💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Độn Giáp Phù Ứng Kinh (10): Long đào, Hổ cuồng, Tước nhập giang, Xà yểu kiểu; ngũ dương ngũ âm và phép hô thần

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Độn Giáp Phù Ứng Kinh (10): Long đào, Hổ cuồng, Tước nhập giang, Xà yểu kiểu; ngũ dương ngũ âm và phép hô thần

Độn Giáp Phù Ứng Kinh
遁甲符應經 (景祐遁甲符應經 · 卷中 · 青龍逃走 · 白虎猖狂 · 朱雀入江 · 騰蛇夭矯 · 時勃 · 五陽五陰所利 · 呼神入太陰 · 六甲神名 · 十干神名)
Tác giả: Dương Duy Đức 楊維德 (Thái tử tẩy mã kiêm Tư thiên đài Xuân quan chính, quyền đồng giám phán) cùng Vương Dụng Lập 王用立, Lý Tự Chính 李自正, Hà Trạm 何湛 phụng chiếu Tống Nhân Tông soạn tập tại Tư Thiện đường, niên hiệu Cảnh Hựu (1034–1038)
Bản gốc: Cảnh Hựu Độn Giáp Phù Ứng Kinh, ba quyển thượng, trung, hạ, có bài Ngự chế tự của Tống Nhân Tông; bản chép trong Uyển Ủy Biệt Tàng 宛委別藏.

Bài 9 đã dịch mười bốn cách xoay quanh Canh và cuộc gặp của Giáp với Bính. Bài này đi tiếp phần giữa quyển trung, gồm hai mảng khác hẳn nhau. Mảng đầu vẫn là các "cách": bốn cách hung đặt tên theo bốn linh vật (rồng xanh, hổ trắng, chim đỏ, rắn bay) và cách "thời bột" của Bính. Mảng sau chuyển sang phép dùng trong thực hành: chia giờ thành năm giờ dương lợi làm khách, năm giờ âm lợi làm chủ; rồi phép "hô thần", tức gọi tên sao, tên thần khi bước ra cửa, đi sáu mươi bước, rẽ trái vào Thái âm. Đây là chỗ Phù Ứng Kinh cho thấy rõ nhất Độn Giáp đời Tống vừa là phép tính giờ, vừa là một nghi thức xuất hành.

Trả lời nhanh: Theo Phù Ứng Kinh, Ất đặt lên Tân là Thanh long đào tẩu, Tân đặt lên Ất là Bạch hổ xương cuồng, Đinh đặt lên Quý là Chu tước nhập giang, Quý đặt lên Đinh là Đằng xà yểu kiểu; cả bốn đều hung cho trăm việc. Bính trên bàn trời đặt lên can năm, tháng, ngày, giờ hay Trực phù gọi là thời bột, chủ giềng mối rối loạn. Giờ có can Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu là năm giờ dương, lợi làm khách, nên động trước; giờ có can Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý là năm giờ âm, lợi làm chủ, nên động sau. Khi ra cửa, hướng về phương mình đi, gọi tên tự của sao trên bàn trời ở phương ấy, đi sáu mươi bước, rẽ trái vào Thái âm; mỗi tuần Giáp và mỗi can đều có tên thần riêng để gọi.

Thầy Vũ Giới giảng: "Bốn linh vật trong bài này không phải chuyện thần thoại. Rồng là Mộc, hổ là Kim, chim đỏ là Hoả, rắn ở đây đứng chỗ Thuỷ. Rồng gặp hổ đè lên thì bỏ chạy, chim lửa rơi xuống sông thì tắt. Hiểu được sinh khắc thì tên cách tự nói ra nghĩa của nó. Còn chuyện gọi tên thần, đi sáu mươi bước, người xưa làm để giữ tâm cho định trước khi đi. Ta học để hiểu người xưa, không học để mê."

Những ngói đầu đao bằng gốm xám thời Hán bày trong bảo tàng
Ngói đầu đao bằng gốm thời Hán. Trên ngói đời Hán thường in bốn linh vật Thanh long, Bạch hổ, Chu tước, Huyền vũ; Phù Ứng Kinh mượn chính các linh vật ấy để đặt tên cho bốn cách hung của Ất, Tân, Đinh, Quý. Ảnh: Windmemories, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Bốn cách hung: Long đào, Hổ cuồng, Tước nhập giang, Xà yểu kiểu – 青龍逃走 · 白虎猖狂 · 朱雀入江 · 騰蛇夭矯

青龍逃走:璋曰:六乙加六辛是也,此時百事凶。白虎猖狂:璋曰:六辛加六乙是也,此時百事凶。朱雀入江:璋曰:六丁加六癸是也,此時忌為百事。騰蛇夭矯:璋曰:六癸加六丁是也,此時百事不利。

Dịch: Thanh long đào tẩu. Chương nói: sáu Ất đặt lên sáu Tân là cách này; giờ ấy trăm việc hung. Bạch hổ xương cuồng. Chương nói: sáu Tân đặt lên sáu Ất là cách này; giờ ấy trăm việc hung. Chu tước nhập giang. Chương nói: sáu Đinh đặt lên sáu Quý là cách này; giờ ấy kiêng làm trăm việc. Đằng xà yểu kiểu. Chương nói: sáu Quý đặt lên sáu Đinh là cách này; giờ ấy trăm việc bất lợi.

Bức Chu tước vẽ trên vách mộ cổ thời Cao Câu Ly
Chu tước, chim đỏ phương nam, vẽ trên vách mộ cổ thời Cao Câu Ly (khoảng thế kỷ 6–7), bản in trong bộ ảnh tư liệu đầu thế kỷ 20. Đinh đặt lên Quý gọi là Chu tước nhập giang, chim đỏ rơi xuống sông. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Giảng: Bốn mục ngắn này đều do Vương Chương giải, người đã giảng Cửu thiên, Cửu địa ở bài 6 và tam kỳ nhập mộ ở bài 8. Cả bốn đều theo một khuôn: một can trên bàn trời đặt lên một can trên bàn đất, và mỗi cặp can đi thành hai chiều ngược nhau. Ất với Tân là một cặp, Đinh với Quý là một cặp.

Tên của cách lấy từ bốn linh vật trấn bốn phương. Ất là âm Mộc phương đông, nên là Thanh long, rồng xanh. Tân là âm Kim phương tây, nên là Bạch hổ, hổ trắng. Đinh là âm Hoả phương nam, nên là Chu tước, chim đỏ. Quý là âm Thuỷ phương bắc; ở đây sách gọi là Đằng xà, rắn bay, thay vì Huyền vũ như cách gọi thường gặp. Bốn can này đều là can âm, và mỗi cặp đều là hai hành khắc nhau: Kim khắc Mộc, Thuỷ khắc Hoả.

Đọc tên cách theo lý sinh khắc thì nghĩa tự hiện. Ất đặt lên Tân: Mộc ở trên, Kim ở dưới, rồng đứng trên đầu hổ, gặp chỗ khắc mình nên phải bỏ chạy: Thanh long đào tẩu. Tân đặt lên Ất: Kim từ trên đè xuống Mộc, hổ trắng vồ rồng, hung hăng không kiềm được: Bạch hổ xương cuồng. Đinh đặt lên Quý: lửa nhỏ rơi xuống nước, chim đỏ sa xuống sông: Chu tước nhập giang. Quý đặt lên Đinh: nước đè lên lửa, con rắn uốn mình vặn vẹo mà không thoát: Đằng xà yểu kiểu.

Hổ trắng đứng trên tảng đá
Hổ trắng, hình ảnh của Bạch hổ phương tây. Tân thuộc Kim phương tây, Tân đặt lên Ất gọi là Bạch hổ xương cuồng, hổ trắng nổi điên. Ảnh: Clément Bardot, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Có một điểm đáng chú ý: Ất và Đinh là hai trong ba kỳ (nhật kỳ và tinh kỳ). Ở bài 6 và bài 8, kỳ là ánh sáng, là chỗ để đi. Nhưng khi Ất gặp Tân, Đinh gặp Quý, ánh sáng ấy bị khắc chế, nên cách thành hung bất kể chiều nào. Đây là một mặt của nguyên tắc mà Kỳ Môn đời sau gọi là "tam kỳ thụ chế": kỳ gặp can khắc mình thì mất linh. Độn Giáp Diễn Nghĩa đời Minh gọi hai cách cuối là "Chu tước đầu giang" và "Đằng xà yêu kiểu", chữ hơi khác nhưng nghĩa không đổi.

Bốn ô so sánh bốn cách hung Thanh long đào tẩu, Bạch hổ xương cuồng, Chu tước nhập giang, Đằng xà yểu kiểu
Theo Phù Ứng Kinh: Ất đặt lên Tân là Thanh long đào tẩu, Tân đặt lên Ất là Bạch hổ xương cuồng, Đinh đặt lên Quý là Chu tước nhập giang, Quý đặt lên Đinh là Đằng xà yểu kiểu; cả bốn đều hung. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Thời bột: Bính đặt lên năm trụ – 時勃

時勃:湯曰:六丙所加皆名為勃。勃者亂也,謂天上六丙臨年月日時之干、直符,類同六庚所加之義。凡舉百事用兵遇勃,主綱紀紊亂,凶。

Dịch: Thời bột. Thang nói: chỗ nào sáu Bính đặt lên đều gọi là bột. Bột là loạn, tức là Bính trên bàn trời lâm vào can của năm, tháng, ngày, giờ, và Trực phù; giống nghĩa với chỗ sáu Canh đặt lên. Phàm khởi trăm việc, dùng binh mà gặp bột thì chủ giềng mối rối loạn, hung.

Giảng: Ở bài 9, Canh đặt lên can năm, tháng, ngày, giờ thành bốn "can cách", đặt lên Trực phù thành "Thiên Ất phục cung". Mục này nói Bính cũng vậy: đặt lên đúng những chỗ ấy thì thành "bột". Chữ 勃 vốn có nghĩa là bột phát, dấy lên đột ngột; sách giải là "loạn". Canh là binh khí nên đặt lên đâu thì cắt đứt chỗ ấy; Bính là lửa, là Huỳnh Hoặc, nên đặt lên đâu thì làm rối tung chỗ ấy, như lửa cháy lan làm mất trật tự. Hai thứ cùng hung, nhưng hung theo hai kiểu khác nhau: một bên là đứt, một bên là loạn.

Người đọc cần để ý một chỗ dễ lẫn. Ở bài 9, Trực phù đặt lên Bính là Thanh long hồi thủ, rất cát; Bính đặt lên chỗ Giáp ẩn là Phi điểu điệt huyệt, cũng rất cát. Ở đây, Bính đặt lên Trực phù lại là bột, hung. Phù Ứng Kinh chép các mục này từ những nguồn khác nhau (Hồng, Chương, Thang) và không tự đối chiếu với nhau. Kỳ Môn đời sau thường hiểu "bột" chủ yếu là Bính đặt lên can năm, tháng, ngày, giờ, và giữ Phi điểu điệt huyệt là cách cát. Kho Sách Quý giữ nguyên lời sách, chỉ ghi lại chỗ cần lưu ý.

Hai bảng đặt cạnh nhau so sánh Canh đặt lên (các can cách) và Bính đặt lên (thời bột)
Phù Ứng Kinh: Bính trên bàn trời đặt lên can năm, tháng, ngày, giờ hay Trực phù đều gọi là bột, nghĩa là loạn; cùng nghĩa với Canh đặt lên, làm việc gặp bột thì hung. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Ngũ dương lợi khách, ngũ âm lợi chủ – 五陽所利 · 五陰所利

遁甲五陽所利:經曰:五陽所利,以為客,當為客之時則先舉兵,高旗鳴鼓,耀武揚兵以決勝。謂時得甲乙丙丁戊五干,善神治事,可以出軍征伐,遠行求利,建國邑,臨武事,入官,移徙,嫁娶,舉造百事皆大吉。此時逃亡者不可得。故經曰:直使之行,一時一易,行陽利以為客,故曰得陽者飛而不止。陽五干在子午之東,部生氣,故為客利先舉。假令甲己之日夜半生甲子,自子時至辰時得甲乙丙丁戊,是五陽,將利為客先舉,不拘陰陽二遁,如此例也。

遁甲五陰所利:經曰:五陰時利以為主,當為主之時即後舉兵,低旗啣枚,待敵而後動以決勝。謂時下己庚辛壬癸五干,惡神治事,不可拜官、移徙、婚姻、出行、興造舉百事。逃亡者不可得。宜畫策密謀,集武,脩禱祀祈福。經云:直使之行,一時一易,行陰利以為主,故曰得陰者伏而不起。陰五干在子午之西,部殺氣也,故利後動。假令甲己之日,甲子自巳至酉時,起己庚辛壬癸,是五陰時,利以為主,宜後舉,不拘陰陽二遁皆如此例。

Dịch: Độn Giáp, chỗ lợi của năm dương. Kinh nói: năm dương lợi làm khách; khi làm khách thì ra quân trước, giương cờ cao, đánh trống, phô uy dương binh để quyết thắng. Tức là giờ được năm can Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, thần lành coi việc, có thể ra quân chinh phạt, đi xa cầu lợi, dựng thành ấp, làm việc võ, nhậm quan, dời nhà, cưới gả, khởi dựng trăm việc đều đại cát. Giờ ấy kẻ trốn không bắt được. Cho nên kinh nói: Trực sử đi, mỗi giờ đổi một lần; đi theo dương thì lợi làm khách, nên nói được dương thì bay mà không dừng. Năm can dương ở phía đông đường Tý Ngọ, thuộc sinh khí, nên làm khách lợi động trước. Giả như ngày Giáp hoặc Kỷ, nửa đêm sinh Giáp Tý, từ giờ Tý đến giờ Thìn được Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, là năm dương, lợi làm khách động trước; không kể âm độn hay dương độn, đều theo lệ này.

Độn Giáp, chỗ lợi của năm âm. Kinh nói: giờ năm âm lợi làm chủ; khi làm chủ thì ra quân sau, hạ cờ, ngậm tăm, chờ địch rồi mới động để quyết thắng. Tức là giờ mang năm can Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, thần dữ coi việc, không thể bái quan, dời nhà, cưới hỏi, xuất hành, khởi dựng trăm việc. Kẻ trốn không bắt được. Nên bày mưu kín, tập hợp quân, sửa lễ cầu cúng, cầu phúc. Kinh nói: Trực sử đi, mỗi giờ đổi một lần; đi theo âm thì lợi làm chủ, nên nói được âm thì nằm mà không dậy. Năm can âm ở phía tây đường Tý Ngọ, thuộc sát khí, nên lợi động sau. Giả như ngày Giáp hoặc Kỷ, tuần Giáp Tý, từ giờ Tỵ đến giờ Dậu khởi Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, là giờ năm âm, lợi làm chủ, nên động sau; không kể âm độn hay dương độn, đều theo lệ này.

Trống đồng thời Chiến Quốc trưng bày trong bảo tàng
Trống đồng thời Chiến Quốc. Theo Phù Ứng Kinh, giờ dương lợi làm khách: giương cờ cao, đánh trống, ra quân trước; giờ âm lợi làm chủ: hạ cờ, ngậm tăm, chờ địch. Ảnh: Gary Todd, Wikimedia Commons, CC0.

Giảng: Phép này rất đơn giản mà dùng được ngay, vì không cần dựng bàn. Chỉ cần biết can của giờ. Giờ có can Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu là giờ dương; giờ có can Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý là giờ âm. Ngày Giáp hoặc Kỷ khởi giờ Tý là Giáp Tý, nên năm giờ đầu (Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn) là dương, năm giờ sau (Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu) là âm, rồi giờ Tuất, Hợi lại là Giáp Tuất, Ất Hợi, trở về dương. Ngày khác thì giờ Tý mang can khác, nên ranh giới dương âm dịch đi, nhưng quy tắc vẫn là xem can giờ.

"Khách" và "chủ" là hai chữ then chốt của binh pháp Độn Giáp. Khách là bên đi đến, bên ra tay trước; chủ là bên ở lại, bên chờ. Giờ dương thì khách thắng: nên chủ động, nên đi, nên mở. Giờ âm thì chủ thắng: nên giữ, nên chờ, nên làm việc kín. Câu "được dương thì bay mà không dừng, được âm thì nằm mà không dậy" tóm cả hai chiều trong một hình ảnh: chim bay và con vật nằm phục.

Sách giải thích vì sao năm can đầu là dương bằng phương vị: Giáp Ất ở đông, Bính Đinh ở nam, đều ở phía đông của đường nối Tý (bắc) và Ngọ (nam), nửa vòng mà khí từ âm chuyển dần sang dương, gọi là sinh khí. Canh Tân ở tây, Nhâm Quý ở bắc, nằm ở nửa phía tây, nơi khí từ dương thu dần về âm, gọi là sát khí. Mậu và Kỷ ở trung ương, được chia mỗi bên một can để đủ năm. Chú ý thêm: sách nói giờ âm và giờ dương đều "kẻ trốn không bắt được", tức là việc tìm người trốn phải xét bằng phép khác chứ không theo dương âm này.

Hai bảng đặt cạnh nhau: năm giờ dương (Giáp đến Mậu) lợi làm khách, năm giờ âm (Kỷ đến Quý) lợi làm chủ, lấy ngày Giáp Kỷ làm ví dụ
Theo Phù Ứng Kinh, ngày Giáp Kỷ từ giờ Tý đến giờ Thìn là năm giờ dương, nên ra quân trước; từ giờ Tỵ đến giờ Dậu là năm giờ âm, nên chờ địch rồi mới động. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Phép hô thần: gọi tên sao, đi vào Thái âm – 出行呼神字入太陰中

出行呼神字入太陰中:又曰:若欲出行者,所向之方呼其神之字而行六十步,五轉入太陰中。直符陽前二辰為太陰,陰後二辰為太陰中。六丁又為太陰,皆是也。呼其神名,謂呼所出門天上所得之星之名字。天蓬字子禽(坎),天芮字子成(坤),天衝字子翹(震),天輔字子卿(巽),天禽字子公(中宮),天心字子襄(乾),天柱字子申(兌,又子常),天任字子韋(艮,又子金),天英字子威(離,又子然)。假令冬至上元陽遁一局,以甲己之日平旦丙寅,此六丙在八宮,天上六甲天蓬直符加八宮。欲出東北,呼神名其字子禽,行六十步入太陰中。此時前二太陰下臨四宮東南,天上六丁臨九宮正南,左回入東南、正南,皆是入太陰中,倣此。

Dịch: Xuất hành gọi tên tự của thần rồi vào trong Thái âm. Lại nói: nếu muốn xuất hành, hướng về phương mình đi mà gọi tên tự của thần ấy, đi sáu mươi bước, rẽ vào trong Thái âm. Dương độn thì trước Trực phù hai cung là Thái âm, âm độn thì sau hai cung là Thái âm. Sáu Đinh cũng là Thái âm; đều đúng cả. Gọi tên thần, tức là gọi tên tự của ngôi sao trên bàn trời đến cửa mình ra. Thiên Bồng tự Tử Cầm (Khảm), Thiên Nhuế tự Tử Thành (Khôn), Thiên Xung tự Tử Kiều (Chấn), Thiên Phụ tự Tử Khanh (Tốn), Thiên Cầm tự Tử Công (trung cung), Thiên Tâm tự Tử Tương (Càn), Thiên Trụ tự Tử Thân (Đoài, lại có tự Tử Thường), Thiên Nhậm tự Tử Vi (Cấn, lại có tự Tử Kim), Thiên Anh tự Tử Uy (Ly, lại có tự Tử Nhiên). Giả như sau Đông chí, thượng nguyên dương độn cục 1, ngày Giáp hoặc Kỷ, lúc bình minh là giờ Bính Dần, Bính ở cung 8, Trực phù Thiên Bồng của Giáp trên bàn trời đặt lên cung 8. Muốn ra hướng đông bắc, gọi tên thần, tự là Tử Cầm, đi sáu mươi bước vào trong Thái âm. Giờ ấy Thái âm trước hai cung xuống lâm cung 4 đông nam, Đinh trên bàn trời đến cung 9 chính nam; rẽ trái vào đông nam, chính nam đều là vào trong Thái âm. Cứ theo đó mà làm.

Lối bậc thang lên núi Bảo Thạch
Lối đi lên núi. Phép hô thần trong Phù Ứng Kinh dạy người ra cửa hướng về phương có sao hay thần, gọi tên, đi sáu mươi bước rồi rẽ trái vào Thái âm. Ảnh: 阿道, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Ở bài 6, Phù Ứng Kinh đã dẫn lời Trương Lương: dương độn lấy trước Trực phù hai cung là Thái âm, âm độn lấy sau hai cung. Ở bài 8, Thái âm là chỗ dựa của nhân độn. Mục này đưa Thái âm vào thành một nghi thức: ra khỏi cửa theo phương mình cần đi, gọi đúng tên tự của sao đang đến phương ấy trên bàn trời, đi sáu mươi bước, rồi rẽ trái về phía Thái âm. Nguyên văn chép "五轉", năm lần rẽ; các mục ngay sau đều chép "左轉", rẽ trái, nên chữ "五" có lẽ là chữ "左" chép nhầm.

Chín sao đều có một tên tự bắt đầu bằng chữ "Tử", như tên tự của người: Thiên Bồng là Tử Cầm, Thiên Nhuế là Tử Thành, và cứ thế. Ba sao Thiên Trụ, Thiên Nhậm, Thiên Anh có thêm tên tự thứ hai. Gọi tên tự thay vì tên chính là cách người xưa tỏ ý kính trọng, như khi gọi một người bạn đáng nể.

Bảng chín cung ghi tên tự của chín sao Thiên Bồng, Thiên Nhuế, Thiên Xung, Thiên Phụ, Thiên Cầm, Thiên Tâm, Thiên Trụ, Thiên Nhậm, Thiên Anh
Phù Ứng Kinh dạy khi ra cửa thì gọi tên tự của sao trên bàn trời đến phương mình đi, như Thiên Bồng tự Tử Cầm, Thiên Nhuế tự Tử Thành. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Ví dụ của sách dựng lại được gần hết. Dương độn cục 1, giờ Bính Dần thuộc tuần Giáp Tý, Giáp Tý ẩn dưới Mậu ở cung 1, Thiên Bồng làm Trực phù. Can giờ Bính ở cung 8, Thiên Bồng được đặt lên cung 8 đông bắc. Người muốn đi hướng đông bắc, sao trên bàn trời ở phương ấy là Thiên Bồng, nên gọi Tử Cầm. Trước Trực phù hai cung theo vòng tám cung là 3 rồi 4, nên Thái âm ở cung 4 đông nam: khớp với sách. Riêng câu "Đinh trên bàn trời đến cung 9" thì không khớp với giờ Bính Dần: tính lại, Đinh đi từ cung 7 theo bàn sao đến cung 6. Đinh đến cung 9 là ở giờ Đinh Mão, giờ kế tiếp. Có thể người chép đã lẫn hai giờ. Chỗ đáng giữ là ý chung: từ cung 8 rẽ trái là về đông nam, chính nam, tức về phía Thái âm.

Bàn Kỳ Môn dương độn cục 1 giờ Bính Dần: Trực phù Thiên Bồng ở cung 8 đông bắc, Thái âm ở cung 4 đông nam
Ví dụ phép hô thần của Phù Ứng Kinh: ra hướng đông bắc gọi tên tự Thiên Bồng là Tử Cầm, đi sáu mươi bước, rẽ trái vào Thái âm. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Tên thần của sáu Giáp và việc dùng – 出入呼六甲神名字五行相制

經曰:若有所用百事者,皆向六甲所在之方呼其神名,行六十步,左轉入太陰中。又六丁名太陰,見貴人則喜悅,遇陣則勝。甲戌旬首神名徐何。若開決溝渠,平治道路,分決河道,得於自然開路無損,路向其方呼其神之字,左轉入太陰中,則得所願,自通道路。甲申旬首神名蓋新。若入山田獵,捉捕虎狼虫獸者,皆向其方呼其神之名而行六十步,左轉入太陰中,虫獸自然不動。甲午旬首神名靈光。安營置陣,巡狩戰鬭者,皆向其方呼其神之名而行六十步,左轉入太陰中,則必勝。甲辰旬首神名含章。若求官拜將,臨民赴任者,皆向其方呼其神之名而行,舉步左轉入太陰中,則為官不晦散。甲寅旬首神名監兵。若揚兵振武,教陣蕩寇,行軍伐不道者,皆向其方呼其神之名而行六十步,左轉入太陰中。若出行安邊,賊盜自然不起。

Dịch: Kinh nói: nếu có dùng vào trăm việc, đều hướng về phương sáu Giáp đang ở mà gọi tên thần, đi sáu mươi bước, rẽ trái vào trong Thái âm. Lại nữa, sáu Đinh gọi là Thái âm; gặp quý nhân thì được vui lòng, gặp trận thì thắng. Thần của tuần Giáp Tuất tên là Từ Hà: nếu khơi mương rạch, sửa sang đường sá, chia dòng sông, muốn mở đường tự nhiên không tổn hại, thì hướng về phương ấy gọi tên tự của thần, rẽ trái vào Thái âm, sẽ được như nguyện, đường tự thông. Thần của tuần Giáp Thân tên là Cái Tân: nếu vào núi săn bắn, bắt hổ sói, thú dữ, đều hướng về phương ấy gọi tên thần, đi sáu mươi bước, rẽ trái vào Thái âm, thú dữ tự nhiên không động. Thần của tuần Giáp Ngọ tên là Linh Quang: đóng doanh bày trận, đi tuần, đánh trận, đều hướng về phương ấy gọi tên thần, đi sáu mươi bước, rẽ trái vào Thái âm, thì tất thắng. Thần của tuần Giáp Thìn tên là Hàm Chương: nếu cầu quan, bái tướng, đến nhậm chức coi dân, đều hướng về phương ấy gọi tên thần mà đi, bước rẽ trái vào Thái âm, thì làm quan không bị lu mờ tan tác. Thần của tuần Giáp Dần tên là Giám Binh: nếu luyện binh phô võ, tập trận dẹp giặc, đem quân đánh kẻ vô đạo, đều hướng về phương ấy gọi tên thần, đi sáu mươi bước, rẽ trái vào Thái âm. Nếu xuất hành ra biên giới, giặc cướp tự nhiên không nổi lên.

Một đạo sĩ ở núi Võ Đang
Đạo sĩ ở núi Võ Đang. Các tên thần của sáu Giáp và mười can trong Phù Ứng Kinh gần với hệ thần danh của Đạo giáo, nơi người ta tin gọi đúng tên thì thần sẽ ứng. Ảnh: Baci, Wikimedia Commons, Public domain.

Giảng: Phép thứ hai này thay sao bằng thần của tuần Giáp. Mỗi Giáp đầu tuần ẩn dưới một nghi (Giáp Tý dưới Mậu, Giáp Tuất dưới Kỷ, Giáp Thân dưới Canh, Giáp Ngọ dưới Tân, Giáp Thìn dưới Nhâm, Giáp Dần dưới Quý), và mỗi Giáp có một tên thần. "Phương sáu Giáp đang ở" là phương của nghi ấy trên bàn. Người cần làm việc gì thì chọn đúng tuần Giáp ứng với việc ấy, tìm phương của nó, gọi tên thần, rồi làm nghi thức sáu mươi bước, rẽ trái.

Điều thú vị là mỗi tên thần đều mang nghĩa hợp với việc nó coi. Giám Binh nghĩa là "giám sát binh", coi việc dẹp giặc. Hàm Chương nghĩa là "ngậm vẻ đẹp", lấy từ câu hào trong quẻ Khôn của Kinh Dịch nói về người bề tôi giữ đức mà làm việc vua, nên coi việc làm quan. Linh Quang là ánh sáng thiêng, coi việc bày trận. Bản chép chỉ còn năm tuần, thiếu tên thần của Giáp Tý; Kho Sách Quý không tự điền thêm.

Câu "sáu Đinh gọi là Thái âm, gặp quý nhân thì được vui lòng, gặp trận thì thắng" nối với mục trước: Thái âm có hai cách xác định, một là theo vị trí so với Trực phù, hai là chỗ Đinh đang đến. Đinh là Ngọc nữ, tinh kỳ; đi vào chỗ Đinh là đi vào chỗ được che chở.

Bảng tên thần năm tuần Giáp: Giáp Tuất Từ Hà, Giáp Thân Cái Tân, Giáp Ngọ Linh Quang, Giáp Thìn Hàm Chương, Giáp Dần Giám Binh
Phù Ứng Kinh ghi mỗi tuần Giáp có một tên thần và một loại việc: khơi mương, săn bắn, bày trận, nhậm chức, dẹp giặc. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Ngũ hành tương chế: viết chữ lên lòng bàn tay – 六甲內管五行

又曰:六甲內管五行而動應無方,其五行而合勝,有相生相克。左手象天,右手法地,體好靜,故書五行相制運化之道,無不兼該。若見貴人求官、二千石及令長者,則於左手書天字;若商賈興販,和結交友,嫁娶立契,則書和字;若入山捕收獵,則書獅子字;若部工居眾,則書強字;若過河治水,則書土字或戊字,波浪騰聲,舟檝而溺猶忌八風、觸水龍、招搖、咸池之日。若遊山入道,則書龍字,其蛇虫不動。此是五行相制勝負之道。

Dịch: Lại nói: sáu Giáp bên trong quản năm hành, động ứng không có phương nhất định; năm hành ấy hợp nhau mà thắng nhau, có tương sinh, tương khắc. Tay trái tượng trời, tay phải theo đất, thể ưa tĩnh, nên viết lên đó đạo tương chế vận hoá của năm hành, không gì không gồm đủ. Nếu gặp quý nhân cầu quan, gặp quan hai nghìn thạch hay quan lệnh, quan trưởng, thì viết chữ Thiên 天 lên tay trái. Nếu buôn bán, kết giao bạn bè, cưới gả, lập khế ước, thì viết chữ Hoà 和. Nếu vào núi săn bắt, thì viết chữ Sư tử 獅子. Nếu làm công trình, ở giữa đám đông, thì viết chữ Cường 強. Nếu qua sông, trị thuỷ, thì viết chữ Thổ 土 hoặc chữ Mậu 戊; sóng lớn gầm vang, thuyền bè có thể chìm, nên vẫn phải kiêng các ngày Bát phong, Xúc thuỷ long, Chiêu dao, Hàm trì. Nếu đi núi, vào đạo quán, thì viết chữ Long 龍, rắn rết không động. Đó là đạo năm hành chế nhau, phân thắng bại.

Cây bút lông viết thư pháp gác trên giá
Bút lông viết thư pháp. Phù Ứng Kinh dạy viết một chữ lên lòng bàn tay trái tuỳ việc: Thiên khi gặp quý nhân, Hoà khi buôn bán, Long khi đi núi. Ảnh: epSos .de, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Giảng: Phép viết chữ lên tay lấy nguyên lý "chế": dùng một thứ mạnh hơn để trấn thứ mình sợ. Qua sông sợ nước thì viết Thổ hoặc Mậu (dương Thổ), vì Thổ khắc Thuỷ. Vào núi sợ thú dữ thì viết Sư tử, chúa của các loài thú. Đi núi sợ rắn thì viết Long, rồng là chúa của loài có vảy. Gặp quý nhân thì viết Thiên, trời ở trên mọi người. Buôn bán, cưới hỏi cần hoà thuận thì viết Hoà. Mỗi chữ là một tên gọi của sức mạnh tương ứng.

Câu đáng chú ý nhất là ở phần qua sông: dù đã viết chữ Thổ, sách vẫn dặn "thuyền bè có thể chìm, nên vẫn phải kiêng" bốn loại ngày xấu cho việc đi nước. Nghĩa là chính người soạn sách cũng không coi phép viết chữ là đủ; việc chọn ngày vẫn là chính. Bát phong, Xúc thuỷ long, Chiêu dao, Hàm trì là tên những ngày kỵ trong lịch pháp thời ấy, sách không giải thích thêm ở đây.

Sáu ô ghi chữ viết lên tay trái theo từng việc: Thiên, Hoà, Sư tử, Cường, Thổ hoặc Mậu, Long
Phù Ứng Kinh: gặp quý nhân viết chữ Thiên, buôn bán cưới hỏi viết chữ Hoà, vào núi săn viết Sư tử, qua sông viết Thổ hay Mậu, đi núi viết Long. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Tên thần của mười can – 十干神名

出入呼其時下十二辰神:經曰:凡出行呼十二干神名:甲為天福,其神王文卿;乙為天德,其神龍文卿;丙為天威,其神唐仲卿;丁為天玉女,其神季田往;戊為天武,其神司馬羊;己為明堂,其神紀遊卿;庚為天刑,其神鄒元陽;辛為天庭,其神高子張;壬為天牢,其神王祿卿;癸為天獄,其神受子光。

Dịch: Ra vào thì gọi thần của giờ ấy. Kinh nói: phàm xuất hành thì gọi tên thần của các can: Giáp là Thiên Phúc, thần tên Vương Văn Khanh; Ất là Thiên Đức, thần tên Long Văn Khanh; Bính là Thiên Uy, thần tên Đường Trọng Khanh; Đinh là Thiên Ngọc nữ, thần tên Quý Điền Vãng; Mậu là Thiên Vũ, thần tên Tư Mã Dương; Kỷ là Minh Đường, thần tên Kỷ Du Khanh; Canh là Thiên Hình, thần tên Trâu Nguyên Dương; Tân là Thiên Đình, thần tên Cao Tử Trương; Nhâm là Thiên Lao, thần tên Vương Lộc Khanh; Quý là Thiên Ngục, thần tên Thụ Tử Quang.

Giảng: Tiêu đề chép "mười hai thần" và câu đầu chép "mười hai can", nhưng danh sách chỉ có mười can; có lẽ người chép lẫn với mười hai chi. Tên sao của mười can cho thấy rõ cách người xưa nhìn từng can: Giáp là Thiên Phúc (phúc của trời), Ất là Thiên Đức, Bính là Thiên Uy, Đinh là Thiên Ngọc nữ, đều là những tên tốt, khớp với Giáp là Trực phù và Ất, Bính, Đinh là ba kỳ. Còn Canh là Thiên Hình (hình phạt), Nhâm là Thiên Lao (nhà tù), Quý là Thiên Ngục (ngục tối), đều là những tên dữ, khớp với Canh là sao binh đao ở bài 9 và Quý là "dưới chín tầng đất" ở bài 6. Kỷ là Minh Đường, sảnh sáng, chỗ vua ngự; Mậu là Thiên Vũ, sức mạnh võ bị của trời. Chữ của Nhâm trong bản chép có nét gần với "宰" (Thiên Tể), nhưng theo các sách khác và theo hệ tên dữ của Canh, Quý, Kho Sách Quý đọc là "牢".

Bảng mười can với tên sao và tên thần: Giáp Thiên Phúc, Ất Thiên Đức, Bính Thiên Uy, Đinh Thiên Ngọc nữ, Mậu Thiên Vũ, Kỷ Minh Đường, Canh Thiên Hình, Tân Thiên Đình, Nhâm Thiên Lao, Quý Thiên Ngục
Phù Ứng Kinh ghi mỗi can một tên sao và một tên thần để gọi khi xuất hành, như Giáp là Thiên Phúc, thần tên Vương Văn Khanh. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa rút từ bài này ba điều dùng được cho việc nhà cửa, xuất hành.

Thứ nhất, ngũ dương ngũ âm là phép chọn giờ nhanh nhất. Không cần dựng bàn, chỉ cần biết can giờ. Việc cần chủ động, cần mở ra, như khai trương, ra cửa đi xa, đến gặp đối tác, nhập trạch, thì Liên Hoa ưu tiên giờ dương (can giờ Giáp đến Mậu). Việc cần giữ, cần kín, như bàn kế hoạch, ký giấy tờ để phòng thủ quyền lợi, cúng bái, thì chọn giờ âm (can giờ Kỷ đến Quý). Phép này dùng làm lớp lọc đầu tiên; sau đó mới dựng bàn Kỳ Môn để xét cửa, sao, kỳ.

Cổng một ngôi nhà trong ngõ hẻm cổ Bắc Kinh
Cổng nhà trong ngõ cổ Bắc Kinh. Liên Hoa dùng ngũ dương ngũ âm để chọn giờ ra cửa: việc cần chủ động thì đi giờ dương, việc cần giữ thì làm giờ âm. Ảnh: Snowyowls, Wikimedia Commons, CC BY-SA 1.0.

Thứ hai, tránh bốn cách linh vật ở phương cửa chính. Khi chọn giờ cho việc lớn ở một ngôi nhà, Liên Hoa xem phương cửa chính trên bàn: nếu ở đó Ất đè Tân, Tân đè Ất, Đinh đè Quý hay Quý đè Đinh, thì dù cửa và sao đẹp, cũng đổi giờ. Đặc biệt khi Ất hoặc Đinh là kỳ đang đến phương ấy mà bị khắc, cái lợi của kỳ coi như mất.

Thứ ba, phép hô thần và viết chữ: hiểu ý, không làm theo hình thức. Các tên thần, tên sao trong bài là di sản văn hoá của Độn Giáp đời Tống, Liên Hoa giữ nguyên để người học thấy đủ diện mạo của sách. Phần có ích cho người hiện nay là cái ý đằng sau: trước khi đi, xác định rõ phương, rõ việc, bước ra có chủ đích, và chọn ngày giờ cẩn thận. Chính sách cũng dặn: viết chữ Thổ rồi vẫn phải kiêng ngày xấu khi qua sông. Liên Hoa không khuyên dựa vào nghi thức để thay cho việc chọn giờ, chọn phương đúng.

Tóm lại – 總結: Ất trên Tân là Thanh long đào tẩu, Tân trên Ất là Bạch hổ xương cuồng, Đinh trên Quý là Chu tước nhập giang, Quý trên Đinh là Đằng xà yểu kiểu; cả bốn đều hung. Bính đặt lên can năm, tháng, ngày, giờ hay Trực phù là thời bột, chủ rối loạn. Giờ can Giáp đến Mậu là ngũ dương, lợi khách, động trước; giờ can Kỷ đến Quý là ngũ âm, lợi chủ, động sau. Khi xuất hành, gọi tên tự của sao ở phương mình đi hoặc tên thần của tuần Giáp ứng với việc, đi sáu mươi bước, rẽ trái vào Thái âm; mười can cũng có tên sao, tên thần riêng. Ví dụ hô thần dựng lại khớp phần Trực phù và Thái âm; câu Đinh đến cung 9 không khớp giờ Bính Dần.

Bài sau: Độn Giáp Phù Ứng Kinh (11) – Chi tam tị ngũ, thiên võng tứ trương, cô hư và các phép bói trong quân 之三避五 · 天網四張 · 孤虛法.

Nguồn: Cảnh Hựu Độn Giáp Phù Ứng Kinh (景祐遁甲符應經), bản chép trong Uyển Ủy Biệt Tàng, quyển trung: các mục Thanh long đào tẩu, Bạch hổ xương cuồng, Chu tước nhập giang, Đằng xà yểu kiểu, Thời bột, Độn Giáp ngũ dương sở lợi, Độn Giáp ngũ âm sở lợi, Xuất hành hô thần tự nhập Thái âm trung, Xuất nhập hô lục giáp thần danh tự ngũ hành tương chế, Xuất nhập hô kỳ thời hạ thập nhị thần thần. Hiệu đính: "五轉" có lẽ là "左轉"; câu Đinh đến cung 9 trong ví dụ hô thần không khớp giờ Bính Dần; bản chép thiếu tên thần tuần Giáp Tý. Phần đối chiếu với Kỳ Môn đời sau và với Kinh Dịch là giảng thêm của Kho Sách Quý.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • Trạch Cát Liên Hoa: chọn ngày giờ theo tiết khí và can chi, lọc nhanh giờ dương, giờ âm theo can giờ trước khi xét kỹ.
  • Độn Pháp Liên Hoa: app lập quẻ Mai Hoa và Liên Hoa Độn Pháp, tập nhìn quan hệ sinh khắc giữa can trên và can dưới.
  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến, định phương cửa chính và phương xuất hành của ngôi nhà.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Biết giờ nào dương, giờ nào âm thì một buổi là thuộc; biết đặt giờ ấy vào đúng việc, đúng phương cửa của một ngôi nhà, và biết khi nào nghi thức chỉ là nghi thức, mới là phần cần thầy dẫn. Mời bạn theo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Thanh long đào tẩu và Bạch hổ xương cuồng là gì? – 青龍逃走 · 白虎猖狂

Theo Phù Ứng Kinh, Ất trên bàn trời đặt lên Tân bàn đất là Thanh long đào tẩu; Tân đặt lên Ất là Bạch hổ xương cuồng. Giờ gặp hai cách này trăm việc đều hung.

Chu tước nhập giang và Đằng xà yểu kiểu là gì? – 朱雀入江 · 騰蛇夭矯

Đinh đặt lên Quý là Chu tước nhập giang, chim đỏ rơi xuống sông, kiêng làm mọi việc. Quý đặt lên Đinh là Đằng xà yểu kiểu, rắn bay uốn mình, trăm việc bất lợi.

Thời bột là gì? – 時勃

Bính trên bàn trời đặt lên can năm, tháng, ngày, giờ hoặc Trực phù gọi là bột, nghĩa là loạn. Sách nói cùng nghĩa với Canh đặt lên; làm việc, dùng binh gặp bột thì giềng mối rối loạn, hung.

Ngũ dương, ngũ âm trong Độn Giáp là gì? – 五陽 · 五陰

Giờ có can Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu là năm giờ dương, lợi làm khách, nên động trước; giờ có can Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý là năm giờ âm, lợi làm chủ, nên động sau. Âm độn hay dương độn đều theo lệ này.

Phép hô thần nhập Thái âm làm thế nào? – 呼神入太陰

Hướng về phương mình đi, gọi tên tự của sao trên bàn trời ở phương ấy (như Thiên Bồng là Tử Cầm), đi sáu mươi bước rồi rẽ trái vào Thái âm. Dương độn Thái âm ở trước Trực phù hai cung, âm độn ở sau hai cung.

Từ khoá: thanh long đào tẩu · bạch hổ xương cuồng · chu tước nhập giang · đằng xà yểu kiểu · ngũ dương ngũ âm · hô thần nhập thái âm · độn giáp phù ứng kinh · 青龍逃走 · 白虎猖狂 · 朱雀入江

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…