Lục Nhâm Đại Độn là một trong ba môn chiêm đoán lớn của học thuật Á Đông, được gọi chung là Tam Thức, dùng thời điểm hỏi việc để lập một "khoá" rồi luận cát hung của việc đó. Nhiều người nghe "Lục Nhâm" chỉ nghĩ đến phép bấm tay sáu cung, trong khi Đại Lục Nhâm là một hệ thống lớn, có Thiên bàn, Địa bàn, Tứ khoá, Tam truyền và mười hai Thiên tướng.
Trả lời nhanh: Lục Nhâm Đại Độn (Đại Lục Nhâm) là phép chiêm đoán lấy giờ hỏi việc, đặt Thiên bàn lên Địa bàn mười hai địa chi, lập Tứ khoá từ can chi ngày, rồi phát Tam truyền để xem diễn tiến đầu – giữa – cuối của sự việc. Môn này thuộc Tam Thức cùng Thái Ất và Kỳ Môn. Theo Thầy Vũ Giới, mọi phép độn đều là một dụng của Dịch, gốc vẫn nằm ở Hà Đồ.
"Dịch không phải là bói. Bói chỉ là một dụng nhỏ của Dịch."
Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) nhắc câu này mỗi khi học trò hỏi về các môn chiêm đoán. Lục Nhâm cũng vậy: đó là một nhánh "chiêm bốc" của Dịch học, một công cụ để đọc thời cơ, không phải cái gốc. Bài này giải thích Lục Nhâm từ tên gọi đến cấu trúc một khoá, để các bạn dùng ứng dụng Lục Nhâm Đại Độn mà hiểu mình đang đọc gì.
Lục Nhâm Đại Độn là gì?
Lục Nhâm Đại Độn là phép chiêm đoán dựa trên can chi của thời điểm hỏi việc, mô hình hoá trời và đất bằng hai vòng mười hai địa chi chồng lên nhau, từ đó suy ra diễn biến của sự việc. Tên đầy đủ trong sách là Đại Lục Nhâm; người Việt quen gọi Lục Nhâm Đại Độn để phân biệt với phép Lục Nhâm bấm tay đơn giản.
Chữ "Lục Nhâm" có thể giải theo lối tách nghĩa từng chữ:
- Nhâm là can dương thuộc hành Thuỷ. Theo Hà Đồ, "Thiên nhất sinh Thuỷ": Thuỷ là hành được sinh ra đầu tiên, nên lấy Nhâm làm đại diện.
- Lục là sáu. Trong sáu mươi hoa giáp có đúng sáu ngày mang can Nhâm: Nhâm Thân, Nhâm Ngọ, Nhâm Thìn, Nhâm Dần, Nhâm Tý, Nhâm Tuất.
- Độn là ẩn, là "giấu vào" rồi suy ra; độn pháp là phép dùng thời gian để suy cái ẩn của sự việc.
Cách giải tên này đi đúng lối Thầy Vũ Giới hay dùng khi giảng khẩu quyết: tách nghĩa từng chữ, rồi quay về nguyên lý gốc để xem chữ ấy nói gì về khí. Hiểu tên gọi như vậy sẽ thấy Lục Nhâm không phải là môn "huyền bí" tách rời, mà đứng trên cùng một nền với can chi, ngũ hành và Hà Đồ mà người học phong thuỷ vẫn học.
Tam Thức gồm những môn nào và Lục Nhâm khác gì?
Tam Thức là ba môn chiêm đoán lớn gồm Thái Ất, Kỳ Môn Độn Giáp và Đại Lục Nhâm. Ba môn cùng dùng can chi và thời gian, nhưng phạm vi và cách lập khác nhau.
| Môn | Phạm vi thường dùng | Đặc điểm khi lập |
|---|---|---|
| Thái Ất | Vận lớn: thời thế, vùng miền, chu kỳ dài | Tính theo năm, chu kỳ rất dài |
| Kỳ Môn Độn Giáp | Hành sự: phương hướng, thời điểm hành động | Cửu cung, bát môn, cửu tinh, bát thần |
| Đại Lục Nhâm | Nhân sự: một việc cụ thể của con người | Thiên bàn, Địa bàn, Tứ khoá, Tam truyền |
Người xưa hay truyền miệng: Thái Ất xem trời, Kỳ Môn xem đất, Lục Nhâm xem người. Câu này không phải định luật, chỉ để nhớ: Lục Nhâm mạnh nhất ở chỗ đọc một việc cụ thể của con người, như cầu tài, kiện tụng, đi xa, chờ tin, tìm vật.
Thầy Vũ Giới có một nhận xét đáng chú ý về gốc của các đồ hình cấp cao này. Thầy viết rằng chân lý phong thuỷ nằm ở Hà Đồ, và Hà Đồ nhị thập ngũ cung (bố cục 5×5 = 25 cung, "phép mở rộng của Cửu cung") được "dùng trong các đồ hình cấp cao của Huyền Không và Kỳ Môn — đặc biệt là Thái Huyền Đồ, Đại Lục Nhâm, hay Trung Thiên Độn Giáp". Nghĩa là người muốn đi sâu vào Lục Nhâm rốt cuộc vẫn phải quay về Hà Đồ.
Một khoá Lục Nhâm được lập như thế nào?
Một khoá Lục Nhâm được lập qua bốn bước: xác định thời điểm, đặt Thiên bàn lên Địa bàn, lập Tứ khoá, rồi phát Tam truyền. Ứng dụng tính tự động các bước này; phần dưới đây giải thích ý nghĩa để đọc kết quả cho đúng.
- Xác định thời điểm: lấy ngày (can chi ngày) và giờ hỏi việc, cùng với Nguyệt tướng của tháng. Nguyệt tướng thay đổi theo các tiết khí trong năm.
- Đặt Thiên bàn lên Địa bàn: Địa bàn là mười hai địa chi đứng yên. Thiên bàn là mười hai địa chi xoay, đặt Nguyệt tướng lên đúng giờ hỏi, các chi khác chạy theo.
- Lập Tứ khoá: từ can ngày và chi ngày, đọc lên Thiên bàn để có bốn cặp trên – dưới, gọi là bốn khoá. Hai khoá đầu thuộc can (phía "ta"), hai khoá sau thuộc chi (phía "việc", "người").
- Phát Tam truyền: từ quan hệ sinh khắc trong Tứ khoá, theo các phép phát truyền, tìm ra Sơ truyền, Trung truyền, Mạt truyền.
Vì có sáu mươi ngày can chi và mười hai giờ, Lục Nhâm có tổng cộng 720 khoá. Mỗi khoá là một "bức ảnh" của trời đất tại thời điểm hỏi việc.
Tứ khoá và Tam truyền cho biết điều gì?
Tứ khoá cho biết thế đứng của các bên trong sự việc; Tam truyền cho biết sự việc diễn biến từ đầu đến cuối ra sao. Đây là hai phần quan trọng nhất khi đọc một khoá Lục Nhâm.
- Tứ khoá: khoá của can là phía người hỏi, khoá của chi là phía sự việc hoặc đối phương. Quan hệ sinh, khắc, hợp, xung giữa trên và dưới trong mỗi khoá cho biết ai mạnh ai yếu, ai chủ động ai bị động.
- Sơ truyền: khởi đầu, nguyên nhân phát sinh của việc.
- Trung truyền: quá trình, chỗ chuyển biến.
- Mạt truyền: kết cục, nơi sự việc dừng lại.
Các sách cổ thường xếp các cách phát truyền thành chín phép, gọi là cửu tông môn, như Tặc khắc, Tỷ dụng, Thiệp hại, Dao khắc, Mão tinh, Biệt trách, Bát chuyên, Phục ngâm, Phản ngâm. Người dùng ứng dụng không cần thuộc từng phép, nhưng nên biết tên phép phát truyền của khoá mình, vì tên phép đã gợi ý tính chất việc: ví dụ Phục ngâm thường mang nghĩa trì trệ, nằm yên; Phản ngâm thường mang nghĩa đảo lộn, qua lại.
Mười hai Thiên tướng trong Lục Nhâm là gì?
Mười hai Thiên tướng là mười hai "vị thần" được an lên Thiên bàn, mỗi vị mang một tính chất, dùng để tô màu cho từng địa chi trong khoá. Thứ tự quen dùng gồm: Quý Nhân, Đằng Xà, Chu Tước, Lục Hợp, Câu Trần, Thanh Long, Thiên Không, Bạch Hổ, Thái Thường, Huyền Vũ, Thái Âm, Thiên Hậu.
Có thể hiểu tính chất từng nhóm theo cách giản lược:
- Nhóm thường được coi là cát: Quý Nhân (người giúp), Lục Hợp (hoà hợp, giao dịch), Thanh Long (tài lộc, vui vẻ), Thái Thường (ăn uống, lễ nghi), Thái Âm (âm thầm, kín đáo), Thiên Hậu (phụ nữ, ân trạch).
- Nhóm thường được coi là cần cẩn trọng: Đằng Xà (lo âu, quái lạ), Chu Tước (văn thư, khẩu thiệt), Câu Trần (trì trệ, tranh chấp), Thiên Không (hư hão, lừa dối), Bạch Hổ (tang bệnh, đổ vỡ), Huyền Vũ (mất mát, mờ ám).
Lưu ý rằng Thiên tướng chỉ là một lớp. Một Bạch Hổ đứng ở chỗ được sinh, được chế đúng cách có khi lại chủ việc nhanh gọn; một Thanh Long bị khắc có khi tài đến rồi đi. Đọc Lục Nhâm mà chỉ nhìn tên thần là đọc ngọn bỏ gốc.
Điều này giống cách Thầy Vũ Giới giảng về tên gọi trong phong thuỷ: "Sai từ cái tên sẽ dẫn đến sai trong tư duy và hành động." Tên Bạch Hổ, Huyền Vũ là để gọi một tính chất của khí, không phải để doạ người hỏi.
Đại Lục Nhâm khác gì phép Lục Nhâm bấm tay?
Đại Lục Nhâm là hệ thống đầy đủ với 720 khoá, Tứ khoá, Tam truyền và Thiên tướng; còn phép Lục Nhâm bấm tay (thường gọi là Tiểu Lục Nhâm) chỉ đếm trên sáu cung: Đại An, Lưu Liên, Tốc Hỷ, Xích Khẩu, Tiểu Cát, Không Vong. Hai phép trùng tên nhưng khác hẳn về độ sâu.
| Tiêu chí | Tiểu Lục Nhâm (bấm tay) | Đại Lục Nhâm |
|---|---|---|
| Cách lập | Đếm tháng, ngày, giờ trên sáu cung ngón tay | Nguyệt tướng gia giờ, Thiên bàn trên Địa bàn |
| Kết quả | Một cung với ý nghĩa sẵn | Một khoá có Tứ khoá, Tam truyền, Thiên tướng |
| Dùng khi | Hỏi nhanh việc nhỏ, đi đường, chờ tin | Việc cần xét kỹ diễn biến và các bên |
| Độ tin cậy | Tham khảo, mang tính nhắc nhở | Phụ thuộc trình độ người luận |
Ứng dụng Lục Nhâm Đại Độn trên vugioi.com phục vụ phần Đại Lục Nhâm. Người mới có thể bắt đầu bằng cách đọc Tam truyền trước, sau đó mới học dần quan hệ trong Tứ khoá và tính chất Thiên tướng.
Lục Nhâm có chỗ đứng nào trong phong thuỷ Liên Hoa?
Trong Phong Thuỷ Liên Hoa, Lục Nhâm và các phép độn thuộc phần chiêm bốc, tức phần đọc thời cơ của một việc; còn phong thuỷ là phần lập cục cho nơi ở. Hai phần bổ trợ nhau nhưng không thay thế nhau.
Thầy Vũ Giới viết rằng phong thuỷ chỉ là một nhánh ứng dụng của Kinh Dịch, và Kinh Dịch còn một nhánh quan trọng nữa là chiêm bốc, "phép tiên tri, dự đoán bằng quẻ hay phép độn". Phong Thuỷ Liên Hoa có Liên Hoa Độn Pháp và Mai Hoa Dịch Số cho phần chiêm bốc; Lục Nhâm là một cánh cửa khác vào cùng gian nhà ấy.
Giới hạn cần nói rõ: một khoá Lục Nhâm đọc được thời cơ, không sửa được ngôi nhà bị sát hay cuộc đất thiếu sinh cơ. Theo khẩu quyết "Nhất hình nhì số", việc hệ trọng như mua đất, làm nhà vẫn phải xét hình thế tại chỗ trước, rồi mới dùng các phép số để chọn thời điểm.
Tóm lại: Lục Nhâm là tấm ảnh chụp trời đất tại khoảnh khắc ta hỏi. Đọc ảnh cho đúng thì phải hiểu máy ảnh được làm từ đâu: can chi, âm dương, Hà Đồ. Đại đạo chí giản.
— Vũ Giới —
Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Lục Nhâm Đại Độn: lập khoá, xem Tứ khoá, Tam truyền và Thiên tướng.
- Độn Pháp Liên Hoa: lập quẻ theo Liên Hoa Độn Pháp để đối chiếu.
- Trạch Cát: chọn ngày giờ khi đã quyết định làm việc.
Bài liên quan
- Thái Ất Thần Số là gì? Tam Thức và cách nhìn của phong thuỷ
- Thập thiên can hợp xung
- Thập nhị địa chi phân thể
- Liên Hoa Độn Pháp: cách lập quẻ chánh, hỗ, biến
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn đọc được các phép độn, cần học từ Dịch lý, can chi và Hà Đồ; học thuộc bảng tra thì chỉ đọc được ngọn.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Lục Nhâm có phải là bói toán không?
Lục Nhâm là một phép chiêm đoán, thuộc nhánh chiêm bốc của Dịch học. Theo Thầy Vũ Giới, bói chỉ là một dụng nhỏ của Dịch; người học nên hiểu gốc can chi và âm dương thay vì coi Lục Nhâm là phép màu.
Vì sao gọi là "Lục Nhâm"?
Nhâm là can dương thuộc Thuỷ, hành được sinh đầu tiên theo Hà Đồ; trong sáu mươi hoa giáp có sáu ngày mang can Nhâm. Tên gọi vì thế vừa chỉ hành Thuỷ, vừa chỉ sáu tuần Nhâm.
Người mới nên đọc phần nào của khoá trước?
Nên đọc Tam truyền trước để thấy diễn biến đầu – giữa – cuối, sau đó mới xét Tứ khoá và Thiên tướng. Đọc từng Thiên tướng riêng lẻ dễ hiểu sai.
Lục Nhâm có thay được việc xem phong thuỷ nhà không?
Không. Lục Nhâm đọc thời cơ của một việc; phong thuỷ xét hình thế và lập cục nơi ở. Theo khẩu quyết "Nhất hình nhì số", việc nhà đất vẫn phải xem hình tại chỗ trước.
Lập khoá Lục Nhâm có cần giờ chính xác không?
Cần xác định đúng giờ địa chi (mỗi giờ địa chi dài hai tiếng) tại thời điểm hỏi việc. Lập khoá sát ranh giới giữa hai giờ thì nên ghi rõ phút để tránh nhầm giờ, vì đổi giờ là đổi cả Thiên bàn và Tam truyền.
