Can chi ứng với thân thể là một bảng tra mà người học huyền học thường gặp: Giáp ứng đầu, Ất ứng vai, Bính ứng trán, Đinh ứng răng lưỡi; Tý ứng tai, Sửu ứng bụng, Dần ứng tay; Càn là đầu, Khôn là bụng, Chấn là chân, Tốn là đùi... Trên các nhóm học có người đăng một bảng như vậy, kèm câu hỏi: "phong thủy cũng dùng được, bạn có biết dùng không?".
Câu hỏi hay, nhưng cần trả lời cẩn thận. Bài này giải thích lớp "tượng" ấy từ đâu ra, phong thủy dùng nó vào việc gì, và giới hạn rất rõ: không dùng để chẩn đoán bệnh. Mọi chuyện sức khoẻ phải hỏi bác sĩ.
Tượng là gì? Vì sao can chi lại ứng với thân thể?
Cổ học phương Đông nhìn trời đất và con người theo cùng một khuôn: thiên – địa – nhân tương ứng. Trời có âm dương, ngũ hành, bát quái; người cũng có âm dương, ngũ hành, bát quái. Mỗi can, mỗi chi, mỗi quẻ được gán cho một loạt "tượng": phương hướng, mùa, màu sắc, con vật, người trong nhà, bộ phận cơ thể, đồ vật.
Ví dụ quẻ Càn: tượng là trời, là cha, là đầu, là kim loại tròn, là phương Tây Bắc. Quẻ Khôn: tượng là đất, là mẹ, là bụng, là phương Tây Nam. Can Giáp thuộc Mộc dương, tượng là cây lớn, là đầu; can Ất thuộc Mộc âm, tượng là cây cỏ, là vai cổ. Đó là những liên tưởng theo hình và theo tính chất.
Hiểu cho đúng: tượng là ngôn ngữ để liên tưởng, giúp người học nhớ và suy luận theo một hệ thống. Nó không phải là bản đồ giải phẫu, càng không phải là kết quả xét nghiệm.
Thầy Vũ Giới giảng: "Học từ gốc: Hà Đồ và âm dương là cha mẹ, ngũ hành và bát quái là con cháu. Tượng là cách con cháu ấy hiện ra trong vạn vật. Biết tượng để đọc, không phải để phán."
Bát quái ứng thân thể và ứng ngôi nhà
Trong phong thủy, lớp tượng được dùng nhiều nhất là bát quái, vì bát quái gắn trực tiếp với tám phương của ngôi nhà. Một bảng tượng thường gặp:
- Càn (Tây Bắc) – đầu – người cha, người chủ.
- Khôn (Tây Nam) – bụng – người mẹ.
- Chấn (Đông) – chân – con trai trưởng.
- Tốn (Đông Nam) – đùi – con gái trưởng.
- Khảm (Bắc) – tai – con trai thứ.
- Ly (Nam) – mắt – con gái thứ.
- Cấn (Đông Bắc) – tay – con trai út.
- Đoài (Tây) – miệng – con gái út.
Người xưa dùng bảng này để hình dung ngôi nhà như một cơ thể: có đầu, có bụng, có tay chân. Một ngôi nhà khuyết góc, bị xung ở phương nào thì nói "cơ thể nhà" thiếu ở chỗ đó. Đây là cách nói hình tượng để gia chủ dễ hình dung, và để người làm nghề nhớ mà chú ý bố trí cho cân.
/api/public/thu-vien/bai-viet/sach-co-can-chi-tuong-mwh175io6zpo.webpPhong thủy dùng lớp tượng này vào việc gì?
Dùng đúng, lớp tượng giúp người làm phong thủy ở mấy việc:
- Nhận diện chỗ khuyết, chỗ thừa. Nhà khuyết góc Tây Bắc thì biết phương "đầu" của nhà thiếu, cần bù bằng bố cục, cây xanh, ánh sáng, đồ nội thất để nhà cân lại.
- Phân phòng cho người. Phương nào ứng với ai trong nhà thì cân nhắc bố trí phòng cho hợp, như phòng người chủ ở chỗ vững, phòng con cái ở các phương tương ứng khi điều kiện cho phép.
- Đọc tượng của vật. Một cái cột nhọn chĩa vào phương nào, một cái ao đọng ở phương nào, giúp người học nghĩ đến phần nào của "cơ thể nhà" đang bị tác động.
- Chọn màu, chọn vật. Ngũ hành của mỗi phương gợi ý màu, chất liệu cho hài hoà.
Tất cả những việc này đều là "đọc hình" và "bố trí cho cân", nằm trong phạm vi của phong thủy: y học cho đất đai, không phải y học cho con người.
Giới hạn rất rõ: không dùng để chẩn bệnh
Đây là phần quan trọng nhất của bài. Có người thấy bảng can chi ứng thân thể là đem ra phán: "nhà khuyết góc này nên người trong nhà bị bệnh đầu", "năm này phạm can kia nên đau bụng". Cách làm ấy sai ở mấy chỗ:
- Tượng không phải chẩn đoán. Tượng là liên tưởng, còn bệnh thì phải khám, xét nghiệm, có bác sĩ kết luận.
- Bệnh có rất nhiều nguyên nhân. Di truyền, ăn uống, công việc, môi trường, tuổi tác... Gán hết cho một góc nhà là bỏ qua những nguyên nhân thật.
- Phán bệnh gây hại. Người nghe có thể lo sợ vô cớ, hoặc tệ hơn, chủ quan bỏ qua việc đi khám vì nghĩ "sửa nhà là khỏi".
- Vi phạm giới nghề. Phong thủy sư không phải thầy thuốc. Nói chuyện bệnh tật như một chẩn đoán là vượt quá phận mình.
Cho nên, khi gia chủ hỏi về sức khoẻ, câu trả lời có trách nhiệm luôn là: hãy đi khám, hỏi bác sĩ. Phần phong thủy có thể làm là giúp ngôi nhà sáng sủa, thông thoáng, khô ráo, yên tĩnh, phòng ngủ đặt chỗ yên, bếp sạch; đó là những điều kiện sống tốt hỗ trợ cho sức khoẻ, không phải thuốc chữa bệnh.
/api/public/thu-vien/bai-viet/ruong-bac-thang-ngu-hanh-mwh177l7fllr.webpNgũ hành và tạng phủ: biết để hiểu văn hoá, không tự chữa
Bảng trên nhóm còn nhắc đến tương ứng giữa ngũ hành, can chi với tạng phủ: Mộc ứng gan, Hỏa ứng tim, Thổ ứng tỳ vị, Kim ứng phổi, Thủy ứng thận. Đây là lý luận của y học cổ truyền, một ngành có hệ thống riêng, có thầy thuốc được đào tạo riêng.
Người học phong thủy biết lớp tương ứng này để hiểu cổ học là một hệ thống liên thông, để đọc sách cổ không bị bỡ ngỡ. Nhưng không đem nó ra để tự bắt mạch, tự kê thuốc, càng không khuyên gia chủ bỏ thuốc bác sĩ để "sửa phong thủy". Khi bàn đến thiền, luyện khí hay bất cứ phương pháp nào liên quan đến cơ thể, cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước.
Không môn nào sai, chỉ đặt sai chỗ. Y học cổ truyền đặt đúng chỗ là ở phòng khám của thầy thuốc; phong thủy đặt đúng chỗ là ở ngôi nhà, ngôi mộ.
Đọc "cơ thể ngôi nhà" theo Hình Pháp
Bỏ qua chuyện bệnh tật, lớp tượng thân thể lại rất có ích khi đọc nhà theo Hình Pháp. Thử hình dung ngôi nhà như một người đang ngồi:
- Đầu là phần sau nhà, phần cao, nơi có tựa. Đầu cần vững, không bị khoét, không bị áp.
- Mặt là mặt tiền, cửa chính. Mặt cần sáng, ngay ngắn.
- Miệng là cửa nạp khí. Miệng không bị chặn.
- Tim là tâm nhà. Tim cần yên, không đặt nhà vệ sinh, cầu thang.
- Bụng là bếp, kho, nơi nuôi dưỡng. Bụng cần ấm, sạch.
- Hai tay là hai bên Thanh Long, Bạch Hổ. Hai tay ôm lại thì nhà kín đáo.
- Chân là móng, nền. Chân phải vững, khô ráo.
Đọc như vậy, gia chủ tự thấy nhà mình chỗ nào "khoẻ", chỗ nào "yếu" về mặt bố cục. Đây là ngôn ngữ dễ hiểu, gần gũi, giúp người không học phong thủy vẫn nắm được những điều cốt lõi. Phong thủy sư chính là kiến trúc sư cổ: nhìn nhà như nhìn một cơ thể sống.
/api/public/thu-vien/bai-viet/canh-dong-nui-xa-thien-dia-nhan-mwh179nyekvu.webpVì sao Càn là đầu, Khôn là bụng? Đi về gốc của tượng
Người học hay hỏi: tại sao lại gán như vậy, có lý do gì không, hay chỉ là quy ước? Có lý do, và lý do ấy đi ra từ tính chất của quẻ.
Quẻ Càn gồm ba hào dương, thuần dương, cứng, mạnh, ở trên cao như trời. Trong thân người, phần cao nhất, chủ điều khiển, là đầu. Vì vậy Càn ứng đầu. Quẻ Khôn gồm ba hào âm, thuần âm, mềm, rộng, chứa đựng như đất. Trong thân người, phần mềm, chứa đựng, nuôi dưỡng là bụng. Vì vậy Khôn ứng bụng.
Quẻ Chấn một hào dương ở dưới, hai hào âm ở trên: dương động từ dưới lên, như sấm nổ từ lòng đất. Trong thân người, bộ phận động từ dưới là chân. Quẻ Cấn một hào dương ở trên cùng, như núi chặn lại: trong thân người là bàn tay, chỗ nắm giữ, ngăn lại. Quẻ Đoài một hào âm ở trên, như mặt hồ mở ra: là miệng. Quẻ Ly hào âm ở giữa hai hào dương, ngoài sáng trong rỗng: là mắt. Quẻ Khảm hào dương ở giữa hai hào âm, ngoài mềm trong cứng, như dòng nước sâu: là tai. Quẻ Tốn một hào âm ở dưới, như gió luồn vào: là đùi, phần dưới mềm.
Thấy được như vậy thì tượng không còn là bảng học thuộc, mà là cách nhìn hình của quẻ rồi tìm hình tương tự trong vạn vật. Hình nào khí đó; tượng chính là hình của khí trong từng sự vật. Đây là tinh thần học từ gốc: phải hỏi "tại sao", phân biệt thể và dụng. Thể là cái quẻ, dụng là cái tượng ứng ra.
Cũng chính vì tượng là cách nhìn hình, nên nó chỉ dùng được trong phạm vi của nó: để hiểu, để liên tưởng, để bố trí cho cân. Ra khỏi phạm vi ấy, đem tượng ra kết luận chuyện cụ thể của một con người, là đã đặt sai chỗ.
Lời khuyên cho gia chủ
Nếu gia chủ đọc được những bảng tượng như vậy trên mạng và lo lắng cho nhà mình, hãy nhớ ba điều. Một, sức khoẻ của người trong nhà thì đi khám, theo lời bác sĩ. Hai, nhà khuyết góc, bị xung thì nhờ người hiểu Hình Pháp xem bố cục, sửa bằng hình cho cân. Ba, đừng tin ai dùng bảng tượng để phán bệnh, bán vật phẩm "chữa bệnh cho nhà". Ba điều ấy giữ được cả sức khoẻ, cả tiền bạc, cả sự bình an.
Những sai lầm hay gặp khi dùng can chi, bát quái ứng thân thể
- Dùng tượng để phán bệnh. Sai về chuyên môn và sai về đạo đức.
- Khuyên bỏ thuốc, bỏ khám để sửa nhà. Điều tuyệt đối không được làm.
- Học thuộc bảng mà không hiểu gốc. Không biết vì sao Càn là đầu, Khôn là bụng thì chỉ là học vẹt.
- Sợ hãi khi nhà khuyết góc. Khuyết góc là chuyện bố cục, có thể bù, có thể bố trí lại; không phải lời báo trước điều xấu.
- Áp máy móc cho mọi người trong nhà. Gia đình ngày nay khác xưa; bảng "người trong nhà" theo bát quái chỉ là tham khảo.
Tóm lại: can chi, bát quái ứng thân thể là một lớp tượng của cổ học. Phong thủy dùng nó để đọc "cơ thể ngôi nhà", bố trí cho cân, không dùng để chẩn bệnh. Sức khoẻ của người, xin hỏi bác sĩ. Hiểu vậy là đủ!
— Vũ Giới —
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Lập Cục Pháp – chia tám phương, xem nhà khuyết góc nào (miễn phí).
- Tướng Mệnh Liên Hoa – tra can chi, ngũ hành của người (miễn phí).
- Vẽ mặt bằng – vẽ nhà để đọc "đầu, tim, bụng" của bố cục.
Bài liên quan
- Địa lý và mệnh lý: thầy phong thủy có cần giỏi tử vi, bát tự?
- Giường ngủ trong phong thủy: đặt giường thế nào cho yên giấc?
- Nhìn ảnh mà phán đất: thầy giỏi có biết hết chuyện đã xảy ra?
- Đất hình tam giác, lô đất góc nhọn: phong thủy xem thế nào?
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Âm dương, ngũ hành, bát quái và lớp tượng là nền gốc của Phong Thuỷ Liên Hoa, học từ Hà Đồ đi ra. Xem chương trình khoá học phong thủy. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Can chi ứng với thân thể là gì?
Là một lớp tượng của cổ học: mỗi can, chi, quẻ được liên tưởng với một bộ phận cơ thể. Đây là ngôn ngữ liên tưởng, không phải giải phẫu.
Phong thủy có dùng được bảng này không?
Dùng để đọc "cơ thể ngôi nhà": nhận chỗ khuyết, chỗ thừa, phân phòng, chọn màu. Không dùng để phán bệnh.
Nhà khuyết góc có làm người trong nhà bị bệnh?
Không nên kết luận như vậy. Bệnh có nhiều nguyên nhân, phải đi khám, hỏi bác sĩ. Khuyết góc là chuyện bố cục, có thể bù.
Bát quái ứng thân thể thế nào?
Càn đầu, Khôn bụng, Chấn chân, Tốn đùi, Khảm tai, Ly mắt, Cấn tay, Đoài miệng – theo bảng tượng phổ biến của cổ học.
Có nên tự chữa bệnh theo ngũ hành tạng phủ?
Không. Ngũ hành tạng phủ là lý luận của y học cổ truyền, cần thầy thuốc được đào tạo. Mọi vấn đề sức khoẻ hãy hỏi bác sĩ.








