Không phải gia đình nào cũng mời người tư vấn phong thuỷ ngay từ đầu. Rất nhiều trường hợp, bản vẽ kiến trúc đã hoàn thành – do một văn phòng thiết kế, một người quen làm kiến trúc sư hay chính nhà thầu cung cấp – rồi gia đình mới băn khoăn: "Bản vẽ này có ổn về phong thuỷ không? Có cần sửa gì trước khi xây?". Đây là tình huống tư vấn phong thuỷ kiến trúc rất phổ biến, nhưng lại ít được nói tới.
Bài tư vấn phong thủy kiến trúc: hồ sơ và các vòng hiệu chỉnh mô tả quy trình khi người tư vấn tham gia từ đầu. Bài này dành cho trường hợp ngược lại: bản vẽ đã có sẵn, cần được rà soát và điều chỉnh. Chúng ta sẽ đi qua những gì cần gửi, người tư vấn đọc bản vẽ theo thứ tự nào, những lỗi hay gặp, cách sửa ít tốn kém nhất và cách làm việc với kiến trúc sư đã thiết kế.
Theo học thuật Liên Hoa của Thầy Vũ Giới, Hình Pháp là gốc: bố cục nhà, đường khí, ánh sáng và lối đi quyết định. Vì vậy khi rà soát bản vẽ, người tư vấn không bắt đầu từ chi tiết trang trí mà từ khung xương của ngôi nhà – vị trí cửa, cầu thang, giếng trời, trục đi lại.
Khi nào nên mời tư vấn cho bản vẽ có sẵn
Thời điểm tốt nhất là khi bản vẽ đã ở giai đoạn phương án hoặc thiết kế cơ sở, chưa xin phép xây dựng và chưa ký hợp đồng thi công. Lúc này mọi điều chỉnh vẫn chỉ nằm trên giấy. Càng về sau, chi phí sửa càng lớn:
- Trước khi xin phép: có thể điều chỉnh mặt bằng, vị trí cửa, cầu thang tương đối thoải mái.
- Sau khi có giấy phép, trước khi thi công: vẫn điều chỉnh được bên trong, nhưng nên hạn chế thay đổi hình khối, mặt đứng đã được duyệt.
- Đang thi công phần thô: chỉ còn sửa được những gì chưa xây; đổi vị trí cầu thang, cột, dầm gần như không khả thi.
- Đã hoàn thiện: chủ yếu điều chỉnh nội thất, công năng phòng, màu sắc, ánh sáng.
Điều này không có nghĩa là muộn thì bỏ. Ngay cả khi nhà đã xây, việc rà soát vẫn giúp gia đình biết điểm nào cần ưu tiên xử lý bằng nội thất và cách sử dụng.
Hồ sơ cần gửi để người tư vấn đọc bản vẽ
- Mặt bằng các tầng có ghi kích thước, vị trí cửa đi, cửa sổ, cầu thang, giếng trời, thiết bị vệ sinh, bếp.
- Mặt bằng tổng thể thể hiện vị trí nhà trong khu đất, đường vào, sân, cổng, hướng Bắc.
- Mặt đứng và mặt cắt để xem cao độ nền, chiều cao tầng, mái, ô thoáng.
- Hướng đất thực tế đo bằng la kinh tại hiện trường, vì hướng Bắc trên bản vẽ đôi khi chỉ là ước lượng; xem bài xem hướng đất: từ hướng đến bản vẽ.
- Ảnh hiện trạng khu đất và xung quanh: nhà bên cạnh, đối diện, đường đi.
- Thông tin gia đình: số người, năm sinh người trụ cột và các thành viên chính, nhu cầu đặc biệt (người già, kinh doanh tại nhà).
Nếu gia đình chưa quen đọc bản vẽ, bài đọc bản vẽ kiến trúc sẽ giúp hiểu các ký hiệu cơ bản trước khi trao đổi.
Người tư vấn đọc bản vẽ theo thứ tự nào
Bước 1: Đối chiếu hướng và hình thế
Đặt bản vẽ đúng hướng thực tế, đánh dấu đường vào, nhà bên cạnh, các yếu tố xung quanh lên mặt bằng tổng thể. Đây là bước xác định khí vào nhà từ đâu.
Bước 2: Cửa chính và lối vào
Kiểm tra vị trí cửa chính, cổng, sảnh: có bị đâm thẳng, có thẳng hàng xuyên suốt ra cửa sau, có đối diện cầu thang hay nhà vệ sinh không. Kích thước thông thuỷ cửa có thể kiểm theo thước 52,2.
Bước 3: Trục đi lại và cầu thang
Xem luồng đi từ cửa chính vào các không gian chính có mềm mại không; cầu thang có chắn ngang lối đi, có đâm thẳng ra cửa không; giếng trời có đặt đúng chỗ để đưa sáng và khí vào sâu trong nhà không.
Bước 4: Vị trí các phòng chức năng
Bếp, phòng ngủ chính, phòng thờ, nhà vệ sinh được đặt ở đâu so với tâm nhà, so với hướng; có chồng lên nhau bất hợp lý (nhà vệ sinh trên bếp, trên phòng thờ) không.
Bước 5: Tinh chỉnh theo tuổi và chi tiết
Sau khi khung chính ổn, mới xét hướng bếp, hướng giường, bàn thờ theo người sử dụng; kích thước cửa, ô thoáng, bậc thang theo thước Lỗ Ban.
Những lỗi thường gặp trong bản vẽ có sẵn
| Lỗi | Vì sao cần lưu ý | Hướng sửa ít tốn kém |
|---|---|---|
| Cửa chính thẳng cửa sau hoặc thẳng cửa sổ cuối nhà | Khí đi thẳng, không tụ | Lệch cửa sau, đặt vách lửng hoặc tủ ngăn |
| Cầu thang đâm thẳng cửa chính | Khí xộc vào, lối vào bị chắn | Đổi chiều chân thang, xoay bậc đầu |
| Nhà vệ sinh ở tâm nhà hoặc trên bếp, phòng thờ | Ẩm, mùi, bất tiện và kém tôn nghiêm | Đổi vị trí khu vệ sinh giữa các tầng cho thẳng ống |
| Bếp đối diện cửa chính | Thiếu kín đáo, gió lùa vào bếp | Lùi bếp vào trong, thêm vách hoặc tủ |
| Phòng ngủ thiếu cửa sổ, chỉ có ô thoáng ra hành lang | Thiếu sáng và gió, khí tù | Đổi vị trí phòng hoặc thêm giếng trời |
| Giếng trời đặt sát tường, không đưa sáng vào phòng chính | Mất tác dụng lấy sáng, thông khí | Dời giếng trời về giữa nhà, gần cầu thang |
Phần nhiều lỗi trong bảng có thể sửa bằng những thay đổi nhỏ trên mặt bằng nếu phát hiện sớm. Chi tiết hơn về các lỗi kiến trúc phong thuỷ phổ biến có trong bài lỗi kiến trúc phong thủy khi tự xây nhà ở dân dụng.
Ví dụ minh hoạ: rà soát bản vẽ nhà phố ba tầng
Để dễ hình dung, hãy xét một tình huống điển hình. Gia đình có bản vẽ nhà phố ba tầng trên lô đất hẹp và sâu. Tầng trệt gồm gara phía trước, phòng khách, cầu thang giữa nhà, bếp và phòng ăn phía sau, cửa sau mở ra sân phơi. Tầng hai là hai phòng ngủ; tầng ba là phòng thờ và sân thượng.
Khi đặt bản vẽ lên mặt bằng tổng thể, người tư vấn thấy cửa chính, lối giữa phòng khách và cửa sau nằm trên cùng một đường thẳng – khí từ đường đi xuyên một mạch ra sân sau. Cầu thang bắt đầu ngay sau phòng khách, bậc đầu tiên hướng thẳng về cửa chính. Nhà vệ sinh tầng hai lại nằm đúng phía trên bếp.
Các đề xuất điều chỉnh được đưa ra theo thứ tự ưu tiên. Thứ nhất, dịch cửa sau sang một bên và đặt tủ bếp cao làm vách lửng, để luồng đi không còn thẳng một mạch. Thứ hai, đảo chiều chân cầu thang để bậc đầu quay vào trong, đồng thời mở giếng trời cạnh thang để đưa sáng xuống phòng ăn. Thứ ba, chuyển nhà vệ sinh tầng hai sang phía trên khu cầu thang – kho, vừa tránh nằm trên bếp vừa giữ được đường ống thẳng. Phòng thờ tầng ba được giữ nguyên vì đã ở vị trí phía trước, yên tĩnh, phía dưới là phòng ngủ chứ không phải nhà vệ sinh.
Ba điều chỉnh này đều nằm trong phạm vi mặt bằng, không đổi hình khối hay mặt đứng, nên kiến trúc sư chấp nhận dễ dàng và chi phí thiết kế lại không đáng kể. Đó là lợi ích lớn nhất của việc rà soát bản vẽ trước khi xin phép và thi công.
Làm việc với kiến trúc sư đã thiết kế
Một trong những điểm nhạy cảm nhất của tư vấn bản vẽ có sẵn là quan hệ với người đã thiết kế. Kiến trúc sư có lý do riêng cho từng quyết định: kết cấu, quy chuẩn, ánh sáng, chi phí. Nếu góp ý phong thuỷ được đưa ra theo kiểu "phán", rất dễ gây căng thẳng và kết quả cuối cùng không tốt cho chủ nhà.
- Gửi góp ý bằng văn bản, kèm lý do: mỗi điểm cần sửa nêu rõ vấn đề về khí, ánh sáng, lối đi hay công năng, không chỉ "phạm" hay "không hợp".
- Phân mức độ ưu tiên: điểm nào bắt buộc nên sửa, điểm nào nên sửa nếu được, điểm nào chỉ là tinh chỉnh.
- Đề xuất phương án, không chỉ chỉ ra lỗi: giúp kiến trúc sư thấy hướng giải quyết.
- Chấp nhận ràng buộc kỹ thuật: nếu kết cấu, quy chuẩn không cho phép, cùng tìm phương án thay thế.
- Họp ba bên khi cần: chủ nhà, kiến trúc sư và người tư vấn cùng trao đổi để chốt nhanh.
Tinh thần phối hợp này được trình bày kỹ trong bài phối hợp kiến trúc sư và phong thủy sư.
Kết quả gia đình nên nhận được sau khi rà soát
- Bản nhận xét tổng quan: điểm mạnh, điểm cần lưu ý của phương án.
- Danh sách điều chỉnh có mức ưu tiên: kèm phác thảo trên mặt bằng nếu cần.
- Thông số tham khảo: kích thước cửa chính, cửa phòng, bậc thang, bàn thờ kiểm theo thước Lỗ Ban phù hợp.
- Lưu ý cho giai đoạn nội thất: hướng giường, bếp, bàn làm việc, vị trí bàn thờ.
Gia đình nên lưu bản nhận xét cùng hồ sơ thiết kế để đối chiếu khi thi công và khi làm nội thất. Không ít trường hợp bản vẽ đã sửa đúng nhưng thợ thi công làm theo thói quen, nên việc đối chiếu là cần thiết.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
Vẽ mặt bằng 2D–3D – dựng lại mặt bằng có sẵn để thử phương án điều chỉnh.
La kinh web Liên Hoa – đo hướng đất thực tế để đối chiếu với bản vẽ.
Thước Lỗ Ban Liên Hoa – kiểm kích thước cửa, bậc thang, bàn thờ.
Dự toán xây nhà – ước tính chi phí khi điều chỉnh phương án.
Gia đình có bản vẽ cần rà soát có thể liên hệ KTS Vũ Minh tại Hà Nội (0917 798 886) về kiến trúc và dự toán, hoặc Thầy Vũ Giới tại TP.HCM (0988 964 636) về phong thuỷ.
Bài liên quan
- Tư vấn phong thủy kiến trúc: hồ sơ cần chuẩn bị và các vòng hiệu chỉnh
- Phong thủy và kiến trúc: hai hệ nguyên lý, một ngôi nhà
- Đọc bản vẽ kiến trúc
Câu hỏi thường gặp
Bản vẽ đã có giấy phép xây dựng có sửa phong thuỷ được không?
Vẫn điều chỉnh được bên trong như vị trí cửa phòng, cầu thang, công năng phòng. Những thay đổi ảnh hưởng hình khối, mặt đứng đã duyệt nên hạn chế và cần hỏi ý kiến đơn vị thiết kế.
Tư vấn bản vẽ có cần đến tận nơi không?
Nên có ít nhất một lần khảo sát hoặc ảnh hiện trạng đầy đủ, vì hình thế xung quanh và hướng thực tế không thể hiện đủ trên bản vẽ.
Kiến trúc sư không đồng ý sửa thì sao?
Nên tổ chức trao đổi ba bên, nêu rõ lý do và cùng tìm phương án thay thế phù hợp ràng buộc kỹ thuật. Mục tiêu chung là ngôi nhà tốt cho chủ nhà.
Rà soát bản vẽ có bao gồm chọn ngày khởi công không?
Tuỳ thoả thuận với người tư vấn. Việc chọn ngày nên coi là hỗ trợ tâm lý; điều quyết định chất lượng ngôi nhà vẫn là bố cục và thi công.
