💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (4): Cửu tinh hành long và bình dương long

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (4): Cửu tinh hành long và bình dương long

Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (4): Cửu tinh hành long và bình dương long
入地眼全書 · quyển 2 Long pháp (龍法卷二), các thiên "九星行龍 · 問答 · 平洋龍 · 龍論平洋" · bộ mười quyển
Tác giả: Tống, Nam Xương, Cô Thác trưởng lão Tĩnh Đạo hoà thượng (宋南昌辜託長老靜道和尚) soạn; Đông Điền Vạn Thụ Hoa (萬樹華, tự Nhân Thôn 仁村) biên thứ; Điềm Chân Từ Hiếu Tiên (徐孝先) hiệu tự
Bản gốc: bản khắc Đạo Quang Bính Tuất (道光丙戌, 1826), Văn Tinh đường tàng bản (文星堂藏板), in trong Cố Cung trân bản tùng san (故宮珍本叢刊).

Bài trước đi qua năm thiên đầu quyển Long pháp của Nhập Địa Nhãn Toàn Thư: long là gì, tổ tông, long đi long dừng, trướng và giáp. Bài này đi nốt nửa sau của quyển hai. Phần dài nhất là Cửu tinh hành long: chín sao Bắc Đẩu (Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, Tả Phụ, Hữu Bật) được đặt lên long, mỗi sao một hình dáng, mỗi sao một lối kết. Tiếp theo là một đoạn Vấn đáp sắc sảo về cách phân long thật long giả; và cuối quyển là hai thiên Bình dương long, Long luận bình dương, dạy xem long ở đồng bằng, nơi "mất dấu" của mọi người đi núi.

Chòm Bắc Đẩu trên đồi cát ban đêm
Bắc Đẩu trên đồi cát Great Sand Dunes: chín sao Bắc Đẩu là gốc của tên chín loại hình long. Ảnh: Great Sand Dunes National Park and Preserve (NPS), Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Trả lời nhanh: Cửu tinh hành long trong Nhập Địa Nhãn lấy chín sao Bắc Đẩu làm chín loại hình núi: trên trời thành tượng, dưới đất thành hình. Chín sao ứng chín cung Lạc thư (Tham Lang nhất bạch Khảm, Cự Môn nhị hắc Khôn… Hữu Bật cửu tử Ly) và nạp giáp theo quẻ. Xác định một long thuộc sao nào phải xem ở giáp bằng la kinh, rồi mới biết nó đi về phương nào kết. Tham Lang thuộc mộc, thân thẳng dài, đầu tròn ngay; Lộc Tồn là dáng ác, chỉ kết khi có chế hoá. Phần vấn đáp nói: đất tốt cần long cao vút sống động, sa đẹp, nước có tình; long là gốc, huyệt trong là dịu dàng. Bình dương long thì xem nước: nước hai bên giới hạn là long thật, cao một tấc là núi, thấp một tấc là nước.

Thầy Vũ Giới giảng: "Chín sao không phải chín cái tên để gọi cho oai. Mỗi sao là một dáng núi: tròn là kim, thẳng là mộc, nhọn là hoả, vuông là thổ, sóng là thuỷ. Nhận được dáng thì mới biết long có thật mạnh không. Còn ở đồng bằng thì quên núi đi, nhìn nước."

Đoạn 1: Chín sao trên trời thành tượng, dưới đất thành hình – 九星行龍

Nguyên văn

斗柄指寅,天下皆春;正月在寅,二月在卯,三月在辰,一年十二月,月月則指一字。北斗七星,左有輔,右有弼,故稱九星。九星者,貪、巨、祿、文、廉、武、破、輔、弼是也。此九星在天成象,在地成形,以龍身之行度變態無窮,故以此九星星體,在龍神行度處辨其有共。北斗第一星艮丙貪狼木,第二星巽辛巨門,上第三星乾甲祿存土,第四星離壬寅戌文曲水,第五星震庚亥未廉貞火,第六星兌丁巳丑武曲金,第七星坎癸申辰破軍金,第八星輔弼,坤乙土。九星只有八位,何也?左輔右弼共一卦,各管一卦,一卦三山,此九星納甲所屬。又有九星之方位,不同:貪狼一白坎,巨門二黑坤,祿存三碧震,文曲四綠巽,廉貞五黃中,武曲六白乾,破軍七赤兌,左輔八白艮,右弼九紫離,此洛書之戴九履一、左三右七、二四為肩、六八為足、五黃中宮,所謂九宮八卦是也。用法以斗柄之貪狼落書之紫白兩下合而為一。看巒頭之砂,無不的確。譬如貪狼木龍,往北行,北一白水,水生木,結大地。認定星體在峽上,用羅經格定某龍往某方,則知前去結地不結地,地之大小,皆在此峽上而定之,方見手段。

Dịch

Chuôi Bắc Đẩu chỉ Dần thì thiên hạ đều là xuân; tháng giêng ở Dần, tháng hai ở Mão, tháng ba ở Thìn, một năm mười hai tháng, tháng nào cũng chỉ một chữ. Bắc Đẩu bảy sao, bên trái có Phụ, bên phải có Bật, nên gọi là chín sao. Chín sao là Tham, Cự, Lộc, Văn, Liêm, Vũ, Phá, Phụ, Bật. Chín sao ấy ở trời thành tượng, ở đất thành hình; vì thân long đi biến hoá vô cùng, nên lấy hình chín sao, xét ở chỗ long thần đi qua để biện cái chung của nó. Sao thứ nhất của Bắc Đẩu là Cấn Bính, Tham Lang mộc; sao thứ hai Tốn Tân, Cự Môn; sao thứ ba Càn Giáp, Lộc Tồn thổ; sao thứ tư Ly Nhâm Dần Tuất, Văn Khúc thuỷ; sao thứ năm Chấn Canh Hợi Mùi, Liêm Trinh hoả; sao thứ sáu Đoài Đinh Tỵ Sửu, Vũ Khúc kim; sao thứ bảy Khảm Quý Thân Thìn, Phá Quân kim; sao thứ tám Phụ Bật, Khôn Ất thổ. Chín sao mà chỉ có tám ngôi, là sao? Tả Phụ, Hữu Bật chung một quẻ; mỗi sao quản một quẻ, một quẻ ba sơn: đó là nạp giáp của chín sao. Lại có phương vị của chín sao, không giống: Tham Lang nhất bạch Khảm, Cự Môn nhị hắc Khôn, Lộc Tồn tam bích Chấn, Văn Khúc tứ lục Tốn, Liêm Trinh ngũ hoàng trung cung, Vũ Khúc lục bạch Càn, Phá Quân thất xích Đoài, Tả Phụ bát bạch Cấn, Hữu Bật cửu tử Ly. Đó là Lạc thư đội chín đạp một, trái ba phải bảy, hai bốn là vai, sáu tám là chân, năm vàng ở giữa, tức chín cung tám quẻ. Cách dùng là lấy Tham Lang của chuôi Đẩu hợp với tử bạch của Lạc thư làm một. Xem sa của loan đầu thì không gì không đúng. Ví như long mộc Tham Lang đi về bắc, bắc là nhất bạch thuỷ, thuỷ sinh mộc, kết đất lớn. Nhận định hình sao ở trên giáp, dùng la kinh định long ấy đi về phương nào, thì biết phía trước kết đất hay không, đất lớn hay nhỏ, đều định ở trên giáp này; thế mới thấy tay nghề.

Giảng

Đoạn này gom hai hệ thống chín sao vào một chỗ. Hệ thứ nhất là "nạp giáp chín sao": mỗi sao gắn với một quẻ và các can chi nạp vào quẻ đó (Tham Lang với Cấn Bính, Cự Môn với Tốn Tân…), dùng để định sao của một long theo phương nó đi. Hệ thứ hai là "chín cung Lạc thư": nhất bạch Khảm, nhị hắc Khôn, tam bích Chấn, tứ lục Tốn, ngũ hoàng trung, lục bạch Càn, thất xích Đoài, bát bạch Cấn, cửu tử Ly. Tác giả bảo "lấy Tham Lang của chuôi Đẩu hợp với tử bạch Lạc thư làm một", nghĩa là đặt dáng sao của long lên vòng chín cung để xét sinh khắc với phương nó đi tới.

Ví dụ của sách rất dễ hiểu: long dáng Tham Lang (mộc) đi về bắc, phương nhất bạch thuộc thuỷ; thuỷ sinh mộc, nên kết đất lớn. Ngược lại, nếu mộc đi về phương kim thì bị khắc, khó kết. Điều quan trọng nhất là câu cuối: nhận dáng sao và hướng đi phải làm "ở trên giáp". Bài trước đã nói giáp là cổ họng của huyệt; bài này nói thêm giáp là chỗ để đọc sao và hướng của long. Phép phi tinh, tử bạch cụ thể được giảng ở quyển Hướng pháp; ở đây chỉ dừng ở nguyên lý.

Sơ đồ chín sao Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, Tả Phụ, Hữu Bật trên chín cung Lạc thư kèm dáng núi – Nhập Địa Nhãn Toàn Thư, Cửu tinh hành long
Sơ đồ 1: Chín sao trên chín cung Lạc thư theo Nhập Địa Nhãn (nam ở trên), mỗi ô vẽ dáng núi của sao: Tham Lang thẳng đầu tròn, Cự Môn vuông bằng, Lộc Tồn chân răng bừa, Liêm Trinh nhọn, Vũ Khúc tròn cao, Hữu Bật ẩn thấp. Vẽ lại theo Nhập Địa Nhãn Toàn Thư – Phong Thuỷ Liên Hoa
Tranh Khê sơn hành lữ của Phạm Khoan
Tranh cổ: Phạm Khoan (Bắc Tống), Khê sơn hành lữ đồ: một ngọn chủ cao lớn đứng giữa, đúng ý "đọc hình sao trước mắt". Phạm vi công cộng.

Đoạn 2: Hình dáng chín sao trên long – 九星形體

Nguyên văn

貪狼即紫氣木,身直而長,頭圓而正。巨門方正而厚,棚嶺長而方,楷帶斜側。祿存形類巨門,但腳如耙齒,斜側無收拾,為人間禍患之神。……武曲形類大陽,頭圓而高聳。……輔星本屬金,九星坤乙土。……右弼屬水,位居九宮,蓋與帝星相見乎離。五行非水不生,九星中巨門坤乙土,陽氣極於午,穴上一星流動不滯,屈曲如蛇,近看似有,遠看則無,最要細心體認。

Dịch

Tham Lang tức là mộc tử khí, thân thẳng mà dài, đầu tròn mà ngay. Cự Môn vuông vức mà dày, như lều trên đỉnh, dài mà vuông, viền đai nghiêng lệch. Lộc Tồn hình giống Cự Môn, nhưng chân như răng bừa, nghiêng lệch không thu gọn, là thần gây hoạ cho nhân gian. … Vũ Khúc hình giống thái dương, đầu tròn mà cao vút. … Phụ tinh vốn thuộc kim, sao thứ chín Khôn Ất thổ. … Hữu Bật thuộc thuỷ, ngôi ở cung chín, vì cùng gặp đế tinh ở Ly. Ngũ hành không có thuỷ thì không sinh. … Trên huyệt một sao trôi chảy không ngưng, uốn khúc như rắn, nhìn gần như có, nhìn xa thì không; phải hết sức tinh tâm mà nhận.

Giảng

Phần mô tả hình dáng là phần dùng được ngay ngoài núi. Tham Lang đỉnh tròn, thân thẳng đứng như búp măng; Cự Môn đỉnh bằng vuông như cái bàn, cái lều; Lộc Tồn cũng vuông nhưng chân toè ra như răng bừa, không gọn; Văn Khúc mềm như sóng; Liêm Trinh nhọn, lởm chởm như lửa; Vũ Khúc tròn cao như mặt trời; Phá Quân đầu cao đuôi xé, như lá cờ rách; Tả Phụ thấp như cái mũ, khăn; Hữu Bật thì mờ nhạt, ẩn trong đất bằng, "nhìn gần như có, nhìn xa thì không".

Câu Hữu Bật này rất quý: nhiều long đến gần huyệt thì hạ xuống thấp, mạch chỉ còn là một gợn đất nhẹ, uốn như rắn trên bãi bằng. Người không tinh mắt sẽ tưởng long đã hết. Sách dặn "phải hết sức tinh tâm mà nhận", và đó cũng là cầu nối sang phần bình dương long cuối quyển.

Các đỉnh núi đá vôi ở Dương Sóc
Các đỉnh đá vôi ở Dương Sóc (Quảng Tây): long rơi xuống bãi bằng còn để lại từng ngọn, người tinh mắt mới nhận ra mạch. Ảnh: McKay Savage, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Đoạn 3: Từng sao đi qua chín cung – 九星行九宮

Nguyên văn

貪狼木龍行一白坎壬子癸三方,林生,貪狼特起,如潛龍出海,結王侯宰輔之地。木星龍行二黑未坤申三方,不結。……祿存土星龍行一白坎壬子癸三方,土剋水,為六煞,又為破敗之龍,不結。……祿存土龍行四綠巽辰巽巳三方,辰為天罡,亢金龍所居,若起高大,雄星前去,數十里或數百里,結京城省會大龍。……武曲金龍行七赤兌庚酉辛三方,庚龍納於震,氣行于壬,化木開帳,木火轉換,木星結飛鳳形,酉龍旺氣剛暴。……以上貪、巨、祿、文、廉、武、破、輔、弼,是天上之九星也。龍雖結地,先從帳峽看起,認定巒頭是何星起勢。故以天象觀之,主若結穴各各不同,變態無方,有結無結,總在過峽上用羅經辨其吉凶。打破此竅,方知前去結地不結地,細看此篇熟記于心,看地就有把柄。

Dịch

Long mộc Tham Lang đi về ba sơn Nhâm Tý Quý của nhất bạch Khảm, rừng sinh, Tham Lang nổi vút, như rồng ẩn ra biển, kết đất vương hầu tể phụ. Long mộc tinh đi về ba sơn Mùi Khôn Thân của nhị hắc thì không kết. … Long thổ tinh Lộc Tồn đi về ba sơn Nhâm Tý Quý của nhất bạch Khảm: thổ khắc thuỷ, là lục sát, lại là long phá bại, không kết. … Long thổ Lộc Tồn đi về ba sơn Thìn Tốn Tỵ của tứ lục Tốn: Thìn là Thiên Cương, chỗ ở của rồng Cang Kim; nếu nổi lên cao lớn, sao hùng đi tới mấy chục dặm hoặc mấy trăm dặm, kết đại long kinh thành tỉnh hội. … Long kim Vũ Khúc đi về ba sơn Canh Dậu Tân của thất xích Đoài: long Canh nạp vào Chấn, khí đi ở Nhâm, hoá mộc mở trướng, mộc hoả chuyển đổi, mộc tinh kết hình phượng bay; long Dậu vượng khí cứng bạo. … Trên đây Tham, Cự, Lộc, Văn, Liêm, Vũ, Phá, Phụ, Bật là chín sao trên trời. Long tuy kết đất, phải xem từ trướng giáp, nhận định loan đầu là sao gì dựng thế. Lấy tượng trời mà xem thì kết huyệt mỗi chỗ một khác, biến hoá không có phương; kết hay không kết, đều ở trên chỗ qua giáp dùng la kinh mà phân cát hung. Phá được chỗ then này mới biết phía trước kết đất hay không; xem kỹ thiên này, thuộc lòng, thì xem đất có chỗ nắm.

Giảng

Phần thân của thiên Cửu tinh là một bảng rất dài: chín sao, mỗi sao đi qua chín cung, mỗi lượt nói kết hay không kết và kết loại gì. Bài này chỉ trích vài lượt làm mẫu. Quy luật chung dễ thấy: sao đi về cung sinh nó hoặc cung nó sinh hoà thì kết (mộc về Khảm thuỷ); sao đi về cung khắc nó hoặc bị nó khắc thì không kết hoặc thành sát (thổ Lộc Tồn về Khảm thuỷ là "lục sát"). Nhưng sách không máy móc: Lộc Tồn là sao dữ, vậy mà đi về Thìn Tốn Tỵ, nổi cao lớn, đi xa hàng trăm dặm, lại kết kinh thành. Điều ấy khớp với bài hai: Thìn Tuất Sửu Mùi là đại long.

Câu chốt của cả thiên lặp lại một lần nữa: "kết hay không kết, đều ở trên chỗ qua giáp". Cửu tinh chỉ là công cụ để đọc long; chỗ đọc là giáp, dụng cụ là la kinh, và cái để đọc là hình sao thật trước mắt. Sách cũng nói rõ thứ tự: "trước xem từ trướng giáp, nhận loan đầu là sao gì", nghĩa là hình thế trước, lý khí sau.

Núi đỉnh bằng như cái bàn
Núi đỉnh bằng: dáng vuông, phẳng, dày là hình Cự Môn (thổ), hình thế phải xem trước rồi mới bàn lý khí. Ảnh: Alejandro Vega Rdz., Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
SaoHành, hình dángNạp giáp (theo sách)Cung Lạc thư
Tham Lang 貪狼Mộc; thân thẳng dài, đầu tròn ngayCấn, BínhNhất bạch Khảm
Cự Môn 巨門Thổ; vuông dày, đỉnh bằngTốn, TânNhị hắc Khôn
Lộc Tồn 祿存Thổ; như Cự Môn nhưng chân răng bừa, nghiêng lệchCàn, GiápTam bích Chấn
Văn Khúc 文曲Thuỷ; mềm uốn như sóngLy, Nhâm, Dần, TuấtTứ lục Tốn
Liêm Trinh 廉貞Hoả; nhọn, lởm chởmChấn, Canh, Hợi, MùiNgũ hoàng trung cung
Vũ Khúc 武曲Kim; tròn cao như mặt trờiĐoài, Đinh, Tỵ, SửuLục bạch Càn
Phá Quân 破軍Kim; đầu cao, đuôi xé như cờKhảm, Quý, Thân, ThìnThất xích Đoài
Tả Phụ 左輔Thổ (kim); thấp như mũ khănKhôn, Ất (chung với Bật)Bát bạch Cấn
Hữu Bật 右弼Thuỷ; ẩn trong đất bằng, uốn như rắnKhôn, Ất (chung với Phụ)Cửu tử Ly

Đoạn 4: Vấn đáp, đất tốt và long thật long giả – 問答

Nguyên văn

問曰:好地如何好?答曰:龍之聳拔活動,砂之秀麗,水之有情。問曰:龍美砂水有疵,也結穴;龍疵,雖有好砂水,無結者,總要重龍。龍為根本,穴中緩,氣全,葬龍脈行來。問曰:之美惡如何辨?龍之眞假如何辨?龍之行止如何?答曰:龍美峯巒秀拔,落星辰端正,有蓋帳,有頓跌,有起伏,有個字飛鵝,此美龍也。巒頭臃腫,星體斜側,不變化,不起伏,無蓋帳,無撓棹,到頭為他人護衛,此惡也。……問曰:龍何為行?何為止?答曰:遊鱗鳳翼,勢如跑馬,有張牙布爪,有送有迎,此行也。問曰:何為止?答曰:常見有蜂腰鶴膝,砂交水會,細嫩方止。……總是人不得竅,便叫奇怪;得了竅,甚是平常。

Dịch

Hỏi: Đất tốt thì tốt thế nào? Đáp: Long cao vút sống động, sa đẹp đẽ, nước có tình. Hỏi: Long đẹp mà sa thuỷ có tì vết thì cũng kết huyệt; long có tì vết, dù có sa thuỷ đẹp cũng không kết, ấy là phải trọng long. Long là gốc; trong huyệt hoà hoãn, khí đầy đủ, táng vào chỗ long mạch đi tới. Hỏi: Đẹp xấu phân thế nào? Long thật giả phân thế nào? Long đi dừng ra sao? Đáp: Long đẹp thì đỉnh núi đẹp vút, các sao rơi xuống ngay ngắn, có trướng che, có chỗ dừng sụt, có khởi phục, có hình chữ "cá" (个) như ngỗng bay: ấy là long đẹp. Đỉnh núi phù thũng, thân sao nghiêng lệch, không biến hoá, không khởi phục, không trướng che, không chèo lái, đến đầu lại làm hộ vệ cho người khác: ấy là xấu. … Hỏi: Thế nào là long đi? Đáp: Vảy lội cánh phượng, thế như ngựa phi, có giương nanh múa vuốt, có tiễn có đón: ấy là đi. Hỏi: Thế nào là dừng? Đáp: Thường thấy có lưng ong gối hạc, sa giao nước hội, nhỏ non mới dừng. … Tóm lại người chưa được chỗ then chốt thì kêu là kỳ quái; được rồi thì thấy rất bình thường.

Giảng

Đoạn vấn đáp đặt ra một thứ bậc rõ ràng: long trước, sa thuỷ sau. Long đẹp mà sa thuỷ hơi khuyết vẫn có thể kết; long hỏng thì sa thuỷ đẹp mấy cũng không. Đây là điều mà người làm phong thuỷ dương trạch ngày nay hay đảo ngược: thấy hồ nước đẹp, cảnh quan đẹp trước mặt là khen, không xét sau lưng có long hay không.

Các dấu hiệu long đẹp mà sách kể (có trướng, có dừng sụt, có khởi phục, dáng chữ 个 như ngỗng bay) đều đã gặp ở bài trước. Dấu hiệu long xấu thì đáng nhớ: "đỉnh phù thũng", tức núi tròn mập mà không có xương, không có khúc chuyển; "đến đầu làm hộ vệ cho người khác", tức một dải núi chạy song song bảo vệ cho long chính chứ bản thân không kết. Câu cuối nói như một lời thiền: chưa ngộ thì thấy kỳ, ngộ rồi thì thường.

Đỉnh Hoa Sơn với vách đá dựng đứng
Hoa Sơn (Thiểm Tây): núi lởm chởm, nhọn sắc như hình Liêm Trinh; dải núi hộ vệ chạy song song không phải chỗ kết. Ảnh: May Wung, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đoạn 5: Bình dương long, mất dấu mà không mất mạch – 平洋龍

Nguyên văn

莫道高山方有龍,卻來平地失眞蹤。平地龍從高嶺發,高起星峯低落脈。高山既認好星峯,平地兩旁尋水勢。兩旁水界是眞龍,水纏便是山纏理。霜降水涸龍不現,春夏水高龍背見,此是平洋看龍法。過處如絲或如線,必須形跡明顯,落沙渺無憑,終不信。高水一寸,即為山;低水一寸,水回環。……只為時師眼力淺,便云此處好峯巒,誰知高山落平裏。退卸愈多,愈有力;祖宗父母數程遙,灰線草蛇尋脈脊。隱隱隆隆須細認,蛛絲馬跡要分明,如髮如珠是眞峽。一斷一續莫離踪,平洋一穴更為奇,活動尤須求束氣。忽然入穴口鉗開,兩水夾護是眞息。

Dịch

Đừng bảo núi cao mới có long, về đến đất bằng lại mất dấu thật. Long đất bằng phát từ núi cao: lên cao thành đỉnh sao, xuống thấp thành mạch. Núi cao đã nhận được đỉnh sao tốt, thì đất bằng hai bên tìm thế nước. Nước hai bên giới hạn là long thật; nước quấn chính là lẽ núi quấn. Sương giáng nước cạn thì long không hiện; xuân hạ nước lên thì lưng long lộ ra: đó là phép xem long đồng bằng. Chỗ qua như tơ hay như sợi chỉ, phải có dấu vết rõ ràng; cát trôi mờ mịt không có chỗ dựa thì rốt cuộc không tin được. Cao hơn nước một tấc tức là núi; thấp hơn nước một tấc là nước vòng quanh. … Chỉ vì thầy đời mắt kém, liền bảo chỗ này có đỉnh núi đẹp, nào biết núi cao đã xuống trong đất bằng. Lùi bỏ càng nhiều càng có lực; tổ tông cha mẹ cách mấy chặng xa, theo vệt tro, dấu rắn trong cỏ mà tìm sống mạch. Mờ mờ nhô nhô phải nhận kỹ; tơ nhện vết ngựa phải phân minh; như sợi tóc, như hạt châu là giáp thật. Một đứt một nối, đừng rời dấu; đất bằng mà có một huyệt càng là kỳ, sống động lại càng phải tìm chỗ thắt khí. Chợt đến miệng huyệt mở ra như kìm, hai nước kẹp giữ là chân tức.

Giảng

Thiên Bình dương long viết thành bài ca bảy chữ để dễ thuộc. Ý chính: long không mất khi xuống đồng bằng, chỉ chìm đi; người xem phải chuyển mắt từ núi sang nước. "Nước hai bên giới hạn là long thật": giữa hai dòng nước, dải đất kẹp giữa là long. "Cao một tấc là núi, thấp một tấc là nước": ở đồng bằng, chênh nhau một tấc đất cũng đủ phân núi và nước.

Câu "sương giáng nước cạn thì long không hiện, xuân hạ nước lên thì lưng long lộ" là một quan sát thực địa tinh tế: mùa nước lớn, chỗ nào còn nổi khô là sống long; mùa cạn thì mọi thứ phẳng như nhau. Với đồng bằng sông Hồng, sông Cửu Long, lời dặn ấy vẫn dùng được: muốn thấy long trên đồng, hãy đi vào mùa nước. Các hình ảnh "vệt tro, dấu rắn trong cỏ", "tơ nhện vết ngựa", "như tóc như châu" đều là cách nói về mạch rất mảnh, đứt nối liên tục mà không mất.

Sơ đồ long đồng bằng nằm giữa hai dòng nước, nhìn từ trên xuống và mặt cắt cao một tấc là núi thấp một tấc là nước – Nhập Địa Nhãn Toàn Thư, Bình dương long
Sơ đồ 2: Long đồng bằng là dải đất kẹp giữa hai dòng nước giới, mạch đứt nối như hạt châu; mặt cắt cho thấy chênh một tấc đất đã phân núi và nước. Vẽ lại theo Nhập Địa Nhãn Toàn Thư – Phong Thuỷ Liên Hoa
Sông Hàm Luông ở đồng bằng sông Cửu Long
Sông Hàm Luông (đồng bằng sông Cửu Long): bình dương long không thấy núi, mạch đi theo thớ đất và đường nước. Ảnh: CaCo789, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đoạn 6: Long luận bình dương, nước theo long và huyệt đồng bằng – 龍論平洋

Nguyên văn

龍落平洋,最且夷渺漠之中,行渡稀,轉換雖無大頓小伏,須知平地有精奇。平地龍又無秀麗聳拔之峯,不過隱隱隆隆,彷彿高低,依稀厚薄,高尺寸即為廸,低尺寸即為水,如此體段最難捉摸。平地之龍雖落平洋,亦必微作堆阜,斷續於斷處,考其積續處,考其斷,又即其盤旋轉折之處而求其歸宿。若稍濶大之土,必有肩翼帳幔;無此,是無應護,便非眞龍。及至結穴處,必微微湧起鉗,衵轉開鉗,局切不可鋪展太大,謂之眞氣不聚也。隨龍之水,交合于左右。此水不離龍,亦不離穴;平洋看水為先,此要訣也。千里來龍,徂看到頭一著,到頭結穴,左右必有兩股拱界送氣脈入穴,穴前必有小明堂,左右隨龍之水送到堂局交互,前有朝案之砂橫攔之水,彎環向穴,四圍護從之砂,回頭駐劄,面面有情。明堂平正,水口交牙,前有拱,收後有拱送,左砂向右,右砂向左,如貴人坐,待大將登壇,無不拱衛者,此天然之結局也。故云:平地一穴勝山十穴。

Dịch

Long xuống đồng bằng, ở giữa chốn bằng phẳng mênh mang, chỗ đi qua thưa, chuyển đổi tuy không có dừng lớn phục nhỏ, nhưng phải biết đất bằng có chỗ tinh kỳ. Long đất bằng lại không có đỉnh đẹp vút, chỉ mờ mờ nhô nhô, phảng phất cao thấp, lờ mờ dày mỏng; cao một thước một tấc là gò, thấp một thước một tấc là nước; thể đoạn như thế khó nắm bắt nhất. Long đất bằng tuy xuống đồng bằng, cũng ắt hơi làm gò đống, đứt nối ở chỗ đứt: xét chỗ nó nối, xét chỗ nó đứt, lại theo chỗ nó quanh co ngoặt chuyển mà tìm chỗ nó về. Nếu là khối đất hơi rộng lớn, ắt có vai cánh màn trướng; không có thì là không có ứng hộ, chẳng phải long thật. Đến chỗ kết huyệt, ắt hơi trồi lên như cái kìm, ôm vòng mở kìm; cục tuyệt không được trải ra quá lớn, vì như thế gọi là chân khí không tụ. Nước theo long giao hợp ở hai bên. Nước này không rời long, cũng không rời huyệt; xem đồng bằng lấy nước làm trước, đó là yếu quyết. Long đến nghìn dặm, chỉ xem nước cờ cuối ở đầu: đến đầu kết huyệt, hai bên ắt có hai nhánh ôm giới tiễn khí mạch vào huyệt; trước huyệt ắt có minh đường nhỏ; nước theo long hai bên đưa đến minh đường giao nhau; trước có sa án chầu, nước chắn ngang uốn vòng hướng về huyệt; sa hộ tòng bốn bên quay đầu đóng lại, mặt nào cũng có tình. Minh đường bằng phẳng, thuỷ khẩu đan răng; phía trước có chầu, phía sau có ôm tiễn; sa trái hướng phải, sa phải hướng trái, như quý nhân ngồi, như đợi đại tướng lên đàn, không gì không chầu giữ: đó là kết cục tự nhiên. Cho nên nói: đất bằng một huyệt hơn núi mười huyệt.

Giảng

Thiên văn xuôi này giảng lại bài ca ở trên một cách có hệ thống. Long đồng bằng nhận ra bằng ba thứ: gò đống hơi nổi đứt nối; khối đất có vai cánh như màn trướng; và nhất là nước theo long hai bên. "Xem đồng bằng lấy nước làm trước" là yếu quyết của cả thiên. Huyệt đồng bằng có dáng riêng: hơi trồi lên, mở ra như cái kìm, cục không được quá rộng vì rộng thì khí tán.

Phần mô tả kết cục tự nhiên ở cuối thiên là một bức tranh đầy đủ: hai nhánh ôm hai bên, minh đường nhỏ trước huyệt, nước hai bên giao ở minh đường, án và nước ngang uốn vòng phía trước, sa bốn bên quay đầu, thuỷ khẩu đan răng, sa trái hướng phải, sa phải hướng trái. Câu "đất bằng một huyệt hơn núi mười huyệt" giải thích vì sao các làng cổ, thị trấn lâu đời ở đồng bằng thường bền: đồng bằng ít huyệt, nhưng khi có thì khí dày, nước nuôi đủ, người ở được lâu dài.

Sơ đồ kết cục đồng bằng: huyệt hơi trồi mở như kìm, nước theo long hai bên giao ở minh đường nhỏ, án chầu, sa hai bên hướng vào, thuỷ khẩu đan răng – Nhập Địa Nhãn Toàn Thư, Long luận bình dương
Sơ đồ 3: Kết cục tự nhiên ở đồng bằng theo Long luận bình dương: huyệt hơi trồi như kìm, hai nước theo long giao ở minh đường nhỏ, án chầu phía trước, sa trái phải quay vào, thuỷ khẩu khép. Chỉ ở mức nguyên lý. Vẽ lại theo Nhập Địa Nhãn Toàn Thư – Phong Thuỷ Liên Hoa
Cánh đồng bằng phẳng trải dài
Cánh đồng bằng phẳng: đồng bằng ít huyệt, nhưng khi kết thì khí dày, nước nuôi đủ, người ở được lâu. Ảnh: Dietmar Rabich, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đoạn 7: Lời trách người học không thầy – 責無師之學

Nguyên văn

看書中又無眞傳,又無眞訣,看他何益?豈不是瞎看瞎跑,勞神費力,總是一得自矜,不肯虛懷善下,禮拜明師,遂誤一生。古云:看書千卷,不如登山一回;登山千回,不如口訣一句。總要明師登山指點,方得此道。無師之學,亦如醫理庸醫,殺一人;地師殺一家,可知罪孽深否?

Dịch

Xem sách mà không có chân truyền, không có chân quyết, xem nó có ích gì? Há chẳng phải xem mù chạy mù, nhọc thần tốn sức; rốt cuộc chỉ vì được một chút mà tự khoe, không chịu hư tâm hạ mình, lễ bái minh sư, nên lỡ cả một đời. Người xưa nói: xem sách nghìn quyển không bằng lên núi một lần; lên núi nghìn lần không bằng một câu khẩu quyết. Rốt cuộc phải có minh sư lên núi chỉ điểm mới được đạo này. Học không thầy cũng như thầy thuốc dở: thầy thuốc dở giết một người, thầy địa lý dở giết cả một nhà; biết tội nghiệp sâu chừng nào chưa?

Giảng

Đoạn này nằm cuối phần vấn đáp, trước thiên Bình dương long, là lời răn cho chính người đọc sách. Câu "xem sách nghìn quyển không bằng lên núi một lần; lên núi nghìn lần không bằng một câu khẩu quyết" là câu được giới phong thuỷ trích nhiều nhất từ Nhập Địa Nhãn. Kho sách vugioi.com dịch và giảng sách cổ để người học có nền chữ, nhưng chính sách cổ đã nói rõ: chữ chỉ là bước đầu, phải lên núi, phải có thầy chỉ tận nơi.

Đường đá lên núi Thái Sơn trong sương
Đường lên Thái Sơn: sách cổ dặn chữ chỉ là bước đầu, phải lên núi, phải có thầy chỉ tận nơi. Ảnh: rheins, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Nửa sau quyển Long pháp cho thấy Nhập Địa Nhãn kết hợp hai lớp một cách cẩn trọng. Lớp hình thế là hình dáng chín sao, trướng giáp, long đi long dừng, nước hai bên long đồng bằng. Lớp lý khí là nạp giáp chín sao và chín cung Lạc thư. Nhưng thứ tự luôn là hình thế trước: "trước xem từ trướng giáp, nhận loan đầu là sao gì", rồi mới "dùng la kinh trên giáp". Phong Thuỷ Liên Hoa giữ đúng thứ tự ấy, và đặt lớp thời vận lên trên bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục: dáng sao cho biết sức của long, phương đi cho biết sinh khắc, còn vận khí cho biết lúc nào sức ấy phát.

Với người Việt, thiên Bình dương long có giá trị đặc biệt vì phần lớn dân cư sống ở đồng bằng và trung du. Ba điều nên nhớ: ở đồng bằng nhìn nước trước, nhìn đất sau; chỗ nổi khô giữa mùa nước là sống long; huyệt đồng bằng không cần đỉnh núi, chỉ cần hơi trồi, có hai nước kẹp và minh đường nhỏ phía trước. Cách xét la kinh trên giáp, phép chín sao đi chín cung để quyết kết hay không chỉ dừng ở nguyên lý trong bài này; phần thực địa phải học trực tiếp, như chính sách đã dặn "lên núi nghìn lần không bằng một câu khẩu quyết".

Tóm lại – 總結: Cửu tinh hành long lấy chín sao Bắc Đẩu làm chín dáng núi, gắn với nạp giáp và chín cung Lạc thư; nhận dáng sao và hướng đi ở trên giáp bằng la kinh thì biết phía trước kết hay không. Tham Lang thẳng dài đầu tròn, Cự Môn vuông dày, Lộc Tồn chân răng bừa, Hữu Bật ẩn trong đất bằng. Vấn đáp dạy trọng long hơn sa thuỷ, phân long đẹp xấu, đi dừng. Bình dương long: nước hai bên giới hạn là long thật, cao một tấc là núi, thấp một tấc là nước; huyệt đồng bằng hơi trồi, mở như kìm, hai nước kẹp giữ; một huyệt đồng bằng hơn mười huyệt núi.

Bài trước: Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (3): Long thuyết, tầm long biện, trướng và giáp. Bài sau: Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (5): Huyệt pháp, điểm huyệt, tứ lạc, tứ thế, ngũ tinh cửu diệu.

Nguồn: Nhập Địa Nhãn Toàn Thư 入地眼全書, quyển 2 Long pháp, các thiên "九星行龍" (tr. 33–44 của bản in, số trang gốc quyển hai 12–34), "問答" (tr. 44–46), "平洋龍" và "龍論平洋" (tr. 46–48). Thiên Cửu tinh rất dài, bài chỉ trích các đoạn mở, mô tả hình sao và vài lượt sao đi cung làm mẫu; các phần tiếp của Bình dương (mười bảy kết của gò trong hồ…) để dành cho bản sách đầy đủ. Hiệu đính: câu "上第三星乾甲祿存土" chữ 上 có lẽ khắc thừa, giữ nguyên; "高尺寸即為廸" chữ cuối khắc mờ, đọc theo văn mạch là gò (阜); "徂看到頭一著" đọc 徂 như 但. Lời giảng là của Phong Thuỷ Liên Hoa theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đặt chín cung Lạc thư và hai mươi bốn sơn để đọc hướng long trên giáp.
  • Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo long, sao và hướng, nguyên lý Liên Hoa.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng khu đất đồng bằng, đánh dấu hai dòng nước kẹp, minh đường và thuỷ khẩu.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc chín sao, chín cung là phần Thư; đứng trên một giáp núi nhận ra dáng sao, hay đi giữa cánh đồng mùa nước mà thấy sống long, là phần Nhãn và Tâm. "Lên núi nghìn lần không bằng một câu khẩu quyết": xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Cửu tinh hành long là gì? – 九星行龍

Là phần của Nhập Địa Nhãn lấy chín sao Bắc Đẩu (Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, Tả Phụ, Hữu Bật) làm chín dáng núi, rồi xét sao ấy đi về cung nào của Lạc thư để biết long có kết hay không.

Vì sao phải xem sao ở chỗ giáp? – 峽上定星

Vì giáp là cổ họng của long, chỗ long lộ rõ dáng và hướng nhất trước khi vào huyệt. Sách nói kết hay không, lớn hay nhỏ, đều định ở trên giáp bằng la kinh.

Long đẹp mà sa thuỷ xấu thì sao? – 重龍

Theo phần vấn đáp, long đẹp mà sa thuỷ có tì vết vẫn có thể kết; long hỏng thì sa thuỷ đẹp cũng không kết. Long là gốc, phải trọng long trước.

Ở đồng bằng làm sao nhận ra long? – 平洋龍

Xem nước trước: dải đất giữa hai dòng nước là long; cao hơn một tấc là núi, thấp hơn một tấc là nước. Mùa nước lên, chỗ còn nổi khô là sống long. Huyệt đồng bằng hơi trồi, mở như kìm, có hai nước kẹp và minh đường nhỏ.

"Đất bằng một huyệt hơn núi mười huyệt" nghĩa là gì? – 平地一穴

Đồng bằng ít chỗ kết, nhưng khi kết thì khí dày, nước nuôi đủ, sa bốn bên chầu giữ, nên phúc bền hơn nhiều huyệt trên núi. Đó là nhận xét của sách, ứng dụng thực địa cần học có thầy.

Từ khoá: nhập địa nhãn toàn thư · 入地眼全書 · cửu tinh · 九星行龍 · tham lang · cự môn · lạc thư · bình dương long · 平洋龍 · long đồng bằng · phong thủy long mạch

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…