Cảm xạ phong thuỷ là cụm từ được tìm kiếm rất nhiều, nhưng theo Thầy Vũ Giới thì bản thân cụm từ ấy đã chứa một sự nhầm lẫn: cảm xạ không phải là bộ môn thuộc phong thuỷ. Muốn dùng đúng một công cụ, trước hết phải gọi đúng tên nó, hiểu đúng bản chất của nó và biết nó đứng ở đâu so với phong thuỷ.
"Cảm xạ không phải là bộ môn thuộc phong thuỷ!"
— Thầy Vũ Giới
Câu khẳng định ấy khiến không ít người bất ngờ, bởi chính Thầy Vũ Giới vẫn học và dùng cảm xạ, vẫn hướng dẫn cảm xạ cho học trò. Nghe qua tưởng mâu thuẫn. Thực ra đây là một thái độ học thuật rất rõ ràng: một người dùng cảm xạ lại càng phải là người đầu tiên đặt cảm xạ về đúng chỗ của nó, không để nó mượn danh phong thuỷ, cũng không để phong thuỷ bị pha loãng bởi những thứ không cùng gốc.
Ngày nay, gần như cái gì cũng được gắn chữ "phong thuỷ": màu sắc phong thuỷ, con số phong thuỷ, cây cảnh phong thuỷ, đá phong thuỷ, rồi cả "cảm xạ phong thuỷ". Khi một danh xưng bị dùng tràn lan như vậy, người học dần không còn biết phong thuỷ thật sự là gì. Bài viết này của Phong Thuỷ Liên Hoa không nhằm chê bai cảm xạ. Mục đích là làm rõ ba việc: phong thuỷ được định nghĩa bằng tiêu chí nào; vì sao cảm xạ nằm ngoài tiêu chí đó; và nếu muốn dùng cảm xạ thì nên đặt nó ở vị trí nào cho đúng đạo.
Cảm xạ phong thuỷ: vì sao phải định danh lại cho đúng
Thầy Vũ Giới giảng: "Học môn nào các bạn cũng phải hiểu rõ bản chất của bộ môn đó." Đây là điểm xuất phát của toàn bộ vấn đề. Người học thường bắt đầu từ cái dụng: thấy một phương pháp cho kết quả thì gọi nó là phong thuỷ, rồi ghép nó vào cách làm của mình. Lâu dần, phong thuỷ trở thành một cái túi đựng đủ thứ, càng học càng rối.
Thầy nhận xét rằng bây giờ cái gì cũng gọi là phong thuỷ, đến mức nhiều người không còn hiểu phong thuỷ là gì nữa. Vì vậy cần "tịnh tâm định nghĩa lại thật chính xác". Chữ "tịnh tâm" ở đây rất đáng chú ý. Định nghĩa một bộ môn không phải là việc cãi nhau về chữ nghĩa, mà là việc lắng lại, nhìn vào gốc lý của từng môn để thấy chúng khác nhau ở đâu.
Thầy viết tiếp: "Phàm cái gì cứ sai, dù nhỏ hay lớn, cũng là sai, nên cần làm rõ từng ý tứ, dù lời nói hay bản chất của bộ môn." Câu này nghe có vẻ khắt khe, nhưng trong học thuật lại là nguyên tắc nền. Một chữ dùng sai hôm nay sẽ thành một tư duy sai ngày mai, rồi thành một cách làm sai trên công trình thật, trong ngôi nhà thật của gia chủ.
Phong thuỷ được định nghĩa bằng tiêu chí nào?
Muốn biết cảm xạ có phải phong thuỷ hay không, trước hết phải có một thước đo cho chữ "phong thuỷ". Thầy Vũ Giới đưa ra thước đo ấy rất gọn:
"Phong thuỷ là bộ môn lý khí làm gốc. Có nghĩa cái gì cũng khí hết. Ba học thuyết lý luận chính là Âm Dương, Ngũ Hành, Bát Quái làm gốc để lý Hình Khí và Lý Số để đạt được Lý Khí. Lý khí là lý ra Khí cần tìm."
Đọc kỹ đoạn này, ta thấy phong thuỷ có ba tầng nhận diện:
- Đối tượng là Khí. Phong thuỷ không nghiên cứu viên gạch, bức tường hay mảnh đất như vật chất thuần tuý. Nó nghiên cứu khí vận động trong hình, qua hình và quanh hình. "Cái gì cũng khí hết" là câu chốt của tầng này.
- Công cụ lý luận là Âm Dương, Ngũ Hành, Bát Quái. Đây là ba học thuyết gốc. Mọi phái, từ Bát Trạch, Tam Hợp đến Huyền Không, dù khác nhau về pháp dụng, đều đứng trên ba học thuyết này.
- Phương pháp là Lý Hình Khí và Lý Số để đạt Lý Khí. Nghĩa là đọc hình thế để biết khí ở đâu, dùng số để tính khí vận động thế nào, rồi tổng hợp lại thành lý khí: lý ra cái khí cần tìm.
Từ đó Thầy rút ra một tiêu chí rất dễ áp dụng: "Một môn học dựa vào âm dương, ngũ hành, bát quái thì nói là phong thuỷ được. Còn không phải thì ta nói không phải." Không cần phức tạp hơn. Đó là cách định danh dựa trên gốc lý chứ không dựa trên kết quả hay cảm nhận.
Thầy cũng nhắc thêm một ý: "Vậy lại phải hiểu thấu triệt Khí mới được…" Cả bộ môn xoay quanh chữ Khí. Ai chưa hiểu khí là gì, khí vận động ra sao, khí tụ và tán theo luật nào, thì chưa thể nói mình đang làm phong thuỷ, dù trong tay có la kinh hay bất kỳ dụng cụ nào khác.
Phép thử ba câu hỏi cho bất kỳ "môn phong thuỷ" nào
Từ lời giảng trên, người học có thể tự đặt ba câu hỏi mỗi khi gặp một phương pháp được quảng bá là phong thuỷ:
- Phương pháp này lấy khí làm đối tượng, hay lấy thứ khác làm đối tượng?
- Nó lập luận bằng Âm Dương, Ngũ Hành, Bát Quái, hay bằng một hệ lý luận khác?
- Kết luận của nó có đi qua hình thế và lý số để ra lý khí, hay chỉ dựa trên một tín hiệu đơn lẻ?
Nếu cả ba câu đều trả lời "có", ta đang đứng trong phong thuỷ. Nếu không, đó có thể là một môn hữu ích, nhưng là một môn khác.
Vì sao cảm xạ đứng ngoài phong thuỷ
Áp phép thử trên vào cảm xạ, câu trả lời trở nên rõ ràng. Cảm xạ là một kỹ năng cảm nhận, dựa vào độ nhạy của người thực hành và dụng cụ hỗ trợ để nhận ra một tín hiệu nào đó. Nó không xuất phát từ Hà Đồ, không lập luận bằng Âm Dương, Ngũ Hành, Bát Quái, không đọc hình thế theo Hình Pháp và cũng không tính lý số theo vận khí.
Thầy Vũ Giới nói thẳng: "Ví dụ cảm xạ… nói sao cũng không phải." Nói sao cũng không phải, vì vấn đề không nằm ở chỗ cảm xạ hay hay dở, đúng hay sai, mà nằm ở gốc lý. Hai môn có hai gốc khác nhau thì không thể gọi môn này bằng tên môn kia.
Ta có thể so sánh ngắn gọn như sau:
| Tiêu chí | Phong thuỷ | Cảm xạ |
|---|---|---|
| Đối tượng | Khí vận động trong hình thế, sơn thuỷ, ngôi nhà | Tín hiệu mà người thực hành cảm nhận được |
| Gốc lý luận | Âm Dương, Ngũ Hành, Bát Quái; Hà Đồ, Lạc Thư | Độ nhạy cảm của người dùng và dụng cụ |
| Phương pháp | Lý Hình Khí và Lý Số để đạt Lý Khí | Dò, cảm, ghi nhận phản ứng |
| Kết quả | Định cục, lập sơn hướng, bố cục khí cho công trình | Một dữ kiện cảm nhận để tham khảo |
Bảng trên không xếp hạng cao thấp. Nó chỉ cho thấy hai môn trả lời hai loại câu hỏi khác nhau. Phong thuỷ hỏi: khí của cục này vận động thế nào, cần bố cục ra sao. Cảm xạ hỏi: ở điểm này, ta cảm nhận được điều gì.
Thầy Vũ Giới vẫn thường nhắc người học rằng hình là gốc: "Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng." Nếu chỉ dựa vào cảm nhận tại một điểm mà bỏ qua hình thế của cả trung cục, người làm sẽ dễ thấy cây mà không thấy rừng. Một tín hiệu đơn lẻ, dù rõ đến đâu, cũng không nói được toàn bộ khí vận của ngôi nhà.
Thầy học và dùng cảm xạ: danh chính thì ngôn thuận
Có học trò hỏi Thầy: sao Thầy phản biện cảm xạ mà Thầy vẫn học và dạy cảm xạ? Câu trả lời của Thầy là phần đắt giá nhất của bài:
"Do tôi học và dùng cảm xạ nên tôi phải định nghĩa lại cho đúng bản chất bộ môn trước đã. Danh chính thì ngôn thuận. Cái danh xưng bộ môn đúng thì sẽ hành động nhất quán và chính đạo tâm của pháp đó. Tránh đánh tráo, hiểu sai, ắt có ngày sẽ học sai, dùng sai…"
Đây không phải là phản biện cảm xạ. Đây là phản biện việc gọi sai tên cảm xạ. Thầy không bảo đừng dùng cảm xạ. Thầy bảo: nếu dùng, hãy biết mình đang dùng một môn khác, với gốc lý khác, và đừng trình bày nó như phong thuỷ.
"Danh chính thì ngôn thuận" là một nguyên tắc rất Á Đông. Tên gọi đúng thì lời nói thuận, lời nói thuận thì việc làm mới nhất quán. Khi một người tự nhận đang làm phong thuỷ nhưng thực ra đang làm cảm xạ, mọi lập luận sau đó đều lệch: họ sẽ mượn thuật ngữ phong thuỷ để giải thích một kết quả không đến từ phong thuỷ, và người nghe sẽ học theo một cách hiểu sai từ gốc.
Chữ "chính đạo tâm của pháp" trong lời Thầy cũng cần dừng lại. Mỗi pháp có tâm của nó, tức là cái cốt lõi làm nên pháp ấy. Tâm của phong thuỷ là lý khí trên nền âm dương. Tâm của cảm xạ là sự cảm nhận. Người hành pháp giữ đúng tâm của từng pháp thì không lẫn lộn, không đánh tráo, và nhờ đó mới dùng được cả hai một cách sạch sẽ.
Thầy kết đoạn này bằng một câu áp dụng cho mọi người, dù có học cảm xạ hay không: "Các bạn có học hay không học cảm xạ đều phải hiểu điều này. Vì hiểu đúng mới có ngày dùng đúng được…"
Đặt cảm xạ đúng chỗ khi làm phong thuỷ thực địa
Nếu cảm xạ không phải là phong thuỷ, thì người làm phong thuỷ có nên dùng nó không? Theo tinh thần lời Thầy, câu trả lời là: có thể dùng, miễn là đặt đúng chỗ. Cũng như kiến trúc sư có thể tham khảo một báo cáo địa chất mà không gọi địa chất là kiến trúc, phong thuỷ sư có thể tham khảo một dữ kiện cảm nhận mà không gọi nó là phong thuỷ.
Một trình tự hợp lý có thể hình dung như sau:
- Khảo sát hình thế trước. Đọc đại cục, trung cục, tiểu cục; xem lai long, thuỷ khẩu, minh đường, các thế bao bọc. Đây là phần Hình Pháp, phần gốc.
- Định cục, định tâm. Xác định thái cực của trung cục chứa ngôi nhà, phân biệt tâm biểu kiến và tâm thực, rồi mới lập sơn hướng.
- Tính lý số. Dùng la kinh và các phép của từng phái để đọc vận khí theo thời gian.
- Tham khảo dữ kiện ngoài phong thuỷ nếu cần. Ở bước này, một cảm nhận tại chỗ có thể được ghi nhận như một thông tin bổ sung, để đối chiếu với kết luận đã có từ hình và số.
- Kết luận bằng lý khí. Quyết định cuối cùng phải dựa trên lý khí, không dựa trên cảm nhận đơn lẻ.
Những sai lầm thường gặp
- Thay hình thế bằng cảm nhận. Đến công trình chỉ dò một vài điểm rồi kết luận nhà tốt hay xấu, bỏ qua toàn bộ hình thế xung quanh.
- Mượn thuật ngữ phong thuỷ để giải thích kết quả cảm xạ. Gọi một phản ứng cảm nhận là "long mạch", "sinh khí", "sát khí" mà không có lập luận âm dương, ngũ hành nào phía sau.
- Coi cảm xạ là đường tắt để khỏi học phong thuỷ. Đây là biểu hiện của lối học "mì ăn liền" mà Thầy Vũ Giới luôn phản đối. Không có đường tắt nào thay được việc học gốc.
- Quảng bá cảm xạ như phong thuỷ. Việc này gây nhầm lẫn cho gia chủ và người mới học, khiến họ nghĩ phong thuỷ chỉ là chuyện cảm nhận chủ quan.
Tóm lại, học gì cũng phải biết mình đang học gì. Gọi đúng tên thì nghĩ đúng, nghĩ đúng thì học đúng, học đúng thì mới dùng đúng.
Từ cảm xạ nhìn rộng ra: phong thuỷ cần giữ gốc
Câu chuyện cảm xạ chỉ là một ví dụ. Cùng một tinh thần ấy, Thầy Vũ Giới cũng phân định rõ phong thuỷ với khoa học, với bói toán, với tâm lý học hay các trào lưu trang trí. Mỗi môn có chỗ của nó. Phong thuỷ không cần vay mượn tên tuổi của môn khác để có giá trị, và cũng không nên để môn khác mượn danh mình. Thầy thường nói: "Học gì học cũng phải học cái gốc thì mới dùng được cái ngọn."
Với người mới học, lời khuyên thực tế là: hãy học Hình Pháp và nền âm dương trước, đủ vững rồi hãy tìm hiểu thêm các môn phụ trợ. Với người đã học cảm xạ, hãy giữ nó như một kỹ năng riêng, có tên riêng, có chỗ riêng, và đừng để nó lấn sang vai trò của lý khí. Với gia chủ, khi nghe ai đó nói về "cảm xạ phong thuỷ", hãy hỏi thêm: kết luận này dựa trên hình thế và lý khí nào?
Chúc các bạn học đúng, hiểu đúng và dùng đúng, an lạc trên đường đạo.
— Vũ Giới —
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La kinh web miễn phí – đo và đọc sơn hướng sau khi đã khảo sát hình thế.
- App Lập Cục Pháp – luyện cách định cục, định tâm theo Hình Pháp trước khi xét đến các dữ kiện phụ trợ.
- Vẽ mặt bằng 2D–3D – dựng lại mặt bằng nhà, có thư viện 550 mẫu nhà để thực hành phân cung.
Bài liên quan
- Bản chất của phong thuỷ
- Khí là gì trong phong thuỷ
- Gọi phong thuỷ là khoa học là sai
- Chuyên mục Trường Phái Phong Thuỷ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn phân định rõ cái gì thuộc phong thuỷ và cái gì là phụ trợ, người học cần nền nguyên lý gốc vững vàng: âm dương, Hà Đồ, lý khí và Hình Pháp.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Cảm xạ có phải là phong thuỷ không?
Không. Phong thuỷ lấy khí làm đối tượng và lập luận bằng Âm Dương, Ngũ Hành, Bát Quái. Cảm xạ là kỹ năng cảm nhận, có gốc lý khác.
Thầy Vũ Giới có phản đối cảm xạ không?
Không. Thầy vẫn học và dùng cảm xạ, nhưng chủ trương gọi đúng tên, đặt đúng chỗ, không trình bày cảm xạ như phong thuỷ.
Có thể dùng cảm xạ khi xem phong thuỷ nhà không?
Có thể tham khảo như một dữ kiện phụ trợ, sau khi đã khảo sát hình thế, định cục và tính lý số. Kết luận cuối cùng vẫn phải dựa trên lý khí.
Làm sao biết một phương pháp có thuộc phong thuỷ hay không?
Hỏi ba câu: có lấy khí làm đối tượng không, có lập luận bằng Âm Dương, Ngũ Hành, Bát Quái không, có đi qua hình thế và lý số để ra lý khí không.
Người mới nên học cảm xạ hay phong thuỷ trước?
Nên học nền phong thuỷ trước: âm dương, Hình Pháp, lý khí. Khi gốc vững mới tìm hiểu thêm các môn phụ trợ để không bị lẫn lộn.
Mã bài FBVG-101 · Bài viết phát triển từ bài giảng của Thầy Vũ Giới đăng trên trang Facebook Phong Thủy Sư Vũ Giới.
