người ra đi theo phương có kỳ và cửa cát, trên đường gặp đúng những thứ sách tả thì biết mình đã chọn đúng. Bức tranh Thanh minh thượng hà đồ, vẽ đúng thời Bắc Tống khi Phù Ứng Kinh được soạn, cho ta thấy những con đường ấy: người vác gỗ, trâu ngựa chở hàng, viên chức làm việc công, trẻ con chạy chơi.
Với dòng "Hết quyển thượng", Phù Ứng Kinh khép lại phần căn bản. Quyển trung sẽ chuyển sang các cách cục cụ thể: thiên độn, địa độn, nhân độn, tam kỳ nhập mộ, lục nghi kích hình, là đề tài của bài 8.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa rút từ phần cuối quyển thượng bốn điều dùng được trong việc nhà cửa.
Thứ nhất, phục ngâm hợp thu, phản ngâm hợp phát. Giờ phục ngâm không hợp động thổ, khai trương, nhưng hợp với việc cất giữ, nhập kho, gom tiền. Giờ phản ngâm không hợp khởi việc mới, nhưng hợp với việc bố thí, phát quà, trả nợ. Chọn giờ theo đúng tính chất của việc thì không có giờ nào hoàn toàn bỏ đi.
Thứ hai, ngày theo can chi. Năm loại ngày bảo, nghĩa, hoà, chế, phạt là cách lọc ngày đơn giản nhất mà ai cũng làm được: chỉ cần biết ngũ hành của can và chi. Khi chọn ngày động thổ, nhập trạch, Liên Hoa ưu tiên ngày bảo, ngày nghĩa, ngày hoà, và tránh ngày phạt cho các việc khởi đầu.
Thứ ba, cửa hợp chỗ. Môn bách nhắc rằng một cửa tốt đặt sai chỗ cũng thành vô dụng. Trong dương trạch, Liên Hoa cũng xét như vậy: hướng cửa, vị trí cửa phải hợp với hành của phương mà nó mở ra; cửa mà khắc phương thì cái tốt của cửa không phát.

Thứ tư, quan sát điềm. Khi Liên Hoa hướng dẫn gia chủ nhập trạch, sau khi đã chọn giờ và phương, luôn dặn gia chủ để ý những điều thấy trên đường đến nhà mới và ở cửa nhà: chim gì đến, ai đi qua, tiếng gì vang lên. Đó không phải để mê tín, mà để tập cái thói quen của người xưa: làm việc theo thời rồi lặng lẽ nhìn xem trời đất trả lời thế nào.
Tóm lại – 總結: Phục ngâm (Tý đến trên Tý) không dùng binh, nên thu gom; phản ngâm (Tý đến trên Ngọ) không động chúng, lợi phát chẩn. Ngày bảo (can sinh chi) thượng cát, ngày nghĩa (chi sinh can) và ngày hoà (cùng hành) thứ cát, ngày chế (can khắc chi) trung bình, ngày phạt (chi khắc can) không nên xuất quân. Sao khắc cung lợi khách, cung khắc sao lợi chủ, gặp đúng mùa, ngày, mây của hành bên thắng thì thắng lớn. Cửa khắc cung là môn bách: cửa cát mất tác dụng, cửa hung càng hung. Mỗi kỳ đến mỗi quẻ có điềm ứng riêng, khớp với tượng của quẻ trong Thuyết quái; kỳ gặp cửa cát trên đường cũng có điềm riêng. Đến đây hết quyển thượng.
Bài sau: Độn Giáp Phù Ứng Kinh (8) – Thiên độn, địa độn, nhân độn; tam kỳ nhập mộ, lục nghi kích hình 釋天遁 · 釋地遁 · 釋人遁 (sắp đăng).
Nguồn: Cảnh Hựu Độn Giáp Phù Ứng Kinh (景祐遁甲符應經), bản chép trong Uyển Ủy Biệt Tàng, cuối quyển thượng: các mục Phục ngâm, Phản ngâm, Độn Giáp trạch nhật, Độn Giáp lợi khách, Lợi chủ, Môn bách, Tam kỳ tĩnh ứng, Kỳ môn lộ ứng. Hiệu đính: định nghĩa môn bách trong bản chép đảo hai vế, đọc theo các ví dụ là "cửa khắc cung là môn bách"; tiêu đề "三奇靜應" theo mục lục, thân sách viết "三奇應靜". Phần đối chiếu với Bão Phác Tử và với Thuyết quái là giảng thêm của Kho Sách Quý.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Trạch Cát Liên Hoa: chọn ngày giờ theo tiết khí và can chi, lọc ngày bảo, nghĩa, hoà và tránh ngày phạt cho việc khởi đầu.
- Độn Pháp Liên Hoa: app lập quẻ Mai Hoa và Liên Hoa Độn Pháp, tập đọc điềm ứng theo tượng của tám quẻ.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến, xác định cung và hành của phương cửa để tránh cửa khắc phương.
Bài liên quan – 相關文章
- Độn Giáp Phù Ứng Kinh (6): Tam giáp, tam kỳ đắc sử, tam kỳ chi linh; Cửu thiên, Cửu địa, Thái âm, Lục hợp
- Độn Giáp Phù Ứng Kinh (5): Cửu cung cát hung, cửu tinh hưu vượng, việc của cửu tinh và bát môn
- Độn Giáp Phù Ứng Kinh (3): Bố cục dương độn, âm độn và ba cục thượng, trung, hạ
- Kỳ Môn Độn Giáp là gì? Bàn cục, Tam Kỳ, Bát Môn
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết phục ngâm, phản ngâm, lợi khách lợi chủ, môn bách là biết đánh giá một giờ Kỳ Môn; biết đặt giờ ấy vào ngày, vào hướng cửa và vào việc cụ thể của một gia đình mới là phần học thật. Mời bạn theo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Phục ngâm và phản ngâm trong Kỳ Môn là gì? – 伏吟 · 反吟
Phục ngâm là khi sao, cửa trên bàn trời nằm đúng cung gốc (Tý đến trên Tý); phản ngâm là khi chúng sang cung đối xung (Tý đến trên Ngọ). Phù Ứng Kinh dặn phục ngâm nên thu gom của cải, phản ngâm nên phát chẩn, cả hai đều không nên động binh.
Ngày bảo, ngày nghĩa, ngày phạt là gì? – 寶日 · 義日 · 伐日
Can sinh chi là ngày bảo (thượng cát), chi sinh can là ngày nghĩa (thứ cát), can chi cùng hành là ngày hoà (thứ cát), can khắc chi là ngày chế (trung bình), chi khắc can là ngày phạt (không nên xuất quân).
Làm sao biết giờ Kỳ Môn lợi chủ hay lợi khách? – 利客 · 利主
Theo Phù Ứng Kinh, sao đến cung mà hành của sao khắc hành của cung thì lợi khách; hành của cung khắc hành của sao thì lợi chủ. Gặp đúng mùa, ngày và mây màu của hành bên thắng thì thắng lớn.
Môn bách là gì? – 門迫
Môn bách là khi cửa đến cung mà hành của cửa khắc hành của cung, ví dụ Khai môn (Kim) đến cung 3, 4 (Mộc). Cửa cát bị bách thì việc cát không thành, cửa hung bị bách thì tai hoạ nặng thêm.
Tam kỳ ứng tĩnh dùng để làm gì? – 三奇靜應
Để biết điềm sẽ đến lúc nào và là điềm gì: kỳ ở cung Trực phù ứng đầu giờ, ở cung kế ứng giữa giờ, ở cung thứ hai ứng cuối giờ; mỗi kỳ đến mỗi quẻ có điềm riêng, như nhật kỳ đến Đoài thì chim khách báo hỷ.









