Phong thủy phòng ngủ người già: vị trí phòng, giường, ánh sáng và an toàn

Khi xây hay sửa nhà, phòng ngủ cho cha mẹ, ông bà thường được "ưu tiên" theo kiểu dành phòng rộng nhất, hướng đẹp nhất, nhiều khi đặt ở tầng hai cho yên tĩnh. Rồi vài năm sau, đầu gối ông bà yếu đi, mỗi đêm phải dậy hai ba lần, cầu thang mười bảy bậc trở thành nỗi sợ, và căn phòng đẹp ấy bỏ trống để ông bà xuống ngủ ở phòng khách tầng trệt. Liên Hoa đã gặp chuyện này ở rất nhiều nhà.

Phong thuỷ phòng ngủ người già, theo cách nhìn Hình Pháp của Phong Thuỷ Liên Hoa, trước hết là bài toán về cơ thể người ở tuổi 65–85: ngủ ít và thức sớm, mắt kém trong tối, chân yếu, hay lạnh, cần đi vệ sinh đêm, cần người thân nghe thấy khi gọi. Mọi nguyên tắc "khí", "hướng", "cung" chỉ có ý nghĩa khi đã giải quyết xong những nhu cầu đó. Bài này đi từ vị trí phòng trong nhà, tới giường, ánh sáng, lối đi, toilet, rồi mới đến hướng giường theo tuổi; phần cuối là bảng kích thước Liên Hoa thường dùng và các lỗi phổ biến.

Nguyên tắc chung của phòng ngủ Quý vị có thể đọc ở bài phong thuỷ phòng ngủ theo Phong Thuỷ Liên Hoa; bài này chỉ nói về những gì khác biệt khi người ở là người cao tuổi.

Vị trí phòng ngủ người già trong nhà

Tầng trệt hoặc tầng có thang máy

Nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất: phòng ngủ người già đặt ở tầng trệt hoặc tầng thấp nhất có thể, trừ khi nhà có thang máy. Nhà phố ba tầng nên dành tầng trệt phía sau (sau phòng khách hoặc sau bếp) cho ông bà. Nếu trệt là nơi kinh doanh, hãy tính đến tầng lửng thấp với cầu thang ít bậc, hoặc lắp thang máy mini. Hình Pháp đánh giá một phòng ngủ bằng việc người ở có đến và đi khỏi nó dễ dàng không; phòng tầng ba dù hướng tốt đến đâu cũng là phòng xấu với người chân yếu.

Yên tĩnh nhưng không cô lập

Người già ngủ nông, tiếng ti vi phòng khách, tiếng xe ngoài đường, tiếng máy giặt đều làm tỉnh giấc. Phòng nên lùi khỏi mặt tiền, không chung tường với phòng khách, bếp, phòng giặt. Nhưng cũng không nên là phòng cuối hành lang xa mọi người; ông bà cần được nghe thấy khi gọi và cần thấy sinh hoạt gia đình để không cô đơn. Vị trí lý tưởng ở nhà phố là phòng phía sau tầng trệt, mở cửa ra sân sau hoặc giếng trời, cách phòng khách một bức tường và một đoạn hành lang ngắn.

Gần toilet, lối đi không bậc

Từ giường tới bồn cầu lý tưởng dưới 5 m, không có bậc, không đổi cao độ sàn, không phải đi ngang qua bếp hay phòng khách. Toilet trong phòng là tốt nếu bố trí được cửa không chiếu thẳng giường (xem bài phòng ngủ có toilet trong); nếu không, toilet ngay sát cửa phòng cũng chấp nhận được.

Giường cho người cao tuổi: cao độ, vị trí, hai bên

Chiều cao mặt nệm từ sàn nên khoảng 45–50 cm, tức là ngang khoeo chân người ngồi: ngồi xuống không phải "rơi", đứng lên không phải "bò". Giường quá thấp kiểu Nhật đẹp nhưng người lớn tuổi rất khó đứng dậy; giường quá cao thì nguy hiểm khi ngã. Giường đôi 1,6 m cho hai ông bà, hoặc hai giường đơn 1,0–1,2 m kê song song cách nhau 60–70 cm nếu một người bệnh cần chăm sóc, đều là lựa chọn hợp lý.

• Đầu giường tựa tường đặc, không tựa cửa sổ, không tựa tường chung với toilet hay bếp. Nguyên tắc này với người già còn quan trọng hơn vì họ rất nhạy gió lùa.
• Hai bên giường đều có lối đi tối thiểu 60 cm, lý tưởng 80–90 cm để người chăm sóc đứng được và xe lăn (nếu sau này cần) tiếp cận được. Đây là điểm khác hẳn với phòng ngủ nhỏ của người trẻ, nơi một lối đi là đủ.
• Tab đầu giường hai bên, cao ngang mặt nệm, có đèn bật được từ giường, chỗ để nước, kính, thuốc, điện thoại. Không dùng tab quá nhỏ hay có cạnh sắc.
• Không nằm thẳng trục cửa, nhưng vẫn nhìn thấy cửa từ chỗ nằm; người già cần biết ai vào phòng. Cách bố trí giường – cửa chi tiết xem bài nội loạn đầu phòng ngủ: điểm chuẩn là chiếc giường.
• Không có xà ngang, máy lạnh, kệ treo trên giường; máy lạnh (nếu có) đặt thổi dọc tường, gió không chạm giường; người già nên dùng quạt trần tốc độ thấp hoặc quạt cây hơn máy lạnh.

Ánh sáng và nhiệt độ: điều người trẻ hay quên

Người cao tuổi cần ánh sáng gấp đôi, ba lần người trẻ để nhìn rõ, nhưng lại chói mắt nhanh hơn. Phòng ngủ người già vì thế cần ba lớp ánh sáng:

1. Ánh sáng ban ngày: cửa sổ lớn, hướng đón nắng sáng (đông hoặc đông nam) là lý tưởng; nắng sáng giúp ông bà tỉnh táo, ấm người, và giữ nhịp ngủ – thức đều. Cửa sổ có rèm hai lớp, mép dưới cửa sổ không thấp hơn 90 cm để an toàn.
2. Đèn chung: đèn trần ánh sáng ấm 3000–4000 K, đủ sáng để đọc, công tắc ở cả cửa và đầu giường (công tắc đảo chiều).
3. Đèn đêm: đèn cảm ứng chuyển động ánh sáng yếu gắn thấp dọc lối đi từ giường tới toilet; đèn tự bật khi ông bà đặt chân xuống sàn. Đây là thứ rẻ nhất mà giảm té ngã nhiều nhất.

Về nhiệt độ, người già sợ lạnh và sợ gió lùa hơn sợ nóng. Phòng không nên có hai cửa đối nhau tạo gió xuyên qua giường. Sàn gỗ hoặc sàn gạch ấm hơn gạch men bóng; nếu dùng gạch, trải thảm mỏng chống trượt ở cạnh giường (thảm có đế bám, mép mỏng, không lật).

An toàn: sàn, cửa, tay vịn

Hạng mục	Khuyến nghị	Lý do
Sàn phòng	Gỗ, vinyl hoặc gạch nhám; không bậc, không thảm dày mép cao	Chống trượt, chống vấp
Cửa phòng	Rộng thông thuỷ 80–90 cm, mở ra ngoài hoặc cửa lùa, tay nắm gạt	Xe lăn đi lọt; mở được khi người ngã sau cửa
Ngưỡng cửa	Không gờ, hoặc gờ dưới 1 cm vát mép	Tránh vấp
Toilet	Tay vịn cạnh bồn cầu và trong khu tắm, ghế tắm, sàn không trơn	Hầu hết tai nạn người già xảy ra ở đây
Tủ áo	Thanh treo cao tối đa 1,5 m, ngăn kéo ở tầm 0,6–1,2 m	Không phải với cao, cúi thấp
Ổ điện, công tắc	Công tắc 1,0–1,1 m, ổ điện 0,5–0,6 m	Vừa tầm tay, không cúi
Chuông gọi	Nút gọi hoặc chuông không dây ở đầu giường và trong toilet	Gọi người nhà khi cần

Kích thước cửa đo thông thuỷ theo thước Lỗ Ban 52,2; giường, tủ, tab đo theo thước 42,9. Quý vị có thể tra bằng phần mềm thước Lỗ Ban Liên Hoa, nhưng với phòng người già, kích thước an toàn (cửa đủ rộng, giường đủ thấp) luôn được ưu tiên hơn số đẹp trên thước.

Hướng giường theo tuổi: xếp sau an toàn

Nhiều gia đình hỏi Liên Hoa hướng giường cho cha mẹ theo Bát Trạch. Câu trả lời là: có thể xem, nhưng xếp hướng sau tất cả các yếu tố ở trên. Nếu hướng tốt theo tuổi buộc đầu giường phải tựa cửa sổ hoặc giường phải nằm thẳng cửa, thì bỏ hướng, giữ Hình Pháp. Nếu phòng cho phép hai, ba cách kê đều đạt Hình Pháp, lúc đó mới chọn cách có hướng hợp tuổi theo bài Bát Trạch: phòng ngủ và giường ngủ.

Về màu sắc, phòng người già hợp tông ấm và sáng: kem, vàng nhạt, nâu gỗ, xanh lá nhạt. Tránh tường trắng lạnh và tránh màu tối làm phòng u ám. Màu theo mệnh chỉ nên đưa vào chăn ga, rèm. Tranh ảnh trong phòng nên là ảnh gia đình, con cháu, phong cảnh tươi sáng; không treo tranh tối màu hay vật phẩm nặng trên đầu giường. Liên Hoa không khuyến khích đặt bàn thờ trong phòng ngủ người già; bàn thờ nên ở phòng thờ hoặc phòng khách, ông bà có thể lên hương hằng ngày mà không phải ngủ cạnh bát hương.

Những lỗi thường gặp khi bố trí phòng ngủ người già

• Đặt phòng ở tầng hai, tầng ba "cho yên tĩnh" rồi vài năm sau phải chuyển xuống.
• Mua giường quá thấp hoặc quá cao theo thẩm mỹ, không theo khoeo chân người dùng.
• Chỉ chừa lối đi một bên giường, bên còn lại kê sát tường; khi ông bà ốm không ai đứng chăm được.
• Không có đèn đêm trên đường ra toilet; phần lớn cú ngã xảy ra lúc 2–4 giờ sáng.
• Sàn gạch bóng, thảm dày mép cao, bậc 5 cm ở cửa toilet.
• Cửa phòng mở vào trong: khi người ngã nằm sau cửa, người nhà không mở được.
• Máy lạnh thổi thẳng xuống giường; người già cảm lạnh, đau khớp.
• Phòng kín mít không cửa sổ ra ngoài vì "sợ gió"; thiếu nắng sáng, phòng ẩm và dễ mốc.
• Quá nhiều vật phẩm, tượng, tranh trên đầu giường; vừa bất an vừa chật.

Quy trình bố trí phòng ngủ người già trong năm bước

1. Chọn phòng: tầng trệt, lùi khỏi mặt tiền, gần toilet, cửa sổ đón nắng sáng.
2. Vẽ mặt bằng, kê giường tựa tường đặc, chừa lối đi hai bên 60–90 cm, không thẳng trục cửa. Dùng công cụ vẽ mặt bằng Liên Hoa để thử.
3. Bố trí ánh sáng ba lớp: cửa sổ, đèn chung công tắc đảo chiều, đèn đêm cảm ứng dọc lối đi.
4. Rà an toàn: sàn, bậc, cửa, tay vịn toilet, tủ vừa tầm, chuông gọi.
5. Cuối cùng mới xét hướng giường theo tuổi và màu sắc theo mệnh, trong phạm vi các phương án đã đạt Hình Pháp.

Bài liên quan

• Phong thuỷ phòng ngủ nhỏ dưới 12 m²
• Nghệ thuật phong thuỷ phòng ngủ
• Chuyên mục Phong Thuỷ Phòng Ngủ · Ứng dụng · Phong thuỷ nhà ở

Câu hỏi thường gặp

Nhà chỉ còn phòng tầng hai cho cha mẹ thì làm sao?

Làm cầu thang có tay vịn hai bên, bậc cao tối đa 16–17 cm, đèn cảm ứng ở thang; cân nhắc thang máy mini nếu dùng lâu dài. Hoặc cải tạo một phần phòng khách tầng trệt thành phòng ngủ có vách ngăn và cửa riêng.

Hai ông bà nên ngủ chung giường hay hai giường?

Tuỳ sức khoẻ. Nếu một người trở mình nhiều, dậy đêm nhiều hoặc cần chăm sóc, hai giường đơn kê song song cách nhau 60–70 cm giúp cả hai ngủ ngon hơn mà vẫn gần nhau.

Có nên đặt bàn thờ trong phòng ngủ ông bà cho tiện lên hương?

Không nên. Khói hương và tính chất tĩnh của bàn thờ không hợp không gian ngủ. Đặt bàn thờ ở phòng thờ hoặc phòng khách cùng tầng để ông bà đi lại thuận tiện.

Giường người già nên cao bao nhiêu?

Mặt nệm cách sàn 45–50 cm, bằng chiều cao từ sàn tới khoeo chân khi ngồi. Người thấp hơn 1,55 m có thể dùng 42–45 cm.

Hướng giường theo tuổi có bắt buộc không?

Không. Hướng chỉ xét sau khi đã đạt an toàn, đầu giường tựa tường, lối đi hai bên và ánh sáng. Nếu mâu thuẫn, giữ Hình Pháp và an toàn, bỏ hướng.