💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (7): Sa pháp, sa thuyết, khán sa và bát sa yếu quyết

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (7): Sa pháp, sa thuyết, khán sa và bát sa yếu quyết

Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (7): Sa pháp, sa thuyết, khán sa và bát sa yếu quyết
入地眼全書 · quyển 4 Sa pháp (砂法卷四), các thiên "砂說 · 看砂法 · 砂法 · 撥砂要訣" · bộ mười quyển
Tác giả: Tống, Nam Xương, Cô Thác trưởng lão Tĩnh Đạo hoà thượng (宋南昌辜託長老靜道和尚) soạn; Đông Điền Vạn Thụ Hoa (萬樹華, tự Nhân Thôn 仁村) biên thứ; Điềm Chân Từ Hiếu Tiên (徐孝先) hiệu tự; Lý Trai Lưu Túc Huấn (理齋劉足訓), Vân Môn Hoàng Trung Thực (雲門黃中植) tham đính
Bản gốc: bản khắc Đạo Quang Bính Tuất (道光丙戌, 1826), Văn Tinh đường tàng bản (文星堂藏板), in trong Cố Cung trân bản tùng san (故宮珍本叢刊).

Ba quyển đầu của Nhập Địa Nhãn Toàn Thư đi từ trời xuống đất: thiên tinh, long pháp, huyệt pháp. Đến quyển bốn, sách quay sang những ngọn núi đứng quanh huyệt, tức là sa (砂). Long là thân, huyệt là chỗ khí dừng, còn sa là những người đứng hầu chung quanh: che gió, giữ khí, chầu vào, làm án, làm thuỷ khẩu. Long thật huyệt thật mà sa phản, sa xấu, sa đè ép thì phúc không trọn. Bài này dịch và giảng bốn thiên mở đầu quyển Sa pháp: Sa thuyết (ba cách luận sa), Khán sa pháp (năm hình sao và ba bậc cao thấp), Sa pháp (bát sa theo hai mươi tám tú) và Bát sa yếu quyết (năm loại sa sinh, vượng, tiết, nô, sát).

Núi Võ Đang trong mây
Núi Võ Đang (Hồ Bắc): đỉnh chủ đứng giữa, các ngọn sa quây quanh, nhiều tầng hộ vệ. Ảnh: khuyết danh, Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Trả lời nhanh: Quyển Sa pháp của Nhập Địa Nhãn dạy rằng sa được luận theo ba cách: theo hình thể (tròn, vuông, ngay ngắn là tốt; nghiêng lệch, vỡ vụn là xấu), theo phương vị (có phương tốt, phương xấu), và theo lý khí (sao của sa ở đất sinh vượng hay đất khắc tiết). Sách chốt: sa lấy hình thể làm chủ, nhưng phương vị và lý khí không thể bỏ. Sa hình tốt ở phương tốt thì ứng nhanh; sa hình tốt ở phương xấu thì giảm lực; sa xấu ở phương xấu thì hoạ. Khi xem, trước nhận hình sao (Mộc, Hoả, Thổ, Kim, Thuỷ), rồi phân ba bậc cao thấp, rồi xét sa với long có hợp nhau không. Bát sa yếu quyết chia sa làm năm loại theo sinh khắc: sinh ta, cùng hành với ta, ta sinh, ta khắc, khắc ta.

Thầy Vũ Giới giảng: "Long là chủ, sa là khách. Khách tốt mà chủ yếu thì khách bỏ đi; chủ mạnh mà khách quay lưng thì chủ đứng một mình. Đọc quyển Sa pháp, trước hết phải nhớ câu của sách: sa tốt còn cần long tốt, long tốt sa lại tốt, mà mặt sa phải hướng về ta thì mới dùng được."

Đoạn 1: Sa thuyết, ba cách luận sa – 砂說

Nguyên văn

古人論砂詳矣。有以形體而別吉凶者,如尖圓方正、結成珍貴之物類者為吉,歪斜破碎、生成鬼惡之器品者為凶,是也。有以方位而定吉凶者,如震庚巽辛兌丁艮丙等方為吉,寅甲坤申辰戌丑未等方為凶,是也。有以理氣而辨吉凶者,如金木水火土各星,俱喜居於生旺之垣,不喜于尅洩之地者,是也。又有以某龍應配某砂、某砂當配某向,此亦理氣之說。凡論砂各有師傳,堅持一說:應用形體為是,應用方位為高,應乘理氣為妙,而砂法遂無不合一之致矣。閱古今墓,乃知砂以形體為主,而方位亦未始不重,理氣亦未嘗不需。故砂形吉,在于吉方,則應驗愈速;若凶砂而居吉位,福未必全;形吉生于凶方,則休祥減力;若凶砂而居凶位,禍不旋踵。龍向之喜,而吉砂森列,則富貴愈盛。故撥砂之法,在作者善于體認形體、方位、理氣,必運用精細,撥吉撥凶,合觀而趨避之,則庶為全美耳。

Dịch

Người xưa luận sa đã kỹ. Có người dùng hình thể để phân lành dữ: như nhọn, tròn, vuông, ngay, kết thành hình những vật quý thì là lành; nghiêng, lệch, vỡ, vụn, sinh thành hình những đồ vật quỷ ác thì là dữ. Có người dùng phương vị để định lành dữ: như các phương Chấn, Canh, Tốn, Tân, Đoài, Đinh, Cấn, Bính là lành; các phương Dần, Giáp, Khôn, Thân, Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là dữ. Có người dùng lý khí để biện lành dữ: như các sao Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ đều thích ở chỗ sinh vượng, không thích ở đất khắc, tiết. Lại có thuyết long nào phải phối sa nào, sa nào phải phối hướng nào; đó cũng là thuyết lý khí. Phàm luận sa, mỗi nhà có thầy truyền riêng, giữ chặt một thuyết: dùng hình thể là đúng, dùng phương vị là cao, cưỡi được lý khí là diệu; hợp cả ba thì sa pháp không chỗ nào không thống nhất. Xem mộ xưa nay mới biết sa lấy hình thể làm chủ, nhưng phương vị chưa bao giờ không quan trọng, lý khí cũng chưa bao giờ không cần. Cho nên sa hình tốt ở phương tốt thì ứng nghiệm càng nhanh; sa xấu mà ở vị tốt thì phúc chưa chắc trọn; hình tốt mà sinh ở phương xấu thì điều lành giảm sức; sa xấu ở vị xấu thì hoạ đến không kịp quay gót. Long và hướng đã tốt, sa tốt lại bày hàng thì phú quý càng thịnh. Vì vậy phép bát sa cốt ở người làm khéo nhận hình thể, phương vị, lý khí, vận dụng tinh tế, gạt cái tốt cái xấu, xem chung mà lánh dữ theo lành, thì mới gần như toàn mỹ.

Sơ đồ ba cách luận sa hình thể, phương vị, lý khí với hình thể làm chủ, và bảng bốn ô hình sa tốt xấu với phương tốt xấu – Nhập Địa Nhãn Toàn Thư, Sa thuyết
Sơ đồ 1: Ba cách luận sa trong Sa thuyết; hình thể làm chủ. Bảng bốn ô: hình tốt phương tốt thì ứng nhanh, hình tốt phương xấu thì giảm sức, hình xấu vị tốt thì phúc chưa trọn, hình xấu phương xấu thì hoạ đến ngay. Vẽ lại theo Nhập Địa Nhãn Toàn Thư – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng

Thiên Sa thuyết là lời tổng luận, ngắn mà đủ. Tác giả không chọn phe. Ông kể ba trường phái luận sa thời ấy: phái hình thể (nhìn dáng núi), phái phương vị (nhìn núi đứng ở phương nào trên la kinh), phái lý khí (xét ngũ hành của núi với ngũ hành của long, hướng). Mỗi phái "giữ chặt một thuyết". Sau khi đi xem mộ xưa nay, ông kết luận một câu đáng chép vào sổ: sa lấy hình thể làm chủ, phương vị và lý khí là phần phụ không thể thiếu.

Câu kết luận ấy có thứ bậc rõ ràng. Hình thể đứng đầu vì nó là cái thấy được, đo được, ai đứng ở huyệt cũng nhìn ra: ngọn núi trước mặt tròn đầy hay nhọn gãy, ngay ngắn hay xiêu vẹo, quay mặt vào hay quay lưng đi. Phương vị và lý khí đứng sau vì chúng chỉ làm tăng hay giảm cái mà hình thể đã có. Bốn câu "sa tốt phương tốt, sa xấu vị tốt, hình tốt phương xấu, sa xấu vị xấu" là một bảng bốn ô rất gọn: tốt cộng tốt thì ứng nhanh, tốt cộng xấu thì giảm, xấu cộng xấu thì hoạ đến ngay.

Điều cần nhớ là danh sách phương tốt, phương xấu trong đoạn này là ví dụ sách dẫn của một trường phái, không phải luật áp cho mọi cuộc đất. Ngay sau đó tác giả nói "mỗi nhà một thầy truyền", nghĩa là ông biết các phái cho những danh sách khác nhau. Người đọc chỉ nên giữ lấy cái khung: sa phải được xét đồng thời trên ba mặt, và mặt hình thể là gốc. Ai bỏ hình thể chỉ ngồi tính phương vị trên giấy, rất dễ gán cho một ngọn đồi lở loét cái tên "sa quý" chỉ vì nó đứng đúng phương.

Vách núi Lư Sơn dựng đứng
Vách núi Lư Sơn: hình thể là gốc; sa lở loét thì dù đứng đúng phương cũng không gọi là sa quý. Ảnh: xiquinhosilva, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Đoạn 2: Khán sa pháp, năm hình sao của sa – 看砂法

Nguyên văn

靜道和尚曰:凡看砂,先認星體為主,砂分三等看法。富貴貧賤:肥圓正主富,尖麗秀主貴,斜臃腫主賤。又認星體形象所屬何星,方知其富貴之大小、壽夭與窮通。總之在天看纏舍,在地看情勢,則吉凶在掌握中矣。如火星體尖而利,稍不偏欹,其焰欲動,正火體也,一名廉貞。……如木星體圓而直,身聳而起,正木體也,一名貪狼,又名紫氣,砂名貴人。……如金星體高而圓,金之正體,一名太陽,又名左輔。……如土星體圓而方,土正體也,一名巨門,一名天財,砂名御屏;低者名御書臺,兩肩起角者為展誥,低而長者名玉几。……如水星勢如生蛇,或如波浪,正水體也,一名清奇,又名掘曲,砂名文曲。如此星體上高下低居正印,出人清秀聰明富秀而已。

Dịch

Tĩnh Đạo hoà thượng nói: Phàm xem sa, trước hết lấy việc nhận thể sao làm chủ; sa chia ba bậc mà xem. Về giàu, sang, nghèo, hèn: béo tròn ngay ngắn chủ giàu; nhọn đẹp thanh tú chủ sang; nghiêng lệch sưng phù chủ hèn. Lại nhận hình tượng thể sao thuộc sao nào, mới biết phú quý lớn nhỏ, thọ yểu và cùng thông. Tóm lại, trên trời xem độ tú, dưới đất xem tình thế, thì lành dữ nằm trong lòng bàn tay. Như thể sao Hoả nhọn mà sắc, hơi không nghiêng lệch, lửa như muốn động, là chính thể Hoả, còn gọi là Liêm Trinh. Như thể sao Mộc tròn mà thẳng, thân vươn cao, là chính thể Mộc, còn gọi Tham Lang, lại gọi Tử Khí, sa gọi là Quý nhân. Như thể sao Kim cao mà tròn, là chính thể Kim, còn gọi Thái Dương, lại gọi Tả Phụ. Như thể sao Thổ tròn mà vuông, là chính thể Thổ, còn gọi Cự Môn, lại gọi Thiên Tài, sa gọi là Ngự bình; thấp thì gọi Ngự thư đài, hai vai nhô góc thì gọi Triển cáo, thấp mà dài gọi Ngọc kỷ. Như thể sao Thuỷ uốn như rắn sống, hoặc như sóng nước, là chính thể Thuỷ, còn gọi Thanh Kỳ, lại gọi Quật Khúc, sa gọi là Văn Khúc. Thể sao này trên cao dưới thấp, đứng ở chính ấn, chỉ sinh người thanh tú, thông minh, giàu và có học mà thôi.

Sơ đồ năm thể sao của sa: Mộc thẳng đầu tròn, Hoả đầu nhọn, Thổ đầu bằng vuông, Kim tròn cao, Thuỷ uốn lượn – Nhập Địa Nhãn Toàn Thư, Khán sa pháp
Sơ đồ 2: Năm thể sao của sa theo Khán sa pháp, kèm tên sa trong sách: Quý nhân, Văn bút, Ngự bình, Nga mi, Văn Khúc. Béo tròn ngay chủ giàu, nhọn đẹp chủ sang, nghiêng lệch sưng phù chủ hèn. Vẽ lại theo Nhập Địa Nhãn Toàn Thư – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng

Đây là thiên thực hành nhất của quyển Sa pháp. Tác giả cho ba câu nhận diện nhanh trước khi đi vào năm sao: béo tròn ngay thì giàu, nhọn đẹp thanh tú thì sang, nghiêng lệch sưng phù thì hèn. Ba câu này dùng được ngay khi đứng trên huyệt nhìn ra, chưa cần biết tên sao. Một ngọn núi đầy đặn, tròn trịa, ngay ngắn là tượng kho đụn; một ngọn núi thanh mảnh, đầu nhọn sáng là tượng bút, tượng người học; một ngọn núi xiêu vẹo, phình chỗ này lõm chỗ kia là tượng bệnh tật, bần hàn.

Sau đó là năm thể sao. Mộc thân thẳng, đầu tròn, vươn cao như cây trụ: sách gọi là Tham Lang, Tử Khí, sa Quý nhân. Hoả đầu nhọn sắc như ngọn lửa: Liêm Trinh; hai ngọn nhọn cùng mọc thì gọi Song tiến, cũng gọi Văn bút. Thổ đầu bằng, vuông vức như bức bình phong: Cự Môn, Thiên Tài, sa Ngự bình; Thổ thấp là Ngự thư đài, hai vai nhô góc là Triển cáo, thấp mà dài là Ngọc kỷ (cái kỷ ngọc), có ổ bao bên trong là Tàng kim, một đầu cao một đầu thấp là Thiên mã. Kim tròn cao như cái chuông úp: Thái Dương, Tả Phụ, có rất nhiều biến thể; Kim thấp mà dài gọi là Nga mi (mày ngài), Kim nhọn lên gọi Hoa cái, tròn lên gọi Bảo cái, hai cánh rủ xuống gọi Phi phượng. Thuỷ uốn lượn như rắn bò, như sóng nước: Văn Khúc, Thanh Kỳ.

Sách còn nói đến một dạng gộp mà người đi núi gặp nhiều ở vùng núi già: đầu sao như Liêm Trinh, thân như Cự Môn, chân như Phá Quân, chỗ chia nhánh như Lộc Tồn, gọi là Trướng thiên thuỷ. Núi như vậy làm tổ tông chia nhánh; đi tới thuỷ khẩu thì làm Thiên hùng tinh, tới đáy thung thì làm Thiên quyền tinh, đều là biến thể của Hoả. Đứng ở chính ấn (ngay trước mặt huyệt) thì sinh người uy vũ, tính nóng, văn võ kiêm toàn.

Câu "trên trời xem độ tú, dưới đất xem tình thế" là chìa khoá của cả quyển. Phần trời là lý khí (sa rơi vào độ tú nào), sẽ nói ở đoạn bốn. Phần đất là tình thế: sa có quay mặt về huyệt không, có ôm không, có cao vừa phải không. Hình sao đẹp đến đâu mà quay lưng đi thì cũng là sa vô tình.

Núi Bàn ở Cape Town đỉnh bằng phẳng
Núi Bàn (Cape Town): sa đỉnh bằng như án thư, đẹp nhưng phải quay mặt về huyệt mới là hữu tình. Ảnh: Dietmar Rabich, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đoạn 3: Ba bậc cao thấp và sa theo từng loại long – 三等看法

Nguyên văn

五星砂體形象既明,然又要分高中低三等看法。若入雲霄之砂,高數百丈者為第一等,最為有力,定主出將入相;端圓方正,高數十丈者為中等之砂,力稍次之,定主科甲富厚;亂峰低小之砂,高數丈者為下等之砂,其力又次之,定主富秀人丁。此言山龍之結地也。又有平岡龍結地者,其砂高數丈亦作高山論。……山龍結地以高砂為主,平岡龍結地以中砂為主,平洋龍結地以低砂為主。若以平洋之地得平岡之砂更加有力,平岡之地得高山之砂其福加倍。若高山之地專平洋之砂,謂之有若無,乃砂之餘氣,非砂也。凡龍結地,龍與砂兩相配合,砂雖好還要龍好,龍好砂又好,總窩開面有情向我,勢靚實為我用,全在消納工夫。若是反情無情,雖有何益哉。……依砂坐度,依水立向,故古仙師有內外兩問者:內向消砂,外向納水,是以富貴雙全,房分均勻,方見仙人手段。

Dịch

Hình tượng năm sao của sa đã rõ, nhưng còn phải chia ba bậc cao, trung, thấp mà xem. Sa vào tận tầng mây, cao mấy trăm trượng là bậc nhất, có sức nhất, chủ ra làm tướng vào làm tướng quốc. Sa đoan chính tròn vuông, cao vài chục trượng là bậc trung, sức kém hơn, chủ đỗ đạt, giàu dày. Sa là những đỉnh lộn xộn thấp nhỏ, cao vài trượng là bậc dưới, sức lại kém hơn, chủ giàu, có người học, đông người. Đó là nói về đất kết của long núi. Còn long gò bằng kết đất thì sa cao vài trượng cũng xem như núi cao. Long núi kết đất lấy sa cao làm chủ, long gò bằng lấy sa trung làm chủ, long đồng bằng lấy sa thấp làm chủ. Đất đồng bằng mà được sa của gò bằng thì càng có sức; đất gò bằng mà được sa của núi cao thì phúc gấp đôi. Đất núi cao mà chỉ có sa kiểu đồng bằng thì gọi là có mà như không, đó chỉ là dư khí của sa chứ không phải sa. Phàm long kết đất, long và sa phải phối hợp với nhau: sa tốt còn cần long tốt, long tốt sa lại tốt, tóm lại là mở ổ mở mặt hữu tình hướng về ta, thế đẹp mà thật sự cho ta dùng; tất cả nằm ở công phu tiêu nạp. Nếu phản tình, vô tình thì có ích gì. Dựa vào sa mà ngồi độ, dựa vào nước mà lập hướng; cho nên tiên sư xưa có "hai câu hỏi trong và ngoài": trong thì hỏi tiêu sa, ngoài thì hỏi nạp thuỷ; nhờ vậy giàu sang song toàn, các phòng con cháu được đều, mới thấy tay nghề tiên nhân.

Giảng

Đoạn này sửa một ngộ nhận rất phổ biến: sa càng cao càng tốt. Sách nói cao thấp phải tương xứng với loại long. Long núi kết ở vùng núi lớn thì sa phải cao mới đủ che chở; long gò bằng thì sa vừa phải; long đồng bằng thì sa thấp, chỉ chênh vài thước, đã là sa. Đem tiêu chuẩn núi lớn áp cho đồng bằng thì không bao giờ thấy sa; ngược lại, ở vùng núi lớn mà chỉ có vài gò đất thấp quanh huyệt thì sách gọi là "có mà như không", chỉ là dư khí.

Hai câu "đồng bằng được sa gò bằng thì càng có sức; gò bằng được sa núi cao thì phúc gấp đôi" cho thấy một nguyên tắc: sa cao hơn mức thường của loại long một bậc là thêm lực, miễn là nó vẫn hữu tình và không đè ép huyệt. Ở bài năm, sách đã dạy "bên nào cao đè huyệt thì dời sang bên kia"; ở đây nói sa cao là có lực. Hai điều không mâu thuẫn: sa đứng ở khoảng cách vừa phải, cao mà chầu, là quý; sa sát sạt, cao mà ép, là hại.

Câu kết của đoạn rất đáng chú ý: "trong hỏi tiêu sa, ngoài hỏi nạp thuỷ". Đó là hai việc phải làm khi định hướng một ngôi mộ: xét các ngọn sa quanh huyệt lành hay dữ (tiêu sa), xét dòng nước đến đi (nạp thuỷ). Làm được cả hai thì "các phòng được đều", nghĩa là phúc không lệch về một nhánh con cháu. Phần thuỷ pháp sẽ học ở các quyển sáu, bảy.

Mộ nằm xa trên sườn đồi ruộng bậc thang
Mộ nằm xa trên sườn đồi bậc thang: sa hai bên đều thì phúc chia đều giữa các phòng con cháu. Ảnh: shankar s., Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Đoạn 4: Sa pháp theo hai mươi tám tú và nhân bàn – 砂法

Nguyên văn

靜道和尚曰:撥砂之法,全在二十八宿度上分別,各有所屬七政。齊于虞帝,乃分日月金木水火土,故消砂以人盤為主,皆此法也。二十八宿度有多寡不一,……大消砂全在此消得乾淨,倘帶煞帶洩,則福未至禍先來。……俗云:不會消砂,禍事如麻;不會納水,百事見鬼。所以此道難明,非師不渡。書上雖有撥砂歌,並無撥砂訣。……問君撥砂如何撥?二十四山皆有訣,仍分金木水火土,生旺煞洩奴日月。……消砂用人盤,宿度盤縫合人盤,惟有消砂最詳明。其中又有九星盤,用辨土色求穴情。

Dịch

Tĩnh Đạo hoà thượng nói: Phép bát sa (gạt sa) hoàn toàn nằm ở việc phân biệt trên độ của hai mươi tám tú, mỗi tú thuộc một trong thất chính. Từ thời vua Ngu Thuấn chỉnh tề thất chính, mới chia ra Nhật, Nguyệt, Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ; cho nên tiêu sa lấy nhân bàn làm chủ, đều là theo phép này. Độ của hai mươi tám tú nhiều ít không đều. Việc lớn của tiêu sa là tiêu cho sạch ở chỗ này; nếu còn mang sát, mang tiết thì phúc chưa đến mà hoạ đã đến trước. Tục ngữ nói: không biết tiêu sa thì hoạ nhiều như gai; không biết nạp thuỷ thì trăm việc gặp quỷ. Vì vậy đạo này khó sáng, không có thầy thì không qua được. Sách tuy có bài ca bát sa nhưng không có khẩu quyết bát sa. Hỏi anh gạt sa thế nào? Hai mươi bốn sơn đều có quyết, vẫn chia Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ; sinh, vượng, sát, tiết, nô và Nhật, Nguyệt. Tiêu sa dùng nhân bàn; bàn độ tú ráp với nhân bàn; chỉ có tiêu sa là kỹ càng nhất. Trong đó lại có bàn cửu tinh, dùng để biện màu đất mà tìm tình huyệt.

Tinh đồ Đôn Hoàng vẽ các chòm sao
Tinh đồ Đôn Hoàng (đời Đường): các tú quanh trời, gốc của phép bát sa theo hai mươi tám tú. Phạm vi công cộng.

Giảng

Đến đây sách chuyển từ phần đất (hình thể) sang phần trời (lý khí). Bát sa (撥砂) nghĩa đen là "gạt sa": từ vị trí huyệt, xem mỗi ngọn sa rơi vào độ tú nào trên vòng hai mươi tám tú, tú ấy thuộc hành gì trong thất chính (Nhật, Nguyệt, Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ), rồi đem hành ấy so với hành của chỗ ngồi để biết sa đó sinh ta, giúp ta hay khắc ta. Sách nói rõ: tiêu sa lấy nhân bàn làm chủ, nhân bàn là vòng hai mươi bốn sơn đặt lệch nửa cung trên la kinh tam hợp, dùng riêng cho sa.

Câu tục ngữ "không biết tiêu sa thì hoạ nhiều như gai, không biết nạp thuỷ thì trăm việc gặp quỷ" cho thấy người xưa coi tiêu sa nạp thuỷ nặng ngang nhau. Nhưng tác giả cũng nói thẳng: sách vở chỉ có bài ca, không có khẩu quyết; "không có thầy thì không qua được". Đó là lý do bài này chỉ giảng nguyên lý, không bày bảng độ số của từng tú. Các con số ấy cần đối chiếu trên la kinh thật, với huyệt thật và người thầy đứng cạnh.

Bài ca hai mươi bốn sơn quy về ngũ hành mà sách chép ngay sau đó ("Tý Ngọ Mão Dậu Thái Dương hoả; Giáp Canh Bính Nhâm Thái Âm hoả; Càn Khôn Cấn Tốn vốn thuộc Mộc; Ất Tân Đinh Quý liền thuộc Thổ; Thìn Tuất Sửu Mùi tức là Kim; Dần Thân Tỵ Hợi thuộc Thuỷ Hoả") là một hệ ngũ hành riêng của phép bát sa, khác với ngũ hành chính thường dùng cho long. Người học phải nhớ: mỗi tầng trên la kinh có hệ ngũ hành của nó, đừng đem hệ này áp cho tầng kia.

Cuối thiên có một đoạn ngắn về màu đất: "đất ở chỗ giáp thế nào thì đất trong huyệt cũng thế ấy; giáp có đá có bùn thì huyệt cũng có đá có bùn". Câu này nối lại với bài ba về giáp: chỗ thắt cổ của long là nơi lộ ra chất đất của cả mạch, nhìn ở đó là biết trước trong huyệt sẽ gặp gì. Sách nhắc thêm: chỉ lấy màu đất mà không xét đá và nước là chưa hiểu gốc của long.

Dãy núi xếp lớp trong sương sớm
Dãy núi xếp lớp trong sương sớm: xét chất đất, đá, nước của cả mạch mới biết trong huyệt sẽ gặp gì. Ảnh: Megaurab09, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đoạn 5: Bát sa yếu quyết, năm loại sa – 撥砂要訣

Nguyên văn

相厥山川,毓秀鍾靈,水法河洛旨最確。至于砂法,更當明砂數,別來有五種:奴、旺、煞、洩與生。彼尅我也為煞,我生彼也為洩,旺神即是我見我,彼來生我號食神。食神發科甲,延人丁,旺司財祿多子孫。……煞見門禍絕,洩氣便消零;我尅奴砂為財帛,居官得祿而和平。生我者為貪狼,為食神,為催官,為進神,為生氣,為生砂;我生者為傷官,為盜氣,為退氣,為洩砂;我見我為兄弟,為比肩,為旺神,為旺砂;我尅者為妻財,為奴砂;尅我者為七煞,為煞砂。撥砂全在此生尅制化,皆在分金當坐何度、所屬何宿。撥吉則吉,撥凶則凶。……故得一無力食神,又不如得一豐厚顯異之旺砂,此中之至訣也。……撥砂要看山頂,第一層高的為主,故見高頂曰砂頭,中等低平曰砂身,低者曰砂腳。看山勢靚向何方,有情無情:向我者有情,背我者無情是也。

Dịch

Xem núi sông, nơi đúc tú tụ linh, thì thuỷ pháp theo ý Hà Lạc là chắc nhất. Còn sa pháp thì càng phải rõ số của sa: phân ra có năm loại là nô, vượng, sát, tiết và sinh. Nó khắc ta là sát; ta sinh nó là tiết; vượng thần là ta gặp ta; nó đến sinh ta gọi là thực thần. Thực thần phát khoa giáp, thêm người, vượng thì giữ tài lộc, nhiều con cháu. Sát thì gặp hoạ tuyệt; tiết khí thì tiêu tán; ta khắc là nô sa, làm tiền của, ở quan được lộc mà bình hoà. Sinh ta thì gọi là Tham Lang, thực thần, thôi quan, tiến thần, sinh khí, sinh sa; ta sinh thì gọi là thương quan, đạo khí, thoái khí, tiết sa; ta gặp ta thì gọi là huynh đệ, tỷ kiên, vượng thần, vượng sa; ta khắc thì gọi là thê tài, nô sa; khắc ta thì gọi là thất sát, sát sa. Bát sa hoàn toàn ở sinh khắc chế hoá này, đều do phân kim ngồi độ nào, thuộc tú nào. Gạt ra lành thì lành, gạt ra dữ thì dữ. Cho nên được một thực thần không có lực, lại không bằng được một vượng sa đầy dày nổi bật; đó là chí quyết trong phép này. Bát sa phải xem đỉnh núi, lấy lớp cao thứ nhất làm chủ; cho nên đỉnh cao gọi là đầu sa, phần thấp bằng ở giữa gọi là thân sa, chỗ thấp gọi là chân sa. Xem thế núi đẹp hướng về phương nào, hữu tình hay vô tình: hướng về ta là hữu tình, quay lưng với ta là vô tình.

Sơ đồ năm loại sa theo sinh khắc với ví dụ cục Mộc: sa Thuỷ sinh sa, sa Mộc vượng sa, sa Hoả tiết sa, sa Thổ nô sa, sa Kim sát sa – Nhập Địa Nhãn Toàn Thư, Bát sa yếu quyết
Sơ đồ 3: Năm loại sa trong Bát sa yếu quyết, lấy ví dụ cục Mộc như sách: Thuỷ sinh ta là thực thần, Mộc là vượng, Hoả là tiết, Thổ là nô, Kim là sát. Sa có lực hơn sa có tên đẹp. Chỉ ở mức nguyên lý. Vẽ lại theo Nhập Địa Nhãn Toàn Thư – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng

Bát sa yếu quyết là một vòng ngũ hành đơn giản, nhưng đặt tên theo cách của người xem đất. Lấy hành của chỗ ngồi làm "ta", mỗi ngọn sa thuộc một trong năm quan hệ: sinh ta (sinh sa, thực thần, Tham Lang), giống ta (vượng sa, tỷ kiên), ta sinh (tiết sa, thương quan, đạo khí), ta khắc (nô sa, thê tài) và khắc ta (sát sa, thất sát). Hai loại đầu và nô sa là cát; tiết sa làm hao; sát sa là hung.

Ví dụ sách tự đưa ra: làm một cục Mộc. Gặp sa Thuỷ là thực thần (Thuỷ sinh Mộc); gặp sa Mộc là vượng thần; gặp sa Hoả là tiết (Mộc sinh Hoả, khí bị rút); gặp sa Thổ là nô (Mộc khắc Thổ, Thổ thành của cải); gặp sa Kim cao vót là thất sát, là Phá Quân (Kim khắc Mộc). "Nêu một cục Mộc thì bốn cục kia cũng biết."

Điểm tinh tế nhất của thiên này là câu "được một thực thần không có lực, không bằng được một vượng sa đầy dày nổi bật". Tên gọi trên la kinh không quyết định tất cả: một ngọn sa mang tên tốt mà nghiêng lệch, yếu ớt thì chỉ phát nhẹ; một ngọn sa chỉ là "anh em" nhưng đầy đặn, sáng sủa thì phát mạnh. Đó lại là câu "sa lấy hình thể làm chủ" của đoạn một, nói bằng ngôn ngữ lý khí. Cũng vì vậy sách dặn khi gạt sa phải nhìn đỉnh cao thứ nhất làm chủ (đầu sa), rồi mới đến thân sa, chân sa; và trước hết phải xem sa quay mặt về ta hay quay lưng.

Ngay sau đoạn này, Cô Thác trưởng lão có một lời than: người đời mời thầy địa lý xem đất, thiên hạ có mấy người có mắt; một lần táng xuống, ba năm năm năm hoạ đến không kịp quay gót. Muốn tìm đất, trước phải tìm được thầy sáng. Lời ấy là lời nhắc cho cả quyển Sa pháp: các tên sao, tên sa, độ tú là chữ trong sách; nhìn ra một ngọn núi hữu tình hay vô tình là con mắt phải luyện.

Loại saQuan hệ với chỗ ngồiTên khác trong sáchỨng theo sách
Sinh sa 生砂Sa sinh taThực thần, Tham Lang, thôi quan, tiến thần, sinh khíPhát khoa giáp, thêm người
Vượng sa 旺砂Sa cùng hành với taHuynh đệ, tỷ kiên, vượng thầnĐinh tài đại vượng, quan lộc đầy
Nô sa 奴砂Ta khắc saThê tàiTiền của, làm quan được lộc, bình hoà
Tiết sa 洩砂Ta sinh saThương quan, đạo khí, thoái khíKhí tiêu tán, hao
Sát sa 煞砂Sa khắc taThất sát, Phá QuânHoạ, tuyệt
Núi Nga Mi trong sương mù
Núi Nga Mi trong sương: sa sinh, vượng thì nuôi huyệt; sa tiết, sát thì hao khí. Ảnh: McKay Savage, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Quyển Sa pháp của Nhập Địa Nhãn được Phong Thuỷ Liên Hoa đánh giá cao ở một điểm: tác giả không để lý khí lấn hình thể. Rất nhiều sách sa pháp đời sau chỉ còn là bảng tra độ tú, khiến người học ngồi trong nhà tính sa mà không bao giờ ra nhìn núi. Ở đây, ngay câu mở đầu đã đặt hình thể làm chủ, và đến cuối bát sa yếu quyết vẫn nhắc lại bằng câu "thực thần không lực không bằng vượng sa đầy dày".

Ở tầng thời vận, Phong Thuỷ Liên Hoa xét thêm sa và thuỷ trên vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục: một ngọn sa vượng trong vận này có thể thành tiết trong vận khác, vì vậy người làm âm trạch, dương trạch không nên đọc sa một lần rồi thôi. Bài học dùng ngay được cho người làm nhà ở đô thị: "sa" của ngôi nhà là các khối nhà chung quanh. Khối nhà đầy đặn, ngay ngắn, đứng ở khoảng cách vừa phải là sa tốt; khối nhà nhọn sắc chĩa vào, xiêu lệch, hay sát sạt đè ép là sa xấu. Tỷ lệ cao thấp cũng theo đúng đoạn ba: ở khu nhà thấp, một khối cao hơn vài tầng đã là sa lớn. Phần độ tú, nhân bàn và năm loại sa chỉ dừng ở nguyên lý trong bài này; ứng dụng trên la kinh và thực địa phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Quyển bốn Nhập Địa Nhãn mở đầu sa pháp bằng ba cách luận sa: hình thể, phương vị, lý khí, trong đó hình thể làm chủ. Khán sa pháp: béo tròn ngay thì giàu, nhọn đẹp thì sang, nghiêng lệch sưng phù thì hèn; năm thể sao Mộc, Hoả, Thổ, Kim, Thuỷ với các tên sa như Quý nhân, Văn bút, Ngự bình, Nga mi, Văn Khúc. Sa chia ba bậc cao thấp và phải tương xứng với long núi, long gò, long đồng bằng; sa phải hữu tình, hướng về ta. Bát sa dựa trên hai mươi tám tú và nhân bàn; trong hỏi tiêu sa, ngoài hỏi nạp thuỷ. Bát sa yếu quyết chia năm loại sinh, vượng, nô, tiết, sát, nhưng sa có lực vẫn hơn sa có tên đẹp.

Bài trước: Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (6): Biện huyệt thật giả, xem minh đường. Bài sau: Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (8): Bát sa, phân kim, phân phòng.

Nguồn: Nhập Địa Nhãn Toàn Thư 入地眼全書, quyển 4 Sa pháp, các thiên "砂說" (tr. 73–74), "看砂法" (tr. 74–75), "砂法" (tr. 75–76) và "撥砂要訣" (tr. 76–77) của bản in (số trang gốc quyển bốn 1–9). Nguyên văn trích lược, dấu "……" là chỗ lược; lời chú chữ nhỏ trong bản khắc chỉ tóm ý. Hiệu đính: "禍不踵" đọc là 禍不旋踵 theo văn mạch; "撥砂歌" và bài ca hai mươi bốn sơn giữ theo bản khắc. Lời giảng là của Phong Thuỷ Liên Hoa theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem hai mươi bốn sơn và vị trí các ngọn sa quanh huyệt.
  • Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch, xét sa và thuỷ theo nguyên lý Liên Hoa.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng, đánh dấu các khối nhà chung quanh như sa của ngôi nhà.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc năm thể sao, năm loại sa là phần Thư; đứng trên huyệt mà nhìn ra ngọn nào hữu tình, ngọn nào quay lưng, ngọn nào đè ép, là phần Nhãn và Tâm. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Sa trong phong thuỷ là gì? – 砂

Sa là các núi, gò, đồi đứng quanh huyệt: phía sau, hai bên, phía trước làm án, làm triều, và ở thuỷ khẩu. Sa che gió, giữ khí và chầu vào huyệt. Nhập Địa Nhãn dành hai quyển (bốn và năm) cho sa pháp.

Nên xét sa theo hình thể hay theo lý khí? – 形體理氣

Theo Nhập Địa Nhãn, sa lấy hình thể làm chủ, phương vị và lý khí là phần không thể bỏ. Sa hình tốt ở phương tốt thì ứng nhanh; hình tốt ở phương xấu thì giảm lực; hình xấu ở phương xấu thì hoạ.

Năm thể sao của sa gồm những gì? – 五星砂體

Mộc thẳng đầu tròn (Quý nhân), Hoả đầu nhọn (Văn bút), Thổ đầu bằng vuông (Ngự bình, Ngọc kỷ), Kim tròn cao (Thái Dương, Nga mi), Thuỷ uốn lượn như sóng (Văn Khúc). Béo tròn ngay chủ giàu, nhọn đẹp chủ sang, nghiêng lệch sưng phù chủ hèn.

Sa cao bao nhiêu là đủ? – 三等砂

Tuỳ loại long. Long núi lấy sa cao làm chủ, long gò bằng lấy sa trung, long đồng bằng lấy sa thấp; ở đồng bằng sa cao vài trượng đã như núi lớn. Sa phải cao vừa phải, hữu tình, không đè ép huyệt.

Năm loại sa trong bát sa yếu quyết là gì? – 生旺奴洩煞

Sinh sa (sinh ta), vượng sa (cùng hành), nô sa (ta khắc), tiết sa (ta sinh) và sát sa (khắc ta). Ba loại đầu là cát, tiết sa làm hao, sát sa là hung; nhưng sách nhấn mạnh sa có lực vẫn hơn sa chỉ có tên đẹp. Ứng dụng trên la kinh cần học có thầy.

Từ khoá: nhập địa nhãn toàn thư · 入地眼全書 · sa pháp · 砂法 · khán sa pháp · 看砂法 · bát sa · 撥砂 · tiêu sa nạp thuỷ · ngũ tinh sa · sinh sa vượng sa · phong thủy âm trạch

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…