Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh
都天寶照經 · 上篇 中篇 下篇 (地理正宗 卷五)
Tác giả: đề Dương Ích, tự Quân Tùng (楊益筠松, đời Đường) · bổ truyện: Tưởng Bình Giai, hiệu Đại Hồng (杜陵蔣平階大鴻) · kèm lời chú họ Khương (姜氏) · khảo chính: Tưởng Quốc (蔣國, hiệu Vân Am)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh trung thiên phần ba là đoạn kết của trung thiên, từ "Thế nhân chỉ ái ngộ ngộ hảo" (世人只愛遇遇好) đến "Thiên hữu tam kỳ địa lục nghi" (天有三奇地六儀). Sau khi đã chỉ ra "thành môn nhất quyết" ở bài trước, kinh quay sang phê cách chia âm dương máy móc của thầy tục, rồi nói câu mà lời truyện gọi là "dốc túi đổ rương": dương không có âm thì không thành, âm không có dương thì không sinh; nước là dương, núi là âm; đại quái Đô Thiên chỉ là âm dương, cốt ở "sơn tình thuỷ ý". Đoạn cuối so với Kỳ Môn: ba kỳ sáu nghi, chín sao chín cung, chỉ cần biết động tĩnh âm dương mà tìm chỗ phối hợp sinh sinh. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch từng đoạn, phần giảng có dẫn lời truyện của Tưởng Đại Hồng và lời Khương thị, cùng lời luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh trung thiên (3) dạy: người đời chỉ ưa chỗ trông đẹp, thầy tục chia âm dương làm hai, núi âm thì dùng nước dương chầu, nước âm thì dùng núi dương thu, đó là đảo lộn sơn long, phúc chưa tới hoạ đã tới. Lời truyện nói chỗ then chốt là "na ta tử", một khiếu huyền quan: hợp được thiên cơ thì chỗ trông không đẹp cũng tốt, không hợp thì đẹp mấy cũng vô dụng. Dương không âm không thành, âm không dương không sinh; nước dương núi âm phối hợp tự nhiên thì con cháu sớm đỗ đạt. Đại quái Đô Thiên chỉ là âm dương, xem núi chơi nước phải có chủ trương, tức thiên tâm; bốn chữ "sơn tình thuỷ ý" là khiếu diệu của cả kinh. Đi năm dặm núi gặp chỗ tân chủ giao tiếp, cầu phú quý phải đợi thời đến. Kỳ Môn ba kỳ sáu nghi cùng gốc Lạc Thư với đại quái; không phải can là dương chi là âm, mà là động tĩnh âm dương phối hợp sinh sinh.
Thầy Vũ Giới giảng: "Âm dương không phải cái nhãn dán lên từng sơn. Núi đứng yên là âm, nước chảy là dương; chỗ hai cái gặp nhau mà có tình, đó mới là âm dương phối hợp. Thầy nào cầm bảng tra âm sơn dương sơn mà nói phối, là chưa thấy cái 'na ta tử' kinh nói."
Người đời chỉ ưa chỗ trông đẹp, thầy tục chia âm dương làm hai – 世人只愛遇遇好
Nguyên văn – 原文
世人只愛遇遇好,不知水亂山顚倒;時師但云講八卦,却把陰陽分兩下;陰山祇用陽水朝,陰水祇用陽山收;俗夫不識天機妙,自把山龍錯顚倒;胡行亂作害世人,福未到時禍先到。
Dịch: Người đời chỉ ưa chỗ nào gặp cũng đẹp, không biết nước loạn núi đảo điên. Thầy đời chỉ nói là giảng bát quái, lại đem âm dương chia ra hai bên: núi âm thì chỉ dùng nước dương chầu, nước âm thì chỉ dùng núi dương thu. Kẻ tục không biết chỗ diệu của thiên cơ, tự đem sơn long làm sai đảo lộn; làm càn làm bậy hại người đời, phúc chưa đến thì hoạ đã đến trước.
Giảng: Lời truyện mở bằng Đạo Đức Kinh: "常無欲以觀其妙,常有欲以觀其竅". Thường không muốn để xem chỗ diệu, thường có muốn để xem chỗ khiếu. Rồi giải: "此正丹家所謂玄關一竅,大道無多,祇爭那些子". Đây chính là cái mà nhà luyện đan gọi là một khiếu huyền quan; đại đạo không nhiều, chỉ tranh nhau ở "na ta tử", cái chút ấy. Thân người có một khiếu ấy, trời đất cũng có một khiếu ấy; nhà địa lý phải biết khiếu âm dương này.

Từ đó lời truyện giải câu kinh: "今人只愛遇遇好,而不知那些子;些子合得天機,遇遇不好亦好;些子不合天機,遇遇雖好,皆無用矣". Người nay chỉ ưa chỗ gặp đều đẹp mà không biết cái chút ấy; cái chút ấy hợp được thiên cơ thì chỗ gặp không đẹp cũng tốt; cái chút ấy không hợp thiên cơ thì chỗ gặp tuy đẹp đều vô dụng. Đây là lời rất nặng: hình đẹp không phải là tất cả. Một cuộc đất nhìn rất đẹp, núi chầu nước ôm, mà khí không hợp, thì vẫn không dùng được; một cuộc đất trông bình thường mà hợp khiếu, thì vẫn phát.
Rồi lời truyện phê thuyết "âm sơn dương thuỷ": "陰山陽山,陰水陽水,皆現成名色,處處是死的;惟有那些子是活的;些子一變,陰不是陰,陽不是陽,陰可作陽,陽可作陰". Núi âm núi dương, nước âm nước dương đều là tên gọi có sẵn, chỗ nào cũng là chết; chỉ có cái chút ấy là sống. Cái chút ấy biến một lần thì âm không phải âm, dương không phải dương, âm có thể làm dương, dương có thể làm âm. Vì vậy mới có câu "識得五行顚倒顚,便是大羅仙", biết được ngũ hành điên đảo điên thì là Đại La tiên. Thầy tục đem mạch núi của sơn long ghép vào lý khí bình dương, giữ cứng âm dương theo bảng, nên mới thật là "điên đảo".

Dương không âm không thành, nước dương núi âm phối hợp – 陽若無陰定不成
Nguyên văn – 原文
陽若無陰定不成,陰若無陽定不生;陽水陰山相配合,兒孫天府早登名。
Dịch: Dương nếu không có âm ắt không thành, âm nếu không có dương ắt không sinh. Nước dương núi âm phối hợp với nhau, con cháu sớm có tên ở phủ trời.
Giảng: Lời truyện nói khổ này và khổ sau là "全經傾囊倒篋之言", lời dốc túi đổ rương của cả kinh, đọc lướt thì không thấy chỗ diệu. Bốn câu gom cả phép long, phép huyệt bình dương, thu sơn xuất sát, lý bát quái can chi vào một mối: "孤陽不生,獨陰不育", dương một mình không sinh, âm một mình không nuôi. Câu này nghe như lời chung, nhưng lời truyện nói bí quyết đại ngũ hành "chỉ thử tiện liễu", đến đây là hết.

Chỗ phải để ý là chữ "phối hợp". Lời truyện: "所謂配合,自然配合,非尋一個陽以配陰,尋一個陰以配陽也". Phối hợp là phối hợp tự nhiên, không phải đi tìm một cái dương để phối với âm, tìm một cái âm để phối với dương. Rồi chốt: "水卽是陽,山卽是陰,陰卽是山,陽卽是水,故祇云陽水陰山,而不更言陰水陽山". Nước chính là dương, núi chính là âm; nên kinh chỉ nói "nước dương núi âm" mà không nói thêm "nước âm núi dương". Câu kết của lời truyện rất đẹp: biết điều này thì có thể đọc Bảo Chiếu Kinh, mà biết điều này thì cũng không cần đọc Bảo Chiếu Kinh nữa.
Như vậy toàn bộ phép âm dương của đại quái quy về một cặp: núi tĩnh và nước động. Thầy tục chia mỗi sơn thành âm hoặc dương rồi tìm nước, tìm núi "đối" cho nó, là làm thành phép chết. Phép sống là nhìn chỗ núi và nước thật sự gặp nhau trên đất, xem có tình hay không. Đây là chỗ nối với câu ở thượng thiên: "lập huyệt động tĩnh trung gian cầu".
Đại quái Đô Thiên chỉ là âm dương, sơn tình thuỷ ý – 都天大卦總陰陽
Nguyên văn – 原文
都天大卦總陰陽,玩水觀山有主張;能知山情與水意,配合方可論陰陽。
Dịch: Đại quái Đô Thiên tóm lại là âm dương; ngắm nước xem núi phải có chủ trương. Biết được tình của núi và ý của nước, phối hợp rồi mới bàn được âm dương.
Giảng: Lời truyện: "都天大卦,豈有他哉,總不過陰陽而已;眞陰眞陽,祇在山水上看". Đại quái Đô Thiên đâu có gì khác, tóm lại chỉ là âm dương; âm thật dương thật chỉ xem trên núi và nước. Nhưng xem núi ngắm nước thì "胸中別自有主張", trong lòng phải có chủ trương riêng; chủ trương ấy không phải chủ trương bâng quơ, mà là "乾坤眞消息,所謂天心是也", tin tức thật của Càn Khôn, tức là thiên tâm. Thiên tâm ở bài trước lời truyện đã giải là thiên vận, quẻ đương vận.

"Sơn tình thuỷ ý" bốn chữ, lời truyện gọi là "全經之竅妙", khiếu diệu của cả kinh. Rồi nói một câu rất sâu: "今人孰不曰山水有情意,而不知世人所謂情意,非眞情意也". Người nay ai cũng nói núi nước có tình ý, nhưng không biết cái tình ý người đời nói không phải tình ý thật. Tình ý người đời là núi ôm, nước vòng trông đẹp mắt. Tình ý thật là chỗ núi và nước giao nhau mà khí hợp với thiên tâm, đúng lúc. Biết được tình ý ấy thì đó là âm dương, liền thành phối hợp; "青囊萬卷,盡在個中", vạn quyển Thanh Nang đều ở trong đó.
Năm dặm núi gặp tân chủ giao nhau, cầu phú quý phải đợi thời – 都天寶照無人得
Nguyên văn – 原文
都天寶照無人得,逢山踏路尋龍脈;前頭走到五里山,遇著賓主相交接;欲求富貴須時來,記取筠松眞妙訣。
Dịch: Đô Thiên Bảo Chiếu không ai có được, gặp núi thì giẫm đường mà tìm long mạch. Phía trước đi đến núi năm dặm, gặp chỗ tân chủ giao tiếp nhau. Muốn cầu phú quý phải đợi thời đến, hãy nhớ lấy diệu quyết thật của Quân Tùng.
Giảng: Lời truyện nói khổ này là lời khen than: Bảo Chiếu không truyền nhẹ cho đời; nếu có người được nó mà dùng để xem núi ngắm nước, "一到山情水意,賓主相交之處,用楊公訣法選之,頃刻之間,造化在手". Hễ đến chỗ sơn tình thuỷ ý, chỗ tân chủ giao nhau, dùng phép của Dương công mà chọn, thì trong khoảnh khắc tạo hoá ở trong tay. Lời truyện gọi đây là "một bụng nhiệt thành", mong người tin theo mà than lên như vậy.

"Tân chủ" là khách và chủ; trong phép này, núi là chủ, nước là khách, hoặc ngược lại tuỳ cục; chỗ "tương giao tiếp" là chỗ hai bên gặp nhau, tức chỗ động tĩnh giao, như bài trước đã giảng. "Ngũ lý sơn", núi năm dặm, là cách nói đi một quãng vừa phải mà gặp; không phải đi tận nghìn dặm mới có đất. Câu "dục cầu phú quý tu thời lai" là then chốt: dù gặp được chỗ tân chủ giao, phú quý vẫn phải đợi thời đến. Đất và thời là hai, thiếu thời thì đất tốt chưa phát. Câu kinh bản in chép "篤松", theo tên tác giả đọc là "筠松", Quân Tùng.

Ba kỳ sáu nghi, động tĩnh phối hợp sinh sinh – 天有三奇地六儀
Nguyên văn – 原文
天有三奇地六儀,天有九星地九宮;十二地支天干十,干屬陽兮支屬陰;時師專論者般訣,誤盡閻浮世上人;陰陽動靜知明得,配合生生妙處尋。
Dịch: Trời có ba kỳ, đất có sáu nghi; trời có chín sao, đất có chín cung. Mười hai địa chi, thiên can mười; can thuộc dương còn chi thuộc âm. Thầy đời chuyên bàn cái quyết ấy, làm lầm hết người đời ở cõi Diêm Phù. Âm dương động tĩnh biết cho rõ, rồi tìm ở chỗ diệu của phối hợp sinh sinh.
Giảng: Lời truyện: "此又引奇門比論,蓋奇門主地,從洛書來,與地理大卦同出一原,而時師用錯,所以不驗". Khổ này lại dẫn Kỳ Môn để so; Kỳ Môn chủ về đất, từ Lạc Thư mà ra, cùng một gốc với đại quái địa lý; thầy đời dùng sai nên không nghiệm. Ba kỳ là Ất, Bính, Đinh; sáu nghi là Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý; chín sao là chín sao của Kỳ Môn, chín cung là chín cung Lạc Thư. Kỳ Môn và đại quái Huyền Không đều xoay chín cung theo Lạc Thư, nên lời truyện nói "đồng xuất nhất nguyên".

Thầy tục học theo lối "can là dương, chi là âm", xếp cứng mà dùng. Lời truyện nói chỉ có đại ngũ hành là chân quyết của Kỳ Môn; muốn biết quyết ấy, "祇在陰陽一動一靜之間,求其配合生生之妙", chỉ ở giữa một động một tĩnh của âm dương mà tìm chỗ diệu của phối hợp sinh sinh. Rồi lời truyện nối hết các khái niệm của kinh vào một: "動靜卽是山情水意,卽是城門一訣,卽是收山出殺,用一卦法;所謂龍到頭者此也;所謂龍身出脈者此也;所謂龍空氣不空者此也;是名眞賓主,是名眞夫婦,是名眞雌雄". Động tĩnh chính là sơn tình thuỷ ý, là thành môn nhất quyết, là thu sơn xuất sát, là phép dùng một quẻ; là cái gọi là long đến đầu, long thân xuất mạch, long trống mà khí không trống; gọi là tân chủ thật, vợ chồng thật, thư hùng thật.

Lời truyện còn chỉ ra chỗ đầu cuối ứng nhau: câu "động tĩnh" ở đây ứng với câu "lập huyệt động tĩnh trung gian cầu" ở chương ba thượng thiên. Lời Khương thị kết trung thiên: "此篇皆以申明上篇第三節以下未盡之義,以終平洋龍穴之變". Thiên này đều để làm rõ phần nghĩa chưa nói hết từ đoạn ba thượng thiên trở xuống, và kết thúc những biến hoá của long huyệt bình dương. Như vậy trung thiên là phần giải thích sâu cho thượng thiên, và khép lại ở chỗ mở đầu: động tĩnh giao nhau.

Hạ thiên, bắt đầu bằng "Tầm đắc chân long long hổ phi", chuyển sang các thế nước tốt xấu của bình dương; lời truyện nói hạ thiên chỉ là phần nghĩa thừa của hai thiên trước, mỗi chương bàn một việc. Bài sau giảng phần ấy.

| Câu gốc | Ý chính theo lời truyện | Ứng dụng khi xem đất |
|---|---|---|
| 世人只愛遇遇好 | Chỗ then chốt là "na ta tử", một khiếu huyền quan; hợp thiên cơ thì không đẹp cũng tốt | Không chọn đất chỉ vì trông đẹp mắt |
| 却把陰陽分兩下 | Thuyết âm sơn dương thuỷ theo bảng là phép chết | Không tra bảng âm dương từng sơn rồi tìm nước "đối" |
| 陽若無陰定不成 | Cô dương không sinh, độc âm không nuôi; phối hợp là tự nhiên | Tìm chỗ núi và nước thật sự gặp nhau |
| 陽水陰山相配合 | Nước là dương, núi là âm; kinh không nói nước âm núi dương | Xét cặp núi tĩnh, nước động trên thực địa |
| 都天大卦總陰陽 | Đại quái chỉ là âm dương; chủ trương là thiên tâm | Xem núi nước phải cùng với quẻ đương vận |
| 能知山情與水意 | Sơn tình thuỷ ý là khiếu diệu của cả kinh; tình ý thật khác tình ý người đời | Tình ý thật là chỗ giao mà khí hợp thời |
| 欲求富貴須時來 | Gặp chỗ tân chủ giao vẫn phải đợi thời | Đất tốt chưa tới vận thì chưa phát |
| 天有三奇地六儀 | Kỳ Môn cùng gốc Lạc Thư với đại quái; không phải can dương chi âm | Động tĩnh là thành môn, là thu sơn xuất sát, là long đến đầu |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Đoạn kết trung thiên này nói một điều rất gần với cách Phong Thuỷ Liên Hoa dạy: âm dương không nằm trên bảng tra, mà nằm ở chỗ núi và nước gặp nhau. Nhiều người học ở nước ta bắt đầu bằng việc thuộc lòng sơn nào âm, sơn nào dương, rồi đem ra phối; đến khi ra thực địa, đứng trước một khúc sông, một gò đất, lại không biết nhìn vào đâu. Lời truyện của Tưởng Đại Hồng đặt lại thứ tự: trước hết nhìn núi tĩnh và nước động trên đất, tìm chỗ chúng giao nhau mà có tình; rồi mới đến quẻ, đến thiên tâm, tức quẻ đương vận. Trong Hình Pháp Liên Hoa, bước "nhận chỗ giao" luôn đi trước bước "đặt la kinh". Câu "dục cầu phú quý tu thời lai" cũng là chỗ Phong Thuỷ Liên Hoa đặc biệt coi trọng: đất và thời là hai, đất đúng mà thời chưa tới thì phải chờ, hoặc phải tính cho khí đến đúng lượt. Thời ấy, Phong Thuỷ Liên Hoa xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Lý pháp như trên thì chia sẻ được; cách nhận "na ta tử" của một cuộc đất cụ thể, cách biết chỗ tân chủ giao nhau đã hợp thời hay chưa, là thủ pháp phải học trực tiếp.
Tóm lại – 總結: Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh trung thiên phần ba dạy: người đời chỉ ưa chỗ trông đẹp, thầy tục chia âm dương làm hai theo bảng, núi âm dùng nước dương, nước âm dùng núi dương, nên phúc chưa tới hoạ đã tới. Chỗ then chốt là "na ta tử", một khiếu huyền quan: hợp thiên cơ thì không đẹp cũng tốt, không hợp thì đẹp cũng vô dụng. Dương không âm không thành, âm không dương không sinh; nước là dương, núi là âm, phối hợp tự nhiên. Đại quái Đô Thiên chỉ là âm dương; xem núi nước phải lấy thiên tâm làm chủ trương; sơn tình thuỷ ý là khiếu diệu của cả kinh. Gặp chỗ tân chủ giao nhau vẫn phải đợi thời. Kỳ Môn cùng gốc Lạc Thư với đại quái; động tĩnh âm dương chính là thành môn, là long đến đầu, là tân chủ, vợ chồng, thư hùng thật.
Bài trước: Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh trung thiên (2) – Tám quẻ chỉ một quẻ thông, quyết thành môn.
Bài sau: Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh hạ thiên (1) – Các thế nước tốt xấu của bình dương 水城.
Nguồn: Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh (都天寶照經), trung thiên, đoạn từ 世人只愛遇遇好 đến 配合生生妙處尋 (hết trung thiên, kèm lời Khương thị), trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển năm, trang 194–196 bản in Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Nguyên văn chép từ bản in. Chữ thứ hai của "遇遇" ở câu đầu in mờ, đọc theo lời truyện ("遇遇好", "遇遇不好亦好"). Câu kinh in "篤松", theo tên tác giả đọc là 筠松. Lời truyện của Tưởng Đại Hồng và lời Khương thị trích dẫn và tóm ý, không dịch trọn. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem chín cung Lạc Thư, can chi và các vị thường bị chia âm dương máy móc.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo chỗ núi nước giao nhau và quẻ đương vận, theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ núi, nước quanh khu đất để đánh dấu chỗ tân chủ giao nhau.
Bài liên quan – 相關文章
- Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh trung thiên (2): bát quái chỉ hữu nhất quái thông, thành môn nhất quyết
- Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh trung thiên (1): Tý Ngọ Mão Dậu tứ sơn long
- Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh thượng thiên (2): thiên hạ quân châu tổng trú không
- Thanh Nang Áo Ngữ (2): điên điên đảo và mười điều
- Thiên Ngọc Kinh thượng quyển (1): Giang Đông nhất quái
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết âm dương là núi tĩnh nước động, biết sơn tình thuỷ ý là khiếu của cả kinh là phần Thư; đứng trước một cuộc đất mà chỉ ra chỗ tân chủ giao nhau, biết khí ấy đã hợp thiên tâm, đã tới thời hay chưa, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Na ta tử" mà lời truyện nhắc là gì? – 那些子
Là "cái chút ấy", một khiếu huyền quan của trời đất mà nhà địa lý phải biết. Lời truyện nói nó hợp được thiên cơ thì chỗ trông không đẹp cũng tốt, không hợp thì chỗ trông đẹp mấy cũng vô dụng; âm dương có tên sẵn là chết, chỉ cái chút ấy là sống.
Vì sao kinh chê việc chia "núi âm nước dương"? – 陰山陽水
Vì thầy tục gán âm dương cố định cho từng sơn, từng nước rồi tìm cái đối mà phối, thành phép chết. Lời truyện nói phối hợp phải tự nhiên: nước là dương, núi là âm, chỗ hai bên gặp nhau mà có tình mới là phối.
"Sơn tình thuỷ ý" nghĩa là gì? – 山情水意
Là tình của núi và ý của nước, lời truyện gọi là khiếu diệu của cả kinh. Tình ý thật không phải núi ôm nước vòng trông đẹp, mà là chỗ núi nước giao nhau mà khí hợp thiên tâm, tức quẻ đương vận.
Vì sao gặp đất tốt vẫn phải "đợi thời đến"? – 欲求富貴須時來
Vì đất và thời là hai. Chỗ tân chủ giao nhau là đất có thể phát, nhưng khí phải đến lượt mới phát; chưa tới vận thì đất tốt vẫn chưa ứng.
Kỳ Môn liên quan gì đến đại quái phong thuỷ? – 三奇六儀
Lời truyện nói Kỳ Môn từ Lạc Thư mà ra, cùng gốc với đại quái địa lý; thầy tục dùng sai vì xếp cứng can là dương, chi là âm. Chỗ đúng là động tĩnh âm dương phối hợp sinh sinh.









