💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Độn Giáp Phù Ứng Kinh (3): Bố cục dương độn, âm độn và ba cục thượng, trung, hạ

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Độn Giáp Phù Ứng Kinh (3): Bố cục dương độn, âm độn và ba cục thượng, trung, hạ

Độn Giáp Phù Ứng Kinh
遁甲符應經 (景祐遁甲符應經 · 卷上 · 陽遁上中下局 · 陰遁上中下局 · 布局法 · 布上中下局法)
Tác giả: Dương Duy Đức 楊維德 (Thái tử tẩy mã kiêm Tư thiên đài Xuân quan chính, quyền đồng giám phán) cùng Vương Dụng Lập 王用立, Lý Tự Chính 李自正, Hà Trạm 何湛 phụng chiếu Tống Nhân Tông soạn tập tại Tư Thiện đường, niên hiệu Cảnh Hựu (1034–1038)
Bản gốc: Cảnh Hựu Độn Giáp Phù Ứng Kinh, ba quyển thượng, trung, hạ, có bài Ngự chế tự của Tống Nhân Tông; bản chép trong Uyển Ủy Biệt Tàng 宛委別藏.

Bài 2 dừng ở một phát hiện nhỏ: tám tiết lớn khởi ở cung của quẻ chủ, và số cung ấy cũng là cục thượng nguyên của tiết. Bài này đọc phần ngay sau đó trong quyển thượng, phần mà mục lục gọi là Dương độn bố cục pháp, Âm độn bố cục pháp và Hai mươi bốn khí, ngày Giáp Kỷ dùng thượng, trung, hạ cục. Trong thân sách, phần này gồm bốn đoạn: hai bài ca cục số cho dương độn và âm độn, một bài ca "bố cục" ghép sao với cửa, và phép "Giáp Kỷ phù đầu" để biết hôm nay đang ở nguyên nào. Đây là phần mà người học Kỳ Môn nào cũng phải thuộc lòng, vì không có nó thì không dựng được một bàn nào cả.

Trả lời nhanh: Phù Ứng Kinh cho cục số của hai mươi bốn khí bằng hai bài ca. Dương độn (sau Đông chí, đi thuận): Đông chí, Kinh trập 1-7-4; Tiểu hàn 2-8-5; Đại hàn, Xuân phân 3-9-6; Mang chủng 6-3-9; Cốc vũ, Tiểu mãn 5-2-8; Lập xuân 8-5-2; Thanh minh, Lập hạ 4-1-7; Vũ thuỷ 9-6-3. Âm độn (sau Hạ chí, đi nghịch): Hạ chí, Bạch lộ 9-3-6; Tiểu thử 8-2-5; Đại thử, Thu phân 7-1-4; Lập thu 2-5-8; Sương giáng, Tiểu tuyết 5-8-2; Đại tuyết 4-7-1; Xử thử 1-4-7; Lập đông, Hàn lộ 6-9-3. Ba số là cục thượng, trung, hạ nguyên. Nguyên được định bằng ngày phù đầu Giáp hoặc Kỷ: chi thuộc Tý Ngọ Mão Dậu là thượng nguyên, Dần Thân Tỵ Hợi là trung nguyên, Thìn Tuất Sửu Mùi là hạ nguyên; mỗi nguyên năm ngày, mười lăm ngày là một khí trọn ba nguyên.

Thầy Vũ Giới giảng: "Có hai cái bánh xe phải ăn khớp: bánh xe mặt trời cho ta hai mươi bốn khí, bánh xe can chi cho ta sáu mươi ngày Giáp Tý. Bài ca cục số nói khí nào dùng cục nào; phép phù đầu nói hôm nay là nguyên nào. Ghép hai cái lại mới ra con số cục để dựng bàn. Ai chỉ thuộc một nửa thì bàn sai từ gốc."

Những cuốn Thông Thư (lịch vạn niên) bày bán ở Hồng Kông
Thông Thư (通書) bày bán ở Hồng Kông: cuốn lịch chọn ngày mà người Hoa vẫn dùng mỗi năm, nơi hai mươi bốn khí và các cục Kỳ Môn đã được tính sẵn theo đúng những bài ca trong bài này. Ảnh: Charles Chan, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Bài ca cục số dương độn – 陽遁上中下局

Sau mục "suy tám tiết" ở bài 2, sách chép liền hai bài ca bảy chữ. Bài thứ nhất dành cho nửa năm dương độn, từ Đông chí đến trước Hạ chí. Mỗi câu ghép một hay hai khí với ba con số; ba con số ấy là cục dùng cho thượng nguyên, trung nguyên và hạ nguyên của khí đó.

Điện Thái Hoà Tử Cấm Thành phủ tuyết
Điện Thái Hoà (Tử Cấm Thành) trong tuyết: sau Đông chí dương khí bắt đầu sinh dưới lớp băng giá, phép Độn Giáp chuyển sang dương độn, các cục đi thuận. Ảnh: N509FZ, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

陽遁上中下局:冬至驚蟄一七四,小寒二八五同推。大寒春分三九六,芒種六三九是宜。穀雨小滿五二八,立春八五二相隨。清明立夏四一七,小滿九六三為期。

Dịch: Cục thượng, trung, hạ của dương độn: Đông chí và Kinh trập là một, bảy, bốn; Tiểu hàn hai, tám, năm, cùng một cách suy. Đại hàn và Xuân phân ba, chín, sáu; Mang chủng sáu, ba, chín là phải. Cốc vũ và Tiểu mãn năm, hai, tám; Lập xuân tám, năm, hai đi theo nhau. Thanh minh và Lập hạ bốn, một, bảy; [Vũ thuỷ] chín, sáu, ba là kỳ hạn.

Giảng: Bài ca gồm mười hai khí của dương độn, xếp không theo thứ tự thời gian mà theo vần, để dễ thuộc. Đọc kỹ sẽ thấy câu cuối của bản chép ghi "小滿九六三" (Tiểu mãn chín, sáu, ba), trong khi Tiểu mãn đã có mặt ở câu "Cốc vũ, Tiểu mãn năm, hai, tám". Trong mười hai khí dương độn, khí duy nhất không được nhắc đến là Vũ thuỷ, nên chữ ở câu cuối phải là "雨水" (Vũ thuỷ). Các sách Kỳ Môn đời sau đều chép "雨水九六三為期", và phép tính ở bài 2 cũng xác nhận: cung Cấn giữ Lập xuân 8, Vũ thuỷ 9, Kinh trập 1. Đây là một lỗi chép tay trong bản còn lại, Kho Sách Quý giữ nguyên văn và hiệu đính trong lời dịch.

Điểm thứ hai: mỗi bộ ba số đều tăng sáu (quá chín thì vòng về). Đông chí 1, 7, 4; Mang chủng 6, 3, 9; Vũ thuỷ 9, 6, 3. Đó là vì giữa ba nguyên, Trực phù đi thuận sáu cung. Bài 2 đã nói quy tắc "dương cộng sáu"; ở đây người học thấy nó áp dụng cho cả mười hai khí chứ không chỉ cho bốn tiết lớn.

Đoạn tranh Thanh minh thượng hà đồ bản cung đình đời Thanh
Thanh minh thượng hà đồ, bản cung đình đời Thanh (Trần Mai, Tôn Hỗ, Kim Côn, Đới Hồng vẽ năm 1736, phỏng theo bức của Trương Trạch Đoan đời Bắc Tống): tiết Thanh minh, một trong hai mươi bốn khí của bài ca, dương độn cục 4, 1, 7. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Bức tranh trên là một đoạn của Thanh minh thượng hà đồ, cảnh kinh thành vào tiết Thanh minh. Theo bài ca, Thanh minh và Lập hạ dùng chung bộ số bốn, một, bảy: năm ngày thượng nguyên dùng dương độn cục 4, năm ngày trung nguyên dùng cục 1, năm ngày hạ nguyên dùng cục 7. Một người thầy Kỳ Môn đời Tống chọn giờ cho một việc trong tiết ấy sẽ bắt đầu từ chính mấy con số này.

Bảng cục số thượng trung hạ nguyên của 24 khí, dương độn và âm độn đặt cạnh nhau
Hai bài ca cục số của Phù Ứng Kinh xếp thành bảng: mười hai khí dương độn (Đông chí đến Mang chủng) và mười hai khí âm độn (Hạ chí đến Đại tuyết), mỗi khí ba cục thượng, trung, hạ. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Bài ca cục số âm độn – 陰遁上中下局

Bài ca thứ hai dành cho nửa năm âm độn, từ Hạ chí đến trước Đông chí. Cấu trúc y hệt bài dương độn, chỉ khác là các con số đi ngược lại.

Mặt trời mọc ngày Hạ chí trên cánh đồng
Bình minh ngày Hạ chí: ngày dài nhất năm cũng là lúc âm khí bắt đầu sinh, Độn Giáp chuyển sang âm độn, các cục đi nghịch. Ảnh: Paul Gribbin, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

陰遁上中下局:夏至白露九三六,小暑八二五之間。大暑秋分七一四,立秋二五八循環。霜降小雪五八二,大雪四七一相關。處暑排來一四七,立冬寒露六九三。

Dịch: Cục thượng, trung, hạ của âm độn: Hạ chí và Bạch lộ là chín, ba, sáu; Tiểu thử ở trong khoảng tám, hai, năm. Đại thử và Thu phân bảy, một, bốn; Lập thu hai, năm, tám xoay vòng. Sương giáng và Tiểu tuyết năm, tám, hai; Đại tuyết bốn, bảy, một liền theo. Xử thử xếp đến một, bốn, bảy; Lập đông và Hàn lộ sáu, chín, ba.

Giảng: Bài này đủ mười hai khí âm độn, không có chữ nào sai. Mỗi bộ ba số đều giảm sáu: Hạ chí 9, 3, 6 (9 trừ 6 là 3, 3 trừ 6 vòng thành 6); Lập thu 2, 5, 8; Đại tuyết 4, 7, 1. Đặt hai bài ca cạnh nhau sẽ thấy chúng là hình phản chiếu của nhau: Đông chí 1-7-4 đối với Hạ chí 9-3-6, cộng từng cặp đều ra 10. Thử với Lập xuân 8-5-2 và Lập thu 2-5-8, hay Lập hạ 4-1-7 và Lập đông 6-9-3: cặp nào cũng cộng thành 10. Đây là dấu vết của Lạc Thư, nơi hai cung đối nhau qua trung cung luôn cộng thành 10, và cũng là cách kiểm tra nhanh khi nghi ngờ một bản chép sai số.

Ba khí trong một cung: dương thêm một, âm bớt một – 一宮三氣

Bài 2 đã cho mỗi cung giữ ba khí. Xếp hai bài ca theo cách ấy thì lộ ra quy luật thứ hai, sách không nói nhưng ngầm chứa: trong một cung, khí đầu có cục thượng nguyên bằng số cung, khí thứ hai thêm một, khí thứ ba thêm một nữa (dương độn), hoặc bớt dần một (âm độn). Cung Khảm: Đông chí 1, Tiểu hàn 2, Đại hàn 3. Cung Cấn: Lập xuân 8, Vũ thuỷ 9, Kinh trập 1. Cung Ly: Hạ chí 9, Tiểu thử 8, Đại thử 7. Cung Khôn: Lập thu 2, Xử thử 1, Bạch lộ 9.

Sơ đồ 24 khí chia vào tám cung, mỗi khí kèm ba cục thượng trung hạ
Đặt 24 khí vào tám cung (mỗi cung ba khí) thì thấy quy luật của bài ca: khí đầu cung có cục bằng số cung, hai khí sau dương độn tăng một, âm độn giảm một. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Như vậy toàn bộ bảng 72 cục rút gọn được thành hai quy tắc: "khí đầu cung bằng số cung, dương thêm một, âm bớt một" để có cục thượng nguyên; rồi "dương cộng sáu, âm trừ sáu" để có trung và hạ nguyên. Đây là cách người làm lịch đời Tống, vốn là nhà thiên văn, nhìn bảng số: không thuộc lòng từng con số mà tìm cấu trúc đằng sau.

Bài ca bố cục: sao và cửa về nhà – 布局法

Đoạn tiếp theo mang tiêu đề ngắn "Bố cục pháp". Nó là một bài ca bảy chữ khác, lần này không nói về cục số mà nói sao nào, cửa nào thuộc cung nào. Đây chính là chỗ Phù Ứng Kinh tự kể tên tám cửa lần đầu tiên.

Sơ đồ bài ca bố cục: chín sao và tám cửa ở cung gốc, Thiên Cầm ở giữa đi với Tử môn
Bài ca "Bố cục pháp" của Phù Ứng Kinh ghép mỗi sao với một cửa ở cung gốc: Bồng Hưu 1, Nhuế Tử 2, Xung Thương 3, Phụ Đỗ 4, Cầm ở 5 đi với Tử (vì gửi Khôn), Tâm Khai 6, Trụ Kinh 7, Nhậm Sinh 8, Anh Cảnh 9. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

布局法:一蓬子上一蓬休,芮死推排第二流。更有傷沖并柱甫,不離三四數為頭。禽星死五心開六,柱驚還從七上求。內外任生居八位,九尋英景逐方脩。

Dịch: Phép bố cục: cung một ở Tý là Bồng, Bồng đi với Hưu; Nhuế với Tử xếp vào cung thứ hai. Lại có Thương với Xung, cùng Đỗ với Phụ, không rời cung ba, cung bốn làm đầu. Sao Cầm với Tử ở cung năm, Tâm với Khai ở cung sáu; Trụ với Kinh thì tìm ở cung bảy. Trong ngoài, Nhậm với Sinh ở cung tám; cung chín tìm Anh với Cảnh, theo phương mà sửa đặt.

Giảng: Bài ca này xác nhận bảng vị trí gốc mà bài 2 đã ghi thêm: Hưu ở 1, Tử ở 2, Thương ở 3, Đỗ ở 4, Khai ở 6, Kinh ở 7, Sinh ở 8, Cảnh ở 9. Câu thứ ba trong bản chép viết "更有傷沖并柱甫": chữ "柱" (Trụ) ở đây đứng sai chỗ vì Trụ đã có ở câu "柱驚還從七上求", còn chữ "甫" thiếu bộ xa; đối chiếu nghĩa câu "không rời cung ba, cung bốn" thì phải đọc là "并杜輔", tức Đỗ môn với Thiên Phụ ở cung bốn. Kho Sách Quý giữ nguyên chữ của bản chép trong phần Hán văn và đọc theo nghĩa đã hiệu đính.

Câu đáng chú ý nhất là "禽星死五": sao Thiên Cầm ở cung năm đi với cửa Tử. Trung cung không có cửa riêng, nhưng vì trung cung gửi về Khôn (bài 2), nên khi cần, cung năm mượn cửa của Khôn là Tử môn. Đây là hệ quả thực hành của câu "gửi việc ở Khôn": không chỉ sao Cầm, mà cả cửa của ô giữa cũng tính theo Khôn. Khi lập cục, nếu tuần thủ rơi vào cung năm thì Trực phù là Thiên Cầm và Trực sử là Tử môn.

Dương thuận, âm nghịch mà bày – 陽順陰逆而布之

已上四節十二氣,三氣分天地人上中下三局。冬至後陽遁,夏至後陰遁,逐節氣陽順陰逆而布之是也。

Dịch: Như trên, mỗi độn có bốn tiết, mười hai khí; mỗi khí ba phần, chia theo trời, đất, người làm ba cục thượng, trung, hạ. Sau Đông chí là dương độn, sau Hạ chí là âm độn; theo từng tiết khí mà bày, dương thì thuận, âm thì nghịch, là như vậy.

Giảng: Câu này tóm cả hai bài ca vào một nguyên tắc. "Bốn tiết, mười hai khí" là phần của mỗi độn: dương độn có bốn tiết lớn Đông chí, Lập xuân, Xuân phân, Lập hạ với mười hai khí; âm độn có Hạ chí, Lập thu, Thu phân, Lập đông với mười hai khí. "Ba khí chia trời, đất, người" ở đây là ba nguyên của mỗi khí: thượng nguyên ứng trời, trung nguyên ứng người, hạ nguyên ứng đất, khớp với thức ba tầng của bài 1.

"Dương thuận, âm nghịch mà bày" là quy tắc rải các can lên địa bàn. Sách không chép lại thứ tự can ở đây, nhưng phép Kỳ Môn chung (và các mục sau của chính sách này) đều dùng thứ tự: sáu nghi Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, rồi ba kỳ Đinh, Bính, Ất. Dương độn cục 1 thì đặt Mậu ở cung 1, Kỷ ở 2, Canh ở 3, cứ thế đi thuận đến Ất ở 9. Âm độn cục 9 thì đặt Mậu ở 9, Kỷ ở 8, Canh ở 7, đi nghịch đến Ất ở 1. Hai bàn ở sơ đồ dưới đặt cạnh nhau để thấy rõ hai chiều. Vì sao Mậu đi đầu? Vì như bài 1 đã giảng, Giáp Tý ẩn dưới Mậu, nên Mậu là chỗ khởi của tuần Giáp đầu tiên.

Hai bàn địa bàn đặt cạnh nhau: dương độn cục 1 bày thuận, âm độn cục 9 bày nghịch
"Dương thuận, âm nghịch mà bày": dương độn đặt Mậu ở cung số cục rồi đi thuận theo số cung, âm độn đặt Mậu ở cung số cục rồi đi nghịch; thứ tự lục nghi rồi tam kỳ (Đinh, Bính, Ất). Phần thứ tự nghi kỳ là giảng thêm theo phép Kỳ Môn chung. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Phép định thượng, trung, hạ cục: Giáp Kỷ phù đầu – 布上中下局法

Có cục số rồi, còn phải biết hôm nay đang ở nguyên nào. Đoạn cuối của phần này trả lời câu hỏi ấy bằng phép mà sách gọi là "Giáp Kỷ phù đầu" (甲己符頭), nghĩa là ngày Giáp hoặc ngày Kỷ đứng đầu mỗi nguyên.

Mặt đồng hồ hai mươi bốn tiết khí và mười hai con giáp
Mặt đồng hồ hai mươi bốn tiết khí bằng đồng với mười hai con giáp: vòng can chi và vòng tiết khí là hai bánh xe mà phép Giáp Kỷ phù đầu ăn khớp vào nhau. Ảnh: klarititemplateshop.com, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Ba nhóm phù đầu: trọng, mạnh, quý – 仲孟季

布上中下局法(此謂甲己符頭):甲己之日仲為上局,謂甲子、己卯、甲午、己酉為上局之首也。甲子至戊辰,己卯至癸未,甲午至戊戌,己酉至癸丑,二十四氣在此二十日中用上局。甲己之日孟為中局,謂己巳、甲申、己亥、甲寅為中局之首也。己巳至癸酉,甲申至戊子,己亥至癸卯,甲寅至戊午,此二十日為中局。甲己之日季為下局,謂甲戌、己丑、甲辰、己未為下局之首也。甲戌至戊寅,己丑至癸巳,甲辰至戊申,己未至癸亥,此二十日為下局。

Dịch: Phép bày thượng, trung, hạ cục (gọi là Giáp Kỷ phù đầu): ngày Giáp, Kỷ mà chi là "trọng" thì làm thượng cục, tức Giáp Tý, Kỷ Mão, Giáp Ngọ, Kỷ Dậu là đầu của thượng cục. Từ Giáp Tý đến Mậu Thìn, Kỷ Mão đến Quý Mùi, Giáp Ngọ đến Mậu Tuất, Kỷ Dậu đến Quý Sửu: hai mươi bốn khí, trong hai mươi ngày này đều dùng thượng cục. Ngày Giáp, Kỷ mà chi là "mạnh" thì làm trung cục, tức Kỷ Tỵ, Giáp Thân, Kỷ Hợi, Giáp Dần là đầu của trung cục. Từ Kỷ Tỵ đến Quý Dậu, Giáp Thân đến Mậu Tý, Kỷ Hợi đến Quý Mão, Giáp Dần đến Mậu Ngọ: hai mươi ngày này là trung cục. Ngày Giáp, Kỷ mà chi là "quý" thì làm hạ cục, tức Giáp Tuất, Kỷ Sửu, Giáp Thìn, Kỷ Mùi là đầu của hạ cục. Từ Giáp Tuất đến Mậu Dần, Kỷ Sửu đến Quý Tỵ, Giáp Thìn đến Mậu Thân, Kỷ Mùi đến Quý Hợi: hai mươi ngày này là hạ cục.

Giảng: Sáu mươi ngày Giáp Tý được chia thành mười hai đoạn năm ngày. Mỗi đoạn bắt đầu bằng một ngày Giáp hoặc Kỷ, vì trong mười can, Giáp và Kỷ cách nhau năm ngày. Ngày đứng đầu ấy gọi là phù đầu. Chi của ngày phù đầu quyết định nguyên: tứ trọng (Tý, Ngọ, Mão, Dậu, các chi giữa mùa) cho thượng nguyên; tứ mạnh (Dần, Thân, Tỵ, Hợi, các chi đầu mùa) cho trung nguyên; tứ quý (Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, các chi cuối mùa) cho hạ nguyên. Mỗi nhóm có bốn đoạn năm ngày, tổng cộng hai mươi ngày, ba nhóm đủ sáu mươi ngày.

Câu "hai mươi bốn khí, trong hai mươi ngày này đều dùng thượng cục" rất quan trọng: dù đang ở khí nào, hễ ngày rơi vào một trong bốn đoạn thượng nguyên thì lấy số thứ nhất của bài ca; rơi vào trung nguyên thì lấy số thứ hai; hạ nguyên lấy số thứ ba. Thứ tự tự nhiên của vòng sáu mươi ngày là thượng, trung, hạ, thượng, trung, hạ… nên ba nguyên luôn nối nhau đều đặn.

Sơ đồ 60 ngày Giáp Tý chia 12 nguyên theo phù đầu Giáp, Kỷ: trọng thượng, mạnh trung, quý hạ
Phép "Bố thượng trung hạ cục": ngày Giáp hoặc Kỷ đứng đầu mỗi nguyên năm ngày; chi của ngày phù đầu thuộc tứ trọng là thượng nguyên, tứ mạnh là trung nguyên, tứ quý là hạ nguyên. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Mười lăm ngày ba nguyên – 十五日為三元

假如甲子至戊寅十五日為三元,上中下五日一元也。

Dịch: Ví như từ Giáp Tý đến Mậu Dần mười lăm ngày là ba nguyên; thượng, trung, hạ, năm ngày là một nguyên.

Giảng: Một khí dài chừng mười lăm ngày, vừa đủ ba nguyên. Ví dụ lý tưởng: Đông chí rơi đúng ngày Giáp Tý. Khi ấy Giáp Tý đến Mậu Thìn là thượng nguyên, dùng dương độn cục 1; Kỷ Tỵ đến Quý Dậu là trung nguyên, cục 7; Giáp Tuất đến Mậu Dần là hạ nguyên, cục 4. Ngày Kỷ Mão tiếp theo là phù đầu thượng nguyên mới, cũng vừa lúc sang Tiểu hàn, dùng cục 2, rồi 8, rồi 5. Mỗi nguyên năm ngày có sáu mươi giờ, đúng một vòng Giáp Tý giờ, nên trong năm ngày ấy cục không đổi, chỉ có giờ thay.

Ngoài đời, ngày giao khí hiếm khi trùng đúng ngày phù đầu. Có khi phù đầu thượng nguyên đến trước ngày giao khí, có khi đến sau. Sách gọi những trường hợp đó là "siêu thần" và "tiếp khí", và khi khoảng lệch tích lại quá lớn thì phải "chiết cục, bổ cục" (đặt nhuận). Đó là nội dung của mục kế tiếp, Kho Sách Quý sẽ đọc ở bài 4.

Sơ đồ ví dụ mười lăm ngày ba nguyên của Đông chí và Tiểu hàn với cục 1 7 4 và 2 8 5
"Như Giáp Tý đến Mậu Dần mười lăm ngày là ba nguyên, thượng trung hạ năm ngày một nguyên": ví dụ Đông chí bắt đầu đúng ngày Giáp Tý. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phần sách này là bảng tra, nhưng đằng sau bảng tra là một quan niệm về thời gian mà Phong Thuỷ Liên Hoa rất coi trọng. Thời gian trong Kỳ Môn không phải một đường thẳng chia đều, mà là hai vòng quay chồng lên nhau: vòng mặt trời (khí, tiết) và vòng can chi (ngày, nguyên). Một ngày tốt là ngày mà hai vòng ấy "ăn khớp" cho việc mình làm. Khi chọn ngày động thổ, nhập trạch, an táng, Liên Hoa luôn xét cả hai: khí đang trực ở cung nào (liên quan đến hướng nhà, hướng mộ), và ngày ấy thuộc nguyên nào, cục nào.

Điều thứ hai là sự đối xứng. Hai bài ca dương độn và âm độn soi gương nhau qua con số 10, giống như mỗi ngôi nhà có trục toạ hướng mà hai đầu đối nhau qua tâm nhà. Người làm phong thuỷ hiểu đối xứng này sẽ thấy vì sao một hướng tốt trong nửa năm này có thể cần cân nhắc trong nửa năm kia: khí không đứng yên, nó đi thuận rồi đi nghịch quanh cùng một cái tâm.

Cổng sân ngoài nhà cổ Yên Tường Lâu, Phúc Kiến
Cổng sân ngoài nhà cổ Yên Tường Lâu (Phúc Kiến): nhà xưa chọn ngày dựng cổng, nhập trạch theo lịch tiết khí; cục Kỳ Môn của ngày ấy được tra từ đúng những bài ca trong sách. Ảnh: Vmenkov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Điều thứ ba là cửa của trung cung. Câu "Cầm tinh Tử ngũ" nhắc rằng ô giữa không có cửa riêng mà mượn cửa Tử của Khôn. Đặt vào ngôi nhà, đó là lời nhắc: tâm nhà không phải chỗ để mở cửa; nếu mặt bằng buộc phải có lối đi xuyên tâm (như nhà ống có hành lang giữa), thì lối ấy mang tính "mượn", cần được giữ yên, sáng, sạch, không để thành chỗ ứ đọng.

Cuối cùng, Liên Hoa dặn người học dùng phần mềm: các app lập cục ngày nay đều tính sẵn những con số trong bài này. Nhưng chỉ người thuộc bài ca và phép phù đầu mới nhận ra khi phần mềm lập sai, ví dụ chọn nhầm phép siêu tiếp, hay dùng bản chép có lỗi "Tiểu mãn chín sáu ba" như bản Phù Ứng Kinh còn lại. Thuộc gốc để kiểm tra công cụ, không để công cụ thay mình suy nghĩ.

Tóm lại – 總結: Phù Ứng Kinh cho cục số của hai mươi bốn khí bằng hai bài ca: dương độn (Đông chí đến Mang chủng) mỗi khí ba số tăng sáu, âm độn (Hạ chí đến Đại tuyết) ba số giảm sáu, hai bài đối nhau qua tổng 10; bản chép có một lỗi "Tiểu mãn 9-6-3" cần đọc là "Vũ thuỷ 9-6-3". Bài ca bố cục ghép chín sao với tám cửa ở cung gốc, Thiên Cầm ở giữa mượn cửa Tử. Mỗi độn bốn tiết, mười hai khí, mỗi khí ba nguyên; dương bày thuận, âm bày nghịch. Nguyên được định bằng phù đầu Giáp, Kỷ: trọng là thượng, mạnh là trung, quý là hạ; năm ngày một nguyên, mười lăm ngày một khí.

Bài sau: Độn Giáp Phù Ứng Kinh (4) – Siêu thần, tiếp khí, chiết bổ cục và đường đi của hai độn 超神接氣拆局補局.

Nguồn: Cảnh Hựu Độn Giáp Phù Ứng Kinh (景祐遁甲符應經), bản chép trong Uyển Ủy Biệt Tàng, quyển thượng: các đoạn Dương độn thượng trung hạ cục, Âm độn thượng trung hạ cục, Bố cục pháp, Bố thượng trung hạ cục pháp (tương ứng các mục 6–8 của mục lục). Hiệu đính: câu cuối bài ca dương độn bản chép "小滿九六三為期", đọc là "雨水九六三為期"; bài ca bố cục bản chép "更有傷沖并柱甫", đọc là "并杜輔"; "已上" giữ đúng bản chép (nghĩa như "以上"). Thứ tự lục nghi tam kỳ khi bày địa bàn là phần giảng thêm theo phép Kỳ Môn chung.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • Trạch Cát Liên Hoa: chọn ngày giờ theo tiết khí và can chi, đối chiếu ngày phù đầu và nguyên của một ngày cụ thể.
  • Độn Pháp Liên Hoa: app lập quẻ Mai Hoa và Liên Hoa Độn Pháp, tập nhìn thời và phương trước khi dựng bàn Kỳ Môn đầy đủ.
  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến, xem tám cung và hai mươi bốn sơn để đặt khí đang trực vào đúng phương.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc hai bài ca cục số và phép phù đầu là có thể tự tính cục cho bất kỳ ngày nào; biết ghép cục ấy với hướng nhà, hướng cửa và việc cần làm mới là phần học thật. Mời bạn theo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Kho sách quý vugioi.com – sách cổ phong thuỷ, Kinh Dịch dịch Việt kèm chữ Hán, đọc miễn phí

Kho sách quý Phong Thuỷ Liên Hoa: gần 40 bộ sách cổ phong thuỷ, Kinh Dịch, chọn ngày, Kỳ Môn dịch Việt kèm chữ Hán, đọc miễn phí. Vào Kho sách →

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Đông chí dùng cục mấy trong Kỳ Môn? – 冬至用局

Theo bài ca dương độn của Phù Ứng Kinh, Đông chí (cùng Kinh trập) dùng 1, 7, 4: thượng nguyên dương độn cục 1, trung nguyên cục 7, hạ nguyên cục 4.

Hạ chí dùng cục mấy? – 夏至用局

Theo bài ca âm độn, Hạ chí (cùng Bạch lộ) dùng 9, 3, 6: thượng nguyên âm độn cục 9, trung nguyên cục 3, hạ nguyên cục 6.

Phù đầu là gì, định nguyên thế nào? – 符頭

Phù đầu là ngày Giáp hoặc Kỷ đứng đầu mỗi đoạn năm ngày. Chi của phù đầu thuộc Tý, Ngọ, Mão, Dậu là thượng nguyên; Dần, Thân, Tỵ, Hợi là trung nguyên; Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là hạ nguyên.

Vì sao dương độn đi thuận, âm độn đi nghịch? – 陽順陰逆

Sau Đông chí dương khí lớn dần nên lục nghi tam kỳ bày thuận theo số cung; sau Hạ chí âm khí lớn dần nên bày nghịch. Sách tóm lại: "theo từng tiết khí, dương thuận âm nghịch mà bày".

Bản Phù Ứng Kinh có chỗ nào chép sai trong bài ca cục số? – 校勘

Câu cuối bài ca dương độn chép "Tiểu mãn chín, sáu, ba", trùng với Tiểu mãn ở câu trước; phải đọc là "Vũ thuỷ chín, sáu, ba". Bài ca bố cục chép "柱甫" phải đọc là "杜輔" (Đỗ môn, Thiên Phụ).

Từ khoá: cục số kỳ môn · dương độn âm độn · đông chí kinh trập nhất thất tứ · phù đầu giáp kỷ · thượng trung hạ nguyên · độn giáp phù ứng kinh · 陽遁布局法 · 甲己符頭

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…