Biệt thự phố là loại nhà ở nằm giữa hai thế giới: vừa muốn có sân vườn, có khoảng lùi và sự riêng tư của một biệt thự, vừa bị bó trong lô đất hẹp, mặt đường ồn ào và những công trình cao hơn vây quanh của đô thị. Vì thế phong thuỷ biệt thự phố không thể bê nguyên cách làm của biệt thự nghỉ dưỡng rộng rãi, cũng không thể dùng tư duy nhà ống đơn thuần. Nó cần một bộ nguyên tắc riêng, xuất phát từ Hình Pháp, tức là từ hình thế đất, hướng khí vào nhà, cách ánh sáng và lối đi tổ chức bên trong.
Theo học thuật Phong Thuỷ Liên Hoa của Thầy Vũ Giới, Hình Pháp là gốc. Một ngôi biệt thự phố có mặt tiền mở đúng chỗ, minh đường tụ khí, lõi nhà thông thoáng, bếp và cầu thang đặt hợp lý thì đã giải quyết được phần lớn vấn đề; vật phẩm, màu sắc hay mượn tuổi chỉ là phần bổ trợ. Bài này đi qua bảy nguyên tắc cốt lõi để Thầy, chủ nhà và kiến trúc sư có thể dùng chung một ngôn ngữ khi bàn về thiết kế.
Nếu bạn đang chuẩn bị xây mới hoặc cải tạo một biệt thự phố, hãy đọc hết bài rồi mở công cụ vẽ mặt bằng và lập cục pháp của Liên Hoa để thử ngay trên lô đất của mình. Mọi nguyên tắc dưới đây đều có thể kiểm chứng bằng mắt thường ngay tại hiện trường.
Nguyên tắc 1: Thế đất và vị trí lô trong dãy phố
Trước khi nói đến hướng, Hình Pháp hỏi lô đất đang nằm ở đâu trong dãy phố. Biệt thự phố thường chiếm lô góc, lô giữa dãy hoặc lô cuối ngõ. Mỗi vị trí mang một thế khí khác nhau. Lô góc hai mặt tiền đón được nhiều khí nhưng cũng nhận nhiều động, cần tường rào và cây xanh để lọc bớt. Lô giữa dãy được hai nhà bên che chắn, khí ổn định nhưng dễ bị bí nếu chỉ mở một mặt. Lô cuối ngõ cụt nhận dòng khí dồn thẳng vào, phải có sân lùi và cổng lệch để khí vào nhà không xộc thẳng.
Thế đất lý tưởng của biệt thự phố là mặt tiền thấp hơn hoặc bằng phần sau, tức là nền phía sau cao hơn phía trước một chút, có thể tạo bằng cốt sân và cốt nền. Phía trước nên thoáng, có đường hoặc khoảng trống làm minh đường; phía sau nên có nhà hoặc công trình cao hơn làm chỗ tựa. Nếu lô đất nằm ở thế ngược lại, phía trước là nhà cao chắn, phía sau trống trải, kiến trúc phải bù bằng cách đẩy khối nhà ra sau, mở sân trước rộng hơn và nâng tường rào sau thành bức tựa.
Khi khảo sát, hãy ghi lại cao độ mặt đường so với nền hiện trạng, hướng dòng xe chạy qua trước nhà, vị trí cột điện, trụ đèn, cây lớn và các công trình đối diện. Những thứ đó quyết định cửa chính nên đặt lệch về bên nào và cổng mở ra đâu, chứ không phải la bàn.
Nguyên tắc 2: Mặt tiền là nơi khí vào, không phải nơi khoe hình
Biệt thự phố thường bị đầu tư quá nhiều vào mặt tiền theo nghĩa trang trí mà quên vai trò thật của nó. Theo Hình Pháp, mặt tiền là cửa khí của toàn bộ ngôi nhà. Mặt tiền tốt phải có ba lớp: lớp cổng và tường rào lọc khí, lớp sân lùi để khí dừng lại và tụ, lớp cửa chính dẫn khí vào trong. Thiếu một trong ba lớp là khí vào nhà không được lọc, hoặc vào rồi không tụ được.
Cửa chính của biệt thự phố không nên nằm chính giữa mặt tiền nếu con đường phía trước chạy thẳng vào nhà hoặc có ngã ba đâm tới. Khi đó cửa nên lệch sang bên có khí hiền hoà hơn, thường là bên xa dòng xe chạy tới. Cổng và cửa chính cũng không nên thẳng hàng với nhau; cổng lệch, cửa lệch tạo đường khí uốn nhẹ, đó chính là cách khí được làm dịu trước khi vào nhà.
Kích thước cửa chính nên đo bằng thước Lỗ Ban 52,2 thông thuỷ, tức khoảng lọt sáng. Một cửa chính biệt thự phố cao khoảng hai mét ba đến hai mét sáu, rộng từ một mét hai đến một mét sáu, rơi vào cung tốt của thước 52,2 là đủ. Đừng làm cửa quá lớn so với sân lùi, cửa to mà sân hẹp thì khí tràn vào nhanh, không tụ được.
Nguyên tắc 3: Minh đường trong lô đất hẹp
Minh đường là khoảng trống phía trước nhà để khí tụ lại trước khi vào. Biệt thự nghỉ dưỡng có vườn rộng, minh đường tự nhiên mà có. Biệt thự phố phải tự tạo minh đường từ khoảng lùi, thường chỉ ba đến năm mét. Nguyên tắc của Liên Hoa là minh đường nhỏ nhưng phải sạch, phẳng, có điểm dừng mắt và không bị chia vụn.
Khoảng lùi nên là sân lát hoặc sân cỏ liền khối, có thể đỗ xe một bên nhưng không nên biến toàn bộ sân thành chỗ đỗ xe. Một mảng cây thấp, một bể cạn nhỏ hoặc một bức tường ốp đá làm điểm nhìn là đủ. Tránh dựng mái che kín toàn sân trước; mái che kín làm minh đường thành hành lang, khí không tụ mà chạy thẳng vào cửa.
Nếu khoảng lùi quá nhỏ, dưới hai mét, hãy kéo minh đường vào trong nhà bằng cách làm sảnh đệm rộng ngay sau cửa chính, trần cao hơn các phòng khác, sàn lát khác vật liệu. Sảnh đệm đóng vai trò minh đường nội, nơi khí dừng lại rồi mới phân vào phòng khách, cầu thang và bếp.
Nguyên tắc 4: Lõi khí và ánh sáng xuyên tầng
Biệt thự phố thường ba đến bốn tầng, sâu mười lăm đến hai mươi mét. Nếu chỉ mở cửa sổ ở hai đầu, phần giữa nhà sẽ tối và tù khí. Hình Pháp gọi đó là nhà có đầu có đuôi mà không có bụng. Giải pháp là một lõi khí xuyên tầng: giếng trời, thông tầng hoặc cầu thang mở kết hợp ô kính mái, đặt ở khoảng một phần ba đến một nửa chiều sâu nhà.
Lõi khí nên đi cùng một mảng xanh hoặc nước nhỏ ở tầng trệt để khí vào từ mặt tiền có chỗ dừng lần thứ hai. Ánh sáng từ lõi rọi xuống các phòng giữa, gió từ cửa trước được hút lên theo lõi rồi thoát ra mái, nhà tự thông thoáng mà không cần quạt hút. Đây là phần kiến trúc và phong thuỷ gặp nhau rõ nhất: một giếng trời đúng chỗ giải quyết cả vấn đề năng lượng, độ ẩm và cảm giác dễ chịu.
Điểm cần tránh: giếng trời đặt ngay sau cửa chính, khí vào bị hút thẳng lên mái, không kịp phân vào phòng khách. Giếng trời cũng không nên nằm trọn trên bếp, hơi nóng và mùi bốc theo lõi lên các phòng ngủ.
Nguyên tắc 5: Cầu thang là xương sống dẫn khí
Trong biệt thự phố, cầu thang là bộ phận dẫn khí từ tầng trệt lên các tầng trên. Thang nên nằm ở trung tâm hoặc lệch về một bên của lõi khí, không nên đặt sát mặt tiền và càng không nên đâm thẳng ra cửa chính. Chân thang hướng về phía cửa chính là lỗi hay gặp nhất, khí vừa vào nhà đã bị kéo tuột lên tầng, tầng trệt trống khí.
Về kích thước, chiều rộng vế thang từ chín mươi đến một mét hai là đủ cho biệt thự phố; bậc cao khoảng mười sáu đến mười bảy cm, rộng mặt bậc hai mươi tám đến ba mươi cm. Số bậc theo cách đếm truyền thống rơi vào cung Sinh của chu kỳ Sinh – Lão – Bệnh – Tử, tức số bậc chia bốn dư một, ví dụ mười bảy, hai mươi mốt, hai mươi lăm. Phần đo khối xây và lan can dùng thước Lỗ Ban 42,9 dương trạch.
Thang xoắn ốc đẹp nhưng dẫn khí kém và không thuận cho người già; nếu dùng chỉ nên làm thang phụ lên sân thượng. Thang có chiếu nghỉ rộng, có cửa sổ hoặc ánh sáng từ giếng trời rọi xuống là loại thang tốt nhất về cả khí và sử dụng.
Nguyên tắc 6: Bếp lùi sâu, phòng ngủ chính tựa vững
Bếp trong biệt thự phố nên ở nửa sau nhà, gần lõi khí để thoát mùi, không nhìn thẳng ra cửa chính và không nằm dưới nhà vệ sinh của tầng trên. Lưng bếp tựa vào tường đặc, miệng bếp không đối diện trực tiếp với bồn rửa hay cửa ra sân sau. Bếp mở liền phòng ăn là xu hướng hiện nay và hoàn toàn hợp Hình Pháp, miễn là có máy hút và ô thoáng cao để hơi nóng không tràn vào phòng khách.
Phòng ngủ chính nên ở tầng hai, phía sau hoặc phía bên ít tiếng ồn, đầu giường tựa tường đặc, không tựa vào tường chung với nhà vệ sinh hay hộp kỹ thuật. Trong biệt thự phố mặt tiền nhìn ra đường lớn, phòng ngủ chính đặt ở mặt tiền sẽ ồn và bị động khí; hãy để phòng làm việc hoặc phòng sinh hoạt chung ở đó, phòng ngủ lui vào trong.
Nguyên tắc 7: Tầng mái, sân thượng và chỗ tựa phía sau
Tầng mái biệt thự phố là nơi dễ bị bỏ quên. Mái nên đủ vững để làm chỗ tựa cho cả ngôi nhà về mặt hình thế: tum thang và phòng thờ (nếu có) đặt ở phía sau, sân thượng mở ra phía trước hoặc phía có cảnh đẹp. Lan can sân thượng cao tối thiểu một mét một, dùng vật liệu đặc ở phần dưới để tạo cảm giác bao bọc, phần trên có thể thoáng.
Phòng thờ nếu ở tầng trên cùng cần tựa tường đặc phía sau, không ở ngay dưới bể nước mái, không nằm trên bếp hay nhà vệ sinh của tầng dưới. Kích thước bàn thờ đo theo thước Lỗ Ban 38,8 âm phần. Nếu gia đình muốn đặt phòng thờ ở tầng trệt thì nên là một phòng riêng phía sau phòng khách, có cửa, yên tĩnh, không nhìn thẳng ra cửa chính.
Bảng tóm tắt bảy nguyên tắc
| Nguyên tắc | Việc cần làm | Lỗi cần tránh |
|---|---|---|
| Thế đất | Trước thấp sau cao, trước thoáng sau tựa | Trước bị nhà cao chắn, sau trống trải |
| Mặt tiền | Ba lớp cổng – sân – cửa, cửa lệch với cổng | Cổng cửa thẳng hàng, cửa to sân hẹp |
| Minh đường | Sân trước liền khối, sạch, có điểm dừng mắt | Mái che kín sân, sân chỉ để đỗ xe |
| Lõi khí | Giếng trời ở giữa nhà, có cây hoặc nước | Giếng trời ngay sau cửa hoặc trên bếp |
| Cầu thang | Nằm giữa, có ánh sáng, số bậc cung Sinh | Chân thang đâm thẳng cửa chính |
| Bếp – ngủ | Bếp lùi sâu, ngủ chính yên tĩnh tựa vững | Bếp nhìn ra cửa, giường tựa tường vệ sinh |
| Tầng mái | Tum và phòng thờ phía sau, sân thượng phía trước | Phòng thờ dưới bể nước, trên bếp |
Mượn tuổi, hướng và vật phẩm: đặt đúng vị trí của chúng
Nhiều gia chủ hỏi biệt thự phố hướng nào tốt cho tuổi của mình. Theo quan điểm Liên Hoa, hướng là yếu tố cân nhắc sau khi đã giải quyết xong Hình Pháp. Một ngôi nhà hướng hợp tuổi nhưng cửa đâm thẳng vào ngã ba, không có minh đường, lõi nhà tối om thì vẫn là nhà xấu. Ngược lại nhà hướng chưa thật hợp nhưng hình thế tốt, ở vẫn yên ổn. Việc mượn tuổi làm nhà chủ yếu có giá trị tâm lý, giúp gia chủ an tâm, không thay thế được thiết kế đúng.
Vật phẩm phong thuỷ, nếu dùng, chỉ nên là những thứ có chức năng thật: cây xanh lọc khí, bể cạn tạo điểm dừng, đèn chiếu sáng góc tối. Liên Hoa không khuyến khích gương bát quái, bùa trấn hay khai quang vật phẩm vì chúng không thay đổi được dòng khí thật trong nhà.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Vẽ mặt bằng 2D–3D – đặt thử cổng, cửa, giếng trời và cầu thang trên lô đất thật của bạn.
- Lập cục pháp – kiểm tra thế đất, minh đường và toạ hướng sau khi đã có mặt bằng.
- Thước Lỗ Ban Liên Hoa – tra cung tốt cho cửa (52,2), khối xây (42,9) và bàn thờ (38,8).
- Dự toán xây nhà – ước chi phí xây biệt thự phố theo diện tích và số tầng.
Bài liên quan
- Phong thuỷ biệt thự: nguyên lý chung cho mọi loại biệt thự
- Phong thuỷ nhà phố, nhà ống: xử lý lô đất hẹp và sâu
- Chuyên mục Phong Thuỷ Biệt Thự Phố và pillar Ứng Dụng phong thuỷ
Câu hỏi thường gặp
Biệt thự phố khác nhà phố ở điểm nào về phong thuỷ?
Biệt thự phố có khoảng lùi và sân, nên có thể tạo minh đường và lớp lọc khí ngoài nhà; nhà phố sát vỉa hè phải tạo minh đường bên trong bằng sảnh đệm. Lõi khí và cầu thang thì xử lý tương tự nhau.
Khoảng lùi tối thiểu bao nhiêu để có minh đường?
Khoảng ba mét trở lên là có thể làm sân trước liền khối đủ chức năng tụ khí. Dưới hai mét nên dồn vào sảnh đệm trong nhà. Con số cụ thể còn phụ thuộc quy định xây dựng của từng khu, cần hỏi cơ quan quản lý địa phương.
Giếng trời đặt ở đâu là đúng?
Ở khoảng một phần ba đến một nửa chiều sâu nhà tính từ mặt tiền, không ngay sau cửa chính và không trọn trên bếp. Nên kết hợp với cầu thang để thang vừa dẫn khí vừa được chiếu sáng.
Có cần mượn tuổi để xây biệt thự phố không?
Theo Liên Hoa, mượn tuổi chủ yếu có giá trị tâm lý. Điều quyết định là Hình Pháp: thế đất, mặt tiền, minh đường, lõi khí, cầu thang, bếp và phòng ngủ. Làm đúng những phần này rồi mới cân nhắc hướng và tuổi.
Có nên treo gương bát quái trước cửa biệt thự phố?
Không. Gương bát quái không thay đổi dòng khí thật. Nếu cửa đối diện ngã ba hay nhà cao, hãy chỉnh bằng cổng lệch, cây xanh, tường rào và sảnh đệm, đó là cách Hình Pháp xử lý.
