💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Độn Giáp Diễn Nghĩa (15) 遁甲演義: tám thần theo Trực phù, Cửu Thiên Cửu Địa, tam kỳ vui giận, hai ví dụ lập cục

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Độn Giáp Diễn Nghĩa (15) 遁甲演義: tám thần theo Trực phù, Cửu Thiên Cửu Địa, tam kỳ vui giận, hai ví dụ lập cục

Độn Giáp Diễn Nghĩa
遁甲演義 卷三 (天乙直符吉凶神説 · 三奇喜怒 · 冬至陽遁時奇起例 · 夏至陰遁時奇起例)
Tác giả: Trình Đạo Sinh 程道生 (tự Khả Sinh 可生, người Hải Ninh 海寧, cuối đời Minh)
Bản gốc: Khâm định Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại (欽定四庫全書 子部 術數類), hiệu thượng năm Càn Long 46 (1781).

Một cục Kỳ Môn có bốn tầng: cửu cung và bát quái ở dưới, tam kỳ lục nghi, chín sao, tám cửa, và trên cùng là tám vị thần. Bài này chép và giảng ba mục liên tiếp trong quyển ba Độn Giáp Diễn Nghĩa (遁甲演義): Thiên Ất trực phù cát hung thần thuyết (天乙直符吉凶神説), tức tám thần theo Trực phù và cách dùng từng thần; Tam kỳ hỉ nộ (三奇喜怒), tức Ất, Bính, Đinh đến mỗi cung thì vui hay giận; và hai ví dụ lập cục trọn vẹn, một cục dương độn và một cục âm độn, có ghi rõ năm tháng ngày giờ đời Vạn Lịch.

Trả lời nhanh: Tám thần của Kỳ Môn theo Độn Giáp Diễn Nghĩa là Trực phù, Đằng Xà, Thái Âm, Lục Hợp, Bạch Hổ, Huyền Vũ, Cửu Địa, Cửu Thiên. Thần bày theo cung của Trực phù trên thiên bàn: dương độn đi thuận, âm độn đi nghịch. Cửu Thiên lợi ra quân, Cửu Địa lợi đóng giữ, Thái Âm lợi ẩn binh, Lục Hợp lợi trốn tránh, Trực phù là "gấp thì theo thần". Tam kỳ đến cung hợp thì vui (Ất đến Chấn, Tốn, Ly; Bính đến Chấn, Tốn, Ly, Khôn; Đinh đến Khôn, Càn), đến cung khắc hay cung mộ thì giận (Ất đến Khôn, Đoài; Bính đến Đoài, Càn, Cấn; Đinh đến Cấn, Khảm). Hai ví dụ lập cục trong sách đều tính khớp từng cung.

Thầy Vũ Giới giảng: "Sách Kỳ Môn đời sau hay bày bảng mà không làm ví dụ. Trình Đạo Sinh làm hai ví dụ có ngày giờ thật, từ tìm tiết khí, định cục, bày nghi, chuyển sao, chuyển cửa đến xét kỳ. Chép lại một lần cho đúng hai ví dụ này là hiểu được cả phép lập cục."

Điện Chân Vũ cung Ngũ Long trên núi Võ Đương
Điện Chân Vũ ở cung Ngũ Long, núi Võ Đương: tám thần Kỳ Môn mang tên các thần trong tín ngưỡng Đạo gia. Ảnh: 折金扇, Wikimedia Commons, CC BY 2.5.

Tám thần theo Trực phù – 天乙直符八神

Mục này mở đầu bằng một câu ca để nhớ vị trí các thần, rồi cho thứ tự bày tám thần và quy tắc thuận nghịch.

天乙直符吉凶神説
歌曰直符前三六合位太陰之神在前二後一宮中為
九天後二之神為九地 太陰布星起例隨本時直符宮直符 螣蛇 太陰 六合 白虎 玄武 九地九天 陽遁直符宮所到之宮加活局直符順布宮星陰遁直符宮所到之宮加活局直符逆布星宮
直符天乙之神事急宜從此方而出以擊對沖此急則從神之謂也

Dịch: Thuyết về các thần cát hung của Thiên Ất Trực phù. Ca rằng: trước Trực phù ba cung là ngôi Lục Hợp, thần Thái Âm ở trước hai cung; sau một cung là Cửu Thiên, sau hai cung là Cửu Địa. Phép bày Thái Âm và các thần theo cung Trực phù của giờ: Trực phù, Đằng Xà, Thái Âm, Lục Hợp, Bạch Hổ, Huyền Vũ, Cửu Địa, Cửu Thiên. Dương độn thì lấy cung Trực phù đến, đặt Trực phù của cục sống lên đó rồi bày thuận theo cung; âm độn thì đặt Trực phù rồi bày nghịch. Trực phù là thần Thiên Ất, việc gấp nên ra từ phương này để đánh vào phương đối xung; đó là nghĩa "gấp thì theo thần".

Tám thần bày theo Trực phù trong cục dương độn và cục âm độn
Bên trái: dương độn, Trực phù ở Ly, bày thuận theo vòng cung; bên phải: âm độn, Trực phù ở Khôn, bày nghịch; lấy từ hai ví dụ lập cục của sách. Vẽ lại theo Độn Giáp Diễn Nghĩa – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Trực phù ở đây là thần đứng đầu, đi theo sao Trực phù trên thiên bàn. Từ cung của Trực phù, dương độn đếm thuận theo vòng cung (Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài, Càn), âm độn đếm nghịch. Câu ca "trước ba là Lục Hợp, trước hai là Thái Âm, sau một là Cửu Thiên, sau hai là Cửu Địa" chỉ là cách nhớ vị trí theo thứ tự tám thần. Lưu ý bản này gọi thần thứ năm là Bạch Hổ và thứ sáu là Huyền Vũ; nhiều sách khác gọi âm độn là Câu Trần, Chu Tước.

Tính của tám thần – 八神性情

九天威捍之神可以揚兵佈陣納喊搖旗孫子曰善戰者動於九天之上
九地堅牢之神可以屯兵固守保障城池曰善守者藏於九地之下
玄武小盜之神可以隄防奸細窺覘軍情若得奇門會合之方不可以此為忌
白虎兇惡之神可以防備賊兵偷營刼寨若得奇門會合之方不可以此為忌
太陰陰佑之神可以履符禁敵閉城藏兵人有急難可從此方避之免其禍患
六合護衛之神可以埋伏抵搪隄防不測人有急事宜於此方避之免其害
螣蛇虛詐之神出此方者多主精神恍惚夢寐乖張若得奇門會合之方則不忌

Dịch: Cửu Thiên là thần uy mãnh, có thể dương binh bày trận, hò reo phất cờ; Tôn Tử nói: người giỏi đánh thì động trên chín tầng trời. Cửu Địa là thần bền chắc, có thể đóng quân giữ vững, che chở thành trì; nói rằng: người giỏi giữ thì ẩn dưới chín tầng đất. Huyền Vũ là thần trộm nhỏ, có thể đề phòng gian tế, dò xét quân tình; nếu được phương kỳ môn hội hợp thì không cần kiêng. Bạch Hổ là thần hung ác, có thể phòng giặc đánh úp trại; nếu được phương kỳ môn hội hợp thì không cần kiêng. Thái Âm là thần che chở âm thầm, có thể bước bùa cấm địch, đóng thành giấu quân; người có nạn gấp có thể từ phương này mà tránh, khỏi hoạ. Lục Hợp là thần hộ vệ, có thể mai phục chống đỡ, phòng việc bất trắc; người có việc gấp nên tránh ra phương này, khỏi hại. Đằng Xà là thần hư trá; ra phương này phần nhiều tinh thần hoảng hốt, mộng mị trái ngược; nếu được phương kỳ môn hội hợp thì không kiêng.

Tượng thần trong đền Đạo giáo Thái Tổ
Tượng thần trong một đền Đạo giáo: Trực phù, Đằng Xà, Thái Âm, Lục Hợp, Câu Trần, Chu Tước, Cửu Địa, Cửu Thiên mỗi vị một tính. Ảnh: Zarate123, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Tám thần chia rõ: bốn thần dùng được (Trực phù, Cửu Thiên, Cửu Địa, Thái Âm, Lục Hợp), ba thần phải đề phòng (Huyền Vũ, Bạch Hổ, Đằng Xà). Nhưng câu lặp lại ba lần "nếu được phương kỳ môn hội hợp thì không kiêng" cho thấy thần chỉ là lớp trên cùng; cửa cát và tam kỳ có thể hoá giải thần xấu. Thứ tự ưu tiên của sách: kỳ và môn trước, thần sau.

Cửu Thiên, Cửu Địa, Lục Hợp theo Vương Chương – 王璋論九天九地

Sách dẫn lời Vương Chương (王璋) để giải vì sao lục Giáp gọi là "trên chín tầng trời", lục Quý gọi là "dưới chín tầng đất", lục Kỷ gọi là "giữa Lục Hợp".

王璋曰九天之上六甲子謂六甲直符當六甲之時士眾當背直符所臨之宮而擊其沖無不勝經曰揚兵於九天之上所以甲為九天之上者謂易稱乾納甲壬乾為天天道上升以甲數至壬其數九故六甲為九天之上所以六皆稱甲子者六甲之始支幹之長舉上以明
下故六甲皆稱甲子 九地之下六癸酉謂六癸之位皆稱九地之下凡逃亡絶跡當以天上六癸所臨之方下出入易稱坤納乙癸又坤為地地道下降從乙數至癸亦為九故六甲為九地之下所以六癸皆稱癸酉是
甲子之終 六合之中六巳巳謂六巳之位皆為六合之中凡為陰祕之事從天上六己所臨之方而出人莫見之經曰六合為私門獨出獨入無有見者所以六己為六合中者從甲數至己其數六為甲己合故六合之中六己己者亦舉甲子一旬之義故俱稱六己己也

Dịch: Vương Chương nói: "trên chín tầng trời" là sáu Giáp Tý, tức sáu Giáp làm Trực phù. Vào giờ sáu Giáp, quân sĩ nên quay lưng về cung Trực phù lâm mà đánh vào phương đối xung, không đâu không thắng. Kinh nói "dương binh trên chín tầng trời"; Giáp là trên chín tầng trời vì Kinh Dịch nói Càn nạp Giáp, Nhâm; Càn là trời, đạo trời đi lên, đếm từ Giáp đến Nhâm là chín, nên sáu Giáp là trên chín tầng trời. Sáu Giáp đều gọi là Giáp Tý vì Giáp Tý là đầu của can chi, nêu cái trên để rõ cái dưới. "Dưới chín tầng đất" là sáu Quý Dậu, tức ngôi sáu Quý đều gọi là dưới chín tầng đất; phàm trốn chạy, giấu dấu vết thì theo phương sáu Quý trên thiên bàn mà ra vào. Kinh Dịch nói Khôn nạp Ất, Quý; Khôn là đất, đạo đất đi xuống, đếm từ Ất đến Quý cũng là chín. Sáu Quý đều gọi là Quý Dậu vì là cuối tuần Giáp Tý. "Giữa Lục Hợp" là sáu Kỷ Tỵ; ngôi sáu Kỷ đều là giữa Lục Hợp; phàm việc kín đáo thì ra theo phương sáu Kỷ trên thiên bàn, người không thấy. Kinh nói Lục Hợp là cửa riêng, một mình ra một mình vào không ai thấy. Đếm từ Giáp đến Kỷ là sáu, Giáp Kỷ hợp nhau, nên gọi là giữa Lục Hợp.

Núi Thiên Tử ở Võ Lăng Nguyên giữa mây
Núi Thiên Tử (Trương Gia Giới) giữa biển mây: Cửu Thiên là trời cao, lợi việc phô bày; Cửu Địa là đất dày, lợi việc ẩn giấu. Ảnh: chensiyuan, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Đoạn của Vương Chương giải tên gọi bằng số đếm can và phép nạp giáp: Giáp đến Nhâm là chín, Ất đến Quý là chín, Giáp đến Kỷ là sáu. Nó cho thấy ba phép dùng thực tế: muốn đánh thì quay lưng về Trực phù (sáu Giáp) đánh vào đối xung; muốn trốn thì theo phương sáu Quý; muốn làm việc kín thì theo phương sáu Kỷ. Ba phương này đọc trên thiên bàn, không phải địa bàn.

Bản lý, bản nghĩa và mười can thần danh – 本理 · 本義 · 十干神名

本理曰九天九地祕通神太陰六合定乾坤能知此訣備於我肯把三門別立根出向奇門分造化人於心上起經綸守攻城郭憑於此道不虛行只在人
歌曰九天之上好揚兵九地潛藏可立營伏兵但向太陰位若逢六合利逃刑本義雲九天者剛健之至極也九地者幽隱之至深也動於九天故言攻之至極藏於九地故言守之至深九天乃天之殺伐之氣遁在此方亦可以藉此炁揚兵耀武九地乃地之蒙晦之氣遁在此方亦可以藉此炁遮藏形跡太陰之下可以伏兵六合之下可以逃亡冬至後陽遁逆天上直符所臨之宮後一為九天後二為九地前二為太陰前三為六合夏至後陰遁順天上直符所臨之宮前一為九天前二
為九地後二為太陰後三為六合 又凡出行呼十干神名甲為天福神名王文卿乙為天徳神名龍文卿丙為天威名唐文卿丁為玉女名季由往戊為天武名司馬羊己為明堂名紀遊卿庚為天刑名鄒元陽辛為天庭名高子張壬為天牢名王祿卿癸為天獄名受子光

Dịch: Bản lý nói: Cửu Thiên Cửu Địa bí mật thông thần, Thái Âm Lục Hợp định càn khôn; biết được quyết này đủ ở ta, chịu đem ba cửa lập riêng gốc; ra theo kỳ môn mà chia tạo hoá, người từ trong lòng mà dựng kinh luân; giữ hay đánh thành quách đều nhờ ở đây, đạo không đi suông mà chỉ ở người. Ca rằng: trên chín tầng trời tốt cho dương binh, dưới chín tầng đất ẩn nấp lập doanh được; phục binh hãy hướng về ngôi Thái Âm, gặp Lục Hợp lợi cho việc trốn hình. Bản nghĩa nói: Cửu Thiên là chỗ cùng cực của cương kiện, Cửu Địa là chỗ cùng sâu của u ẩn; động ở Cửu Thiên nên nói là đánh đến cùng, ẩn ở Cửu Địa nên nói là giữ đến sâu. Cửu Thiên là khí sát phạt của trời, độn ở phương này thì có thể mượn khí ấy dương binh diễu võ; Cửu Địa là khí mờ tối của đất, độn ở phương này thì có thể mượn khí ấy che giấu hình tích. Dưới Thái Âm có thể phục binh, dưới Lục Hợp có thể trốn. Sau Đông chí dương độn, tính ngược từ cung Trực phù trên thiên bàn: sau một là Cửu Thiên, sau hai là Cửu Địa, trước hai là Thái Âm, trước ba là Lục Hợp. Sau Hạ chí âm độn, tính thuận từ cung Trực phù trên thiên bàn: trước một là Cửu Thiên, trước hai là Cửu Địa, sau hai là Thái Âm, sau ba là Lục Hợp. Lại khi ra đi thì gọi tên thần của mười can: Giáp là Thiên Phúc, thần tên Vương Văn Khanh; Ất là Thiên Đức, tên Long Văn Khanh; Bính là Thiên Uy, tên Đường Văn Khanh; Đinh là Ngọc Nữ, tên Quý Do Vãng; Mậu là Thiên Vũ, tên Tư Mã Dương; Kỷ là Minh Đường, tên Kỷ Du Khanh; Canh là Thiên Hình, tên Trâu Nguyên Dương; Tân là Thiên Đình, tên Cao Tử Trương; Nhâm là Thiên Lao, tên Vương Lộc Khanh; Quý là Thiên Ngục, tên Thụ Tử Quang.

Xương bả vai bò khắc chữ giáp cốt đời Thương
Xương bò khắc chữ giáp cốt đời Thương: mười can đã có từ thời này, về sau mỗi can được gán một thần danh trong Kỳ Môn. Ảnh: Gary Lee Todd, Wikimedia Commons, CC0.

Giảng: Bản nghĩa cho thêm một cách diễn đạt vị trí bốn thần: dương độn, Cửu Thiên ở sau Trực phù một cung, Cửu Địa sau hai, Thái Âm trước hai, Lục Hợp trước ba; âm độn thì đảo lại. Hai cách nói (ở đây và ở câu ca đầu mục) cho cùng kết quả khi bày tám thần theo thứ tự. Mười can thần danh là phép gọi thần khi xuất hành, thuộc phần đạo thuật; Phong Thuỷ Liên Hoa chép để giữ đủ sách, không dùng trong thực hành.

Phép ẩn mình của Ngũ Tử Tư – 伍子胥伏匿法

伍子胥曰若欲伏匿者乘青龍六甲也歴蓬星六乙也過明堂六丙也出天門六戊也入地戶六己也過太陰
六丁也取草拆半障人中入天藏六癸也 假令六甲日甲子時初起甲子歴醜過寅出辰入巳還取草拆半
障人中置卯地而入酉地去人無見者過太陰時 呪曰天翻地覆九道皆塞有來追我至此而極強見我者死追我者亡吾奉九天玄女道母元君律令徑入天藏慎勿反顧庚為天獄辛為天庭壬為天牢宜避之餘有詳解人遁內

Dịch: Ngũ Tử Tư nói: muốn ẩn nấp thì cưỡi Thanh Long (sáu Giáp), qua Bồng tinh (sáu Ất), qua Minh Đường (sáu Bính), ra Thiên Môn (sáu Mậu), vào Địa Hộ (sáu Kỷ), qua Thái Âm (sáu Đinh), lấy cỏ bẻ đôi che ngang nhân trung, vào Thiên Tàng (sáu Quý). Ví dụ ngày Giáp, giờ Giáp Tý, bắt đầu từ Tý, qua Sửu, qua Dần, ra Thìn, vào Tỵ, lấy cỏ bẻ đôi che nhân trung, đặt ở đất Mão rồi vào đất Dậu mà đi, người không thấy, đó là lúc qua Thái Âm. Chú rằng: trời lật đất úp, chín đường đều tắc; ai đến đuổi ta, đến đây là cùng; kẻ cố thấy ta thì chết, kẻ đuổi ta thì vong; ta vâng luật lệnh Cửu Thiên Huyền Nữ Đạo Mẫu Nguyên Quân, đi thẳng vào Thiên Tàng, chớ ngoảnh lại. Canh là Thiên Ngục, Tân là Thiên Đình, Nhâm là Thiên Lao, nên tránh. Phần còn lại giải kỹ ở mục Nhân độn.

Chân dung Ngũ Tử Tư trong tranh cổ
Chân dung Ngũ Tử Tư (Ngũ Viên) trong tranh cổ: sách dẫn lời ông về phép cưỡi Thanh Long, qua Bồng tinh để ẩn mình. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Giảng: Đây là phép "nhân độn" cổ, nối mười can với các vị thần đường đi: Giáp Thanh Long, Ất Bồng tinh, Bính Minh Đường, Đinh Thái Âm, Mậu Thiên Môn, Kỷ Địa Hộ, Quý Thiên Tàng; Canh, Tân, Nhâm là ba ngục phải tránh. Phần chú thuộc đạo thuật, em dịch để giữ nghĩa, không hướng dẫn thực hành.

Tam kỳ vui giận – 三奇喜怒

Ất, Bính, Đinh là ba kỳ. Mục này nói mỗi kỳ đến từng cung trong tám cung thì được tên gì, cát hay hung.

三奇喜怒
乙奇者日奇也到震為白兎遊宮造作謁見出行吉到巽謂玉兎乘風百事吉到離謂白兎當陽宜作顯揚煅藥煉丹百事宜良到坤謂玉兎暗目又名入墓上官遠行市賈遷移修作用之立見災殃到兌名受制事多不利到乾名玉兎入林上官遠行修築並吉到坎名玉兎飲泉到艮名玉兎步青宜利
丙奇者月奇也到震謂月入雷門架柱修門修營永逢吉慶到巽名火行風起龍神助威發生之道事皆宜利到離為帝旺之鄉但除子午二值符時不可急用外其他寅申辰戌用之俱良到坤謂子居母腹吉到兌謂鳳凰拆翅到乾謂光明不全又名入墓兇不可用到艮名鳳入丹山艮為鬼道丙火爍然兇必然矣
丁奇者星奇也三奇之中此星最靈六丁本火之精化而成金到震最明若修營此方可用竹級七箇燃火前引人夫行四步外滅火則興工必有祥應到巽為少女名玉女留神大風成象是也到離乘旺而太炎能銷爍萬物燥暴不常到坤坤為地戶謂玉女遊地戶吉到兌火死金旺之鄉能兇能吉到乾名火照天門又名玉女遊天門其妙異常之比到艮名玉女遊鬼門兇到坎名朱雀投江又丁入壬癸鄉威徳收藏可慎靜勿顯揚

Dịch: Ất kỳ là nhật kỳ. Đến Chấn là Bạch Thố du cung (thỏ trắng dạo cung), làm nhà, yết kiến, xuất hành đều cát; đến Tốn là Ngọc Thố thừa phong (thỏ ngọc cưỡi gió), trăm việc cát; đến Ly là Bạch Thố đương dương (thỏ trắng giữa nắng), nên làm việc hiển dương, luyện thuốc luyện đan, trăm việc tốt; đến Khôn là Ngọc Thố ám mục (thỏ ngọc mắt tối), cũng gọi nhập mộ, nhậm quan, đi xa, buôn bán, dời chỗ, sửa dựng mà dùng thì thấy tai ương ngay; đến Đoài là bị chế, việc phần nhiều không lợi; đến Càn là Ngọc Thố nhập lâm (thỏ ngọc vào rừng), nhậm quan, đi xa, sửa đắp đều cát; đến Khảm là Ngọc Thố ẩm tuyền (thỏ ngọc uống suối); đến Cấn là Ngọc Thố bộ thanh (thỏ ngọc dạo cỏ xanh), nên dùng, lợi.

Bính kỳ là nguyệt kỳ. Đến Chấn là Nguyệt nhập lôi môn (trăng vào cửa sấm), dựng cột, sửa cửa, sửa dựng mãi gặp phúc; đến Tốn là Hoả hành phong khởi (lửa đi gió nổi), thần rồng giúp uy, là đạo phát sinh, việc gì cũng lợi; đến Ly là chỗ đế vượng, trừ hai giờ Tý, Ngọ trực phù không dùng gấp được, các giờ Dần Thân Thìn Tuất dùng đều tốt; đến Khôn là con ở bụng mẹ, cát; đến Đoài là phượng hoàng gãy cánh; đến Càn là ánh sáng không trọn, cũng gọi nhập mộ, hung, không dùng; đến Cấn gọi là phượng vào núi son, Cấn là quỷ đạo, lửa Bính đốt sáng, hung là chắc.

Đinh kỳ là tinh kỳ, trong ba kỳ sao này linh nhất. Sáu Đinh vốn là tinh của lửa, hoá thành kim. Đến Chấn sáng nhất; nếu sửa dựng phương này có thể dùng bảy đoạn tre đốt lửa dẫn trước, người làm đi quá bốn bước thì tắt lửa rồi khởi công, ắt có điềm lành. Đến Tốn là thiếu nữ, gọi Ngọc Nữ lưu thần, tượng gió lớn. Đến Ly thì được vượng mà quá nóng, đốt chảy muôn vật, khô bạo thất thường. Đến Khôn, Khôn là địa hộ, gọi Ngọc Nữ du địa hộ, cát. Đến Đoài là chỗ hoả tử kim vượng, có thể hung có thể cát. Đến Càn gọi Hoả chiếu thiên môn, cũng gọi Ngọc Nữ du thiên môn, cái diệu khác thường. Đến Cấn gọi Ngọc Nữ du quỷ môn, hung. Đến Khảm gọi Chu Tước đầu giang (chim sẻ đỏ lao xuống sông); lại Đinh vào đất Nhâm Quý thì uy đức thu tàng, nên thận trọng yên tĩnh, đừng phô trương.

Bảng tam kỳ Ất, Bính, Đinh đến tám cung với tên gọi và cát hung
Ất đến Khôn nhập mộ, đến Đoài bị chế; Bính đến Đoài phượng gãy cánh, đến Càn nhập mộ, đến Cấn phượng vào núi son; Đinh đến Khảm Chu Tước đầu giang, đến Cấn du quỷ môn; các cung còn lại phần nhiều cát. Vẽ lại theo Độn Giáp Diễn Nghĩa – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Hỉ nộ của tam kỳ đọc theo ngũ hành và trường sinh. Ất là mộc: đến Chấn Tốn (mộc) là về nhà, đến Ly là mộc sinh hoả, đến Khảm Cấn là được thuỷ thổ nuôi; đến Khôn là mộ của mộc (Mùi), đến Đoài là bị kim khắc, nên giận. Bính là hoả: đến Chấn Tốn được mộc sinh, đến Ly là vượng, đến Khôn là "con ở bụng mẹ"; đến Càn là mộ của hoả (Tuất), đến Đoài là hoả khắc kim mà kim là chỗ hoả tử, đến Cấn là quỷ môn. Đinh là âm hoả: đến Khôn, Càn là "du địa hộ, du thiên môn", cát; đến Khảm bị thuỷ khắc (Chu Tước đầu giang), đến Cấn là quỷ môn. Khi lập cục, tam kỳ được cung vui lại kèm cửa cát thì mới là "đắc kỳ đắc môn".

Ví dụ cục dương độn – 冬至陽遁時奇起例

Đây là ví dụ trọn vẹn đầu tiên. Ngày giờ: tháng tư năm Vạn Lịch thứ 25 (1597), ngày 12, ngày Nhâm Thân, giờ Bính Ngọ.

冬至陽遁時奇起例
假如萬曆二十五年四月十二壬申日丙午時用事初四甲子符頭已到初七丁卯戌時小滿乃符先到而節
後到用超法 甲子至戊辰五日小滿上局五中起甲子 己巳至癸酉五日小滿中局二坤起甲子 甲戌至戊寅五日小滿下局八艮起甲子 今壬申日午時正是小滿中局陽遁二坤宮起甲子逆佈三奇順佈六
儀 甲子坤 乙坎蓬乙奇 丙離英丙奇 丁艮任丁奇 逢戊還元 甲子戊在坤 甲戌己在震 甲申庚在巽 甲午辛中寄坤 甲辰壬在乾 甲寅癸在兌 原用丙午時甲辰旬管下甲辰同壬在乾即以乾下心星為直符丙午時幹泊離乃移天盤心星加地盤離上蓬乙奇到坤任丁奇到兌英丙奇到艮
丙午時甲辰旬即以心星為直符加離順數甲辰原在乾即以開門為直使順點去甲辰乾乙巳兌丙午時艮開門加艮是也丙午時丙奇到艮曰鳳入丹山開門相生丁奇到兌火旺金死景門加兌宮迫不吉乙奇到坤入墓杜門加坤門迫不吉

Dịch: Ví dụ: năm Vạn Lịch thứ 25, tháng tư, ngày 12, ngày Nhâm Thân, giờ Bính Ngọ dùng việc. Ngày mùng 4 Giáp Tý là phù đầu đã đến, ngày mùng 7 Đinh Mão giờ Tuất mới vào tiết Tiểu mãn; ấy là phù đến trước mà tiết đến sau, dùng phép siêu. Giáp Tý đến Mậu Thìn năm ngày là thượng cục Tiểu mãn, khởi Giáp Tý ở cung năm; Kỷ Tỵ đến Quý Dậu năm ngày là trung cục Tiểu mãn, khởi Giáp Tý ở Khôn hai; Giáp Tuất đến Mậu Dần năm ngày là hạ cục Tiểu mãn, khởi Giáp Tý ở Cấn tám. Nay ngày Nhâm Thân giờ Ngọ chính là trung cục Tiểu mãn, dương độn, khởi Giáp Tý ở cung Khôn hai, bày nghịch tam kỳ, bày thuận lục nghi: Giáp Tý ở Khôn; Ất ở Khảm (Bồng mang Ất kỳ), Bính ở Ly (Anh mang Bính kỳ), Đinh ở Cấn (Nhậm mang Đinh kỳ); gặp Mậu thì về gốc: Giáp Tý Mậu ở Khôn, Giáp Tuất Kỷ ở Chấn, Giáp Thân Canh ở Tốn, Giáp Ngọ Tân ở trung cung gửi Khôn, Giáp Thìn Nhâm ở Càn, Giáp Dần Quý ở Đoài. Giờ dùng là Bính Ngọ, thuộc tuần Giáp Thìn; Giáp Thìn cùng Nhâm ở Càn, nên lấy sao dưới Càn là Thiên Tâm làm Trực phù. Can giờ Bính đậu ở Ly, nên dời sao Tâm của thiên bàn đặt lên Ly của địa bàn; Bồng mang Ất kỳ đến Khôn, Nhậm mang Đinh kỳ đến Đoài, Anh mang Bính kỳ đến Cấn. Giờ Bính Ngọ tuần Giáp Thìn, lấy sao Tâm làm Trực phù gia lên Ly, đếm thuận; Giáp Thìn gốc ở Càn, lấy cửa Khai làm Trực sử, đếm thuận: Giáp Thìn ở Càn, Ất Tỵ ở Đoài, giờ Bính Ngọ ở Cấn, cửa Khai gia lên Cấn. Giờ Bính Ngọ, Bính kỳ đến Cấn gọi là phượng vào núi son, gặp cửa Khai tương sinh; Đinh kỳ đến Đoài là hoả vượng kim tử, cửa Cảnh gia lên Đoài là môn bách, không cát; Ất kỳ đến Khôn là nhập mộ, cửa Đỗ gia lên Khôn là môn bách, không cát.

Cục dương độn hai cục giờ Bính Ngọ ngày Nhâm Thân theo ví dụ của sách
Thiên Tâm làm Trực phù gia Ly, cửa Khai làm Trực sử đến Cấn; Bồng mang Ất đến Khôn, Nhậm mang Đinh đến Đoài, Anh mang Bính đến Cấn; mỗi ô ghi thần, sao, cửa, can thiên bàn và địa bàn. Vẽ lại theo Độn Giáp Diễn Nghĩa – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Em đã tính lại từng bước. Can giờ: ngày Nhâm khởi giờ Canh Tý, đến giờ Ngọ là Bính Ngọ, đúng. Cục: dương độn hai, Mậu ở Khôn hai, đi thuận: Kỷ Chấn ba, Canh Tốn bốn, Tân trung năm, Nhâm Càn sáu, Quý Đoài bảy, Đinh Cấn tám, Bính Ly chín, Ất Khảm một, đúng như sách. Trực phù: tuần Giáp Thìn ẩn dưới Nhâm ở Càn, sao Càn là Thiên Tâm, cửa Càn là Khai. Chuyển sao: Tâm từ Càn sang Ly là dời năm bước theo vòng cung, nên cả chín sao cùng dời năm bước: Bồng (mang Ất) từ Khảm sang Khôn, Nhậm (mang Đinh) từ Cấn sang Đoài, Anh (mang Bính) từ Ly sang Cấn, đúng từng chữ. Chuyển cửa: từ Càn đếm thuận ba giờ Giáp Thìn, Ất Tỵ, Bính Ngọ được Cấn, cửa Khai đến Cấn; tám cửa cùng dời hai bước theo vòng: Đỗ đến Khôn, Cảnh đến Đoài, đúng như sách.

Kết luận của sách: cả ba kỳ ở giờ này đều không được dùng trọn. Bính đến Cấn gặp cửa Khai nhưng Cấn là "phượng vào núi son"; Đinh đến Đoài gặp cửa Cảnh bị môn bách; Ất đến Khôn nhập mộ lại gặp cửa Đỗ bị môn bách. Ví dụ này không phải để chỉ một giờ tốt, mà để dạy cách nhìn một giờ có đủ kỳ mà kỳ không dùng được.

Ví dụ cục âm độn – 夏至陰遁時奇起例

Ví dụ thứ hai: tháng năm năm Vạn Lịch thứ 25 (1597), ngày 11, ngày Tân Sửu, giờ Bính Thân.

夏至陰遁時奇起例
假如萬曆二十五年五月十一辛丑日丙申時用事初四甲午符頭已到初八戊戌日辰時夏至乃符先到而
節後到用超法 甲午至戊戌五日夏至上局九宮起甲子己亥至癸卯五日夏至中局三宮起甲子 甲辰至戊申五日夏至下局六宮起甲子 今辛丑日申時正是夏至中局陰遁三震宮起甲子順佈三奇逆佈六
儀 甲子震 乙巽輔乙奇 丙中禽丙奇 丁乾心丁奇 逢戊還元 甲子戊在震 甲戌己在坤 甲申庚在坎 甲午辛在離 甲辰壬在艮 甲寅癸在兌 原用丙申時甲午旬管下甲午同辛在離以離下英星為直符丙申時幹泊中寄坤乃移天盤英星加地盤坤上禽丙奇到兌火入金鄉不吉心丁奇到坎火入
水地不吉輔乙奇到離玉兎當陽吉 甲午旬丙申時即以英星為直符加坤逆數甲午原在離宮即以景門為直使逆點去甲午離乙未艮丙申兌景門加兌是也辛丑日丙申時離兌坎三宮得奇不得門艮震巽三宮得門不得奇此時不宜用事凡有急事欲行即於天門地戶天馬等吉方而出所謂急則從神也又依張良運算玉女反閉局行之必有天神護祐事緩則從奇門吉方而行為上

Dịch: Ví dụ: năm Vạn Lịch thứ 25, tháng năm, ngày 11, ngày Tân Sửu, giờ Bính Thân dùng việc. Ngày mùng 4 Giáp Ngọ phù đầu đã đến, ngày mùng 8 Mậu Tuất giờ Thìn mới vào Hạ chí; ấy là phù đến trước tiết đến sau, dùng phép siêu. Giáp Ngọ đến Mậu Tuất năm ngày là thượng cục Hạ chí, khởi Giáp Tý ở cung chín; Kỷ Hợi đến Quý Mão năm ngày là trung cục Hạ chí, khởi Giáp Tý ở cung ba; Giáp Thìn đến Mậu Thân năm ngày là hạ cục Hạ chí, khởi Giáp Tý ở cung sáu. Nay ngày Tân Sửu giờ Thân chính là trung cục Hạ chí, âm độn, khởi Giáp Tý ở cung Chấn ba, bày thuận tam kỳ, bày nghịch lục nghi: Giáp Tý ở Chấn; Ất ở Tốn (Phụ mang Ất kỳ), Bính ở trung cung (Cầm mang Bính kỳ), Đinh ở Càn (Tâm mang Đinh kỳ); gặp Mậu về gốc: Giáp Tý Mậu ở Chấn, Giáp Tuất Kỷ ở Khôn, Giáp Thân Canh ở Khảm, Giáp Ngọ Tân ở Ly, Giáp Thìn Nhâm ở Cấn, Giáp Dần Quý ở Đoài. Giờ dùng Bính Thân, thuộc tuần Giáp Ngọ, Giáp Ngọ cùng Tân ở Ly, lấy sao Anh dưới Ly làm Trực phù. Can giờ Bính đậu ở trung cung gửi Khôn, nên dời sao Anh của thiên bàn đặt lên Khôn địa bàn; Cầm mang Bính kỳ đến Đoài là hoả vào đất kim, không cát; Tâm mang Đinh kỳ đến Khảm là hoả vào đất thuỷ, không cát; Phụ mang Ất kỳ đến Ly là Ngọc Thố đương dương, cát. Tuần Giáp Ngọ giờ Bính Thân, lấy sao Anh làm Trực phù gia Khôn, đếm nghịch; Giáp Ngọ gốc ở cung Ly, lấy cửa Cảnh làm Trực sử, điểm nghịch: Giáp Ngọ ở Ly, Ất Mùi ở Cấn, Bính Thân ở Đoài, cửa Cảnh gia lên Đoài. Ngày Tân Sửu giờ Bính Thân, ba cung Ly, Đoài, Khảm được kỳ mà không được cửa, ba cung Cấn, Chấn, Tốn được cửa mà không được kỳ; giờ này không nên dùng việc. Nếu có việc gấp phải đi thì ra theo các phương cát Thiên Môn, Địa Hộ, Thiên Mã, đó là "gấp thì theo thần"; lại theo phép tính của Trương Lương mà đi theo cục Ngọc Nữ phản bế thì ắt có thiên thần che chở. Việc không gấp thì theo phương cát của kỳ môn mà đi là hơn.

Cục âm độn ba cục giờ Bính Thân ngày Tân Sửu theo ví dụ của sách
Thiên Anh làm Trực phù gia Khôn, cửa Cảnh làm Trực sử đến Đoài; ba kỳ rơi vào Ly, Đoài, Khảm gặp cửa Thương, Cảnh, Kinh, còn ba cửa cát Khai, Hưu, Sinh rơi vào Cấn, Chấn, Tốn không có kỳ. Vẽ lại theo Độn Giáp Diễn Nghĩa – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Tính lại: ngày Tân khởi giờ Mậu Tý, đến giờ Thân là Bính Thân, đúng. Âm độn ba: Mậu ở Chấn ba, đi nghịch: Kỷ Khôn hai, Canh Khảm một, Tân Ly chín, Nhâm Cấn tám, Quý Đoài bảy, Đinh Càn sáu, Bính trung năm, Ất Tốn bốn, đúng như sách. Trực phù: tuần Giáp Ngọ ẩn dưới Tân ở Ly, sao Anh, cửa Cảnh. Anh từ Ly sang Khôn là dời một bước theo vòng; cả chín sao dời một bước: Phụ (mang Ất) từ Tốn sang Ly, Cầm cùng Nhuế (mang Bính gửi Khôn) sang Đoài, Tâm (mang Đinh) từ Càn sang Khảm, đúng. Trực sử: từ Ly đếm nghịch ba giờ được Đoài, cửa Cảnh đến Đoài; tám cửa cùng dời hai bước: Khai đến Cấn, Hưu đến Chấn, Sinh đến Tốn. Vậy ba cửa cát Khai, Hưu, Sinh rơi vào Cấn, Chấn, Tốn, nơi không có kỳ; còn ba kỳ rơi vào Ly, Đoài, Khảm, nơi gặp cửa Thương, Cảnh, Kinh. Đúng như sách nói "được kỳ không được cửa, được cửa không được kỳ".

Câu cuối mục là nguyên tắc quan trọng nhất của cả bài: việc thong thả thì theo cửa (kỳ môn), việc gấp thì theo thần. Khi cục không có cung nào đủ kỳ đủ môn, người xưa không ép dùng mà chuyển sang phương thần cát hoặc phép Ngọc Nữ phản bế, sẽ giảng ở bài sau.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đánh giá hai ví dụ này là phần giá trị nhất của quyển ba. Trình Đạo Sinh không chọn ví dụ đẹp; cả hai giờ đều là giờ không dùng được. Đó là cách dạy thật: người học phải thấy một cục có đủ kỳ, đủ cửa mà vẫn không dùng được vì kỳ và cửa không gặp nhau, hoặc kỳ rơi vào cung mộ, cung bị chế.

Nam Hồ trước làng Hoằng Thôn
Nam Hồ trước làng Hoằng Thôn: hồ nước đón trước làng là cách người xưa đặt "minh đường", cũng như Kỳ Môn đặt thần cát ở phương mình đi tới. Ảnh: 颐园新居, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Trong phong thuỷ dương trạch và âm trạch cũng vậy: có hướng tốt, có sao tốt mà không gặp nhau đúng chỗ thì không phát. Quy tắc "kỳ môn trước, thần sau", "thong thả theo cửa, gấp theo thần" là lý pháp, chia sẻ được; còn trong một việc cụ thể, xem cục nào cho đủ để làm, cục nào phải chờ, là thủ pháp, phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結

Tám thần Kỳ Môn là Trực phù, Đằng Xà, Thái Âm, Lục Hợp, Bạch Hổ, Huyền Vũ, Cửu Địa, Cửu Thiên, bày theo cung của Trực phù trên thiên bàn, dương thuận âm nghịch. Cửu Thiên lợi đánh, Cửu Địa lợi giữ, Thái Âm lợi phục binh, Lục Hợp lợi trốn; Huyền Vũ, Bạch Hổ, Đằng Xà phải đề phòng, nhưng gặp kỳ môn hội hợp thì không kiêng. Tam kỳ đến cung sinh, cung vượng thì vui; đến cung mộ, cung khắc, quỷ môn thì giận. Hai ví dụ dương độn hai cục giờ Bính Ngọ và âm độn ba cục giờ Bính Thân đều tính khớp, và đều là giờ không nên dùng.

Bài trước: Độn Giáp Diễn Nghĩa (14): Cửu tinh khắc ứng mười hai giờ.

Bài sau: Độn Giáp Diễn Nghĩa (16) – Cửu tinh phân dã và phép bày cục Kỳ Môn 推九星分野吉凶 · 奇遁佈局法.

Nguồn: Độn Giáp Diễn Nghĩa (遁甲演義), quyển ba, bản Khâm định Tứ Khố Toàn Thư, tờ 19b đến 25b: Thiên Ất trực phù cát hung thần thuyết, Tam kỳ hỉ nộ, Đông chí dương độn thời kỳ khởi lệ, Hạ chí âm độn thời kỳ khởi lệ; sách thuộc công cộng. Chữ dị thể đã đổi về chữ chính; "巳到" đọc là "已到". Bản chép không ghi Bính kỳ đến Khảm. Hai ví dụ lập cục đã tính lại theo phép ngũ thử độn, thuận nghịch lục nghi, chuyển sao, chuyển cửa: khớp toàn bộ. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa, kiểm lại hai ví dụ trong bài.
  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo phương của Cửu Thiên, Cửu Địa, Thái Âm, Lục Hợp quanh nơi mình.
  • Kho Sách Quý: các bộ Kỳ Môn khác trên kệ Trạch Cát – Độn Pháp.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Bày được tám thần, tra được hỉ nộ tam kỳ, lập lại được hai ví dụ là phần Thư; nhìn một cục mà thấy ngay cung nào đủ kỳ đủ môn, việc nào nên theo cửa, việc nào phải theo thần là phần Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Tám thần trong Kỳ Môn là những thần nào? – 八神

Theo Độn Giáp Diễn Nghĩa: Trực phù, Đằng Xà, Thái Âm, Lục Hợp, Bạch Hổ, Huyền Vũ, Cửu Địa, Cửu Thiên; dương độn bày thuận, âm độn bày nghịch từ cung của Trực phù trên thiên bàn.

Cửu Thiên và Cửu Địa dùng vào việc gì? – 九天九地

Cửu Thiên là khí sát phạt của trời, lợi dương binh, tiến đánh; Cửu Địa là khí mờ tối của đất, lợi đóng giữ, che giấu hình tích.

Tam kỳ "vui", "giận" nghĩa là gì? – 三奇喜怒

Là kỳ đến cung hợp thì phát huy (Ất đến Chấn, Tốn, Ly; Bính đến Chấn, Tốn, Ly, Khôn; Đinh đến Khôn, Càn), đến cung mộ, cung khắc thì bị chế (Ất đến Khôn, Đoài; Bính đến Càn, Đoài, Cấn; Đinh đến Cấn, Khảm).

"Gấp thì theo thần, thong thả thì theo cửa" là gì? – 急則從神

Khi cục có cung đủ kỳ và cửa cát thì theo cung ấy mà làm (theo cửa). Khi không có, mà việc gấp, thì ra theo phương thần cát như Trực phù, Thiên Môn, Địa Hộ, hoặc dùng phép Ngọc Nữ phản bế (theo thần).

Hai ví dụ lập cục trong sách có đúng không? – 起例驗算

Phong Thuỷ Liên Hoa đã tính lại cả hai: can giờ, cục số, thứ tự lục nghi, vị trí sao và cửa sau khi chuyển đều khớp với lời sách.

Từ khoá: bát thần kỳ môn · 天乙直符 · cửu thiên cửu địa · tam kỳ hỉ nộ · 三奇喜怒 · ví dụ lập cục kỳ môn · dương độn âm độn · độn giáp diễn nghĩa

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…