Độn Giáp Diễn Nghĩa
遁甲演義 卷二 (五不遇 · 三奇入墓 · 六儀擊刑 · 伏吟格 · 反吟格 · 門迫宮迫 · 天網四張格 · 伏錯休囚)
Tác giả: Trình Đạo Sinh 程道生 (tự Khả Sinh 可生, người Hải Ninh 海寧, cuối đời Minh)
Bản gốc: Khâm định Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại (欽定四庫全書 子部 術數類), hiệu thượng năm Càn Long 46 (1781), quyển hai.
Bài cuối của quyển hai Độn Giáp Diễn Nghĩa (遁甲演義) gom các hung cách còn lại, những thứ mà sách nhiều lần nhắc từ đầu quyển: "dù có kỳ môn cũng không dùng". Có Ngũ bất ngộ thời (giờ khắc ngày), Tam kỳ nhập mộ (kỳ vào cung mộ), Lục nghi kích hình (Trực Phù đến chỗ hình), Phục ngâm, phản ngâm (bàn đứng yên hay lật ngược), Môn bách (cửa khắc cung), Thiên võng tứ trương (lưới trời giăng bốn phía) và đoạn kết Phục thác hưu tù về các giờ Mậu, Kỷ, Canh, Tân. Bài dịch trọn, chuyển bàn lại các ví dụ và giảng theo Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Theo Độn Giáp Diễn Nghĩa, ngũ bất ngộ là giờ mà can giờ khắc can ngày cùng âm dương (ngày Giáp giờ Canh Ngọ, ngày Ất giờ Tân Tị…), dù có kỳ môn cũng không đi. Tam kỳ nhập mộ là Ất đến cung 2 Khôn (mộ Mùi), Bính đến cung 6 Càn (mộ Tuất), Đinh đến cung 8 Cấn (mộ Sửu); các giờ Bính Tuất, Đinh Sửu, Nhâm Thìn, Quý Mùi, Mậu Tuất, Kỷ Sửu cũng là can giờ nhập mộ. Lục nghi kích hình là Trực Phù tuần Giáp Tý đến cung 3, Giáp Tuất đến cung 2, Giáp Thân đến cung 8, Giáp Ngọ đến cung 9, Giáp Thìn và Giáp Dần đến cung 4. Phục ngâm là sao ở yên cung gốc (giờ Giáp), phản ngâm là sao đến cung đối; gặp thì dù có kỳ cũng không dùng. Môn bách là cửa khắc cung: cửa cát bị bách thì việc tốt không thành, cửa hung bị bách thì hung càng nặng. Thiên võng tứ trương là chỗ Quý trên bàn trời gia xuống; ở cung 1 đến 4 lưới thấp, ở cung 6 đến 9 lưới cao, không nên ra.
Thầy Vũ Giới giảng: "Cuối quyển hai là những điều cấm. Biết cát cách mà không biết cấm cách thì như người cầm la kinh mà không biết sát khí. Một giờ đẹp phạm phục ngâm hay môn bách thì cũng bỏ."

Ngũ bất ngộ thời – 五不遇時
"Bất ngộ" là không gặp được: ngày và giờ chống nhau, mặt trời mặt trăng mất ánh sáng.

歌曰:五不遇時龍不精,號為日月損光明,時干來尅日干上,甲日須知時忌庚。葛洪曰:五不遇時者,謂剛柔日相克而損其明,縱有奇門,不可行,百事凶。甲日庚午時,乙日辛巳時,丙日壬辰時,丁日癸卯時,戊日甲寅時,己日乙丑時,庚日丙子時,辛日丁酉時,壬日戊申時,癸日己未時,乃時干尅日干,陽尅陽干,陰尅陰干,名為主本不和,極凶。
Dịch: Ca rằng: giờ ngũ bất ngộ thì rồng không tinh, gọi là mặt trời mặt trăng tổn ánh sáng; can giờ đến khắc can ngày, ngày Giáp phải biết giờ kỵ Canh. Cát Hồng nói: giờ ngũ bất ngộ là ngày cương nhu khắc nhau mà tổn ánh sáng; dù có kỳ môn cũng không được đi, trăm việc hung. Ngày Giáp giờ Canh Ngọ, ngày Ất giờ Tân Tị, ngày Bính giờ Nhâm Thìn, ngày Đinh giờ Quý Mão, ngày Mậu giờ Giáp Dần, ngày Kỷ giờ Ất Sửu, ngày Canh giờ Bính Tý, ngày Tân giờ Đinh Dậu, ngày Nhâm giờ Mậu Thân, ngày Quý giờ Kỷ Mùi: đều là can giờ khắc can ngày, can dương khắc can dương, can âm khắc can âm, gọi là chủ và gốc không hoà, rất hung.
Giảng: Ngày là chủ (bản thân), giờ là việc. Can giờ khắc can ngày cùng âm dương là "thất sát" đến khắc thân, nên gọi là chủ gốc không hoà. Mười giờ này dễ tìm: ứng với mỗi can ngày chỉ có một giờ trong ngày ấy (theo phép Ngũ Thử độn, ngày Giáp thì giờ Canh rơi vào Ngọ). Chúng tôi lập bảng mười giờ để tra.

Tam kỳ nhập mộ – 三奇入墓
Ba kỳ là cái quý nhất của Kỳ Môn. Kỳ mà rơi vào cung có mộ khố của hành mình thì như người tài bị chôn.

Kỳ vào cung mộ – 奇臨墓宮
歌曰:三奇入墓好思推,甲日那堪見未宮,丙奇屬火火墓戌,此時諸事不須為,更兼六乙來臨未,星奇臨八亦同論。此乃乙丙丁奇臨六宮在戌謂之入墓,不但奇臨之,遇丙日見戌時亦是。王璋曰:三奇墓者,謂六乙日奇下臨二宮,六丙月奇到六宮,六丁星奇下臨八宮,是謂三奇入墓也。假如陰遁四局丙辛日庚寅時,六丙月奇下臨六宮,是謂月奇入墓。凡遇三奇入墓,縱有奇門,不可舉兵,百事皆凶也。經云:三奇入墓何時辰?丙奇乾上乙臨坤,或遇丙奇居戌上,還加丁向丑中存。
Dịch: Ca rằng: tam kỳ nhập mộ phải suy cho kỹ; ngày Giáp sao chịu được thấy cung Mùi; Bính kỳ thuộc Hoả, Hoả mộ ở Tuất, giờ ấy mọi việc không nên làm; lại thêm sáu Ất đến lâm Mùi, tinh kỳ lâm cung 8 cũng luận như vậy. Đây là các kỳ Ất, Bính, Đinh lâm cung có mộ (như cung 6 có Tuất) gọi là nhập mộ; không chỉ kỳ lâm, mà ngày Bính gặp giờ Tuất cũng vậy. Vương Chương nói: tam kỳ mộ là Ất nhật kỳ lâm cung 2, Bính nguyệt kỳ đến cung 6, Đinh tinh kỳ lâm cung 8, gọi là tam kỳ nhập mộ. Giả như âm độn cục 4, ngày Bính Tân giờ Canh Dần, Bính nguyệt kỳ lâm cung 6, gọi là nguyệt kỳ nhập mộ. Phàm gặp tam kỳ nhập mộ, dù có kỳ môn cũng không được dấy binh, trăm việc đều hung. Kinh nói: tam kỳ nhập mộ vào lúc nào? Bính kỳ ở trên Càn, Ất lâm Khôn; hoặc gặp Bính kỳ ở trên Tuất, lại thêm Đinh hướng vào trong Sửu.
Giảng: Ba cung mộ theo ngũ hành: Ất Mộc mộ ở Mùi (cung Khôn 2 chứa Mùi, Khôn, Thân), Bính Hoả mộ ở Tuất (cung Càn 6 chứa Tuất, Càn, Hợi), Đinh Hoả mộ ở Sửu theo lối âm can (cung Cấn 8 chứa Sửu, Cấn, Dần). Chuyển bàn lại ví dụ âm cục 4 giờ Canh Dần: giờ Canh trong tuần Giáp Thân (nghi Canh) nên bàn trời đứng yên, Bính vốn ở cung 6 vẫn ở cung 6, tức nhập mộ ngay tại chỗ. Đúng như sách. Đây cũng là lý do bài 7 dặn "độn không được phạm kỳ mộ".
Can giờ nhập mộ – 時干入墓
歌曰:又有時干入墓宮,課中時下忌相逢,戊戌壬辰兼丙戌,癸未丁丑亦同凶。葛洪曰:三奇者,謂丙戌時,時為月奇入墓之時。又曰:凡遇乙庚日丁丑時,為丁奇入墓;黃昏是丙戌時,故為月奇入墓之時,是為三奇入墓。丙戌時,丙屬陽火,火墓在戌;壬辰時,壬屬陽水,水墓在辰;丁丑時,丁屬陰火,火墓在丑;癸未時,癸屬陰水,水墓在未;戊戌時,戊屬陽土,土墓在戌;己丑時,己屬陰土,土墓在丑。故戊己中央之土,賴母而生,蓋以戊同丙火生於寅,己同丁火生於酉。前六時干辰入墓,亦不可用。
Dịch: Ca rằng: lại có can giờ vào cung mộ, trong khoá dưới giờ kỵ gặp nhau: Mậu Tuất, Nhâm Thìn với Bính Tuất, Quý Mùi, Đinh Sửu cũng đều hung. Cát Hồng nói: tam kỳ (nhập mộ) là giờ Bính Tuất, là giờ nguyệt kỳ nhập mộ. Lại nói: phàm gặp ngày Ất Canh giờ Đinh Sửu là Đinh kỳ nhập mộ; hoàng hôn là giờ Bính Tuất nên là giờ nguyệt kỳ nhập mộ; ấy là tam kỳ nhập mộ. Giờ Bính Tuất: Bính là Hoả dương, Hoả mộ ở Tuất. Giờ Nhâm Thìn: Nhâm là Thuỷ dương, Thuỷ mộ ở Thìn. Giờ Đinh Sửu: Đinh là Hoả âm, Hoả mộ ở Sửu. Giờ Quý Mùi: Quý là Thuỷ âm, Thuỷ mộ ở Mùi. Giờ Mậu Tuất: Mậu là Thổ dương, Thổ mộ ở Tuất. Giờ Kỷ Sửu: Kỷ là Thổ âm, Thổ mộ ở Sửu. Vì Mậu Kỷ là Thổ trung ương, nhờ mẹ mà sinh: Mậu cùng Bính Hoả sinh ở Dần, Kỷ cùng Đinh Hoả sinh ở Dậu. Sáu giờ can chi nhập mộ trên cũng không dùng được.
Giảng: Sáu giờ này là chỗ can giờ ngồi ngay trên chi mộ của nó. Dễ nhớ theo cặp: dương can mộ ở chi "tứ khố" theo tràng sinh dương (Bính, Mậu ở Tuất; Nhâm ở Thìn), âm can mộ theo tràng sinh âm (Đinh, Kỷ ở Sửu; Quý ở Mùi). Sách chỉ nêu sáu giờ của Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Nhâm, Quý; không nêu Ất, Tân, Giáp, Canh, theo đúng câu ca.

Lục nghi kích hình – 六儀擊刑
Sáu Giáp ẩn dưới sáu nghi, mỗi Giáp mang một chi (Tý, Tuất, Thân, Ngọ, Thìn, Dần). Khi Trực Phù của tuần đến đúng cung có chi hình với chi ấy thì gọi là kích hình.

歌曰:六儀擊刑何太凶,甲子直符愁向東,戌刑在未申刑虎,寅巳辰辰午刑午。六甲地支相刑與自刑也,如甲子見卯、甲戌見未、甲申見寅、甲寅見巳為相刑,甲辰見甲辰、甲午見甲午為自刑。葛洪曰:六儀擊刑者,謂六甲直符加所刑之地也。甲子直符加卯,卯刑子也;甲戌直符加未,戌刑未也;甲申直符加寅,申刑寅也;甲午直符加午,午自刑也;甲辰直符加辰,辰自刑也;甲寅直符加巳,寅刑巳也。王璋曰:甲子直符加三宮,甲戌直符加二宮,甲申直符加八宮,甲午直符加九宮,甲辰直符臨四宮,甲寅直符臨四宮,已上皆為六儀擊刑。
Dịch: Ca rằng: lục nghi kích hình sao mà hung quá; Trực Phù tuần Giáp Tý lo khi hướng về Đông; Tuất hình ở Mùi, Thân hình hổ (Dần); Dần với Tị, Thìn với Thìn, Ngọ hình Ngọ. Đây là địa chi của sáu Giáp tương hình và tự hình: như Giáp Tý gặp Mão, Giáp Tuất gặp Mùi, Giáp Thân gặp Dần, Giáp Dần gặp Tị là tương hình; Giáp Thìn gặp Thìn, Giáp Ngọ gặp Ngọ là tự hình. Cát Hồng nói: lục nghi kích hình là Trực Phù sáu Giáp gia lên đất bị hình. Trực Phù Giáp Tý gia Mão, Mão hình Tý; Trực Phù Giáp Tuất gia Mùi, Tuất hình Mùi; Trực Phù Giáp Thân gia Dần, Thân hình Dần; Trực Phù Giáp Ngọ gia Ngọ, Ngọ tự hình; Trực Phù Giáp Thìn gia Thìn, Thìn tự hình; Trực Phù Giáp Dần gia Tị, Dần hình Tị. Vương Chương nói: Trực Phù Giáp Tý gia cung 3, Giáp Tuất gia cung 2, Giáp Thân gia cung 8, Giáp Ngọ gia cung 9, Giáp Thìn lâm cung 4, Giáp Dần lâm cung 4: đều là lục nghi kích hình.
郭璞論三合之刑:金剛火強,各刑本方;水流趨東,木落返本。甲寅甲午甲戌火局刑巳午未南方,巳酉丑金局刑申酉戌西方,甲申甲子甲辰水局刑寅卯辰東方,亥卯未木局刑亥子丑北方。假令冬至上元陽遁一局,甲己之日夜半甲子為直符,至日出卯時是六儀擊刑也。至庚午時,以甲子直符加六庚於三宮,即六儀擊刑時也,其時極凶,不可用事。
Dịch: Quách Phác luận hình theo tam hợp: Kim cứng, Hoả mạnh, mỗi thứ hình phương của mình; Thuỷ chảy về Đông, Mộc rụng về gốc. Giáp Dần, Giáp Ngọ, Giáp Tuất là Hoả cục, hình Tị Ngọ Mùi phương Nam; Tị Dậu Sửu Kim cục hình Thân Dậu Tuất phương Tây; Giáp Thân, Giáp Tý, Giáp Thìn là Thuỷ cục, hình Dần Mão Thìn phương Đông; Hợi Mão Mùi Mộc cục hình Hợi Tý Sửu phương Bắc. Giả như Đông Chí thượng nguyên dương độn cục 1, ngày Giáp Kỷ, nửa đêm Giáp Tý làm Trực Phù, đến lúc mặt trời mọc giờ Mão là (có thể thành) lục nghi kích hình; đến giờ Canh Ngọ, lấy Trực Phù Giáp Tý gia lên Canh ở cung 3, tức là giờ lục nghi kích hình, giờ ấy rất hung, không dùng việc được.
Giảng: Cung đặt chi: cung 3 Chấn chứa Mão, cung 2 Khôn chứa Mùi, cung 8 Cấn chứa Dần, cung 9 Ly chứa Ngọ, cung 4 Tốn chứa Thìn và Tị (nên cả Giáp Thìn lẫn Giáp Dần đều kích hình ở cung 4). Chuyển bàn lại dương cục 1 giờ Canh Ngọ: Trực Phù Thiên Bồng của tuần Giáp Tý đến cung 3. Đúng như sách. Đoạn Quách Phác là lý thuyết tam hợp hình cổ, giữ để tham khảo.

Phục ngâm và phản ngâm – 伏吟 · 反吟
Phục ngâm là bàn trời không xoay, sao nằm yên cung gốc như người rên rỉ cúi đầu. Phản ngâm là sao lật sang cung đối, như người kêu ngược.

伏吟格:歌曰:就中伏吟為最凶,天蓬加著地天蓬。九星伏吟,上盤天蓬加地盤天蓬,乃九星仍在本宮不動,謂之伏吟,主孝服損人口。湯謂云:甲子來加甲子為伏吟,不宜用兵,惟宜收斂貨財。凡六甲之時,門符皆是伏吟。假令冬至上元陽遁一局,甲己之日夜半生甲子時,天蓬直符加臨一宮,時干在一宮,此名門符皆伏吟也。
Dịch: Phục ngâm cách: ca rằng, trong đó phục ngâm hung nhất, Thiên Bồng (trời) gia lên Thiên Bồng (đất). Cửu tinh phục ngâm là Thiên Bồng bàn trên gia lên Thiên Bồng bàn dưới, tức chín sao vẫn ở cung gốc không động, gọi là phục ngâm, chủ tang phục, tổn người. Thang Vị nói: Giáp Tý đến gia Giáp Tý là phục ngâm, không nên dùng binh, chỉ nên thu gom tiền của. Phàm giờ sáu Giáp thì cửa và phù đều phục ngâm. Giả như Đông Chí thượng nguyên dương độn cục 1, ngày Giáp Kỷ nửa đêm sinh giờ Giáp Tý: Trực Phù Thiên Bồng lâm cung 1, can giờ ở cung 1, gọi là cửa và phù đều phục ngâm.
反吟格:歌曰:天蓬若到天英上,須知即是反吟宮。九星反吟者,天盤一宮上蓬星加地盤九宮英星上為反吟,餘八同宮,此直符反吟。謂上盤甲子加下盤甲午,上盤甲戌加下盤甲辰,遇奇門蓋之不至凶害,不然災禍立至。湯謂曰:子來加午為反吟,此時不利舉兵動眾,惟宜散恤倉庫之事。凡星符對沖皆反吟。假令冬至上元陽遁一局,甲己日乙丑時,六乙在九宮,以天上天蓬直符加臨時干在九宮,即是直符反吟。反吟伏吟門若遇此,雖得奇不可用。
Dịch: Phản ngâm cách: ca rằng, Thiên Bồng nếu đến trên Thiên Anh, phải biết đó là cung phản ngâm. Cửu tinh phản ngâm là sao Bồng của cung 1 bàn trời gia lên sao Anh của cung 9 bàn đất, tám sao kia cũng vậy; đây là Trực Phù phản ngâm. Tức là Giáp Tý bàn trên gia Giáp Ngọ bàn dưới, Giáp Tuất bàn trên gia Giáp Thìn bàn dưới; gặp kỳ môn che thì không đến nỗi hung hại, không thì tai hoạ đến ngay. Thang Vị nói: Tý đến gia Ngọ là phản ngâm, giờ ấy không lợi dấy binh động chúng, chỉ nên làm việc phát chẩn, mở kho. Phàm sao và phù xung đối đều là phản ngâm. Giả như Đông Chí thượng nguyên dương độn cục 1, ngày Giáp Kỷ giờ Ất Sửu: Ất ở cung 9; lấy Trực Phù Thiên Bồng trên trời gia lên can giờ ở cung 9, tức là Trực Phù phản ngâm. Cửa mà gặp phản ngâm, phục ngâm thế này thì dù được kỳ cũng không dùng.
Giảng: Hai ví dụ chuyển bàn lại đều đúng: dương cục 1 giờ Giáp Tý, mọi sao mọi cửa nằm yên; giờ Ất Sửu, Thiên Bồng nhảy sang cung 9, cả vòng sao lật đối. Phục ngâm xảy ra ở mọi giờ Giáp (và giờ có can trùng nghi đầu tuần), vì Trực Phù đến đúng chỗ của chính nó. Hai lời dặn trái nhau đáng nhớ: phục ngâm "chỉ nên thu gom", phản ngâm "chỉ nên phát tán"; tức bàn đứng yên thì giữ, bàn lật thì cho đi. Sách có một chỗ chừng mực: phản ngâm "gặp kỳ môn che thì không đến nỗi hung", nhưng câu cuối lại nói "dù được kỳ cũng không dùng"; chúng tôi hiểu câu đầu nói về sao, câu cuối nói về cửa.


Môn bách, cung bách – 門迫宮迫
Bách là bức ép. Cửa có hành, cung có hành; cửa khắc cung gọi là môn bách, cung khắc cửa gọi là cung chế.

歌曰:宮制其門不為迫,門制其宮是迫雄。三元經曰:吉門被迫則吉事不成,凶門被迫則凶事尤甚。宮制其門是凶迫,門制其宮為吉迫;門生宮為和,宮生門為義。假令開門臨三宮,休門臨九宮,生門臨一宮,景門臨七宮,為吉門被迫,則事不成,不吉也。假令傷門杜門臨二宮八宮,死門臨一宮,驚門臨三四宮,為凶門被迫,則為凶尤甚。
Dịch: Ca rằng: cung chế cửa thì không gọi là bách, cửa chế cung mới là bách mạnh. Tam Nguyên Kinh nói: cửa cát bị bách thì việc cát không thành, cửa hung bị bách thì việc hung càng nặng. Cung chế cửa là hung bách, cửa chế cung là cát bách (theo một thuyết); cửa sinh cung là hoà, cung sinh cửa là nghĩa. Giả như Khai môn lâm cung 3, Hưu môn lâm cung 9, Sinh môn lâm cung 1, Cảnh môn lâm cung 7, là cửa cát bị bách, việc không thành, không cát. Giả như Thương môn, Đỗ môn lâm cung 2, cung 8, Tử môn lâm cung 1, Kinh môn lâm cung 3, 4, là cửa hung bị bách, càng hung.
Giảng: Hành của tám cửa: Hưu Thuỷ, Sinh Thổ, Thương Mộc, Đỗ Mộc, Cảnh Hoả, Tử Thổ, Kinh Kim, Khai Kim. Ví dụ của sách đều là cửa khắc cung: Khai Kim ở Chấn Mộc, Hưu Thuỷ ở Ly Hoả, Sinh Thổ ở Khảm Thuỷ, Cảnh Hoả ở Đoài Kim; Thương, Đỗ Mộc ở Khôn, Cấn Thổ; Tử Thổ ở Khảm Thuỷ; Kinh Kim ở Chấn, Tốn Mộc. Văn sách có một câu rối ("cung chế cửa là hung bách, cửa chế cung là cát bách"), trái với câu ca; chúng tôi theo câu ca và ví dụ: cửa khắc cung mới là bách. Môn bách là lỗi bài 7 đã dặn mọi độn phải tránh.

Thiên võng tứ trương – 天網四張
Lưới trời giăng bốn phía: Quý là can cuối, khí tận như lưới. Chỗ Quý trên bàn trời gia xuống là chỗ lưới giăng.

歌曰:天網四張無路走,一二網低有路蹤,三至四宮行入墓,八九高強任西東。天網者,天上六癸所加之下是也,凡六癸之時亦是。如在一二三四宮為尺寸低,在五六七八宮為尺寸高,遇之不可出,出必傷。若被客圍,卻從卯未酉三宮看何門奇可破出無妨。假令大暑下用陰遁四局,乙庚日己卯時,此時天上六癸在八宮,以天衝直符加三宮,得天任為六癸下臨八宮,天盤癸加地盤癸,即天網高八尺矣。陽遁此例也。
Dịch: Ca rằng: lưới trời giăng bốn phía, không đường chạy; cung 1, 2 lưới thấp còn có lối; cung 3 đến 4 đi vào mộ; cung 8, 9 lưới cao mạnh, mặc sức Đông Tây (cũng khó qua). Thiên võng là chỗ dưới nơi Quý trên trời gia xuống; phàm giờ sáu Quý cũng là thiên võng. Như ở cung 1, 2, 3, 4 là thước tấc thấp; ở cung 5, 6, 7, 8 là thước tấc cao; gặp thì không được ra, ra ắt bị thương. Nếu bị khách vây, thì xem ba cung Mão, Mùi, Dậu có cửa nào, kỳ nào có thể phá vây mà ra thì không sao. Giả như Đại Thử hạ nguyên dùng âm độn cục 4, ngày Ất Canh giờ Kỷ Mão: Quý trên trời ở cung 8; lấy Trực Phù Thiên Xung gia cung 3, được Thiên Nhậm mang Quý lâm cung 8, Quý bàn trời gia Quý bàn đất, tức lưới trời cao tám thước. Dương độn cũng theo lệ này.
奇門大全云:天網四張,動眾出兵忌逢。若急事避難,作法一人獨出,追兵至此即自反傷。如天上六癸直符加地上一二三四宮為尺寸低,若臨六七八九宮為尺寸高,此時萬事不宜,雖合奇門吉宿亦不宜用。如破陣欲取道出行,宜兩臂橫負一刀,則呼天輔之名,匍匐而出,則天網自敗,自無所傷矣。若臨六七八九宮,其尺寸過人,尤不可用,將兵須當隱伏,若敵人來攻,當自潰敗。天網四張不可當,此時用事有災殃,若是有人強出者,立便身軀見血光。
Dịch: Kỳ Môn Đại Toàn nói: thiên võng tứ trương, động chúng xuất binh kỵ gặp. Nếu việc gấp phải tránh nạn, làm phép một người đi một mình, quân đuổi đến đó tự quay lại bị thương. Như Quý trên trời (làm Trực Phù) gia cung 1, 2, 3, 4 dưới đất là thước tấc thấp; nếu lâm cung 6, 7, 8, 9 là thước tấc cao; giờ ấy muôn việc không nên, dù hợp kỳ môn, sao cát cũng không nên dùng. Nếu phá trận muốn mở đường đi, nên hai tay ôm ngang một thanh đao, gọi tên Thiên Phụ, bò mà ra, thì lưới trời tự rách, không bị thương. Nếu lâm cung 6, 7, 8, 9 thì lưới cao hơn đầu người, càng không được dùng; cầm quân phải ẩn nấp, nếu địch đến đánh thì địch tự tan. Thiên võng tứ trương không thể đương, giờ ấy làm việc có tai ương; nếu có người cố ra, lập tức thân thể thấy máu.
Giảng: Chuyển bàn lại âm cục 4 (Đại Thử hạ nguyên đúng là âm cục 4) giờ Kỷ Mão: giờ Kỷ trùng nghi tuần Giáp Tuất nên bàn phục ngâm, Quý trời nằm trên Quý đất ở cung 8. Đúng như sách. "Cao tám thước" là lấy số cung làm số thước: cung càng cao lưới càng cao. Câu ca và văn giải không thống nhất cung 5 (ca nói cung 3, 4 "vào mộ"), nhưng ý chung rõ: cung số nhỏ lưới thấp còn lách được, cung số lớn lưới cao thì không ra. Nhan đề còn ghi "địa võng là Nhâm lâm can giờ, không nói thêm".

Phục thác hưu tù và các giờ Mậu, Kỷ, Canh, Tân – 伏錯休囚
Đoạn cuối quyển hai bàn về đi ra theo can của giờ. Bản chép dừng ở giờ Tân; phần Nhâm, Quý cuối quyển để trống.

歌曰:十干加伏若加錯,入庫休囚吉事危。時加六戊,乘龍萬里,莫敢呵止。六戊為天門,又為天武,宜以遠行萬里,百事吉。戊為天門,凶惡不起,當從天上六戊出,故曰乘龍萬里,凶惡不敢害,雞不鳴,犬不吠,將兵客勝,聞憂無,聞喜有,利以遠行市賈,小人驚走亡命。假如立春中元陽遁五局,甲己日戊辰時,此時六戊在五宮寄坤二,以直符加時干,即六戊臨二宮,出西南吉。
Dịch: Ca rằng: mười can gia phục hay gia thác, vào khố, hưu tù thì việc cát cũng nguy. Giờ gia sáu Mậu, cưỡi rồng muôn dặm, không ai dám quát ngăn. Sáu Mậu là thiên môn, lại là thiên vũ, nên đi xa muôn dặm, trăm việc cát. Mậu là thiên môn, hung ác không dấy, nên theo chỗ Mậu trên trời mà ra, nên nói cưỡi rồng muôn dặm, hung ác không dám hại, gà không gáy, chó không sủa; cầm quân thì khách thắng; nghe tin lo thì không có, nghe tin mừng thì có; lợi đi xa buôn bán; kẻ tiểu nhân thì hoảng chạy trốn. Giả như Lập Xuân trung nguyên dương độn cục 5, ngày Giáp Kỷ giờ Mậu Thìn: Mậu ở cung 5 gửi Khôn 2; lấy Trực Phù gia can giờ, tức Mậu lâm cung 2, đi ra Tây Nam thì cát.
時加六己,如神所使,不知六己,出被凶咎。故己為六合,此時宜深謀秘密之事,當從天上六己出,不宜市賈顯揚之事。隱匿如神所使,不知六己者謂為顯赫,必逢殃咎。又為地戶,獨出獨入,無有見者,將兵聞喜無,聞憂有,有利以出官嫁娶,小人不利,亡命驚走,若占人有逃亡陰私之事。時加六庚,抱木而行,強有出者,必見鬥爭。謂庚為天獄,此時凶,強有出者,必遇刑罪,故曰能知六庚,不被五木;不知六庚,誤使入獄,或被陵辱。將兵主勝,不利客,利屯營固守,聞憂有,聞喜無,市賈道死物傷,無利入官,嫁娶凶。六庚之時惟宜固守,能知六庚之時,謂此以下至六癸時,不宜出動。時加六辛,行遇死人,強有出者,罪罰纏身。此時行兵出入並凶,強有出入,斧鑕在前,行為受累,故曰能知六辛所往行來,不知六(辛)吉反凶也。
Dịch: Giờ gia sáu Kỷ, như thần sai khiến; không biết sáu Kỷ mà ra thì bị hung hoạ. Vì Kỷ là Lục Hợp, giờ ấy nên làm việc mưu sâu bí mật; nên theo chỗ Kỷ trên trời mà ra; không nên buôn bán, việc phô trương. Ẩn giấu như thần sai khiến; kẻ không biết sáu Kỷ mà làm rầm rộ ắt gặp tai vạ. Kỷ lại là địa hộ, một mình ra vào không ai thấy; cầm quân thì nghe tin mừng không có, nghe tin lo có; lợi việc ra làm quan, cưới gả; kẻ tiểu nhân không lợi, trốn chạy hoảng hốt; nếu xem người thì có việc trốn tránh, việc riêng tư. Giờ gia sáu Canh, ôm gỗ mà đi; cố ra ắt thấy tranh đấu. Canh là thiên ngục, giờ ấy hung, cố ra ắt gặp tội hình; nên nói biết sáu Canh thì không bị năm thứ gỗ (gông cùm); không biết sáu Canh thì lầm vào ngục, hoặc bị lăng nhục. Cầm quân thì chủ thắng, không lợi khách, lợi đóng doanh giữ chặt; nghe tin lo có, nghe tin mừng không; buôn bán thì chết đường, hư hàng; không lợi vào quan, cưới gả hung. Giờ sáu Canh chỉ nên giữ chặt; biết giờ sáu Canh tức là từ đây đến giờ sáu Quý đều không nên ra động. Giờ gia sáu Tân, đi gặp người chết; cố ra thì tội phạt quấn thân. Giờ ấy hành binh ra vào đều hung; cố ra vào thì búa rìu ở trước, đi thì bị liên luỵ; nên nói biết sáu Tân thì đi lại được, không biết sáu Tân thì cát thành hung.
Giảng: Đoạn này đổi góc nhìn: không xét cặp can mà xét can của giờ, và phương của can ấy trên bàn trời. Mậu, Kỷ (hai nghi đầu) là cửa trời, cửa đất, nên đi; từ Canh trở xuống (Canh, Tân, Nhâm, Quý) là ngục, là hình, nên giữ. Chuyển bàn lại dương cục 5 (Lập Xuân trung nguyên) giờ Mậu Thìn: Mậu ở trung cung gửi Khôn, Trực Phù Thiên Cầm đứng yên ở cung 2, đi Tây Nam. Đúng như sách. Bản Tứ Khố dừng ở câu giờ Tân rồi để trống đến hết quyển; phần giờ Nhâm, Quý có lẽ đã mất từ bản sách được chép vào Tứ Khố.
Đọc các cấm cách thế nào – 忌格讀法
Gom cả quyển hai lại, có thể đặt một thứ tự xét giờ: trước hết loại giờ ngũ bất ngộ (ngày giờ khắc nhau), loại phục ngâm, phản ngâm của cửa; rồi xét cung làm việc có kỳ nhập mộ, có lục nghi kích hình, có môn bách, có thiên võng không; sau cùng mới tìm cách cát và độn. Sách nhắc nhiều lần "dù có kỳ môn cũng không dùng" chính là để đặt cấm cách lên trước cát cách.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thứ tự "cấm trước, cát sau" như đọc hình pháp: trước hết tránh sát, rồi mới cầu vượng. Một căn nhà tránh được các sát lớn thì đã yên; một giờ tránh được các cấm cách thì đã dùng được, không cần phải có độn mới làm.

Các cấm cách trong bài có hai cái người làm nhà, làm mộ hay gặp: phục ngâm "chủ tang phục, tổn người" và môn bách "việc cát không thành". Khi chọn giờ an táng, khởi công, nên kiểm hai thứ ấy trên cung của hướng làm việc. Cách lựa giờ cho một công trình cụ thể là thủ pháp. Lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Tóm lại – 總結
Ngũ bất ngộ là can giờ khắc can ngày cùng âm dương, mười giờ cố định. Tam kỳ nhập mộ là Ất ở cung 2, Bính ở cung 6, Đinh ở cung 8, cùng sáu giờ can ngồi trên mộ: Bính Tuất, Đinh Sửu, Nhâm Thìn, Quý Mùi, Mậu Tuất, Kỷ Sửu. Lục nghi kích hình là Trực Phù Giáp Tý đến cung 3, Giáp Tuất cung 2, Giáp Thân cung 8, Giáp Ngọ cung 9, Giáp Thìn và Giáp Dần cung 4. Phục ngâm là bàn đứng yên, nên thu; phản ngâm là bàn lật, nên phát; cửa phạm hai cách thì dù có kỳ cũng bỏ. Môn bách là cửa khắc cung. Thiên võng là chỗ Quý trời gia xuống, cung cao lưới cao. Giờ Mậu, Kỷ nên ra theo phương của can ấy; từ Canh đến Quý nên giữ. Mọi ví dụ chuyển bàn lại đều đúng. Hết quyển hai.
Bài sau: Độn Giáp Diễn Nghĩa (13) – Cửu tinh: tên chữ, vượng tướng hưu tù, tính chất, chủ khách.
Nguồn: Độn Giáp Diễn Nghĩa (遁甲演義) của Trình Đạo Sinh, quyển hai, bản Khâm định Tứ Khố Toàn Thư, tờ 33a đến 40b (Ngũ bất ngộ, Tam kỳ nhập mộ, Lục nghi kích hình, Phục ngâm, Phản ngâm, Môn bách cung bách, Thiên võng tứ trương, Phục thác hưu tù); sách thuộc công cộng. Bản chép dừng ở đoạn giờ Tân, cuối tờ 40 để trống trước dòng "遁甲演義卷二". Chữ dị thể (尅, 昬, 来, 冝…) đổi về chữ thường dùng trừ 尅; 巳 trong "甲巳" và "已同凶" đổi thành 己, 亦; 悞 đổi thành 誤. Chữ cuối đoạn giờ Tân bản chép là 六吉, theo văn mạch là 六辛. Mọi ví dụ được chuyển bàn lại. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Trạch Cát Liên Hoa: chọn ngày giờ theo nguyên lý Liên Hoa, loại giờ phạm cấm cách trước khi chọn giờ cát.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xác định cung của hướng làm việc.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo hình pháp, nền tảng trước khi chọn thời.
Bài liên quan – 相關文章
- Độn Giáp Diễn Nghĩa (11): Các cách của Canh
- Độn Giáp Diễn Nghĩa (10): Bốn hung cách và huỳnh bạch tương gia
- Độn Giáp Diễn Nghĩa (7): Chín phép độn
- Mục Lục Độn Giáp Diễn Nghĩa
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Nhớ các cấm cách là phần Thư; cầm lịch một tháng thật mà loại nhanh các giờ phạm, chọn được giờ sạch cho đúng công trình và gia chủ là phần Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Giờ ngũ bất ngộ là giờ nào? – 五不遇時
Ngày Giáp giờ Canh Ngọ, Ất giờ Tân Tị, Bính giờ Nhâm Thìn, Đinh giờ Quý Mão, Mậu giờ Giáp Dần, Kỷ giờ Ất Sửu, Canh giờ Bính Tý, Tân giờ Đinh Dậu, Nhâm giờ Mậu Thân, Quý giờ Kỷ Mùi. Theo Độn Giáp Diễn Nghĩa, dù có kỳ môn cũng không đi.
Tam kỳ nhập mộ là gì? – 三奇入墓
Ất kỳ đến cung 2 Khôn (Mộc mộ ở Mùi), Bính kỳ đến cung 6 Càn (Hoả mộ ở Tuất), Đinh kỳ đến cung 8 Cấn (mộ ở Sửu). Gặp thì trăm việc đều hung.
Phục ngâm và phản ngâm khác nhau thế nào? – 伏吟反吟
Phục ngâm là sao, cửa nằm yên cung gốc (giờ Giáp), chủ tang phục, chỉ nên thu gom. Phản ngâm là sao sang cung đối, không lợi động binh, chỉ nên phát tán.
Môn bách là gì? – 門迫
Cửa khắc cung: như Khai môn (Kim) ở cung Chấn (Mộc), Hưu môn (Thuỷ) ở cung Ly (Hoả). Cửa cát bị bách thì việc tốt không thành, cửa hung bị bách thì càng hung.
Thiên võng tứ trương tính thế nào? – 天網四張
Là chỗ Quý trên bàn trời gia xuống. Ở cung 1 đến 4 lưới thấp, ở cung 6 đến 9 lưới cao; gặp thì không nên ra, dù có kỳ môn, sao cát.









