💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Độn Giáp Phù Ứng Kinh (11): Chi tam tị ngũ, Thiên võng tứ trương, cô hư và các phép bói trong quân

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Độn Giáp Phù Ứng Kinh (11): Chi tam tị ngũ, Thiên võng tứ trương, cô hư và các phép bói trong quân

Độn Giáp Phù Ứng Kinh
遁甲符應經 (景祐遁甲符應經 · 卷中 · 之三避五 · 六丁陰神名 · 威德之時 · 三奇遊六儀 · 天輔之時 · 天網四張 · 四時所利 · 亭亭白姦 · 孤虛法 · 卜賊多少 · 推迷路法 · 出軍疫癘禳法 · 田螺卜勝負)
Tác giả: Dương Duy Đức 楊維德 (Thái tử tẩy mã kiêm Tư thiên đài Xuân quan chính, quyền đồng giám phán) cùng Vương Dụng Lập 王用立, Lý Tự Chính 李自正, Hà Trạm 何湛 phụng chiếu Tống Nhân Tông soạn tập tại Tư Thiện đường, niên hiệu Cảnh Hựu (1034–1038)
Bản gốc: Cảnh Hựu Độn Giáp Phù Ứng Kinh, ba quyển thượng, trung, hạ, có bài Ngự chế tự của Tống Nhân Tông; bản chép trong Uyển Ủy Biệt Tàng 宛委別藏.

Bài này dịch trọn phần cuối của quyển trung. Nếu các bài trước là phép tính bàn Kỳ Môn, thì phần này giống một cuốn sổ tay của người cầm quân: giờ nào nên đi, giờ nào nên tránh, giờ nào có tội cũng được tha, đóng quân chỗ cao hay chỗ thấp, quay lưng về phương nào mà đánh, đoán giặc nhiều hay ít, gặp ngã ba thì rẽ đường nào. Cuối cùng là hai phép rất lạ: trừ dịch bệnh trong quân và bói thắng bại bằng hai con ốc ruộng. Nhiều mục ở đây không dùng bàn Kỳ Môn mà dùng phép "tướng tháng đặt lên giờ" của Lục Nhâm, cho thấy Độn Giáp đời Tống còn đan xen với các môn thuật số khác.

Trả lời nhanh: Theo Phù Ứng Kinh, "chi tam tị ngũ" là đến chỗ ba, tránh chỗ năm: ba là sinh khí, năm là hại khí; ngày Giáp Kỷ giờ Bính Dần được ba là cát, giờ Mậu Thìn được năm là hung. Giờ Ngọc nữ thủ môn (tam kỳ dạo trên sáu nghi) là Canh Ngọ, Kỷ Mão, Mậu Tý, Đinh Dậu, Bính Ngọ, Ất Mão trong sáu tuần, lợi yến tiệc. Giờ Thiên phụ là ngày Giáp Kỷ giờ Kỷ Tỵ, Ất Canh giờ Giáp Thân, Bính Tân giờ Giáp Ngọ, Đinh Nhâm giờ Giáp Thìn, Mậu Quý giờ Giáp Dần; có tội cũng được tha. Giờ có can Quý là Thiên võng tứ trương, muôn vật bị thương. Phép cô hư dạy quay lưng về hai chi tuần thiếu (cô) mà đánh vào hai chi đối xung (hư).

Thầy Vũ Giới giảng: "Người xưa cầm quân không có bản đồ vệ tinh, không có điện thoại. Họ cần một bộ quy tắc gọn để quyết định ngay giữa đồng: đi hay đứng, đánh hay giữ. Những phép trong bài này là bộ quy tắc ấy. Ta đọc để hiểu cái lý của thời và phương, rồi đem cái lý ấy vào việc chọn giờ, chọn hướng cho ngôi nhà."

Hố tượng binh mã bằng gốm trong lăng Tần Thuỷ Hoàng
Đội quân tượng gốm trong lăng Tần Thuỷ Hoàng. Nửa sau quyển trung Phù Ứng Kinh là sổ tay của người cầm quân: chọn giờ ra trận, chọn chỗ đóng quân, đoán số giặc, tìm đường khi lạc. Ảnh: Ideophagous, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Chi tam tị ngũ và tên âm thần sáu Đinh – 之三避五 · 六丁陰神名

之三避五:經曰:天道不遠,三五復返,之三避五,恢然獨處。三為生氣,故之三也;五為害氣,故避五也。三為威,五為武,盛於三,衰於五,足馬雙輪無有反顧。假令冬至上元陽一局,甲己之日丙寅時,宮得三,此時為生氣,則為百事吉,故曰之三。至戊辰時,宮得五,為害氣,故曰避五,百事凶。

六丁陰神名:丁丑神梁邱叔,丁未神王屈奇,丁巳神許咸池,丁酉神費陽多,丁亥神陵成陸,丁卯神孔林族。

Dịch: Đến ba, tránh năm. Kinh nói: đạo trời không xa, ba và năm xoay vòng trở lại; đến chỗ ba, tránh chỗ năm, thì thong dong đứng một mình. Ba là sinh khí, nên đến chỗ ba; năm là hại khí, nên tránh chỗ năm. Ba là uy, năm là võ; thịnh ở ba, suy ở năm; như ngựa chạy, xe hai bánh, không ngoảnh lại. Giả như sau Đông chí, thượng nguyên dương độn cục 1, ngày Giáp hoặc Kỷ, giờ Bính Dần, cung được số ba, giờ ấy là sinh khí, trăm việc cát, nên gọi là đến ba. Đến giờ Mậu Thìn, cung được số năm, là hại khí, nên gọi là tránh năm, trăm việc hung.

Tên âm thần của sáu Đinh: Đinh Sửu thần tên Lương Khâu Thúc, Đinh Mùi thần tên Vương Khuất Kỳ, Đinh Tỵ thần tên Hứa Hàm Trì, Đinh Dậu thần tên Phí Dương Đa, Đinh Hợi thần tên Lăng Thành Lục, Đinh Mão thần tên Khổng Lâm Tộc.

Giảng: "Chi tam tị ngũ" là một câu rất cổ của binh gia, các sách Độn Giáp đời sau đều chép lại và giải theo nhiều cách. Phù Ứng Kinh giải theo cách đơn giản nhất, qua ví dụ: ngày Giáp, Kỷ khởi giờ Tý là Giáp Tý; đếm giờ Giáp Tý là một, Ất Sửu là hai, Bính Dần là ba, Đinh Mão là bốn, Mậu Thìn là năm. Giờ thứ ba Bính Dần "được ba", là sinh khí, là uy, khí đang lên, nên trăm việc cát. Giờ thứ năm Mậu Thìn "được năm", là hại khí, là võ, khí đã qua đỉnh, nên trăm việc hung.

Câu "ngựa chạy, xe hai bánh, không ngoảnh lại" tả cái thế của khí: khí thịnh ở ba thì như ngựa kéo xe lao đi, cứ thế mà tiến; đến năm thì đà đã hết. Chú ý giờ Bính Dần trong ví dụ cũng chính là giờ Thanh long hồi thủ của bài 9 (Trực phù đặt lên Bính), nên hai phép ở đây gặp nhau và cùng nói giờ này tốt. Các sách đời sau còn giải "ba" và "năm" theo số cung, theo phương hướng của cửa, Kho Sách Quý chỉ dịch theo cách mà chính Phù Ứng Kinh đưa ra.

Mười hai giờ ngày Giáp Kỷ, giờ thứ ba Bính Dần là sinh khí, giờ thứ năm Mậu Thìn là hại khí; hai bảng so sánh chi tam và tị ngũ
Theo Phù Ứng Kinh: ba là sinh khí, là uy, nên đến; năm là hại khí, là võ, nên tránh. Ngày Giáp Kỷ, giờ Bính Dần trăm việc cát, giờ Mậu Thìn trăm việc hung. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Ngay sau đó, sách chép tên âm thần của sáu giờ Đinh. Ở bài 10, Đinh được gọi là Thái âm, là Ngọc nữ; khi xuất hành vào giờ Đinh thì gọi đúng tên âm thần của giờ ấy. Sáu tên này viết như tên người, có họ, có tên: Lương Khâu Thúc, Vương Khuất Kỳ, Hứa Hàm Trì. Đây là lớp nghi lễ của Độn Giáp, Kho Sách Quý dịch đủ để giữ diện mạo của sách.

Sáu ô ghi tên âm thần của sáu giờ Đinh: Đinh Mão, Đinh Sửu, Đinh Hợi, Đinh Dậu, Đinh Mùi, Đinh Tỵ
Phù Ứng Kinh ghi tên âm thần của sáu Đinh, như Đinh Sửu thần tên Lương Khâu Thúc, Đinh Mùi thần tên Vương Khuất Kỳ. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giờ Uy đức – 威德之時

威德之時:葛雅川曰:六丙為威,六甲為德,利以為客,發號施令,入其國,犬不吠,馬不嘶,回車止輪,所動萬里,敢有舉兵來向者,皆還自滅,賊必亡矣。天兵未動,敵人自恐;天兵未行,敵人自驚。將兵征討,客不勝,不利為主,唯宜固守以待天時也。

Dịch: Giờ Uy đức. Cát Nhã Xuyên nói: sáu Bính là uy, sáu Giáp là đức; lợi làm khách, ban hiệu lệnh, vào nước người thì chó không sủa, ngựa không hí, xe quay về, bánh dừng lại, động đến muôn dặm; kẻ nào dám đem quân đến hướng mình đều tự quay về mà diệt, giặc tất phải mất. Quân trời chưa động mà địch đã tự sợ; quân trời chưa đi mà địch đã tự kinh. Đem quân chinh phạt mà khách không thắng, không lợi làm chủ, thì chỉ nên giữ chắc để chờ thời trời.

Tường thành cổ Tây An nhìn từ xa
Tường thành Tây An. Giờ Uy đức theo Phù Ứng Kinh là giờ ra lệnh vào nước người mà chó không sủa, ngựa không hí; kẻ đem quân đến đánh đều tự tan. Ảnh: Vberger, Wikimedia Commons, Public domain.

Giảng: Cát Nhã Xuyên là hiệu của Cát Hồng, người được dẫn nhiều lần trong sách. Bính là uy, vì Bính là lửa, là ánh mặt trời, là cái làm người ta nể sợ. Giáp là đức, vì Giáp đứng đầu mười can, là Trực phù, là cái được người ta theo về. Uy với đức gặp nhau thì người cầm quân không cần đánh mà địch đã tự lui. Sách không nói rõ giờ Uy đức tính thế nào; theo các bài trước, chỗ Giáp và Bính gặp nhau là Thanh long hồi thủ (Giáp đặt lên Bính) và Phi điểu điệt huyệt (Bính đặt lên Giáp), nên có thể hiểu giờ Uy đức là các giờ ấy.

Câu cuối "khách không thắng, không lợi làm chủ, chỉ nên giữ chắc chờ thời" đọc trong mạch văn có vẻ nói về trường hợp ngược lại: khi không được uy đức thì đừng ra đánh, hãy giữ thành. Câu chữ ở đây ngắn và khó, Kho Sách Quý dịch sát chữ và ghi lại cách hiểu này để người đọc cân nhắc.

Tam kỳ du lục nghi: giờ Ngọc nữ thủ môn – 三奇遊六儀

三奇遊六儀:經曰:三奇遊六儀,利以宮庭宴會喜樂之事。六儀者,六甲也;三奇者,乙丙丁也;謂乙丙丁遊於六儀之上。甲子旬有庚午,甲戌旬有己卯,甲申旬有戊子,甲午旬有丁酉,甲辰旬有丙午,甲寅旬有乙卯。此為玉女守門之時,有罪無疑,故利宴樂也。假令甲己之日庚午,是玉女守門之時也。

Dịch: Tam kỳ dạo trên sáu nghi. Kinh nói: tam kỳ dạo trên sáu nghi, lợi cho việc yến tiệc, hội họp vui vẻ trong cung đình. Sáu nghi là sáu Giáp; tam kỳ là Ất, Bính, Đinh; tức là Ất, Bính, Đinh dạo ở trên sáu nghi. Tuần Giáp Tý có giờ Canh Ngọ, tuần Giáp Tuất có Kỷ Mão, tuần Giáp Thân có Mậu Tý, tuần Giáp Ngọ có Đinh Dậu, tuần Giáp Thìn có Bính Ngọ, tuần Giáp Dần có Ất Mão. Đó là giờ Ngọc nữ thủ môn, có tội cũng không bị nghi, nên lợi cho yến tiệc vui vẻ. Giả như ngày Giáp hoặc Kỷ, giờ Canh Ngọ, là giờ Ngọc nữ thủ môn.

Một đoạn tranh Hàn Hi Tái dạ yến đồ
Một đoạn tranh Hàn Hi Tái dạ yến đồ, bản vẽ lại đời Tống theo nguyên tác của Cố Hoành Trung đời Nam Đường. Phù Ứng Kinh nói giờ Ngọc nữ thủ môn lợi cho yến tiệc, hội họp vui vẻ trong cung đình. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Giảng: Ngọc nữ là Đinh. "Ngọc nữ thủ môn" là lúc Đinh đứng giữ cửa, tức là cửa Trực sử của giờ ấy rơi đúng vào cung có Đinh. Cách tính giờ này đi theo quy luật: trong tuần Giáp Tý, giờ thứ bảy Canh Ngọ; tuần Giáp Tuất, giờ thứ sáu Kỷ Mão; tuần Giáp Thân, giờ thứ năm Mậu Tý; tuần Giáp Ngọ, giờ thứ tư Đinh Dậu; tuần Giáp Thìn, giờ thứ ba Bính Ngọ; tuần Giáp Dần, giờ thứ hai Ất Mão. Mỗi tuần lùi một giờ, vì Đinh cách nghi đầu tuần ít dần một bậc.

Ngọc nữ là thần nữ, là sự dịu dàng, kín đáo, nên giờ này hợp với yến tiệc, hội họp, việc vui trong nhà, việc cần hoà khí, chứ không phải giờ cho việc binh. Câu "có tội cũng không bị nghi" cho thấy người xưa còn dùng giờ này cho những việc cần được bỏ qua, được thông cảm. Độn Giáp Diễn Nghĩa đời Minh xếp Ngọc nữ thủ môn vào nhóm cách cát, cạnh Thanh long hồi thủ và Phi điểu điệt huyệt.

Bảng sáu giờ Ngọc nữ thủ môn theo sáu tuần Giáp: Canh Ngọ, Kỷ Mão, Mậu Tý, Đinh Dậu, Bính Ngọ, Ất Mão
Phù Ứng Kinh: tam kỳ dạo trên sáu nghi, mỗi tuần có một giờ Ngọc nữ thủ môn, lợi cho yến tiệc, hội họp vui vẻ. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giờ Thiên phụ: có tội cũng được tha – 天輔之時

天輔之時:經曰:天輔之時,有罪無疑,斧頭在前,天猶救之。甲己之日己巳時,乙庚之日甲申時,丙辛之日甲午時,丁壬之日甲辰時,戊癸之日甲寅時,是天輔時也。凡此時有罪皆自釋也。

Dịch: Giờ Thiên phụ. Kinh nói: giờ Thiên phụ có tội không bị nghi, rìu búa đã ở trước mặt mà trời vẫn còn cứu. Ngày Giáp, Kỷ giờ Kỷ Tỵ; ngày Ất, Canh giờ Giáp Thân; ngày Bính, Tân giờ Giáp Ngọ; ngày Đinh, Nhâm giờ Giáp Thìn; ngày Mậu, Quý giờ Giáp Dần; đó là giờ Thiên phụ. Phàm giờ này có tội đều tự được tha.

Giảng: "Thiên phụ" nghĩa là trời giúp. Đây là giờ dành cho người đang gặp nạn, đang bị xét tội, đang cần được cứu. Ngoại trừ ngày Giáp Kỷ (giờ Kỷ Tỵ), các ngày khác đều lấy giờ có can Giáp: ngày Ất Canh giờ Giáp Thân, ngày Bính Tân giờ Giáp Ngọ, ngày Đinh Nhâm giờ Giáp Thìn, ngày Mậu Quý giờ Giáp Dần. Giáp là Trực phù, là quý thần đứng đầu; giờ mang Giáp là giờ quý thần trực tiếp coi việc. Riêng ngày Giáp Kỷ không có giờ Giáp nào khác ngoài Giáp Tý và Giáp Tuất, nên sách lấy giờ Kỷ Tỵ, giờ thứ sáu, ở giữa ngày.

Ngày nay, Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng giờ này để "thoát tội", nhưng dùng tinh thần của nó: giờ Thiên phụ là giờ nên chọn để đi hoà giải, đi xin lỗi, nộp đơn khiếu nại, đến gặp người có quyền quyết định số phận của mình.

Bảng giờ Thiên phụ theo năm cặp ngày: Giáp Kỷ giờ Kỷ Tỵ, Ất Canh giờ Giáp Thân, Bính Tân giờ Giáp Ngọ, Đinh Nhâm giờ Giáp Thìn, Mậu Quý giờ Giáp Dần
Phù Ứng Kinh: giờ Thiên phụ có tội không bị nghi, rìu búa ở trước mặt trời vẫn cứu; phàm giờ này có tội đều tự được tha. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Thiên võng tứ trương: lưới trời giăng bốn phía – 天網四張

天網四張:經曰:天網四張,萬物盡傷,此時不可舉造百事。又神有高下,必須知之,謂時下得六癸之時也。假令天乙在一宮,即天乙所加宮也,當此之時,必須匍匐而去,以左右肩紐而前行,過十步吉。若天乙高二尺以上,可消息避天網,匍匐而去也。

Dịch: Thiên võng tứ trương. Kinh nói: lưới trời giăng bốn phía, muôn vật đều bị thương; giờ ấy không thể khởi dựng trăm việc. Lại nữa, thần có cao có thấp, phải biết; tức là khi giờ mang can Quý. Giả như Thiên Ất ở cung 1, tức là cung mà Thiên Ất đặt lên; vào lúc ấy phải bò rạp mà đi, lấy vai trái vai phải luồn tới trước, qua mười bước thì cát. Nếu Thiên Ất cao từ hai thước trở lên, thì có thể liệu chừng mà tránh lưới trời, bò mà đi.

Lưới đánh cá phơi trên bến cảng
Lưới đánh cá phơi trên bến. Thiên võng tứ trương là lưới trời giăng bốn phía vào giờ có can Quý: lưới thấp phải bò mà đi, lưới cao thì cúi người lách qua. Ảnh: そらみみ (Soramimi), Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Quý là can cuối cùng, là "dưới chín tầng đất" ở bài 6, là Thiên Ngục ở bài 10. Giờ có can Quý thì lưới trời giăng ra. Sách nói "thần có cao có thấp": lưới ấy không ở một độ cao cố định mà tuỳ cung Thiên Ất (Trực phù) đang đến. Các sách đời sau giải rõ hơn: Trực phù ở cung số mấy thì lưới cao bấy nhiêu thước; cung số nhỏ thì lưới thấp, phải bò mà qua; cung số lớn thì lưới cao, có thể cúi người lách qua. Phù Ứng Kinh chỉ cho ví dụ cung 1 (lưới thấp nhất, phải bò) và nói chung "cao từ hai thước trở lên thì liệu chừng mà tránh"; con số cụ thể ở đây có thể đã chép thiếu.

Hình ảnh bò qua lưới là nghi thức, nhưng cái lõi rất thực tế: giờ Quý là giờ khí bị bao vây, khởi việc gì cũng dễ vướng. Ai buộc phải đi thì đi thấp, đi kín, đi chậm qua mười bước đầu, đừng phô trương.

Hai bảng đặt cạnh nhau so sánh lưới trời thấp và lưới trời cao trong cách Thiên võng tứ trương
Phù Ứng Kinh: giờ có can Quý là Thiên võng tứ trương, muôn vật đều bị thương; lưới thấp phải bò rạp mà đi mười bước, lưới cao từ hai thước trở lên thì liệu chừng mà tránh. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Bốn mùa: đóng quân chỗ thấp hay chỗ cao – 四時所利

四時所利:經曰:春夏之節,殺氣潛藏,陰氣居下,陽氣在上,故戰鬭利居平野之地,居下也。秋冬殺氣在上,陽氣在下,戰鬭利居野外高處,順其殺氣也。

Dịch: Chỗ lợi của bốn mùa. Kinh nói: mùa xuân, mùa hạ, sát khí ẩn náu, âm khí ở dưới, dương khí ở trên, nên đánh trận lợi ở chỗ đồng bằng, tức là ở chỗ thấp. Mùa thu, mùa đông sát khí ở trên, dương khí ở dưới, đánh trận lợi ở chỗ cao ngoài đồng, thuận theo sát khí.

Đồi ruộng bậc thang với người đi trên lối mòn
Đồi ruộng bậc thang, chỗ cao chỗ thấp. Phù Ứng Kinh dạy mùa xuân hạ đóng quân ở đồng bằng chỗ thấp, mùa thu đông đóng ở chỗ cao, thuận theo sát khí. Ảnh: shankar s., Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Giảng: Đây là một phép theo khí của năm, không theo giờ. Xuân hạ là lúc dương khí bốc lên, nên phần trên thuộc dương, phần dưới thuộc âm; sát khí lúc ấy ẩn đi, người đứng ở chỗ thấp, chỗ bằng là ở giữa âm khí yên tĩnh. Thu đông thì ngược lại: dương khí rút xuống lòng đất, sát khí ở trên cao, người ta lên chỗ cao để "thuận theo sát khí", tức là đứng cùng phía với cái sắc bén của mùa.

Đem vào chuyện nhà cửa, đây là một cách nhìn quen thuộc của phong thuỷ: nền nhà, chỗ đặt bàn làm việc, chỗ ngồi tiếp khách nên tuỳ mùa mà điều chỉnh độ kín, độ thoáng; mùa nóng thì ưa chỗ thấp, mát, mùa lạnh thì ưa chỗ cao, khô.

Hai bảng đặt cạnh nhau: mùa xuân hạ đóng quân ở đồng bằng chỗ thấp, mùa thu đông đóng quân ở chỗ cao
Phù Ứng Kinh: xuân hạ sát khí ẩn, âm khí ở dưới, đánh trận lợi ở đồng bằng; thu đông sát khí ở trên, lợi ở chỗ cao, thuận theo sát khí. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Đình đình và Bạch gian – 亭亭白姦

亭亭白奸:璋曰:亭亭者,天之貴神,背而擊其衝為勝。推之法:常以月將加時,神后下為亭亭所居也。假令五月將小吉加寅時,即神后臨未,為亭亭之在也。璋曰:白奸者,天之奸神,合於巳亥,格於寅申,當合之時俱背之,當格與不格、合與不合者,皆亭亭向白奸。推之法:以月將加時,寅午戌上見孟神,即是白奸之位,常以行寅申巳亥四孟位也。假令正月將登明加時干,登明孟神臨午,即白奸在亥也。他倣此。

Dịch: Đình đình, Bạch gian. Chương nói: Đình đình là quý thần của trời, quay lưng về nó mà đánh vào phía xung đối diện thì thắng. Cách tính: thường lấy tướng tháng đặt lên giờ, chỗ ở dưới Thần Hậu là nơi Đình đình ở. Giả như tháng năm tướng là Tiểu Cát, đặt lên giờ Dần, thì Thần Hậu lâm Mùi, Đình đình ở Mùi. Chương nói: Bạch gian là gian thần của trời, hợp ở Tỵ Hợi, cách ở Dần Thân; khi hợp thì cùng quay lưng; khi cách hay không cách, hợp hay không hợp, Đình đình đều hướng về Bạch gian. Cách tính: lấy tướng tháng đặt lên giờ, trên Dần, Ngọ, Tuất thấy thần Mạnh thì đó là chỗ của Bạch gian; nó thường đi trong bốn vị Mạnh là Dần, Thân, Tỵ, Hợi. Giả như tháng giêng tướng là Đăng Minh đặt lên giờ, Đăng Minh là thần Mạnh lâm Ngọ, thì Bạch gian ở Hợi. Các trường hợp khác cứ theo đó.

Giảng: Mục này mượn phép của Lục Nhâm. Mười hai "tướng" là tên của mười hai chi trên bàn trời: Thần Hậu (Tý), Đại Cát (Sửu), Công Tào (Dần), Thái Xung (Mão), Thiên Cương (Thìn), Thái Ất (Tỵ), Thắng Quang (Ngọ), Tiểu Cát (Mùi), Truyền Tống (Thân), Tòng Khôi (Dậu), Hà Khôi (Tuất), Đăng Minh (Hợi). Mỗi tháng có một "tướng tháng" theo vị trí mặt trời; lấy tướng ấy đặt lên chi của giờ đang xét, cả vòng mười hai tướng xoay theo.

Ví dụ của sách dựng lại đúng: tháng năm (sau Hạ chí) tướng là Tiểu Cát (Mùi), đặt lên Dần; mỗi tướng lùi năm vị so với chi đất, nên Thần Hậu (Tý) rơi lên Mùi: Đình đình ở Mùi. Người cầm quân quay lưng về phương Mùi mà đánh về phương Sửu đối diện thì thắng. Cũng trên bàn ấy, Đăng Minh (Hợi) đứng trên Ngọ, là thần Mạnh trên một trong ba chi Dần Ngọ Tuất, nên Bạch gian ở Hợi. Phép Bạch gian câu chữ rối, Kho Sách Quý dịch sát và chỉ dựng lại phần ví dụ.

Bàn mười hai chi đặt tướng tháng 5 Tiểu Cát lên giờ Dần: Thần Hậu rơi xuống Mùi là chỗ Đình đình, Đăng Minh đứng trên Ngọ chỉ Bạch gian
Ví dụ trong Phù Ứng Kinh: tháng 5 tướng Tiểu Cát đặt lên giờ Dần, Thần Hậu lâm Mùi, Đình đình ở Mùi; quay lưng về Đình đình mà đánh thì thắng. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Phép cô hư – 孤虛法

孤虛法:石公曰:背孤擊虛,一女可敵十夫。古法:十人用時孤,百人用日孤,千人用月孤,萬人用年孤;惟有時孤最驗,今立成於後。甲子旬孤在戌亥,虛在辰巳;甲戌旬孤在申酉,虛在寅卯;甲申旬孤在午未,虛在子丑;甲午旬孤在辰巳,虛在戌亥;甲寅旬孤在子丑,虛在午未;甲辰旬孤在寅卯,虛在申酉。

Dịch: Phép cô hư. Hoàng Thạch Công nói: quay lưng về cô mà đánh vào hư, một người nữ có thể địch mười người nam. Phép xưa: mười người dùng cô của giờ, trăm người dùng cô của ngày, nghìn người dùng cô của tháng, vạn người dùng cô của năm; chỉ có cô của giờ là nghiệm nhất, nay lập bảng ở sau. Tuần Giáp Tý cô ở Tuất Hợi, hư ở Thìn Tỵ; tuần Giáp Tuất cô ở Thân Dậu, hư ở Dần Mão; tuần Giáp Thân cô ở Ngọ Mùi, hư ở Tý Sửu; tuần Giáp Ngọ cô ở Thìn Tỵ, hư ở Tuất Hợi; tuần Giáp Dần cô ở Tý Sửu, hư ở Ngọ Mùi; tuần Giáp Thìn cô ở Dần Mão, hư ở Thân Dậu.

Giảng: Mười can ghép với mười hai chi thì mỗi tuần thừa ra hai chi không có can đi kèm. Tuần Giáp Tý đi từ Giáp Tý đến Quý Dậu, còn Tuất và Hợi không được ghép: hai chi ấy là "cô", mồ côi, cũng là cái mà đời sau gọi là tuần không. Hai chi đối xung với cô là "hư", trống rỗng. Phép cô hư là quay lưng về phương cô (phía mình có chỗ dựa kín) mà đánh vào phương hư (phía địch trống rỗng).

Sách phân bậc theo quy mô: việc nhỏ dùng cô của giờ, việc lớn dùng cô của ngày, tháng, năm, nhưng khẳng định cô của giờ là nghiệm nhất, nên chỉ lập bảng theo tuần của giờ. Bảng này kiểm lại đúng hoàn toàn với phép tuần không thông thường.

Bảng cô hư theo sáu tuần Giáp: tuần Giáp Tý cô ở Tuất Hợi, hư ở Thìn Tỵ, và các tuần khác
Phù Ứng Kinh dẫn Hoàng Thạch Công: quay lưng về cô, đánh vào hư, một người nữ địch được mười người nam; phép cô hư theo giờ là nghiệm nhất. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Bói số giặc và tìm đường khi lạc – 卜賊多少 · 推迷路法

卜賊多少:經曰:欲知賊之數多少,便以月將加聞賊時,視上神見天罡、河魁,五百、五千、五萬人;見登明、太乙,四百、四千、四萬人;見神后、勝光,六百、六千、六萬人;見大吉、小吉,八百、八千、八萬人;見功曹、傳送,七百、七千、七萬人;見從魁、太衝,一百、一千、一萬人。其神旺十倍,相氣五倍,休氣如數,囚氣減少,死氣減半也。

推迷路法:黃石公曰:出軍道逢三路,迷,知何道通?以月將加時,天罡在孟,左道通;在季,右道通;在仲,中道通也。

Dịch: Bói giặc nhiều hay ít. Kinh nói: muốn biết số giặc nhiều hay ít, lấy tướng tháng đặt lên giờ nghe tin giặc, xem thần ở trên: thấy Thiên Cương, Hà Khôi là năm trăm, năm nghìn, năm vạn người; thấy Đăng Minh, Thái Ất là bốn trăm, bốn nghìn, bốn vạn người; thấy Thần Hậu, Thắng Quang là sáu trăm, sáu nghìn, sáu vạn người; thấy Đại Cát, Tiểu Cát là tám trăm, tám nghìn, tám vạn người; thấy Công Tào, Truyền Tống là bảy trăm, bảy nghìn, bảy vạn người; thấy Tòng Khôi, Thái Xung là một trăm, một nghìn, một vạn người. Thần ấy đang vượng thì gấp mười, đang tướng thì gấp năm, đang hưu thì giữ đúng số, đang tù thì bớt đi, đang tử thì giảm một nửa.

Phép tìm đường khi lạc. Hoàng Thạch Công nói: ra quân gặp ngã ba, lạc đường, làm sao biết đường nào thông? Lấy tướng tháng đặt lên giờ, Thiên Cương ở Mạnh thì đường bên trái thông; ở Quý thì đường bên phải thông; ở Trọng thì đường giữa thông.

Giảng: Cả hai phép đều dùng bàn tướng tháng đặt lên giờ như mục Đình đình. Phép bói số giặc ghép mười hai tướng thành sáu cặp đối xung (Thìn Tuất, Tỵ Hợi, Tý Ngọ, Sửu Mùi, Dần Thân, Mão Dậu), mỗi cặp một con số, rồi nhân theo vượng tướng hưu tù tử của thần trong mùa. Sách không nói rõ "thần ở trên" là trên chi nào; theo mạch Lục Nhâm thường là trên phương nghe tin giặc đến.

Dải Ngân Hà trên dãy núi lúc đêm
Dải Ngân Hà trên núi. Mâm ốc trong phép bói được để ngoài trời dưới sao suốt đêm rồi mới xem. Ảnh: 李順發, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Phép tìm đường thì rất gọn. Mạnh là bốn chi đầu mùa (Dần, Thân, Tỵ, Hợi), Trọng là bốn chi giữa mùa (Tý, Ngọ, Mão, Dậu), Quý là bốn chi cuối mùa (Thìn, Tuất, Sửu, Mùi). Thiên Cương (Thìn) rơi vào nhóm nào thì chọn đường tương ứng: đầu là trái, giữa là giữa, cuối là phải. Đó là cách người xưa đem thứ tự thời gian (đầu, giữa, cuối mùa) ánh lên thứ tự không gian (trái, giữa, phải).

Hai bảng đặt cạnh nhau: bói số giặc theo thần ở trên và tìm đường khi gặp ngã ba theo chỗ Thiên Cương đứng
Phù Ứng Kinh: lấy tướng tháng đặt lên giờ nghe tin giặc, thấy Thiên Cương, Hà Khôi là năm trăm, năm nghìn, năm vạn người; gặp ngã ba thì xem Thiên Cương ở Mạnh, Trọng hay Quý mà chọn đường trái, giữa, phải. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Trừ dịch trong quân và bói thắng bại bằng ốc ruộng – 出軍疫癘禳法 · 田螺卜勝負

出軍疫癘禳法:經曰:出軍疫癘傳染,死者甚眾,號曰軍氣。可以上風焚死人髑髏數箇,聞氣即解也。

田螺卜勝負:經曰:兵家用筮之法與他筮甚異,可用一盤,以黑為界,置二螺於其中,以左為主,右為客,而作咒曰:田螺舞,能知風雨。敵若來,迫入我城,所田螺索索,風雨不著。敵若不來,各守城廓,急急如律令。咒訖,露於星斗之下。左侵右則勝,右侵左則敗,不相侵不戰也。

Dịch: Phép trừ dịch bệnh khi ra quân. Kinh nói: ra quân mà dịch bệnh lây lan, người chết rất nhiều, gọi là quân khí. Có thể ở đầu gió đốt mấy cái đầu lâu người chết, quân ngửi khí ấy thì dịch tan.

Bói thắng bại bằng ốc ruộng. Kinh nói: phép bói của nhà binh khác hẳn các phép bói khác. Dùng một cái mâm, kẻ vạch đen làm ranh giới, đặt hai con ốc ruộng vào trong, bên trái là chủ, bên phải là khách, rồi đọc chú rằng: "Ốc ruộng múa, biết được gió mưa. Địch nếu đến, ép vào thành ta, ốc ruộng sột soạt, gió mưa chẳng chạm. Địch nếu không đến, ai giữ thành nấy. Gấp gấp như luật lệnh." Đọc xong, để mâm ngoài trời dưới sao. Ốc bên trái lấn sang phải thì thắng, ốc bên phải lấn sang trái thì thua, không lấn nhau thì không đánh.

Một con ốc nước ngọt bò trên bờ đá
Một con ốc nước ngọt. Phù Ứng Kinh chép phép bói thắng bại bằng hai con ốc ruộng đặt trong mâm, bên trái là chủ, bên phải là khách. Ảnh: Jpatokal, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Hai mục khép lại quyển trung cho thấy rõ Phù Ứng Kinh là sách binh gia thời trung đại, ghi chép cả những phương thuật dân gian mà ngày nay không ai dùng. Phép đốt đầu lâu trừ dịch là một tục xưa, Kho Sách Quý dịch nguyên văn để giữ đủ sách, tuyệt đối không phải lời khuyên; dịch bệnh hôm nay thuộc về y học.

Phép bói ốc ruộng thì là một nghi thức bói theo kiểu "để tự nhiên trả lời": đặt hai sinh vật cho hai phe, để qua đêm, xem bên nào lấn sang bên nào. Câu chú kết bằng "gấp gấp như luật lệnh" là công thức của phù chú Đạo giáo. Giá trị của mục này với người học hôm nay là ở chỗ thấy được tâm thế của người cầm quân xưa: trước một trận đánh, họ tìm mọi dấu hiệu, từ sao trời, từ giờ khắc, đến cả con ốc trong mâm.

Hình mâm có vạch đen chia đôi, hai con ốc ruộng bên trái là chủ, bên phải là khách, minh hoạ phép bói thắng bại
Phù Ứng Kinh: để hai ốc ruộng trong mâm có vạch đen, đọc chú rồi để dưới sao; ốc bên chủ lấn sang thì thắng, ốc bên khách lấn sang thì thua, không lấn nhau thì không đánh. Vẽ lại theo Độn Giáp Phù Ứng Kinh – Phong Thuỷ Liên Hoa

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa rút từ phần cuối quyển trung ba điều dùng được.

Thứ nhất, ba loại giờ dễ nhớ cho việc nhà. Giờ Ngọc nữ thủ môn (Canh Ngọ, Kỷ Mão, Mậu Tý, Đinh Dậu, Bính Ngọ, Ất Mão theo tuần) hợp cho tiệc tân gia, cưới hỏi, họp mặt gia đình. Giờ Thiên phụ (ngày Giáp Kỷ giờ Kỷ Tỵ, các ngày khác giờ Giáp theo bảng) hợp cho việc đi hoà giải, xin việc, gặp người có quyền quyết định. Giờ có can Quý (Thiên võng) thì tránh cho động thổ, khai trương, nhập trạch.

Làng Hoằng Thôn ở Vụ Nguyên bên dòng nước
Làng Hoằng Thôn ở Vụ Nguyên, Giang Tây. Liên Hoa dùng giờ Thiên phụ, giờ Ngọc nữ thủ môn và tránh giờ Thiên võng khi chọn giờ cho các việc của nhà cửa. Ảnh: Siyuwj, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Thứ hai, phép cô hư cho việc chọn chỗ ngồi. Liên Hoa dùng ý "quay lưng về chỗ có dựa, nhìn về chỗ trống" khi bố trí bàn làm việc, bàn tiếp khách: lưng tựa tường đặc, mặt nhìn ra khoảng thoáng. Đó là cùng một lý với "bối cô kích hư" của binh gia, chỉ khác là ta không đánh ai, mà để mình ở thế vững, nhìn rõ.

Thứ ba, phân biệt phép với tục. Các phép như cô hư, Thiên phụ, Ngọc nữ thủ môn có quy luật tính được và kiểm được. Các mục như đốt đầu lâu, bói ốc ruộng là tục của binh gia xưa. Liên Hoa giữ nguyên trong bản dịch để tôn trọng sách, nhưng không đưa vào thực hành.

Tóm lại – 總結: Chi tam tị ngũ: đến ba (sinh khí), tránh năm (hại khí); ngày Giáp Kỷ giờ Bính Dần cát, giờ Mậu Thìn hung. Sáu Đinh có sáu âm thần. Bính là uy, Giáp là đức, gặp nhau thì địch tự lui. Tam kỳ dạo trên sáu nghi là giờ Ngọc nữ thủ môn, lợi yến tiệc. Giờ Thiên phụ có tội được tha. Giờ can Quý là Thiên võng tứ trương, muôn vật bị thương. Xuân hạ đóng quân chỗ thấp, thu đông chỗ cao. Đình đình ở dưới Thần Hậu khi đặt tướng tháng lên giờ. Cô hư: quay lưng về hai chi tuần thiếu, đánh vào hai chi đối xung. Cuối quyển là phép bói số giặc, tìm đường, trừ dịch và bói ốc ruộng.

Bài sau: Độn Giáp Phù Ứng Kinh (12) – Thập can lợi vua, phép hạ doanh, tam thắng, ngũ bất kích, ngũ bất ngộ thời 十干人君所利 · 六甲下營法 · 五不遇時 (sắp đăng).

Nguồn: Cảnh Hựu Độn Giáp Phù Ứng Kinh (景祐遁甲符應經), bản chép trong Uyển Ủy Biệt Tàng, cuối quyển trung: các mục Chi tam tị ngũ, Lục Đinh âm thần danh, Uy đức chi thời, Tam kỳ du lục nghi, Thiên phụ chi thời, Thiên võng tứ trương, Tứ thời sở lợi, Đình đình Bạch gian, Cô hư pháp, Bốc tặc đa thiểu, Thôi mê lộ pháp, Xuất quân dịch lệ nhương pháp, Điền loa bốc thắng phụ. Hiệu đính: ví dụ Ngọc nữ thủ môn chép "甲己之日申庚午", chữ "申" thừa; câu "高處" trong mục bốn mùa bản chép ghi "高下". Cách hiểu giờ Uy đức, độ cao của Thiên võng theo sách đời sau và phần dựng lại ví dụ Đình đình là giảng thêm của Kho Sách Quý.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • Trạch Cát Liên Hoa: chọn ngày giờ theo tiết khí và can chi, tìm giờ Ngọc nữ thủ môn, giờ Thiên phụ và tránh giờ can Quý.
  • Độn Pháp Liên Hoa: app lập quẻ Mai Hoa và Liên Hoa Độn Pháp, tập tính tuần không (cô hư) theo can chi.
  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến, định phương mười hai chi quanh ngôi nhà để xét cô hư, Đình đình.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Tính được tuần không, thuộc được giờ Thiên phụ là bước đầu; biết phép nào còn dùng được cho ngôi nhà hôm nay, phép nào chỉ là tục của binh gia xưa, mới là chỗ cần thầy chỉ. Mời bạn theo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Chi tam tị ngũ là gì? – 之三避五

Theo Phù Ứng Kinh, ba là sinh khí, năm là hại khí; nên đến chỗ ba, tránh chỗ năm. Ví dụ ngày Giáp Kỷ, giờ thứ ba Bính Dần trăm việc cát, giờ thứ năm Mậu Thìn trăm việc hung.

Giờ Ngọc nữ thủ môn là giờ nào? – 玉女守門

Tuần Giáp Tý giờ Canh Ngọ, tuần Giáp Tuất giờ Kỷ Mão, tuần Giáp Thân giờ Mậu Tý, tuần Giáp Ngọ giờ Đinh Dậu, tuần Giáp Thìn giờ Bính Ngọ, tuần Giáp Dần giờ Ất Mão. Giờ này lợi yến tiệc, hội họp vui vẻ.

Giờ Thiên phụ là giờ nào? – 天輔之時

Ngày Giáp Kỷ giờ Kỷ Tỵ, ngày Ất Canh giờ Giáp Thân, ngày Bính Tân giờ Giáp Ngọ, ngày Đinh Nhâm giờ Giáp Thìn, ngày Mậu Quý giờ Giáp Dần. Sách nói giờ này có tội cũng được tha.

Thiên võng tứ trương là gì? – 天網四張

Giờ có can Quý là lưới trời giăng bốn phía, muôn vật đều bị thương, không nên khởi việc. Lưới cao thấp tuỳ cung Thiên Ất; lưới thấp thì phải bò rạp mà đi mười bước.

Phép cô hư dùng thế nào? – 孤虛法

Hai chi mà tuần của giờ không có can đi kèm là cô, hai chi đối xung là hư. Quay lưng về phương cô mà đánh vào phương hư; như tuần Giáp Tý cô ở Tuất Hợi, hư ở Thìn Tỵ.

Từ khoá: chi tam tị ngũ · thiên võng tứ trương · ngọc nữ thủ môn · giờ thiên phụ · cô hư · đình đình bạch gian · độn giáp phù ứng kinh · 之三避五 · 天網四張 · 孤虛

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…