💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Thượng sơn hạ thuỷ 上山下水, thu sơn xuất sát và lấy cục mà đoán – Thẩm Thị Huyền Không

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Thượng sơn hạ thuỷ 上山下水, thu sơn xuất sát và lấy cục mà đoán – Thẩm Thị Huyền Không

Thẩm Thị Huyền Không Học – tập Thượng · 沈氏玄空學 · 玄空精要 (Thượng sơn hạ thuỷ dữ thu sơn xuất sát, Thượng sơn hạ thuỷ tu dĩ cục đoán)
沈氏玄空學 · 上山下水與收山出煞 · 上山下水須以局斷
Tác giả: Thẩm Trúc Nhưng 沈竹礽 (đời Thanh) · biên tập, bổ chú: Thẩm Tổ Miên 沈祖緜, Vương Tắc Tiên 王則先 · chấm câu, hiệu đính: Bạch Hạc Minh 白鶴鳴
Bản gốc: Thẩm Thị Huyền Không Học, bản chấm câu của Bạch Hạc Minh, tập Thượng.

Trong Huyền Không phi tinh, bốn chữ "thượng sơn hạ thuỷ" là lời cảnh báo nghe nhiều nhất, và cũng hay bị hiểu sai nhất. Nhiều người thấy tinh bàn "thượng sơn hạ thuỷ" là gạch bỏ ngay, không cần nhìn xem đất ấy có núi ở đâu, nước ở đâu. Thẩm Thị Huyền Không Học dành hai thiên liền nhau cho chuyện này: Thượng sơn hạ thuỷ dữ thu sơn xuất sát (上山下水與收山出煞) giảng cách đặt sao vượng của sơn bàn lên núi, sao vượng của hướng bàn xuống nước; Thượng sơn hạ thuỷ tu dĩ cục đoán (上山下水須以局斷) nói rõ rằng cát hung phải đoán theo hình cục thật, không đoán theo tên gọi của tinh bàn.

Trả lời nhanh:

  • "Sơn thượng long thần bất hạ thuỷ, thuỷ lý long thần bất thượng sơn" (Thanh Nang Tự): sao vượng của sơn bàn (chủ nhân đinh) phải rơi vào chỗ có núi, đất cao; sao vượng của hướng bàn (chủ tài lộc) phải rơi vào chỗ có nước, đất thấp. Đặt ngược thì tổn đinh, phá tài.
  • Ví dụ vận 7 Ất sơn Tân hướng: sơn tinh 7 đến Chấn, 8 ở Khôn, 9 ở Khảm, ba phương ấy nên cao; hướng tinh 7 đến Đoài, 8 ở Càn, hai phương ấy nên có nước. Tốn, Càn của sơn bàn mang sao suy tử, gặp nước là "sát thoát" (thu sơn xuất sát).
  • Thượng sơn hạ thuỷ phải xét theo cục: sao vượng hướng bàn lên toạ mà sau lưng có nước vẫn thu được tài; sao vượng sơn bàn xuống hướng mà ngoài nước có núi vẫn thêm đinh. Cục "toạ không triều mãn" (sau thấp, trước cao) hợp với tinh bàn thượng sơn hạ thuỷ.
  • Sách nhấn: sao ở hướng nặng hơn sao ở toạ, nên người xưa nói "hạ thuỷ còn tạm được, thượng sơn thì tuyệt đối không".

"Sao chỉ cho biết chỗ nào cần núi, chỗ nào cần nước. Núi với nước có thật ở đó hay không thì phải ra đất mà nhìn." — Thầy Vũ Giới

Bài dịch nguyên văn hai thiên theo bản chấm câu và hiệu đính của Bạch Hạc Minh. Lời bàn (【按】) của người hiệu đính được tóm ý; tinh bàn trong bài do Phong Thuỷ Liên Hoa tính lại, đối chiếu khớp với bàn in trong sách.

"Sơn thượng long thần bất hạ thuỷ" nghĩa là gì? – 山上龍神不下水

Thiên mở đầu bằng hai câu của Thanh Nang Tự, và gọi đó là then chốt của cát hung trong toàn bộ lý khí Huyền Không.

青囊序曰:「山上龍神不下水,水裏龍神不上山。」此語乃吉凶之樞紐,禍福之關鍵,爲玄空理氣中扼要法門。山主人丁,水主財源,龍神得失所關至鉅,偶或顛倒則損丁破財,爲禍百端,故山上排龍切忌下水,必置旺星於高山實地。水裏排龍並忌上山,亦須挨旺星於池蕩河流或低窪之處。此山向飛星安排之要訣,不容倒置者也。

Dịch: Thanh Nang Tự nói: "Long thần trên núi không xuống nước, long thần trong nước không lên núi." Câu này là then cửa của cát hung, là chốt khoá của hoạ phúc, là pháp môn nắm chỗ cốt yếu trong lý khí Huyền Không. Núi chủ nhân đinh, nước chủ tài nguyên; long thần được hay mất thì liên quan rất lớn, lỡ đảo ngược thì tổn đinh phá tài, trăm mối hoạ. Cho nên sắp long trên núi rất kỵ xuống nước, phải đặt sao vượng vào chỗ núi cao đất thật. Sắp long trong nước cũng kỵ lên núi, phải đưa sao vượng vào ao đầm, sông ngòi hay chỗ trũng thấp. Đây là yếu quyết sắp đặt phi tinh của sơn và hướng, không được đảo ngược.

Làng Hoành Thôn ở An Huy, núi sau làng, hồ nước trước làng
Hoành Thôn (An Huy): núi ở xa sau làng, hồ nước ngay trước nhà. Đất tựa núi nhìn nước là chỗ để sao vượng của sơn bàn lên núi, sao vượng của hướng bàn xuống nước. Ảnh: Happy udo, Wikimedia Commons, CC BY 2.5.

Giảng: "Sơn thượng long thần" là bàn sao bay theo vận tinh ở toạ sơn, ta quen gọi là sơn tinh. "Thuỷ lý long thần" là bàn sao bay theo vận tinh ở hướng, tức hướng tinh. Sơn tinh quản người, hướng tinh quản của. Vì thế sao vượng của sơn tinh phải "ngồi" trên chỗ có hình thật nhô cao như núi, gò, nhà cao; sao vượng của hướng tinh phải "chảy" vào chỗ có nước hay khoảng trống thấp như sông, hồ, ao, sân rộng.

Chữ "sắp long" (排龍) cũng là cách nói của thầy xưa: sắp sao theo chín cung, xem sao nào rơi vào đâu. Câu "không được đảo ngược" nhắc rằng một tinh bàn tốt chỉ có nghĩa khi được đặt đúng lên hình thể. Sao vượng của sơn bàn mà rơi xuống ao thì chẳng khác gì đặt người lên chỗ trũng: đinh bị tổn.

Ví dụ vận 7, Ất sơn Tân hướng: sắp long trên núi – 七運乙山辛向山上排龍

Sách lấy một cục vượng sơn vượng hướng của vận 7 để làm mẫu, rồi đi từng sao một trên sơn bàn.

茲舉七運乙山辛向一局,以例其餘。山上排龍以運盤五到山,用五入中,乙陰逆行,山上飛星七到山,七即當令之星爲旺氣。八挨坤,八係將來者爲生氣,故七八兩方要高。九在坎遇高地,則山上龍神得所矣。生旺之氣放在高處,主旺人丁。六爲衰氣,臨於巽方,四爲死氣,臨於乾方,若巽乾方高則爲衰死氣得力,故宜巽乾兩方有水,則衰死之氣放在水裏而煞脫矣。

Dịch: Nay nêu một cục vận 7 Ất sơn Tân hướng để làm lệ cho các cục khác. Sắp long trên núi: vận bàn có 5 đến sơn, dùng 5 nhập trung, theo chữ Ất là âm mà đi nghịch, phi tinh trên núi có 7 đến sơn. 7 là sao đương lệnh, là vượng khí. 8 rơi vào Khôn, 8 là sao sắp tới, là sinh khí, nên hai phương 7, 8 cần cao. 9 ở Khảm gặp đất cao thì long thần trên núi được chỗ. Khí sinh vượng đặt ở chỗ cao, chủ vượng nhân đinh. 6 là suy khí, đến Tốn; 4 là tử khí, đến Càn. Nếu Tốn, Càn cao thì khí suy tử được sức, cho nên Tốn, Càn nên có nước, thì khí suy tử đặt vào trong nước mà sát được thoát.

Vận 7 Ất sơn Tân hướng
Vận 7 Ất sơn Tân hướng: sơn tinh 7, 8, 9 ở Chấn, Khôn, Khảm cần núi; hướng tinh 7, 8 ở Đoài, Càn cần nước. Sơ đồ: vẽ lại theo Thẩm Thị Huyền Không Học – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Kiểm lại từng bước. Vận 7 nhập trung đi thuận: Càn 8, Đoài 9, Cấn 1, Ly 2, Khảm 3, Khôn 4, Chấn 5, Tốn 6. Sơn Ất ở Chấn, vận tinh 5. Số 5 không có quẻ riêng nên theo âm dương của chính chữ sơn: Ất là âm, đi nghịch. Từ trung cung 5, nghịch: Càn 4, Đoài 3, Cấn 2, Ly 1, Khảm 9, Khôn 8, Chấn 7, Tốn 6. Đúng như sách nói: 7 đến sơn, 8 ở Khôn, 9 ở Khảm, 6 ở Tốn, 4 ở Càn.

Trong vận 7, sao 7 là vượng, 8 và 9 là sinh (sắp tới), 6 vừa qua là suy, các số xa hơn như 4, 5 là tử. Phép đặt rất gọn: sao vượng và sao sinh của sơn bàn cần núi, nên Chấn, Khôn, Khảm cao là tốt; sao suy và sao tử của sơn bàn không nên có núi đỡ, nên Tốn, Càn có nước là tốt, vì nước "cuốn" cái khí suy tử ấy đi. Đây chính là nghĩa đầu tiên của bốn chữ "thu sơn xuất sát": thu cái tốt về núi, đẩy cái xấu ra nước.

Sắp long trong nước và "thu sơn xuất sát" – 水裏排龍・收山出煞

Nửa sau của thiên đi tiếp với hướng bàn, rồi ghép hai bàn lại để tìm những phương "một việc được hai".

水裏排龍運盤九到向,用九入中,九即丁陰逆行,向上飛星七到向,七爲當運之旺氣,八在乾,爲未來之生氣,故兌乾兩方有水則水裏龍神得所矣。生旺之氣放在水裏主旺財源。六爲衰氣,五四爲死氣,若有水則衰死之氣得力而煞存也。故艮離坎三方宜高而不喜見水,則衰死之氣放在高處矣。且水裏排龍生旺固宜挨到水裏,而山上排龍衰死亦要放在水裏,則兌乾兩方有水俱一舉而兩得。反之震坤坎三方有山,亦各得其宜。總之,能辨五行之衰旺以配合龍神,則豈徒免上山下水之病,而收山出煞之妙用亦道在斯矣!

Dịch: Sắp long trong nước: vận bàn có 9 đến hướng, dùng 9 nhập trung; 9 tức chữ Đinh, âm, đi nghịch, phi tinh trên hướng có 7 đến hướng. 7 là vượng khí đương vận; 8 ở Càn là sinh khí tương lai, nên hai phương Đoài, Càn có nước thì long thần trong nước được chỗ. Khí sinh vượng đặt trong nước chủ vượng tài nguyên. 6 là suy khí, 5 và 4 là tử khí; nếu [ở đó] có nước thì khí suy tử được sức mà sát còn nguyên. Cho nên ba phương Cấn, Ly, Khảm nên cao mà không ưa thấy nước, thì khí suy tử được đặt ở chỗ cao. Vả lại, sắp long trong nước thì sinh vượng vốn nên đưa vào nước, mà sắp long trên núi thì suy tử cũng cần đặt vào nước; vậy Đoài, Càn có nước là một việc được cả hai. Ngược lại, ba phương Chấn, Khôn, Khảm có núi cũng đều được đúng chỗ. Tóm lại, biết phân biệt suy vượng của ngũ hành để phối với long thần thì đâu chỉ tránh được bệnh thượng sơn hạ thuỷ, mà cái diệu dụng thu sơn xuất sát cũng nằm ở đó!

Bảng thu sơn xuất sát của cục vận 7 Ất sơn Tân hướng
Bảng thu sơn xuất sát của cục vận 7 Ất sơn Tân hướng: Đoài và Càn có nước là một việc được hai. Sơ đồ: vẽ lại theo Thẩm Thị Huyền Không Học – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Hướng Tân ở Đoài, vận tinh 9. Tân là nhân nguyên của cung Đoài; chữ nhân nguyên của quẻ Ly (số 9) là Đinh, âm, nên 9 nhập trung đi nghịch: Càn 8, Đoài 7, Cấn 6, Ly 5, Khảm 4, Khôn 3, Chấn 2, Tốn 1. Hướng tinh 7 đến Đoài, 8 ở Càn: hai phương cần nước. Hướng tinh 6 ở Cấn, 5 ở Ly, 4 ở Khảm: ba phương ấy mà có nước thì cái suy tử được nước kích lên, "sát còn".

Ghép hai bàn lại sẽ thấy cái khéo của cục này. Ở Càn, sơn tinh 4 (tử) cần nước để thoát, hướng tinh 8 (sinh) cần nước để vượng: một dòng nước ở Càn làm được hai việc. Ở Đoài, hướng tinh 7 cần nước, sơn tinh 3 là tử khí cũng muốn nước: lại được cả hai. Ở Khảm, sơn tinh 9 (sinh) cần núi, hướng tinh 4 (tử) cũng không muốn nước: một ngọn núi ở Khảm cũng được cả hai. Người làm phong thuỷ nhìn ra những cung "được cả hai" như vậy thì sắp đặt núi nước, cửa, đường đi rất nhẹ tay.

Có một cung khó là Tốn: sơn tinh 6 (suy) cần nước, nhưng hướng tinh 1 trong vận 7 là sao xa, không phải sinh vượng, nên nước ở Tốn chỉ để "xuất sát" cho sơn bàn chứ không mang tài. Còn Cấn, Ly: hướng tinh suy tử nên cao, nhưng sơn tinh ở đó là 2 và 1, cũng là sao xa; núi ở đó chỉ để chặn cái suy của hướng bàn.

Lời bàn của người hiệu đính: núi ở đâu, nước ở đâu – 按語

Ngay sau thiên, người hiệu đính vẽ hai bàn của cục vận 7 Ất sơn Tân hướng, một bàn chỉ phần núi, một bàn chỉ phần nước, và ghi cát hung từng phương.

Tóm ý lời bàn: phương Chấn, Khôn, Khảm thấy núi thì lợi đinh; Càn, Tốn thấy núi thì tổn đinh; Càn, Tốn thấy nước là "sát thoát". Về nước: Đoài, Càn thấy nước chủ lợi tài; Cấn, Ly, Khảm thấy nước chủ phá tài, cũng là "sát còn"; Cấn, Ly, Khảm thấy núi là đem khí suy tử đặt lên núi, thuộc về "thu sơn".

Phú Xuân Sơn Cư Đồ của Hoàng Công Vọng, nửa đầu
Phú Xuân Sơn Cư Đồ (富春山居圖) của Hoàng Công Vọng đời Nguyên, nửa đầu cuộn tranh: núi và nước đan nhau, mỗi phương một dáng, như bàn sơn và bàn thuỷ phải đọc riêng. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh thuộc phạm vi công cộng.

Đọc hai bàn này cạnh nhau sẽ thấy một điều người mới học hay quên: Càn vừa "thấy núi tổn đinh" (theo sơn bàn), vừa "thấy nước lợi tài" (theo hướng bàn). Một phương có thể chịu hai lời đoán, và lời đoán nào ứng là do hình thật ở đó là núi hay nước. Không thể chỉ đọc tinh bàn rồi nói chung chung "phương Càn tốt" hay "phương Càn xấu".

Thượng sơn hạ thuỷ phải lấy cục mà đoán – 上山下水須以局斷

Thiên thứ hai bắt đầu từ hướng bàn: sao vượng của nước mà lên núi thì thế nào, và khi nào lên núi mà vẫn không hại.

水裏排龍旺星挨在低窪,主旺財源。若反躍高處,謂之水裏龍神上山,則不僅破財,亦且傷丁,陰卦傷女丁,陽卦損男丁,不必高大星辰,即三尺墩阜,亦能發禍。但上山之後,而更有吉水挨到,其凶略減。大都水之旺星以到向爲吉,然向上卻逢牆垣高阜,形與氣背,仍犯上山。若飛臨坐後,固名上山,然坐後有水可收,亦能致福。水後若更有山,則合雙星會合於坐山之局,堪輿家亦嘗取之。

Dịch: Sắp long trong nước, sao vượng rơi vào chỗ trũng thấp thì chủ vượng tài nguyên. Nếu ngược lại nhảy lên chỗ cao, gọi là long thần trong nước lên núi, thì không chỉ phá tài mà còn thương đinh: quẻ âm hại nữ đinh, quẻ dương hại nam đinh. Không cần núi lớn sao to, chỉ một gò đất ba thước cũng đủ gây hoạ. Nhưng sau khi lên núi mà lại có nước tốt đưa tới thì cái hung giảm bớt. Đại để sao vượng của nước đến hướng là tốt; nhưng trên hướng lại gặp tường cao, gò đống, hình với khí trái nhau, thì vẫn phạm lên núi. Nếu [sao vượng của nước] bay đến sau toạ, tuy gọi là lên núi, nhưng sau toạ có nước để thu thì cũng đem lại phúc. Sau nước nếu lại có núi thì hợp cục song tinh hội hợp ở toạ sơn, nhà phong thuỷ cũng từng dùng.

Dãy nhà bên hồ Nam ở Hoành Thôn
Dãy nhà bên hồ ở Hoành Thôn: nước tĩnh, thấp ngay trước mặt nhà là chỗ đón sao vượng của hướng bàn. Nếu chỗ ấy là tường cao, gò đất thì thành thượng sơn. Ảnh: Mulligan Stu, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Giảng: Đoạn này đổi hẳn cách hiểu "thượng sơn" của nhiều người. "Thượng sơn" không phải là một cái nhãn dán lên tinh bàn, mà là hiện tượng sao vượng của hướng bàn gặp hình cao. Vì vậy có hai trường hợp ngược nhau. Một: tinh bàn "vượng hướng" hẳn hoi (sao vượng hướng bàn đến hướng), nhưng trước hướng lại là bức tường cao, gò đất: hình trái khí, vẫn là thượng sơn. Hai: tinh bàn gọi là "thượng sơn" (sao vượng hướng bàn chạy ra sau toạ), nhưng sau lưng là ao hồ, sông: vẫn thu được tài.

Câu "quẻ âm hại nữ đinh, quẻ dương hại nam đinh" là cách đoán người bị ứng. Quẻ dương là Càn, Chấn, Khảm, Cấn (cha và ba con trai); quẻ âm là Khôn, Tốn, Ly, Đoài (mẹ và ba con gái). Sao vượng ấy là quẻ nào thì người tương ứng trong nhà chịu trước. Câu "ba thước gò đất cũng đủ gây hoạ" là lời nhắc thực tế: không cần núi lớn, một bồn hoa xây cao, một đống vật liệu trước cửa cũng đủ thành "núi" chắn sao vượng của nước.

Sơn thượng long thần hạ thuỷ và song tinh hội hợp – 雙星會合

Phần tiếp theo nói chiều ngược lại: sao vượng của sơn bàn rơi xuống chỗ thấp, và trường hợp hai sao vượng cùng đến một cung.

山上排龍旺星挨在高處,主旺丁氣。若反落低窪,謂之山上龍神下水,便致傷丁。緣山之旺星以臨坐爲吉,但坐後卻逢池蕩河流,局非所用,亦犯下水。若反值向首,原稱下水,但苟與向上旺星同臨,又得水外有山之局,亦能添丁,惟不甚旺。是名雙星會合於向首,頗爲堪輿家所重視。

Dịch: Sắp long trên núi, sao vượng rơi vào chỗ cao thì chủ vượng đinh. Nếu ngược lại rơi xuống chỗ trũng, gọi là long thần trên núi xuống nước, liền thương đinh. Bởi sao vượng của núi đến toạ là tốt; nhưng sau toạ lại gặp ao đầm sông ngòi thì cục không dùng được, cũng phạm xuống nước. Nếu ngược lại [sao vượng của núi] ở trên hướng, vốn gọi là xuống nước; nhưng nếu cùng đến với sao vượng của hướng, lại được cục ngoài nước có núi, thì cũng thêm đinh, chỉ là không vượng lắm. Đó gọi là song tinh hội hợp ở hướng, được nhà phong thuỷ rất coi trọng.

Song tinh hội hợp vận 7
Song tinh hội hợp vận 7: Ngọ sơn Tý hướng hội ở hướng, Tý sơn Ngọ hướng hội ở toạ. Sơ đồ: vẽ lại theo Thẩm Thị Huyền Không Học – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Lấy vận 7 làm ví dụ. Ngọ sơn Tý hướng: sơn tinh 7 và hướng tinh 7 cùng đến Khảm (hướng), là song tinh hội hướng. Cục này cần trước mặt có nước gần để thu sao vượng của hướng bàn, rồi xa hơn ngoài nước có núi, gò, nhà cao để đỡ sao vượng của sơn bàn. Ngược lại, Tý sơn Ngọ hướng vận 7 thì cả hai sao 7 cùng đến Khảm nhưng lúc này Khảm là toạ, là song tinh hội toạ: sau lưng cần có nước gần rồi núi xa.

Sách nói song tinh hội hướng "thêm đinh nhưng không vượng lắm". Lý do dễ hiểu: núi ở phía trước, cách một lớp nước, nên lực đỡ cho đinh yếu hơn núi tựa ngay sau lưng. Dù vậy, cục này được coi trọng vì tài đến trước mặt, nhìn thấy, dùng được ngay.

Toạ không triều mãn và vì sao sao ở hướng nặng hơn – 坐空朝滿・向首司權

Đoạn kết của thiên thứ hai gom các trường hợp lại thành một quy tắc ghép tinh bàn với hình cục, rồi giải thích vì sao người xưa sợ "thượng sơn" hơn "hạ thuỷ".

綜上以論到山到向之局,必須配背山面水之地爲合法,厥理甚明。上山下水倘配於坐空朝滿之局,龍真穴的亦能發福,因上山而仍遇水,下水而又逢山故也。然巧奪天工究不及旺星到山到向之悠遠弗替耳。即雙星會合於坐山,亦不逮會合於向首者,何也?蓋向首一星納衰旺之氣,司災福之柄,非山上飛星所可同日語也。故或以謂下水猶可,上山則斷斷不可,此豈於山向兩星好爲軒輊,蓋以向首乘天陽之氣,朱雀發源司權特大故耳!

Dịch: Gom các điều trên mà luận: cục đáo sơn đáo hướng phải phối với đất tựa núi nhìn nước mới hợp phép, lẽ ấy rất rõ. Cục thượng sơn hạ thuỷ nếu phối với cục toạ không triều mãn, long thật huyệt đúng, cũng phát phúc được; vì lên núi mà vẫn gặp nước, xuống nước mà lại gặp núi. Nhưng khéo đến đâu cũng không bằng cục sao vượng đến sơn đến hướng ở chỗ lâu bền không đổi. Ngay cả song tinh hội hợp ở toạ sơn cũng không bằng hội hợp ở hướng, vì sao? Bởi một sao ở hướng nạp khí suy vượng, nắm quyền tai phúc, không phải phi tinh trên núi có thể so được. Cho nên có người nói hạ thuỷ còn tạm được, thượng sơn thì tuyệt đối không được. Đó đâu phải thiên vị sao sơn hay sao hướng, mà vì hướng thừa khí thiên dương, nguồn Chu Tước phát ra, nắm quyền đặc biệt lớn vậy!

Bốn cách ghép tinh bàn với hình cục mà sách nêu
Bốn cách ghép tinh bàn với hình cục mà sách nêu: cát hung phải lấy cục mà đoán. Sơ đồ: vẽ lại theo Thẩm Thị Huyền Không Học – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Có bốn cách ghép đáng nhớ. Vượng sơn vượng hướng ghép với đất tựa núi nhìn nước là tốt nhất và bền nhất. Thượng sơn hạ thuỷ ghép với "toạ không triều mãn" (sau lưng trống thấp, có nước; trước mặt đầy, có núi) cũng phát, vì sao vượng hướng bàn chạy ra sau gặp nước, sao vượng sơn bàn chạy ra trước gặp núi. Song tinh hội hướng ghép với "trước nước sau núi xa" và song tinh hội toạ ghép với "sau nước rồi núi" đều dùng được, nhưng hội hướng hơn hội toạ.

Vì sao hướng nặng hơn? Hướng là nơi đón khí, là cửa, là minh đường, là "Chu Tước" phía trước, nơi khí trời (thiên dương) đi vào. Sao ở hướng quyết định khí nạp vào là suy hay vượng, nên một sao vượng ở hướng mà bị chắn (thượng sơn) là mất cửa đón khí; còn sao vượng của sơn bàn rơi xuống hướng (hạ thuỷ) thì ít nhất hướng vẫn mở, vẫn đón khí. Đó là ý câu "hạ thuỷ còn tạm được, thượng sơn thì tuyệt đối không".

Ví dụ vận 7, Giáp sơn Canh hướng: thượng sơn hạ thuỷ – 七運甲山庚向

Người hiệu đính thêm một ví dụ cụ thể để đối chiếu với cục Ất sơn Tân hướng ở thiên trước. Hai cục chỉ cách nhau một chữ trong cùng cung Chấn, nhưng kết quả ngược hẳn.

Vận 7 Giáp sơn Canh hướng
Vận 7 Giáp sơn Canh hướng: thượng sơn hạ thuỷ, sơn tinh 7 quẻ Đoài xuống nước ở hướng thì hại nữ đinh. Sơ đồ: vẽ lại theo Thẩm Thị Huyền Không Học – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Vận 7, sơn Giáp ở Chấn có vận tinh 5. Giáp là dương nên 5 nhập trung đi thuận: Càn 6, Đoài 7, Cấn 8, Ly 9, Khảm 1, Khôn 2, Chấn 3, Tốn 4. Sơn tinh 7 chạy sang Đoài, tức phía hướng. Hướng Canh ở Đoài, vận tinh 9; Canh là địa nguyên, chữ địa nguyên của quẻ Ly là Bính, dương, nên 9 đi thuận: Càn 1, Đoài 2, Cấn 3, Ly 4, Khảm 5, Khôn 6, Chấn 7, Tốn 8. Hướng tinh 7 chạy về Chấn, tức phía toạ. Đó là thượng sơn hạ thuỷ, khớp với bàn in trong sách.

Tóm ý lời bàn: cục này sao vượng của sơn bàn chạy đến hướng, nếu trước hướng thấy nước là "đinh tinh hạ thuỷ", chủ tổn đinh. Sao vượng ấy là 7, quẻ Đoài, thuộc quẻ âm, nên biết người bị ứng là nữ đinh. Người hiệu đính cũng liệt kê bốn quẻ dương (Càn, Chấn, Khảm, Cấn) và bốn quẻ âm (Khôn, Tốn, Ly, Đoài) để người học tra.

Ví dụ này cũng là chỗ để áp dụng lời sách ở thiên thứ hai: nếu đất ấy là "toạ không triều mãn", phía Đoài (hướng) có núi gò, phía Chấn (toạ) có nước, thì cục Giáp sơn Canh hướng vẫn dùng được trong vận 7. Còn nếu là đất tựa núi nhìn nước thông thường thì nên chọn Ất sơn Tân hướng.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Hai thiên này là chỗ Huyền Không và Hình Pháp bắt tay nhau rõ nhất. Tinh bàn chỉ nói "chỗ này cần núi, chỗ kia cần nước"; còn núi, nước có thật hay không, cao hay thấp, gần hay xa, phải đo trên đất. Phong Thuỷ Liên Hoa luôn dạy học trò vẽ hiện trạng (đất cao, đất thấp, nước, đường, nhà bên cạnh) trước, rồi mới đặt tinh bàn lên trên, không làm ngược lại.

Ở đô thị, "núi" và "nước" phải hiểu rộng. Núi là nhà cao, khối bê tông, tường, cây lớn; nước là đường đi, sân, khoảng trống, hồ bơi, chỗ thấp. Câu "ba thước gò đất cũng đủ gây hoạ" đặc biệt đúng với nhà phố: một bồn cây xây cao trước cửa, một trụ cổng to ngay giữa hướng có thể làm sao vượng của hướng bàn "thượng sơn" dù tinh bàn là vượng sơn vượng hướng.

Với âm phần, lời "toạ không triều mãn" cần xem cẩn thận. Mộ tựa vào khoảng trống sau lưng thường là thế yếu trong Hình Pháp, nên không phải cứ thấy tinh bàn thượng sơn hạ thuỷ là đi tìm đất sau thấp trước cao. Thẩm thị cũng nói rõ: khéo đến đâu cũng không bằng sao vượng đến sơn đến hướng ở chỗ lâu bền. Thứ tự đúng là chọn đất có hình tốt trước, rồi chọn hướng cho sao vượng khớp với hình ấy.

Tóm lại – 總結

Ý chínhNội dung
Sơn tinh, hướng tinhSơn tinh (long thần trên núi) chủ đinh, cần núi cao; hướng tinh (long thần trong nước) chủ tài, cần nước thấp
Vận 7 Ất sơn Tân hướngChấn, Khôn, Khảm nên cao; Đoài, Càn nên có nước; Tốn, Càn có nước là sát thoát; Cấn, Ly, Khảm có nước là sát còn
Thu sơn xuất sátKhí sinh vượng thu về đúng chỗ (núi hoặc nước), khí suy tử đẩy sang chỗ ngược lại
Thượng sơn theo hìnhSao vượng hướng bàn gặp tường cao, gò đất là thượng sơn, kể cả khi tinh bàn là vượng hướng
Song tinh hội hợpHội hướng: trước nước, ngoài nước có núi, thêm đinh không vượng lắm; hội toạ: sau nước rồi núi; hội hướng hơn hội toạ
Toạ không triều mãnHợp với tinh bàn thượng sơn hạ thuỷ, phát được nhưng không bền bằng vượng sơn vượng hướng
Hướng nặng hơn toạHạ thuỷ còn tạm được, thượng sơn tuyệt đối không, vì hướng nạp khí, nắm quyền tai phúc
Vận 7 Giáp sơn Canh hướngThượng sơn hạ thuỷ; sơn tinh 7 (Đoài, quẻ âm) xuống nước ở hướng, chủ hại nữ đinh

Nguồn: Thẩm Thị Huyền Không Học (沈氏玄空學) tập Thượng, hai thiên "Thượng sơn hạ thuỷ dữ thu sơn xuất sát" (上山下水與收山出煞) và "Thượng sơn hạ thuỷ tu dĩ cục đoán" (上山下水須以局斷), trang 267–274; bản chấm câu và hiệu đính của Bạch Hạc Minh. Lời bàn và tinh bàn của người hiệu đính được tóm ý; tinh bàn trong bài do Phong Thuỷ Liên Hoa tính và vẽ lại. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Bài trước: Vận khắc long, long phải thuần, thừa thời hạ táng. Bài sau: Thái tuế trùng gia đoán tài đinh, hướng không đương vượng.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Tính tinh bàn thượng sơn hạ thuỷ hay vượng sơn vượng hướng chỉ mất vài phút. Cái khó là nhìn ra trên đất thật đâu là núi, đâu là nước: một bức tường, một bồn cây, một con đường, một khoảng sân, cao bao nhiêu, cách bao xa thì có lực. Việc đó phải ra hiện trường cùng thầy mới học được. Xem Khoá học Huyền Không Phi Tinh vận 9 hoặc Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Thượng sơn hạ thuỷ là gì? – 上山下水

Là khi sao vượng của sơn bàn (chủ đinh) chạy ra phía hướng, còn sao vượng của hướng bàn (chủ tài) chạy về phía toạ. Với đất tựa núi nhìn nước thông thường, sao đinh rơi xuống nước, sao tài bị núi chắn, nên chủ tổn đinh phá tài.

Tinh bàn thượng sơn hạ thuỷ có dùng được không? – 上山下水可用否

Dùng được nếu hình cục là toạ không triều mãn: sau lưng thấp, có nước; trước mặt cao, có núi. Khi ấy sao vượng hướng bàn ở sau gặp nước, sao vượng sơn bàn ở trước gặp núi. Nhưng sách nói không bền bằng vượng sơn vượng hướng.

Thu sơn xuất sát nghĩa là gì? – 收山出煞

Là đưa khí sinh vượng về đúng chỗ của nó (sao sơn bàn về núi, sao hướng bàn về nước) và đẩy khí suy tử sang chỗ ngược lại. Ví dụ vận 7 Ất sơn Tân hướng, Tốn và Càn của sơn bàn là suy tử, có nước thì sát thoát.

Song tinh hội hướng khác song tinh hội toạ thế nào? – 雙星會向與會坐

Hội hướng là sao vượng của cả hai bàn cùng đến hướng, cần trước có nước gần và ngoài nước có núi. Hội toạ là cùng đến toạ, cần sau có nước rồi núi. Sách đánh giá hội hướng hơn hội toạ vì sao ở hướng nắm quyền tai phúc.

Vì sao nói hạ thuỷ còn tạm được, thượng sơn thì không? – 下水猶可上山斷不可

Vì hướng là nơi nạp khí, là Chu Tước, quyết định khí vào là suy hay vượng. Sao vượng hướng bàn bị núi chắn là mất cửa đón khí; còn sao vượng sơn bàn rơi xuống hướng thì hướng vẫn mở và đón khí.

Vì sao vận 7 Giáp sơn Canh hướng lại hại nữ đinh? – 七運甲山庚向傷女丁

Cục này sơn tinh 7 chạy ra hướng (Đoài). Nếu trước hướng có nước thì đinh tinh hạ thuỷ, chủ tổn đinh. Sao 7 là quẻ Đoài, thuộc quẻ âm, nên người bị ứng là nữ trong nhà.

Từ khoá: thượng sơn hạ thuỷ · 上山下水 · thu sơn xuất sát · 收山出煞 · song tinh hội hướng · toạ không triều mãn · vượng sơn vượng hướng · sơn tinh hướng tinh · thẩm thị huyền không học · huyền không phi tinh

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…