Một ngôi nhà được tạo nên từ nhiều vật liệu: bê tông, gạch, đá, gỗ, thép, kính, sơn, ngói. Trong phong thủy, mỗi vật liệu mang một tính chất Ngũ Hành, góp phần tạo nên "khí chất" của ngôi nhà. Nhà nhiều kính và thép cho cảm giác sắc lạnh, hiện đại; nhà nhiều gỗ, gạch nung cho cảm giác ấm áp, gần gũi. Hiểu vật liệu kiến trúc theo Ngũ Hành giúp gia chủ và kiến trúc sư phối vật liệu hài hòa, hợp mệnh, hợp công năng. Bài viết này phân loại vật liệu theo năm hành, gợi ý cách phối theo mệnh và theo từng khu vực.
Nguyên tắc chung có trong bài trụ cột kiến trúc phong thủy; phần vật liệu nội thất có trong bài chất liệu nội thất phong thủy.
Ngũ Hành và vật liệu: nguyên tắc phân loại
Việc xếp vật liệu vào Ngũ Hành dựa trên ba yếu tố: bản chất vật liệu, màu sắc và hình dáng, cảm giác mà nó tạo ra. Cùng một vật liệu, màu khác nhau có thể thiên về hành khác. Ví dụ, gỗ là Mộc, nhưng gỗ sơn trắng lại gợi cảm giác Kim. Vì vậy cách phân loại dưới đây là xu hướng chính, cần linh hoạt khi áp dụng.
Vật liệu thuộc từng hành
Hành Mộc
- Vật liệu: gỗ tự nhiên, gỗ công nghiệp vân gỗ, tre, mây, nứa, cây xanh, vải sợi tự nhiên.
- Màu chủ đạo: xanh lá, màu gỗ tự nhiên.
- Hình dáng: dài, đứng, thanh mảnh như lam đứng, cột tròn mảnh.
- Cảm giác: sinh trưởng, mềm mại, gần gũi.
Hành Hỏa
- Vật liệu: vật liệu màu đỏ, cam, tím; đèn, nguồn sáng; ngói đỏ nung màu đậm; da, nỉ màu nóng.
- Màu chủ đạo: đỏ, cam, hồng, tím.
- Hình dáng: nhọn, tam giác như mái dốc nhọn, đầu hồi.
- Cảm giác: ấm, sôi động, nổi bật.
Hành Thổ
- Vật liệu: gạch nung, đá tự nhiên, gốm sứ, đất nện, bê tông màu đất, đá ong.
- Màu chủ đạo: vàng, nâu đất, be, cam đất.
- Hình dáng: vuông, bằng, khối vững chắc.
- Cảm giác: ổn định, vững chãi, ấm áp.
Hành Kim
- Vật liệu: thép, nhôm, inox, đồng, kính trong, sơn trắng, đá màu trắng xám.
- Màu chủ đạo: trắng, xám, bạc, ánh kim.
- Hình dáng: tròn, vòm, cong.
- Cảm giác: sắc nét, sạch sẽ, hiện đại.
Hành Thủy
- Vật liệu: mặt nước, kính phản quang màu tối, đá đen bóng, vật liệu màu đen, xanh dương.
- Màu chủ đạo: đen, xanh dương đậm.
- Hình dáng: lượn sóng, uốn cong tự do.
- Cảm giác: tĩnh, sâu, mát.
Chọn vật liệu theo mệnh gia chủ
Áp dụng nguyên lý tương sinh (Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc), có thể ưu tiên vật liệu thuộc hành cùng mệnh và hành sinh cho mệnh:
- Mệnh Kim: ưu tiên Kim và Thổ: đá trắng xám, gạch, gốm màu be, chi tiết kim loại; hạn chế nhiều vật liệu màu đỏ.
- Mệnh Mộc: ưu tiên Mộc và Thủy: gỗ, tre, cây xanh, mặt nước nhỏ, đá tối màu; hạn chế quá nhiều kim loại sáng bóng.
- Mệnh Thủy: ưu tiên Thủy và Kim: kính, kim loại, đá đen, màu xanh dương; hạn chế nhiều gạch, đất màu vàng.
- Mệnh Hỏa: ưu tiên Hỏa và Mộc: gỗ, ngói đỏ, điểm nhấn màu ấm, ánh sáng vàng; hạn chế nhiều kính tối màu, mặt nước lớn.
- Mệnh Thổ: ưu tiên Thổ và Hỏa: gạch nung, đá, gốm, màu vàng đất, đỏ; hạn chế quá nhiều gỗ diện tích lớn.
Đây là hướng ưu tiên, không phải danh sách cấm tuyệt đối. Một ngôi nhà đẹp cần có đủ năm hành ở mức cân bằng, chỉ điều chỉnh tỷ lệ theo mệnh. Xem bài ngũ hành, bát quái và quan hệ sinh khắc.
Chọn vật liệu theo khu vực
- Mặt tiền: vật liệu bền thời tiết; có thể dùng đá, gạch thông gió, lam nhôm vân gỗ, kết hợp cây xanh.
- Phòng khách: phối nhiều hành, tạo cảm giác hài hòa; gỗ, đá, vải, đèn ấm.
- Bếp: bếp thuộc Hỏa; tủ gỗ (Mộc sinh Hỏa) thuận; mặt đá, gạch ốp chịu nhiệt; tránh để bếp sát bồn rửa (Thủy khắc Hỏa) quá gần.
- Phòng ngủ: ưu tiên vật liệu mềm, ấm như gỗ, vải; hạn chế kim loại lạnh, kính bóng lớn.
- Phòng thờ: gỗ tốt, đá, gốm; tránh vật liệu rẻ tiền, dễ hỏng.
- Nhà vệ sinh: gạch, đá chống thấm, chống trơn; giữ khô ráo.
- Sân vườn: đá, sỏi, gỗ ngoài trời, cây xanh, mặt nước nhỏ.
Vật liệu và khí hậu Việt Nam
Khí hậu nóng ẩm khiến việc chọn vật liệu phải tính đến cách nhiệt, chống ẩm, chống nấm mốc. Gạch nung, gạch thông gió, ngói đất, mái có lớp cách nhiệt giúp nhà mát hơn. Kính lớn hướng Tây cần kính cách nhiệt hoặc che nắng. Gỗ ngoài trời cần xử lý chống mối mọt và chống nước. Một vật liệu hợp mệnh nhưng không hợp khí hậu sẽ nhanh xuống cấp, làm mất đi ý nghĩa ban đầu.
Phối vật liệu cho cân bằng
- Chọn một vật liệu chủ đạo chiếm phần lớn bề mặt, hợp mệnh gia chủ.
- Thêm một đến hai vật liệu phụ theo quan hệ tương sinh.
- Dùng điểm nhấn của hành khác ở diện tích nhỏ để tạo sự sinh động.
- Tránh đặt hai vật liệu tương khắc mạnh sát nhau ở diện tích lớn, ví dụ mảng gỗ lớn sát mảng kim loại bóng lớn mà không có vật liệu trung gian.
- Kiểm tra dưới ánh sáng thật trước khi chốt, vì màu sắc vật liệu thay đổi theo ánh sáng.
Những lỗi thường gặp
- Dùng quá nhiều kính và kim loại, nhà lạnh lẽo, nóng vào mùa hè.
- Toàn bộ gỗ tối màu trong nhà nhỏ, thiếu sáng.
- Chọn vật liệu chỉ theo mệnh, bỏ qua độ bền và khí hậu.
- Ốp đá đen bóng diện tích lớn ở phòng ngủ.
- Phối quá nhiều loại vật liệu, mặt tiền rối mắt.
Vật liệu và hình khối công trình
Ngũ Hành không chỉ nằm ở vật liệu mà còn ở hình khối: nhà khối vuông bằng thiên Thổ, nhà có mái vòm thiên Kim, nhà nhiều lam đứng thiên Mộc, nhà mái nhọn thiên Hỏa, nhà hình khối uốn lượn thiên Thủy. Khi hình khối và vật liệu cùng thiên về một hành, ngôi nhà mang khí chất rất rõ. Kiến trúc sư có thể dùng điều này để làm nổi bật hoặc cân bằng: ví dụ khối nhà vuông vức (Thổ) phối thêm lam gỗ (Mộc) và cây xanh để bớt nặng nề.
Ví dụ phối vật liệu cho một nhà phố
Một gia chủ mệnh Thổ xây nhà phố 4 tầng có thể chọn: mặt tiền gạch thông gió màu đất nung kết hợp lam nhôm vân gỗ; phòng khách lát đá màu be, tường sơn kem, sofa vải màu đất, điểm nhấn đèn vàng ấm và vài chậu gốm; bếp tủ gỗ sồi màu sáng, mặt đá vàng nhạt; phòng ngủ sàn gỗ, rèm vải màu be; phòng thờ gỗ gụ màu trầm. Tổng thể nghiêng về Thổ và Hỏa, có Mộc vừa phải, ít kim loại bóng.
Kết hợp với kiến trúc sư
Việc chọn vật liệu nên làm cùng kiến trúc sư từ giai đoạn thiết kế, để cân bằng giữa phong thủy, thẩm mỹ, độ bền và chi phí. Phong Thuỷ Liên Hoa có phong thủy sư đồng thời là kiến trúc sư; quý vị có thể liên hệ qua trang Liên hệ. Phần lựa chọn gỗ chi tiết có trong bài gỗ tự nhiên hay gỗ công nghiệp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D – 3D: dựng 3D để thử vật liệu và màu sắc.
- App Lập Cục Pháp: xem cung từng khu vực trên mặt bằng.
- La kinh web: đo hướng nhà trên điện thoại.
- Thư viện mẫu nhà: tham khảo cách phối vật liệu trong mẫu nhà.
Câu hỏi thường gặp về vật liệu kiến trúc theo Ngũ Hành
Kính thuộc hành gì?
Kính trong thường được xếp vào Kim; kính phản quang màu tối, gợi cảm giác mặt nước, có thể xem là thiên Thủy.
Bê tông thuộc hành gì?
Bê tông có thành phần chính từ đá, cát, xi măng nên thường xếp vào Thổ; bê tông màu xám sáng có thể gợi cảm giác Kim.
Mệnh Mộc nên dùng vật liệu gì cho nhà?
Ưu tiên gỗ, tre, cây xanh và vật liệu thuộc Thủy như mặt nước nhỏ, đá tối màu; hạn chế quá nhiều kim loại sáng bóng.
Có cần dùng đủ năm hành trong một ngôi nhà?
Nên có sự hiện diện cân bằng của các hành, chỉ điều chỉnh tỷ lệ theo mệnh gia chủ và chức năng từng không gian.
Chọn vật liệu theo mệnh hay theo khí hậu trước?
Nên đảm bảo vật liệu phù hợp khí hậu và công năng trước, sau đó chọn màu sắc, chất liệu bề mặt theo mệnh.
