💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Dương Trạch Đại Thành (56) 出婦 · 醜婦 · 內助 · 奴僕: bỏ vợ, người nội trợ, tôi tớ

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Dương Trạch Đại Thành (56) 出婦 · 醜婦 · 內助 · 奴僕: bỏ vợ, người nội trợ, tôi tớ

Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜邇言 卷二 · 出婦休妻 · 醜婦拙妻 · 內助 · 奴僕)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con cháu họ Nguỵ cùng biên, hiệu
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.

Bài trước bàn về con bất hiếu, anh em và vợ chồng bất hoà. Bài này đi tiếp bốn câu hỏi trong cùng mạch gia đình của Trạch Phổ Nhĩ Ngôn quyển 2: nhà nào bỏ vợ (出婦休妻), nhà nào lấy phải vợ xấu, vợ vụng (醜婦拙妻), nhà nào có người nội trợ giỏi (內助), và nhà nào tôi tớ tận tâm hay bỏ trốn (奴僕). Đây là những câu hỏi của một xã hội gia trưởng có người làm thuê ở trong nhà, nên nhiều câu phán không còn hợp hôm nay. Nhưng xen giữa chúng là vài quan sát kiến trúc rất cụ thể về nhà chính, nhà phụ, sân sau, cổng ngõ, và đó là phần bài này muốn giữ lại.

Trả lời nhanh: Dương Trạch Đại Thành gắn chuyện vợ chồng chia lìa với các hình "đối nhau, đánh nhau, bay đi": sa hai bên đông tây đâm nhau, sa bay loạn, đá dữ chắn cửa, sa phải cuộn ra ngoài. Mục nội trợ và tôi tớ thì cho những câu kiến trúc đáng giữ: sảnh cao, nhà lớn mà cổng vừa phải thì người trong nhà cần kiệm; nhà phía trước cao phía sau thấp, hai dãy nhà ngang xiêu đổ, sau nhà chính không có sân sau thì người giúp việc không yên lòng; nhà phụ thấp hơn sảnh chính khoảng một thước là vừa. Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng mục này để đoán tính người, chỉ giữ bài học về thứ bậc khối nhà, chỗ ở tử tế cho người làm và sự ngay ngắn của nhà phụ.

Thầy Vũ Giới giảng: "Sách cổ hỏi vì sao tôi tớ bỏ trốn, rồi trả lời bằng nhà phụ xiêu đổ, sân sau không có. Đọc kỹ thì thấy ông Nguỵ đang nói một điều rất thật: người ở trong căn phòng dột nát sau bếp thì không ai muốn ở lâu. Nhà tử tế với người thấp nhất trong nhà thì nhà mới yên."

Bỏ vợ, tái giá: những hình đối nhau và bay đi – 問出婦休妻

Nguyên văn – 原文

……對面相刑剋,一嫁又再嫁。右出直順長,……妻房。東西異戰,妻爭使離。飛砂亂衣,逐婦遠飛。忤石居門,出離書與他人婚。右砂外捲,婦遭譖逐。……財位會星不合,世犯出妻。

Dịch: … phía đối diện hình khắc lẫn nhau, gả rồi lại gả lần nữa. Bên phải chảy ra thẳng, xuôi và dài, … buồng vợ. Đông tây đánh nhau khác phía, vợ tranh cãi khiến phải chia lìa. Sa bay loạn như áo bị gió giật, đuổi vợ bay đi xa. Đá ngỗ nghịch nằm ngay cửa, viết giấy ly hôn để người ta lấy người khác. Sa bên phải cuộn ra ngoài, người vợ bị gièm pha mà bị đuổi. … Vị trí tài cùng sao hợp lại không hợp, đời đời phạm cảnh bỏ vợ.

Ngôi nhà nông thôn có tảng đá lớn nằm trên bãi cỏ trước cửa
Tảng đá lớn trước nhà: sách răn "đá ngỗ nghịch nằm ngay cửa"; thực tế là vật chắn lối dễ vấp. Ảnh: Trevor Littlewood, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Giảng: Mục này dùng lại toàn bộ ngôn ngữ của bài 42 về sa tốt xấu. Hình "tốt" là sa ôm vào, nước quanh lại; hình "xấu" ở đây đều là hình chia lìa: hai bên đông tây cùng đâm nhau (東西異戰), sa bay loạn như vạt áo (飛砂亂衣), sa phải cuộn ra ngoài (右砂外捲), nước bên phải chảy thẳng đi xa (右出直順長). Lối tư duy vẫn là tượng hình: đất mà các phía tách nhau ra thì người cũng tách nhau ra. Phía bên phải (Bạch Hổ) được sách cổ coi là phía âm, nên nhiều câu về vợ được gắn với sa và nước bên phải.

Câu đáng chú ý nhất là 忤石居門: một tảng đá ngỗ nghịch nằm chắn ngay cửa. Bài 45 đã nói về vật chắn và vật đâm vào cửa. Một tảng đá lớn, góc nhọn nằm giữa lối vào là thứ ai đi qua cũng phải tránh, trẻ con dễ va, người già dễ vấp, đêm tối dễ ngã. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ câu ấy ở tầng hình: trước cửa cần thông thoáng, không để vật lớn sắc cạnh chắn lối. Còn chuyện hôn nhân tan vỡ thì do người, không do tảng đá.

Câu cuối mục, "vị trí tài cùng sao hợp lại không hợp, đời đời phạm cảnh bỏ vợ", thuộc phần lý khí. Sách không giải thích kỹ ở đây, và Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng câu ấy để phán. Phần lý khí của nhà ở chỉ có ý nghĩa khi đã đúng phần hình, và không có tầng nào trong phong thuỷ đủ tư cách quyết định chuyện hai người ở với nhau hay chia tay.

Vợ xấu, vợ vụng: lối đọc ngũ hành và giới hạn của nó – 問醜婦拙妻

Nguyên văn – 原文

曰:火星多由醜婦,以其剋制金也;土星多招拙妻,以其剋制水也。……

Dịch: Đáp: núi sao Hoả nhiều thì nhiều phần do vợ xấu, vì Hoả khắc chế Kim; núi sao Thổ nhiều thì nhiều phần rước vợ vụng, vì Thổ khắc chế Thuỷ. …

Sơ đồ năm hình núi Kim Mộc Thuỷ Hoả Thổ, đánh dấu núi Hoả nhọn và núi Thổ bè
Năm hình núi: Phong Thuỷ Liên Hoa giữ kỹ năng nhận dạng hình, không suy từ núi ra dung mạo hay tài khéo của người. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Mục ngắn này là một ví dụ rất rõ về cách sách cổ dùng ngũ tinh để suy ra chuyện người. Bài 50 đã giảng năm dạng núi: Kim tròn, Mộc thẳng, Thuỷ lượn sóng, Hoả nhọn, Thổ vuông. Trong ngũ hành, Kim tượng cho vẻ đẹp sáng sủa, Thuỷ tượng cho sự khéo léo mềm mại. Núi Hoả nhọn nhiều thì "khắc Kim", nên sách suy ra vợ kém đẹp; núi Thổ vuông bè nhiều thì "khắc Thuỷ", nên suy ra vợ kém khéo.

Phong Thuỷ Liên Hoa giữ phần thứ nhất của lối đọc này, tức là nhận dạng năm hình núi, vì đó là kỹ năng thật của người xem đất. Phần thứ hai, suy từ hình núi ra dung mạo hay tài khéo của một người, là lớp liên tưởng không có cơ sở và còn mang thành kiến về phụ nữ. Một người đẹp hay xấu, khéo hay vụng chẳng liên quan gì đến ngọn núi trước nhà, và gọi ai là "vợ xấu, vợ vụng" vốn đã là cách nhìn hẹp hòi. Ở tầng hình, điều đáng nói duy nhất là: đất bị vây bởi nhiều núi nhọn lởm chởm hay nhiều khối đất bè nặng chắn trước thì thiếu sáng, gió xoáy, tầm nhìn ngột ngạt, và đó là lý do để cân nhắc khi chọn đất.

Người nội trợ giỏi: nhà chính cao, cổng vừa phải – 問內助

Nguyên văn – 原文

……陰山有情,治家由婦而盛。……坤峯高,婦掌事。巽高長婦奪權,震高則和。堂高廳大門樓小,陰人勤儉。財砂對起咫尺抱,賢淑孟光。……右首圓峯,婦罵家翁。

Dịch: … núi phía âm có tình, việc nhà nhờ người phụ nữ mà hưng thịnh. … Đỉnh phương Khôn cao, người vợ nắm việc. Phương Tốn cao thì con dâu trưởng giành quyền, phương Chấn cao thì hoà. Nhà chính cao, sảnh lớn mà cổng nhỏ, người phụ nữ trong nhà cần kiệm. Sa tài nổi lên đối nhau, ôm sát trong gang tấc, hiền thục như Mạnh Quang. … Bên phải đỉnh tròn, con dâu mắng cha chồng.

Cổng đình làng có hai cột trụ và cửa sắt, mái ngói phía sau
Cổng vừa phải, nhà phía sau cao lớn: đúng câu "nhà chính cao, sảnh lớn mà cổng nhỏ". Ảnh: 黃逸樂(世界首窮), Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Giảng: Bài 55 đã nhắc một phần sau của sách nói có những nhà "nhờ vợ mà hưng", và đây chính là chỗ ấy: 陰山有情,治家由婦而盛, núi phía âm có tình thì việc nhà nhờ người phụ nữ mà hưng thịnh. Câu này cho thấy sách không chỉ nhìn phụ nữ bằng con mắt răn đe; nó thừa nhận người nội trợ là trụ cột của gia đạo. Tên Mạnh Quang (孟光) là người vợ hiền đời Hán, nổi tiếng vì nâng mâm ngang mày dâng chồng, được dùng làm hình mẫu "hiền thục".

Câu kiến trúc rõ nhất là 堂高廳大門樓小,陰人勤儉: nhà chính cao, sảnh lớn mà cổng nhỏ thì người trong nhà cần kiệm. Bài 51 đã giảng cổng (門樓) phải tương xứng với nhà, không được to hơn nhà. Ở đây sách nói thêm chiều ngược lại: khi phần bên trong đầy đặn mà phần phô ra bên ngoài khiêm tốn, đó là dấu một gia đình biết lo cho đời sống thật hơn là cho bộ mặt. Đọc theo Phong Thuỷ Liên Hoa, câu này là một nguyên tắc tỉ lệ đáng giữ: đầu tư vào nhà chính trước, cổng sau; cổng vừa với nhà, không phô trương.

Các câu về phương Khôn, Tốn, Chấn gắn với vai vế trong nhà theo Hậu Thiên bát quái: Khôn là mẹ, Tốn là trưởng nữ, Chấn là trưởng nam. Sách phán Khôn cao thì vợ nắm việc, Tốn cao thì con dâu trưởng giành quyền. Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng các câu ấy để đoán ai nắm quyền trong nhà; chuyện phân công trong một gia đình hôm nay là do các thành viên thoả thuận với nhau. Câu "đỉnh tròn bên phải, con dâu mắng cha chồng" cũng chỉ nên đọc như một câu phán của thời đại khác.

Tôi tớ, người giúp việc: nhà phụ, sân sau và chỗ ở tử tế – 問奴僕

Nguyên văn – 原文

曰:……助砂高起,方得手足服勤。……右首鑿新塘,僕不死也逃亡。後明堂一反背,奴僕心不向。前高後低,奴欺主人迷。正宅後無小明堂,奴僕不良。兩廂傾折不整,僕生異心。堂聳廳太低,奴僕無體亂……。廳低正一尺,奴僕安分供役。……煞要制伏,……有一殺砂高起,以紀化煞為……用神;但殺砂不宜多。

Dịch: Đáp: … sa phụ trợ nổi cao lên thì mới có người tay chân siêng năng phục vụ. … Bên phải đào ao mới, người làm không chết cũng bỏ trốn. Minh đường phía sau mà quay lưng, lòng người làm không hướng về chủ. Trước cao sau thấp, người làm lấn chủ, chủ mê muội. Sau nhà chính không có minh đường nhỏ, người làm không tốt. Hai dãy nhà ngang xiêu đổ không ngay ngắn, người làm sinh lòng khác. Nhà chính vút cao mà sảnh quá thấp, người làm vô phép tắc, rối loạn … Sảnh thấp hơn nhà chính đúng một thước, người làm yên phận phục dịch. … Sát phải chế phục, … có một sa sát nổi cao lên, lấy việc giữ trật tự hoá sát làm … dụng thần; nhưng sa sát không nên nhiều.

Sơ đồ cao độ nhà phụ thấp hơn nhà chính một mức vừa, nhà phụ bị đè thành chái và nhà trước cao sau thấp
Nhà phụ thấp hơn nhà chính khoảng một thước là vừa; đè thành chái tạm hay trước cao sau thấp là hình sách răn. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Mục tôi tớ là mục có nhiều câu kiến trúc nhất trong bài. Gom lại, sách nói năm điều. Một, hai dãy nhà ngang phải ngay ngắn (兩廂傾折不整,僕生異心): dãy nhà ngang thời ấy là chỗ ở của người làm; dãy nhà xiêu đổ thì người ở đó không yên lòng. Hai, sau nhà chính phải có sân sau nhỏ (正宅後無小明堂,奴僕不良): sân sau là chỗ phơi phóng, làm việc, cũng là lối đi của người làm; nhà không có sân sau thì mọi việc nặng nhọc đổ ra sân trước, lẫn với khách. Ba, trước cao sau thấp là đảo ngôi (前高後低): bài 47 đã nói nhà phải "sau cao trước thấp" để có chỗ dựa. Bốn, nhà phụ phải thấp hơn nhà chính một mức vừa phải: thấp quá thì "vô phép tắc, rối loạn", thấp hơn đúng một thước thì "yên phận". Năm, đào ao mới bên phải thì người làm bỏ đi.

Điều thứ tư rất đáng chú ý. Sách không nói "nhà phụ càng thấp càng tốt", mà nói chênh lệch có mức độ: chênh quá nhiều thì cũng loạn. Đây là nguyên tắc tỉ lệ quen thuộc của kiến trúc truyền thống: các khối nhà trong một quần thể phải có thứ bậc, nhưng thứ bậc hài hoà, không để khối phụ bị đè bẹp đến mức thành cái chái tạm bợ. Một chỗ ở bị hạ thấp quá mức thường cũng là chỗ ở tối tăm, ẩm thấp, nóng bức.

Câu cuối mục cũng hay: "sát phải chế phục", có một sa sát nổi lên lại có thể làm "dụng thần" nếu được giữ trong trật tự, nhưng "sa sát không nên nhiều". Ý là một nét mạnh, một khối cứng trong bố cục không hẳn là xấu, miễn là nó có chỗ của nó và không nhiều đến mức lấn át. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc câu này như một nguyên tắc bố cục, không phải phép trấn yểm.

Ngôi nhà mái tranh có dãy nhà phụ thấp hơn bên cạnh và cây lớn
Nhà chính và khối phụ thấp hơn cạnh nhau: thứ bậc rõ mà vẫn hài hoà. Ảnh: Deblaauw, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 nl.

Hôm nay không còn "nô bộc", nhưng nhiều gia đình vẫn có người giúp việc ở cùng, người chăm người già, hay con cháu từ quê lên ở nhờ. Phần đáng giữ của mục này là một nguyên tắc nhân văn: chỗ ở của người làm phải tử tế, khô ráo, ngay ngắn, có lối đi và chỗ làm việc riêng, không phải căn chái dột nát sau bếp. Người được ở tử tế thì gắn bó; điều ấy không cần đến phong thuỷ mới hiểu, nhưng thật thú vị khi thấy một cuốn sách cổ đã ghi lại nó bằng ngôn ngữ của nghề xem nhà.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Bốn mục trong bài có hai lớp rất khác nhau. Lớp thứ nhất là phán về người: bỏ vợ, vợ xấu, vợ vụng, con dâu mắng cha chồng, tôi tớ lấn chủ. Lớp này phản ánh xã hội gia trưởng thế kỷ 18, nơi người vợ có thể bị "viết giấy" đuổi đi và người làm thuộc về chủ. Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng lớp này để đoán số phận hay tính nết ai, và không chấp nhận cái nhìn hạ thấp người phụ nữ hay người lao động trong đó.

Lớp thứ hai là quan sát về khối nhà, và lớp này đáng giữ. Gom lại thành bốn nguyên tắc: trước cửa không để vật lớn sắc cạnh chắn lối; cổng tương xứng hoặc khiêm tốn hơn nhà, đầu tư cho nhà chính trước; nhà sau cao hơn nhà trước, nhà phụ thấp hơn nhà chính một mức vừa phải chứ không bị đè bẹp; nhà phụ, dãy nhà ngang phải ngay ngắn, sau nhà chính nên có sân sau làm chỗ làm việc. Đây đều là những điều người làm kiến trúc nhà truyền thống Việt Nam cũng làm theo: nhà trên, nhà dưới, nhà ngang quây quanh sân, có vườn sau và lối sau.

Ngôi nhà cổ bằng đá có khối nhà phụ thấp hơn và dây leo
Khối phụ thấp hơn, ngay ngắn, chắc chắn: chỗ ở tử tế cho mọi người trong nhà. Ảnh: Jebulon, Wikimedia Commons, CC0.

Khi xem một khu nhà nhiều thế hệ hay một ngôi nhà có người giúp việc ở cùng, Phong Thuỷ Liên Hoa hỏi: mỗi người sống ở đây có chỗ ở khô ráo, sáng sủa và riêng tư không? Lối đi của việc nhà có tách khỏi lối đón khách không? Các khối nhà có thứ bậc rõ mà không bị đè ép không? Trả lời được ba câu ấy thì nhà đã đi đúng hướng mà mục "tôi tớ" của sách cổ muốn chỉ ra. Phong Thuỷ Liên Hoa không khuyên đào lấp ao, dựng đá hay đặt vật gì để "giữ người" hay "giữ vợ".

Thứ tự vẫn là hình trước, lý sau, và trên cả hình là sự tôn trọng con người.

Tóm lại – 總結

  • Sách gắn chuyện vợ chồng chia lìa với các hình chia tách: sa đông tây đâm nhau, sa bay loạn, sa phải cuộn ra ngoài, đá dữ chắn cửa.
  • Mục vợ xấu, vợ vụng suy từ núi Hoả và núi Thổ theo ngũ hành khắc; Phong Thuỷ Liên Hoa chỉ giữ kỹ năng nhận dạng năm hình núi.
  • Mục nội trợ thừa nhận người phụ nữ làm hưng gia đạo, và cho câu tỉ lệ đáng giữ: nhà chính cao, sảnh lớn, cổng vừa phải.
  • Mục tôi tớ cho các câu kiến trúc: dãy nhà ngang phải ngay ngắn, sau nhà chính có sân sau, nhà phụ thấp hơn nhà chính một mức vừa phải.
  • Phần giữ lại là chỗ ở tử tế cho mọi người trong nhà; phần phán về tính nết và số phận thì đặt sang một bên.

Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (57) – Khẩu thiệt, vu oan, xúi kiện, quan phi 外人口角 · 誣賴上門 · 教唆 · 官符.

Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), phần Trạch Phổ Vấn Đáp Nhĩ Ngôn quyển 2, các mục Hỏi bỏ vợ (問出婦休妻), vợ xấu vợ vụng (問醜婦拙妻), người nội trợ (問內助) và tôi tớ (問奴僕); bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Chỉ chép các câu đọc chắc theo nét khắc, chỗ lược ghi dấu ba chấm; sơ đồ trong bài vẽ lại để minh hoạ. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc câu ca là phần Thư; đứng giữa một khu nhà, nhận ra khối nào đang bị đè ép, dãy nhà ngang nào xuống cấp, sân sau đã bị lấp mất chưa, rồi sắp lại cao độ và lối đi cho hài hoà là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Hình nhà có làm vợ chồng chia tay không? – 出婦

Không. Hôn nhân do hai người quyết định. Sách cổ gắn chia lìa với các hình "tách nhau ra"; phần đáng giữ là trước cửa thông thoáng, không để đá lớn sắc cạnh chắn lối.

Núi trước nhà có quyết định dung mạo người vợ? – 醜婦

Không. Đó là liên tưởng ngũ hành không có cơ sở. Phong Thuỷ Liên Hoa chỉ giữ kỹ năng nhận dạng năm hình núi Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ khi xem đất.

"Nhà chính cao, cổng nhỏ" nghĩa là gì? – 門樓小

Là nguyên tắc tỉ lệ: đầu tư cho nhà chính trước, cổng tương xứng hoặc khiêm tốn hơn nhà. Bài 51 cũng răn cổng không được to hơn nhà.

Nhà phụ nên thấp hơn nhà chính bao nhiêu? – 廳低一尺

Sách nói thấp hơn khoảng một thước là vừa, thấp quá thì loạn. Ý là có thứ bậc nhưng hài hoà, không để khối phụ bị đè thành chái tạm bợ.

Chỗ ở cho người giúp việc nên bố trí thế nào? – 奴僕

Khô ráo, sáng, ngay ngắn, có lối đi và chỗ làm việc riêng, nên gắn với sân sau. Sách cổ đã nhận ra dãy nhà ngang xiêu đổ thì người ở không yên lòng.

Từ khoá: nhà phụ · nhà chính · sân sau · người giúp việc · 內助 · 奴僕 · phong thủy nhà ở · dương trạch đại thành

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…