Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết
陽宅真傳秘訣 (五行屋式 · 人財兩旺格 · 發秀格)
Tác giả: Lý Bang Tường 李邦祥 (hiệu Hạc Tùng 鶴松, Lý Điền sơn nhân 理田山人, người Vụ Nguyên, Huy Châu, đời Minh) biên tập · em Lý Dung Vũ 李容宇, Lý Ứng Dụ 李應裕 hiệu chính · con Lý Hy Thánh 李希聖, Lý Triều Thánh 李朝聖 khắc in
Bản gốc: Tinh khắc biên tập Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết 精刻編集陽宅真傳秘訣, bản khắc đời Minh, tựa Vạn Lịch Mậu Tuất (1598), in khoảng Vạn Lịch 27 (1599); có tựa của Du Ứng Càn 游應乾.
Bài 23 đã đọc bảng phân kim hai mươi bốn hướng và tiêu đề hình nhà mẫu đầu tiên. Bài thứ hai mươi bốn của Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết đọc trọn phần nhà mẫu năm hành trong quyển năm. Với mỗi hành của sơn ngồi (thuỷ, hoả, mộc, kim, thổ), Lý Bang Tường vẽ hai kiểu nhà: cách nhân tài lưỡng vượng (người và của đều vượng) và cách phát tú (sinh người tài giỏi, đỗ đạt). Mỗi hình đều kèm số lớp nhà, số phòng, hình thiên tỉnh, chiều cao cột, bề rộng bề sâu của gian, và phương mở cửa lớn.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết, mọi chi tiết của nhà đều được gán một hành: số lớp nhà, số phòng (1·6 thuỷ, 2·7 hoả, 3·8 mộc, 4·9 kim, 5·10 thổ), hình thiên tỉnh (khảm tinh là thuỷ, dài hai đầu tròn là kim, thước thợ là mộc, vuông nông là thổ), hình tường. Hành ấy sinh sơn ngồi thì vượng người; bị sơn ngồi khắc thì thành của; quá nhiều thì dùng hành khác tiết bớt. Ví dụ nhà sơn Nhâm Tý Quý (thuỷ) nên làm ba lớp; nhà trước thấp, nhà sau cao hơn, nền sau cao 4 tấc (“vua cao tôi thấp”). Nhà sơn hoả lấy tiết khí làm chủ, mở cửa lớn ở Khảm. Nhà sơn Càn mở cửa Khôn cho “thiên địa định vị”. Sách dặn: “sinh khắc chế hoá phải vừa, không được câu nệ một lối”.
Nguyên văn – 原文
Chép theo bản khắc quyển năm, từ lời giảng sau hình Nhâm Tý Quý đến hết các nhà mẫu sơn thổ. Phần trong ngoặc là ghi chú về hình. Chữ khó đọc để “……”.
大抵壬子癸山乃坎宅也,宜造三搭之屋。若作二搭為火,初十年壬子癸山行運吉矣;至於二十年間,屋搭行運被水剋,火必財不利。不知杯水不能救制車薪之火。中門又屬火,此一火而一水,焉能剋火?當裝三八之房,名木生火,二十年上人財大旺。後搭基地宜高四寸,謂之君尊臣卑,先富後貴……也。前明堂須要五尺闊,名曰土生金;七寸深,金能生水之義也。後天井四尺三寸闊,一尺深,亦此意也。若前堂棟柱宜一丈九尺高,平屋不可作樓;堂一丈二尺闊;後堂棟柱宜二丈三尺高;兩廂不宜高過前堂。餘倣此例,須要生剋制化得宜,不可執泥拘一。學者舉一隅必以三隅反,斯可矣。
壬子癸水山(圖:堂、樓梯、房、天井六尺闊七寸深、滴階宜高四寸、大門)
此走馬樓格也。上堂基地要高四寸,下堂裝明窗六扇,狹則四扇可也。上堂要闊一丈二尺,深進一丈三尺五寸;下堂闊九尺三寸,深進一丈;上堂棟柱一丈四尺六寸,兩廂二丈三尺,下堂棟柱宜二丈二尺六寸高。下裝明窗者,下堂屬陰,貴乎藏形,故裝明窗。此宅子當主兄弟同科。
丙午丁火山人財兩旺格(圖:前堂、後堂、天井、後天井、廂、房)
大抵火宅以洩氣為主,故宜裝十數,取其火能生土之義。開大門在坎,水火有既濟之意,子孫多生賢孝;但二代後或有帶目疾者。墻垣起伏如曲尺樣,以類木體上下樓房,俱宜裝五十之數,以洩火之氣也。不然,寅午戌年恐防瘟火之厄。前堂天井長一丈零五寸,闊五尺三寸,深一尺;內起長基,兩頭略員,此以類金體,此火剋金為財。後堂天井方而為曲尺樣,以類木體,故木能生火意也。棟柱宜二丈五尺高,前門掩心宜作平屋,不宜起樓。
丙午丁火山發秀之格(圖:前堂、堂、天井、廂、房)
此上字下應之格,又且木火相生,火土相生,生生不息。大門開震,生子多聰,後貴顯滿皇都。裝房宜三八之數,亦宜五十之數。天井方淺,以取其土體也。棟柱二丈三尺高,四簷平正,堂一丈二尺闊或九尺五寸。此宅子初一代只不甚旺,人多生美女,宜當娶妾生子,大發偏……富貴,官居清要之職;三四代後又宜遷改重造,又大發。是火宅不甚久遠,不可久居住也。
寅甲卯乙木山人財兩旺格(圖:前堂、堂、天井、木星天井、廂、房)
大抵震宅而作坎星天井者,取其水能生木意也。而又二重造者,取木能生火意也。前堂作平屋,無兩廂,以象水體;而天井闊六尺,深一尺,又屬坎星,此水多而恐蕩也,故作掩心,象土以止水。棟柱一丈九尺,堂之闊狹淺深因地取裁。後堂起樓,兩廂亦起樓,不宜高前堂,此指兩廂言也。若後堂棟柱須要二丈三尺高,天井要一丈零三寸長、四尺三寸闊、八寸深,何也?後有兩廂似金,故作木星天井,則木盛金微,不致受制故也。
寅甲卯乙木山發秀格(圖:空朝堂披廡、土星天井、前堂、後直舍、天井、房)
震宅而開丙門,合得火雷噬嗑。經云:人財俱大旺,富貴過鄉邦。天井宜作方淺,以象土體,此木剋土為財,故富也。堂作三間,屬木;散間八數,又屬木。坐山屬木,木盛則梗,故後作直舍以屬金,則木得斫而成,故主貴也。但恐成名者不壽耳。墻垣宜作水形,高下起伏如文曲狀,則水生木,金又生水,暗生暗化,剋中有生,至妙訣也。此格正經云:有病方為貴,無傷不是奇之意。棟柱宜二丈三尺高,兩廂及下簷略低矮,此以類水體,佳製大廈也。
巽巳艮亥木山人財兩旺格(圖:天井、堂、房、廂;屋勢是水形,二堂屬火,後五間屬土)
艮巽巳亥木山也,宜當裝二九之房,取其木能生火之義,二十年上大旺人財。前後俱皆樓屋。若前堂棟柱宜二丈二尺高,前兩廂宜矮一尺五寸;天井六尺闊、一尺深,其長短因地取裁。正堂一丈一尺闊、一丈三尺深進;後堂要起階級高三寸,棟柱二丈三尺五寸,其後宜九尺闊、一丈一尺深進。二天井方扁而淺者為佳,此木能剋土財,火又生土,生生不息。又宜大門屬水,當主人財大旺,先富後貴之格。
艮巽巳亥木山發秀格(圖:天井、前堂、後步、廂、房、樓梯位;如九間屬火,木喜上扶)
艮巽巳亥陰木也,宜當生星生房為主。若作九搭屬火,裝十二房或九眼房屬火,一木而若生二火,似太泄氣,恐陰人多難產瘋疾而已。故開北方之門,取其水能生木之義。又造曲尺木體明堂,則兩木比和,洩氣不畏。且又造一字照壁,是又水也,何患泄氣哉?取前堂宜一丈二尺闊、一丈三尺五寸深;天井取其方曲八寸深,如二搭後堂一丈三寸闊、長一丈二尺深,棟柱一丈六尺或二丈三尺亦可。
申庚酉辛金山人財兩旺格(圖:坎星明堂、堂、天井、房、偏門、樓梯)
大凡論宅須要間架生山為主。今論三而後五者,蓋以金剋木為財。若不作坎星天井,則木枯,不惟不旺人,而財亦有時竭矣。故作坎星明堂,取水能生木之義。而後又五間造者,蓋以土能生金,金山根固,則枝葉發生。初十年人財大旺,後一排又裝四間房,以房位總計十數屬土,若土重金微,恐人多帶浮黃之疾,故後造天井屬金,以泄土之氣也。其棟柱宜二丈五尺高,堂宜一丈二尺闊,深進一丈三尺五寸。
申庚酉辛金山發秀格(圖:天井、堂、房、廂、大門、樓梯)
此宅乃水格也。墻垣宜作起伏如文曲樣,以屬水,則金生水為子孫;金太洩氣,恐成名者不壽,故後裝五間以生山。天井方闊,以象土。其堂宜一丈一尺三寸闊,深進要一丈四尺。初十年房宜裝五十之數,二十年上宜裝四七之數,則生人清秀聰明,伶俐少年發高科也。
乾金山人財兩旺格(圖:下堂、天井、堂、廂、房;後上堂七房,前下堂三間)
大抵乾山金宅也,宜裝五十之房,以生金。下堂宜三間屬木,此金剋木為財。下堂棟柱宜二丈一尺高,堂宜一丈八寸闊,深進一丈一尺五寸;上堂棟柱二丈二尺五寸高,闊宜一丈四尺,深進一丈五尺七寸;兩廂簷與下堂簷班平,以象土體。天井闊七尺,長一丈四尺,深一尺。後天井長八尺,深五寸,其闊狹因地取裁。大門坤,取天地定位意也。經云:大門合成天地泰,子孫多孝友,發積更如山。此走馬樓。
乾金山發秀格(圖:後門、下堂、天井、堂、廂、房)
此屋四合,上下左右無分高低,四圍磚墻須要方整,四簷須要班平,為巨門土形。上堂五間,下堂五間,此所謂天數五、地數五是也。上下左右須要二丈三尺高。後門在巽,三數屬木,巽門屬木,乃木剋土,用木數何也?四合做屬土,四簷班平亦屬土,上下五間又屬土。正云土多則壅,喜木以疏通,故用二丈三尺高也。上下堂要一丈四尺闊,深進一丈五尺五寸。天井要方,闊七寸深。此巨門土形不雜。
辰戌丑未坤土山人財兩旺格(圖:堂、天井、房、樓梯、掩心;辰戌陽土,丑未陰土,坤為老陰土;坤山加未)
大抵土不貴生,若作火間架以生山,恐火炎而土燥也,人財兩不利益。故作器字格,裝作七眼,以取金體金數,人財大旺。又開乾門,天地定位,富貴綿遠,乃上格也。兩邊上下墻垣及四簷須要班平拱照。下堂宜一丈二尺深進,或九尺亦可;上堂宜一丈四尺深進,或一丈四寸亦可。其闊狹,上下均停。天井宜曲而方,中起平基而方,此是金水體也,名土剋水為財,又得金生,可以剋之無謂。棟柱宜二丈二尺高,或加四寸可也。
辰戌丑未坤土山發秀格(圖:坎星天井、正堂、後步、天井、房、廂;坤為老陰,多出寡母)
坤為老陰,多出寡母,則當作四七間架屬金,而為山之所生,初十年不甚旺人,二十年後人財大發。此一宅又作坎星明堂者,蓋以土生金,泄氣,使其無剋,終為貧宅也,故作坎星明堂,土去剋水為財。此是坤山作主,大門開艮,天機木星門,便門乾亦然也。乾坤天地交泰,土金相生之義。若辰戌丑未山,則當亦取其相生之處開門,吉也。其棟柱長短,堂之闊狹,與前土山宅同。

Bản dịch – 譯文
Lời giảng nhà sơn Nhâm Tý Quý. Đại để sơn Nhâm Tý Quý là nhà Khảm, nên dựng nhà ba lớp. Nếu làm hai lớp thì thành hoả: mười năm đầu, vận sơn Nhâm Tý Quý đi thì tốt; đến khoảng hai mươi năm, vận của lớp nhà bị thuỷ khắc thì hoả ắt khiến của bất lợi. Không biết rằng một chén nước không cứu được xe củi đang cháy. Cửa giữa lại thuộc hoả, một hoả với một thuỷ thì sao khắc nổi hoả? Nên trang phòng theo số 3·8, gọi là mộc sinh hoả, hai mươi năm trở lên người của đại vượng. Nền lớp sau nên cao hơn 4 tấc, gọi là vua cao tôi thấp, trước giàu sau sang. Minh đường trước phải rộng 5 thước, gọi là thổ sinh kim; sâu 7 tấc, là nghĩa kim sinh thuỷ. Thiên tỉnh sau rộng 4 thước 3 tấc, sâu 1 thước, cũng ý ấy. Cột tiền đường nên cao 1 trượng 9 thước, là nhà bằng, không làm lầu; gian rộng 1 trượng 2 thước. Cột hậu đường nên cao 2 trượng 3 thước. Hai chái không được cao quá tiền đường. Các nhà khác theo lệ này, cốt sinh khắc chế hoá cho vừa, không được câu nệ một lối. Người học biết một góc thì phải suy ra ba góc mới được.
Nhà sơn Nhâm Tý Quý (hình thứ hai). Đây là cách tẩu mã lâu (lầu chạy quanh). Nền nhà trên phải cao 4 tấc. Nhà dưới lắp sáu cánh cửa sáng, hẹp thì bốn cánh cũng được. Nhà trên rộng 1 trượng 2 thước, sâu 1 trượng 3 thước 5 tấc; nhà dưới rộng 9 thước 3 tấc, sâu 1 trượng. Cột nhà trên 1 trượng 4 thước 6 tấc, hai chái 2 trượng 3 thước, cột nhà dưới nên cao 2 trượng 2 thước 6 tấc. Nhà dưới lắp cửa sáng vì nhà dưới thuộc âm, quý ở chỗ giấu hình. Nhà này chủ anh em cùng đỗ một khoa.
Nhà sơn Bính Ngọ Đinh (hoả), cách nhân tài lưỡng vượng. Đại để nhà hoả lấy tiết khí làm chủ, nên trang phòng theo số mười, lấy nghĩa hoả sinh được thổ. Mở cửa lớn ở Khảm, thuỷ hoả có ý ký tế, con cháu nhiều người hiền hiếu; nhưng sau hai đời có người mắc bệnh mắt. Tường bao cao thấp như hình thước thợ, giống thể mộc. Lầu trên dưới đều nên trang theo số năm, số mười để tiết khí hoả; không thì năm Dần, Ngọ, Tuất e có nạn dịch, hoả hoạn. Thiên tỉnh tiền đường dài 1 trượng 5 tấc, rộng 5 thước 3 tấc, sâu 1 thước, bên trong xây nền dài, hai đầu hơi tròn, giống thể kim: hoả khắc kim làm của. Thiên tỉnh hậu đường vuông mà thành hình thước thợ, giống thể mộc: mộc sinh hoả. Cột nên cao 2 trượng 5 thước. Cửa trước có che tâm, nên làm nhà bằng, không nên dựng lầu.
Nhà sơn hoả, cách phát tú. Đây là cách “trên chữ dưới ứng”, lại mộc hoả tương sinh, hoả thổ tương sinh, sinh sinh không dứt. Cửa lớn mở ở Chấn, sinh con thông minh, về sau quý hiển khắp kinh đô. Trang phòng theo số 3·8, cũng có thể số 5·10. Thiên tỉnh vuông và nông để lấy thể thổ. Cột cao 2 trượng 3 thước, bốn mái bằng nhau, gian rộng 1 trượng 2 thước hoặc 9 thước 5 tấc. Nhà này đời đầu chưa vượng lắm, sinh nhiều con gái đẹp, nên cưới thiếp sinh con thì phát lớn, phú quý, làm quan chức thanh yếu. Sau ba bốn đời lại nên dời đổi, dựng lại thì lại phát lớn. Đó là vì nhà hoả không lâu bền, không ở lâu được.
Nhà sơn Dần Giáp Mão Ất (mộc), cách nhân tài lưỡng vượng. Đại để nhà Chấn mà làm thiên tỉnh khảm tinh là lấy ý thuỷ sinh mộc. Lại làm hai lớp là lấy ý mộc sinh hoả. Tiền đường làm nhà bằng, không có hai chái, để giống thể thuỷ; thiên tỉnh rộng 6 thước, sâu 1 thước, lại thuộc khảm tinh; thuỷ nhiều sợ trôi dạt, nên làm che tâm, giống thổ để chặn thuỷ. Cột 1 trượng 9 thước; gian rộng hẹp nông sâu tuỳ đất mà định. Hậu đường dựng lầu, hai chái cũng dựng lầu, nhưng không cao hơn tiền đường (nói về hai chái). Cột hậu đường phải cao 2 trượng 3 thước; thiên tỉnh dài 1 trượng 3 tấc, rộng 4 thước 3 tấc, sâu 8 tấc. Vì sao? Vì phía sau có hai chái giống kim, nên làm thiên tỉnh mộc tinh, mộc thịnh thì kim yếu, không đến nỗi bị chế.
Nhà sơn mộc, cách phát tú. Nhà Chấn mà mở cửa Bính, hợp quẻ Hoả Lôi Phệ Hạp. Kinh nói: “người của đều đại vượng, phú quý hơn cả làng nước”. Thiên tỉnh nên vuông nông để giống thể thổ: mộc khắc thổ làm của, nên giàu. Nhà làm ba gian, thuộc mộc; gian lẻ số tám, cũng thuộc mộc. Sơn ngồi thuộc mộc, mộc thịnh thì cứng, nên phía sau làm nhà thẳng (trực xá) thuộc kim, để mộc được đẽo mà thành, nên chủ quý; chỉ sợ người thành danh không thọ. Tường nên làm hình thuỷ, cao thấp nhấp nhô như sao văn khúc, thì thuỷ sinh mộc, kim lại sinh thuỷ, sinh ngầm hoá ngầm, trong khắc có sinh, là bí quyết rất hay. Cách này đúng như kinh nói: “có bệnh mới là quý, không thương chẳng phải lạ”. Cột nên cao 2 trượng 3 thước, hai chái và mái dưới hơi thấp, để giống thể thuỷ, là nhà lớn làm khéo.
Nhà sơn Cấn Tốn Tỵ Hợi (mộc), cách nhân tài lưỡng vượng. Sơn Cấn Tốn Tỵ Hợi thuộc mộc, nên trang phòng theo số 2·9, lấy nghĩa mộc sinh hoả, hai mươi năm trở lên đại vượng người của. Trước sau đều là nhà lầu. Cột tiền đường nên cao 2 trượng 2 thước, hai chái trước nên thấp hơn 1 thước 5 tấc; thiên tỉnh rộng 6 thước, sâu 1 thước, dài ngắn tuỳ đất. Chính đường rộng 1 trượng 1 thước, sâu 1 trượng 3 thước. Hậu đường phải nâng bậc cao 3 tấc, cột 2 trượng 3 thước 5 tấc, rộng 9 thước, sâu 1 trượng 1 thước. Hai thiên tỉnh vuông dẹt mà nông là đẹp: mộc khắc thổ làm của, hoả lại sinh thổ, sinh sinh không dứt. Lại nên có cửa lớn thuộc thuỷ, chủ người của đại vượng, là cách trước giàu sau sang. (Hình ghi: thế nhà là hình thuỷ, lớp nhà thứ hai thuộc hoả, năm gian phía sau thuộc thổ.)
Nhà sơn Cấn Tốn Tỵ Hợi, cách phát tú. Cấn Tốn Tỵ Hợi là âm mộc, nên lấy sao sinh, phòng sinh làm chủ. Nếu làm chín lớp thuộc hoả, trang mười hai phòng hay chín mắt phòng thuộc hoả, một mộc mà sinh hai hoả thì tiết khí quá, e đàn bà hay sinh khó, phong tật. Cho nên mở cửa phương bắc, lấy nghĩa thuỷ sinh mộc. Lại làm minh đường thể mộc hình thước thợ, hai mộc tỉ hoà thì không sợ tiết khí. Lại dựng chiếu bích hình chữ nhất, cũng là thuỷ, còn lo gì tiết khí? Tiền đường nên rộng 1 trượng 2 thước, sâu 1 trượng 3 thước 5 tấc; thiên tỉnh lấy hình vuông có góc, sâu 8 tấc; nếu hai lớp thì hậu đường rộng 1 trượng 3 tấc, dài 1 trượng 2 thước, cột 1 trượng 6 thước, hoặc 2 trượng 3 thước cũng được.
Nhà sơn Thân Canh Dậu Tân (kim), cách nhân tài lưỡng vượng. Phàm luận nhà, phải lấy gian giá sinh sơn ngồi làm chủ. Nay nói trước ba sau năm là vì kim khắc mộc làm của. Nếu không làm thiên tỉnh khảm tinh thì mộc khô, không những không vượng người mà của cũng có lúc cạn. Cho nên làm minh đường khảm tinh, lấy nghĩa thuỷ sinh mộc. Phía sau lại làm năm gian là vì thổ sinh kim, gốc sơn kim vững thì cành lá mới tốt. Mười năm đầu người của đại vượng. Hàng sau lại trang bốn gian phòng, tính tổng số phòng là mười, thuộc thổ; thổ nặng kim nhẹ thì e người hay mắc bệnh vàng da, nên phía sau làm thiên tỉnh thuộc kim để tiết khí thổ. Cột nên cao 2 trượng 5 thước, gian rộng 1 trượng 2 thước, sâu 1 trượng 3 thước 5 tấc.
Nhà sơn kim, cách phát tú. Nhà này là cách thuỷ. Tường bao nên làm cao thấp như sao văn khúc để thuộc thuỷ, thì kim sinh thuỷ làm con cháu; kim tiết khí quá thì e người thành danh không thọ, nên phía sau dựng năm gian để sinh sơn. Thiên tỉnh vuông rộng để giống thổ. Gian nên rộng 1 trượng 1 thước 3 tấc, sâu 1 trượng 4 thước. Mười năm đầu nên trang phòng số 5·10, hai mươi năm trở lên trang số 4·7, thì sinh người thanh tú, thông minh, lanh lợi, tuổi trẻ đỗ cao.

Nhà sơn Càn (kim), cách nhân tài lưỡng vượng. Đại để sơn Càn là nhà kim, nên trang phòng theo số 5·10 để sinh kim. Nhà dưới nên ba gian, thuộc mộc: kim khắc mộc làm của. Cột nhà dưới cao 2 trượng 1 thước, gian rộng 1 trượng 8 tấc, sâu 1 trượng 1 thước 5 tấc. Cột nhà trên cao 2 trượng 2 thước 5 tấc, rộng 1 trượng 4 thước, sâu 1 trượng 5 thước 7 tấc. Mái hai chái ngang với mái nhà dưới, để giống thể thổ. Thiên tỉnh rộng 7 thước, dài 1 trượng 4 thước, sâu 1 thước; thiên tỉnh sau dài 8 thước, sâu 5 tấc, rộng hẹp tuỳ đất. Cửa lớn ở Khôn, lấy ý thiên địa định vị. Kinh nói: “cửa lớn hợp thành quẻ Thiên Địa Thái, con cháu nhiều người hiếu hữu, phát tích như núi”. Đây là cách tẩu mã lâu. (Hình ghi: hậu thượng đường bảy phòng, tiền hạ đường ba gian.)
Nhà sơn Càn, cách phát tú. Nhà này bốn mặt khép kín, trên dưới trái phải không phân cao thấp, tường gạch bốn phía phải vuông vức, bốn mái phải bằng nhau, là hình thổ của sao cự môn. Nhà trên năm gian, nhà dưới năm gian, đó là “trời số năm, đất số năm”. Trên dưới trái phải đều cao 2 trượng 3 thước. Cửa sau ở Tốn: số 3 thuộc mộc, cửa Tốn thuộc mộc, là mộc khắc thổ, vì sao lại dùng số mộc? Vì bốn mặt khép kín thuộc thổ, bốn mái bằng nhau thuộc thổ, trên dưới năm gian cũng thuộc thổ; thổ nhiều thì tắc, mừng có mộc khơi thông, nên dùng cao 2 trượng 3 thước. Nhà trên dưới rộng 1 trượng 4 thước, sâu 1 trượng 5 thước 5 tấc. Thiên tỉnh phải vuông, sâu 7 tấc. Đây là hình thổ cự môn không pha tạp.
Nhà sơn Thìn Tuất Sửu Mùi Khôn (thổ), cách nhân tài lưỡng vượng. (Thìn Tuất dương thổ, Sửu Mùi âm thổ, Khôn là lão âm thổ.) Đại để thổ không quý ở được sinh. Nếu làm gian giá hoả để sinh sơn thì e hoả bốc mà thổ khô, người của đều không lợi. Cho nên làm cách chữ Khí (器), trang bảy mắt phòng để lấy thể kim, số kim, người của đại vượng. Lại mở cửa Càn, thiên địa định vị, phú quý lâu dài, là thượng cách. Tường hai bên trên dưới và bốn mái phải bằng nhau mà chầu về. Nhà dưới sâu 1 trượng 2 thước, hoặc 9 thước cũng được; nhà trên sâu 1 trượng 4 thước, hoặc 1 trượng 4 tấc cũng được; rộng hẹp trên dưới đều nhau. Thiên tỉnh nên cong mà vuông, giữa xây nền bằng mà vuông, đó là thể kim thuỷ, gọi là thổ khắc thuỷ làm của, lại được kim sinh nên khắc mà không hại. Cột nên cao 2 trượng 2 thước, hoặc thêm 4 tấc cũng được.
Nhà sơn thổ, cách phát tú. Khôn là lão âm, hay sinh mẹ goá, nên làm gian giá số 4·7 thuộc kim, là con của sơn. Mười năm đầu chưa vượng người lắm, hai mươi năm sau người của phát lớn. Nhà này lại làm minh đường khảm tinh, vì thổ sinh kim là tiết khí, nếu không có gì để khắc thì rốt cuộc thành nhà nghèo; nên làm minh đường khảm tinh để thổ khắc thuỷ làm của. Đây là nhà sơn Khôn, cửa lớn mở ở Cấn, là cửa mộc tinh thiên cơ; cửa phụ ở Càn cũng vậy: Càn Khôn trời đất giao thái, nghĩa thổ kim tương sinh. Nếu là sơn Thìn Tuất Sửu Mùi thì cũng lấy chỗ tương sinh mà mở cửa, tốt. Cột dài ngắn, gian rộng hẹp giống nhà sơn thổ trước.

Mọi chi tiết của nhà đều có hành – 間架五行
Điều xuyên suốt phần này là Lý Bang Tường gán hành cho gần như mọi thứ đo đếm được trong nhà. Số lớp nhà: hai lớp là hoả (số 2·7). Số phòng: 3·8 là mộc, 5·10 là thổ, 4·7 hay 4·9 là kim, 2·9 tính theo hoả. Số gian: ba gian là mộc, năm gian là thổ. Tường bao: nhấp nhô như sao văn khúc là thuỷ, vuông vức bốn mái bằng là thổ cự môn. Cột: 2 trượng 3 thước được gọi là số mộc trong nhà sơn Càn.
Sau đó sách chỉ dùng ba phép sinh khắc quen thuộc. Hành của nhà sinh sơn ngồi thì “sinh sơn”, vượng người. Sơn khắc hành của nhà thì thành “tài” (của). Hành nào quá nhiều thì dùng hành khác để tiết hoặc chế, như nhà hoả dùng số thổ để tiết, nhà Càn bốn mặt thổ thì mở cửa sau mộc để khơi thông.

Thiên tỉnh mang hình năm hành – 天井五星
Thiên tỉnh (sân trời giữa các lớp nhà) là chỗ sách chỉnh hành nhiều nhất. Thiên tỉnh khảm tinh là thuỷ, dùng cho nhà sơn mộc (thuỷ sinh mộc) và nhà sơn kim, thổ (lấy làm tài). Thiên tỉnh dài, hai đầu tròn là kim, dùng cho nhà hoả (hoả khắc kim làm tài). Thiên tỉnh hình thước thợ là mộc, dùng cho hậu đường nhà hoả (mộc sinh hoả). Thiên tỉnh vuông mà nông là thổ, dùng cho nhà sơn mộc (mộc khắc thổ làm tài) và nhà sơn hoả phát tú.

Sách cũng ghi kích thước cụ thể: nhà sơn mộc thiên tỉnh khảm tinh rộng 6 thước, sâu 1 thước; nhà hoả thiên tỉnh kim thể dài 1 trượng 5 tấc, rộng 5 thước 3 tấc; nhà Càn thiên tỉnh rộng 7 thước, dài 1 trượng 4 thước. Sâu nông cũng tính: sâu 7 tấc được gọi là “kim sinh thuỷ”.

Trước thấp sau cao và phương cửa lớn – 君尊臣卑 · 大門
Hầu hết nhà mẫu đều trước thấp sau cao. Nhà sơn thuỷ: tiền đường cột 1 trượng 9, hậu đường 2 trượng 3, nền sau cao hơn 4 tấc, “vua cao tôi thấp, trước giàu sau sang”. Nhà sơn mộc Cấn Tốn Tỵ Hợi: hậu đường nâng bậc 3 tấc. Hai chái không bao giờ được cao hơn tiền đường.

Cửa lớn được chọn để tạo một quẻ hay một quan hệ đẹp với sơn ngồi: nhà hoả mở cửa Khảm cho thuỷ hoả ký tế; nhà Chấn mở cửa Bính cho quẻ Hoả Lôi Phệ Hạp; nhà Càn mở cửa Khôn, nhà Khôn mở cửa Càn hay Cấn cho “thiên địa định vị”, “thiên địa giao thái”; nhà mộc âm mở cửa phương bắc để thuỷ sinh mộc.

Nhà hoả không ở lâu và các lời cảnh báo – 火宅不可久居
Bên cạnh những lời hứa phú quý, sách ghi khá rõ mặt trái. Nhà sơn hoả phát tú: đời đầu sinh nhiều con gái, ba bốn đời sau nên dời đổi dựng lại, vì “nhà hoả không lâu bền”. Nhà sơn mộc phát tú: quý nhưng “e người thành danh không thọ”. Nhà sơn kim: thổ nặng kim nhẹ thì hay mắc bệnh vàng da. Nhà sơn thổ Khôn: hay sinh mẹ goá. Mỗi lời cảnh báo đi kèm một cách chữa bằng hành: thêm thiên tỉnh, đổi số phòng, mở cửa khác.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論
Phần nhà mẫu năm hành là chỗ sách Tam Hợp đời Minh gần với thực hành xây dựng nhất: có số đo cột, gian, thiên tỉnh bằng trượng, thước, tấc. Phong Thuỷ Liên Hoa coi trọng tinh thần của phần này hơn con số: nhà phải có lớp lang, trước thấp sau cao, có sân trời để lấy khí, và mọi bộ phận phải hoà với sơn ngồi.
Khi áp vào nhà phố, nhà ống hiện nay, Thầy Vũ Giới thường chuyển “lớp nhà” thành tầng và khối, “thiên tỉnh” thành giếng trời, “số phòng” thành số gian chức năng. Con số trượng thước của sách thì dùng làm tham khảo về tỉ lệ, không chép nguyên, vì thước đời Minh khác thước nay và mỗi mảnh đất một khác. Câu cuối của Lý Bang Tường cũng nói như vậy: “không được câu nệ một lối, biết một góc phải suy ra ba góc”.


Tóm lại – 總結: Quyển năm của Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết vẽ nhà mẫu cho năm hành của sơn ngồi, mỗi hành hai cách: nhân tài lưỡng vượng và phát tú. Số lớp, số phòng, số gian, hình thiên tỉnh, hình tường đều được gán hành; hành nhà sinh sơn thì vượng người, bị sơn khắc thì thành của, quá nhiều thì tiết bớt. Nhà luôn trước thấp sau cao, chái không cao hơn tiền đường. Cửa lớn chọn để tạo quẻ đẹp với sơn ngồi như thuỷ hoả ký tế, thiên địa định vị.
Bài sau: Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết (25): Thế đất khuyết và mười bốn kiểu nhà không hợp cách.
Bài trước: Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết (23): Hai mươi bốn hướng phân kim toạ độ và nhà mẫu thuỷ sơn.
Nguồn: Tinh khắc biên tập Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết (精刻編集陽宅真傳秘訣), quyển năm, phần Tổng thuật đồ thức Kim Mộc Thuỷ Hoả Thổ: các nhà mẫu sơn Nhâm Tý Quý, Bính Ngọ Đinh, Dần Giáp Mão Ất, Cấn Tốn Tỵ Hợi, Thân Canh Dậu Tân, Càn, Thìn Tuất Sửu Mùi Khôn (bản khắc đời Minh, khoảng 1599; sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; chữ trong hình chỉ ghi tóm lược; vài chữ khó đọc để “……”. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xác định sơn ngồi để biết nhà thuộc hành nào.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ lớp nhà, giếng trời, số gian theo nhà mẫu.
- Lập Cục Pháp: lập cục dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết (23): Hai mươi bốn hướng phân kim toạ độ và nhà mẫu thuỷ sơn
- Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết (19): Ốc trạch tổng đoán, luận phân phòng và khởi đại vận
- Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết (16): Khai môn tổng đoán, tạo môn pháp và bí quyết mở cửa
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Nhà mẫu là phần Thư. Chuyển nhà mẫu đời Minh thành mặt bằng nhà ở hôm nay, chọn số tầng, giếng trời, cửa chính cho đúng hành của sơn ngồi là phần Tâm và Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Nhà “nhân tài lưỡng vượng” và nhà “phát tú” khác nhau thế nào? – 兩旺 · 發秀
Cách nhân tài lưỡng vượng nhắm vào người đông của nhiều; cách phát tú nhắm vào sinh người tài giỏi, đỗ đạt, làm quan. Sách vẽ cả hai cho mỗi hành của sơn ngồi.
Số phòng trong nhà được tính hành ra sao? – 房數
Theo số Hà Đồ: 1·6 thuỷ, 2·7 hoả, 3·8 mộc, 4·9 kim, 5·10 thổ. Ví dụ nhà sơn thuỷ hai lớp nên trang phòng số 3·8 (mộc) để mộc sinh hoả.
Thiên tỉnh hình gì là tốt? – 天井
Tuỳ sơn ngồi: nhà mộc dùng thiên tỉnh khảm tinh (thuỷ sinh mộc) hoặc vuông nông (thổ làm tài); nhà hoả dùng thiên tỉnh kim thể dài hai đầu tròn (kim làm tài).
Vì sao nhà phải trước thấp sau cao? – 君尊臣卑
Sách gọi là “vua cao tôi thấp”: nhà sau là chủ, nền cao hơn 3–4 tấc, cột cao hơn; chủ trước giàu sau sang. Hai chái không được cao hơn tiền đường.
Nhà sơn Càn nên mở cửa lớn ở đâu? – 乾山大門
Sách cho nhà sơn Càn cách lưỡng vượng mở cửa lớn ở Khôn để “thiên địa định vị”, ứng quẻ Thiên Địa Thái, con cháu hiếu hữu, phát tích như núi.









