Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜邇言 卷二 · 酗酒 · 賭博 · 男子貪花 · 內亂)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con cháu họ Nguỵ cùng biên, hiệu
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Sau khẩu thiệt và kiện tụng, Trạch Phổ Nhĩ Ngôn quyển 2 đi vào bốn thói hư mà gia đình xưa sợ nhất: nghiện rượu (酗酒), cờ bạc (賭博), đàn ông ham sắc (男子貪花) và loạn luân thường trong nhà (內亂). Ở đây sách dùng rất nhiều hình ảnh ẩn dụ: nước như rượu, đường chữ thập như sòng bạc, cây liễu rủ như người say, giếng cạnh hoa như chuyện trăng gió. Bài này chép các câu đọc chắc, giải nghĩa từng hình, rồi tách phần ẩn dụ không có cơ sở khỏi phần quan sát có thật về vị trí giếng, bếp, cửa phụ, chuồng trại và sự riêng tư trong nhà.
Trả lời nhanh: Dương Trạch Đại Thành gắn rượu chè với nước "ôm bóng trăng", cây liễu rủ trước nhà, chuồng lợn hướng ra cửa; gắn cờ bạc với nước lớn chảy vào sân, ngã tư trước cửa, sa hình bàn tay, đường gió ban đêm; gắn ham sắc với nước giếng xả về phương "đào hoa", ao bên hông nhà; gắn loạn trong nhà với bếp đối thẳng nhà chính, cửa phụ nối liền cửa chính, giếng cạnh bồn hoa. Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng các câu ấy để đoán ai sa ngã, vì thói hư do con người và hoàn cảnh. Phần đáng giữ là các bài học về bố cục: nhà trước ngã tư ồn ào nên có lớp đệm; cửa phụ tách khỏi cửa chính; bếp không đối thẳng gian thờ; các phòng ngủ có cửa và vách riêng.
Thầy Vũ Giới giảng: "Không có cái giếng nào làm người ta nghiện rượu, không có ngã tư nào làm người ta mê cờ bạc. Nhưng nhà ở ngay ngã tư, cửa mở ra quán xá suốt đêm, thì cám dỗ đến tận cửa. Phong thuỷ không chữa được thói hư; nó chỉ giúp ngôi nhà bớt đẩy người ta ra ngoài và bớt kéo cám dỗ vào trong."
Nghiện rượu: nước ôm bóng trăng, liễu rủ trước nhà – 問酗酒
Nguyên văn – 原文
曰:金字與水同宮,迷於麴蘖而成病。……水底撈明月,……酒狂顛。砂反手,風擺柳,酒醉喪身。卯水流西,男敗酒;酉水歸卯,女敗酒。……面前垂柳,出酒顛。猪欄向門,兒孫好酒。……
Dịch: Đáp: sao Kim cùng nước ở một cung, mê men rượu mà thành bệnh. … Đáy nước vớt trăng sáng, … say rượu điên cuồng. Sa quay ngược tay, gió lay cành liễu, say rượu mất mạng. Nước phương Mão chảy về tây, đàn ông bại vì rượu; nước phương Dậu chảy về Mão, đàn bà bại vì rượu. … Trước mặt có liễu rủ, sinh người say điên. Chuồng lợn hướng ra cửa, con cháu thích rượu. …

Giảng: Mục rượu là mục giàu ẩn dụ nhất. "Đáy nước vớt trăng" (水底撈明月) gợi hình nước tròn sáng như chén rượu, và gợi cả điển Lý Bạch say rượu vớt trăng. "Gió lay cành liễu" (風擺柳) là hình người say lảo đảo. "Trước mặt có liễu rủ" lại là hình ảnh của quán rượu xưa, vốn hay trồng liễu bên đường. Đây là lối tư duy tượng hình thuần tuý: hình giống cái gì thì ứng ra cái đó.
Phong Thuỷ Liên Hoa không cho rằng cây liễu hay ao tròn làm người ta nghiện rượu. Nhưng trong mục này có một câu rất thực tế: 猪欄向門, chuồng lợn hướng ra cửa. Bài 53 đã giảng chuồng trại phải đặt cuối gió, xa cửa, xa bếp. Chuồng lợn quay ra cửa là chỗ hôi hám ngay lối vào; nhà như thế không phải nơi người ta muốn ngồi lâu, và người trong nhà dễ tìm chỗ khác để ngồi, nhiều khi là quán. Câu "sa quay ngược tay" thì nối với bài 42: sa quay ra ngoài là đất không giữ được người.
Khi trong nhà có người nghiện rượu thật, đó là chuyện sức khoẻ và cần thầy thuốc, cần gia đình nâng đỡ. Sửa nhà không chữa được nghiện. Phần phong thuỷ làm được chỉ là: giữ lối vào sạch sẽ, có một không gian chung dễ chịu để người nhà muốn ở nhà.
Cờ bạc: ngã tư trước cửa, đường gió ban đêm – 問賭博
Nguyên văn – 原文
……沐浴大水朝堂,晝夜賭博不退。十字路……主賭。面前打掌砂,好賭不歸家。寅午風路,……夜賭不歸。冠帶水太旺,賭而手不能放。前有走馬山,抹牌。左砂分兩丫,賭坊不思家。盆山在前,夜賭不眠。
Dịch: … nước lớn ở phương Mộc Dục chầu vào sảnh, ngày đêm cờ bạc không thôi. Đường chữ thập … chủ cờ bạc. Trước mặt có sa hình bàn tay vỗ, ham bạc không về nhà. Phương Dần, Ngọ có đường gió, … đêm đánh bạc không về. Nước phương Quan Đới quá vượng, đánh bạc mà tay không buông được. Phía trước có núi ngựa phi, đánh bài. Sa trái chia hai chạc, ở sòng bạc không nhớ nhà. Núi hình cái chậu ở trước, đêm đánh bạc không ngủ.

Giảng: Mục cờ bạc có một câu kiến trúc rõ nhất: 十字路, đường chữ thập. Nhà ngay ngã tư là chủ đề quen thuộc của dương trạch; bài 44 và bài 45 đã giảng đường đâm, đường xuyên. Ở thế kỷ 18, ngã tư làng là nơi họp chợ, có quán nước, quán rượu và cả chiếu bạc. Nhà mở cửa ra ngã tư thì ngày đêm người qua lại, tiếng ồn, ánh đèn, và những cám dỗ ở ngay trước mắt. Câu "đường gió ban đêm" cũng thế: một lối đi thông suốt để người ta đi đêm.
Các câu còn lại dùng hình ẩn dụ: sa như bàn tay vỗ (打掌砂) giống người vỗ tay xuống chiếu bạc; núi như ngựa phi (走馬山) giống người chạy đi không về; núi như cái chậu (盆山) giống cái bát đựng xúc xắc; sa trái chia hai chạc giống người đi hai ngả. Các phương Mộc Dục, Quan Đới thuộc vòng Trường Sinh của phép Tam Hợp; sách gán Mộc Dục với sự phóng túng. Phong Thuỷ Liên Hoa coi những ẩn dụ này là văn chương của sách, không phải căn cứ để phán.
Phần giữ lại là nguyên tắc lớp đệm cho nhà ở nơi đông đúc: nhà ngay ngã tư, ngay mặt chợ nên lùi cửa vào, có sân trước, cổng, hàng cây hay bình phong để tách không gian sống khỏi dòng người qua lại. Điều ấy giúp nhà yên tĩnh hơn, và gián tiếp giúp người trong nhà có một nơi để về.
Đàn ông ham sắc: giếng xả về đào hoa, ao sát hông nhà – 問男子貪花
Nguyên văn – 原文
……內井水放桃花位,……月孛獨占沐浴方,風流胭粉院巷。面前斜案山側,男婦無羞。園後樹現根,生兒必好色。脇下水池,日夜貪淫不足。……
Dịch: … nước giếng trong nhà xả về vị trí đào hoa, … sao Nguyệt Bột một mình chiếm phương Mộc Dục, phong lưu nơi ngõ phấn son. Án sơn trước mặt nghiêng lệch, núi nghiêng một bên, nam nữ không biết thẹn. Cây sau vườn lộ rễ, sinh con ắt ham sắc. Ao nước ngay bên hông nhà, ngày đêm ham muốn không đủ. …

Giảng: Mục này dựa vào khái niệm đào hoa (桃花), một vị trí theo phép Tam Hợp trùng với phương Mộc Dục, mà sách cổ gắn với chuyện tình ái. Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng phương đào hoa để đoán chuyện riêng tư của ai, và cũng không chấp nhận lối phán "sinh con ắt ham sắc" chỉ vì một cái cây lộ rễ.
Tuy vậy, hai hình trong mục có giá trị kiến trúc. Một là 脇下水池, ao nước sát bên hông nhà: nước đọng sát chân tường là nguồn ẩm, muỗi, và sụt lún móng; bài 54 đã nói về thấm ẩm. Hai là 園後樹現根, cây sau vườn lộ rễ: cây lộ rễ là cây đang bị xói gốc, dễ đổ, rễ lại có thể lan vào móng nhà. Cả hai đều là việc cần xử lý vì lý do kết cấu và vệ sinh. Câu "án sơn nghiêng lệch" thì nối với bài 43: án sơn trước nhà nên ngay ngắn, cân đối.
Loạn trong nhà: bếp đối nhà chính, cửa phụ liền cửa chính – 問內亂
Nguyên văn – 原文
……山如覆杓,……前面一穿又一坑,……占山有獨樹,……廚棟對堂,前內亂。便門連着大門出,……井畔栽花,淫亂滿家。東方有井,五倫混亂。
Dịch: … núi như cái gáo úp, … phía trước một lỗ thủng lại một hố, … trên núi có một cây đứng riêng, … nóc bếp đối thẳng nhà chính, trước hết sinh loạn trong nhà. Cửa phụ nối liền với cửa chính mà ra, … Bên giếng trồng hoa, dâm loạn đầy nhà. Phương đông có giếng, ngũ luân rối loạn.

Giảng: "Nội loạn" (內亂) trong sách cổ chỉ sự rối loạn luân thường trong một gia đình nhiều thế hệ sống chung. Điều đáng chú ý là các hình sách nêu ra phần lớn là hình mặt bằng. 廚棟對堂: nóc bếp đối thẳng nhà chính. Nhà chính là nơi thờ tự và tiếp khách, bếp là nơi khói lửa, việc vặt; đặt hai thứ đối thẳng nhau là trộn lẫn không gian trang nghiêm và không gian sinh hoạt. Bài 52 đã giảng bếp nên ở bên, không chắn trục chính.
便門連着大門出: cửa phụ nối liền cửa chính mà ra. Cửa phụ là lối của việc nhà, của người làm; cửa chính là lối của chủ và khách. Khi hai cửa dồn vào nhau, mọi luồng đi lại chồng chéo, không còn phân biệt trong ngoài, và nhà mất đi cái trật tự mà kiến trúc truyền thống rất coi trọng. 井畔栽花: bên giếng trồng hoa. Giếng nước thời xưa là chỗ tắm giặt, chỗ gặp gỡ; giếng mà có bồn hoa che khuất thì thành góc khuất. Đọc gộp lại, mục này đang nói về sự riêng tư và ranh giới trong một ngôi nhà đông người.
Phong Thuỷ Liên Hoa giữ phần ấy làm nguyên tắc: nhà nhiều thế hệ cần phòng ngủ có cửa và vách riêng; cửa phụ tách khỏi cửa chính; khu tắm giặt kín đáo, không đặt ở góc khuất cuối vườn; bếp ở bên, không đối thẳng gian thờ. Còn câu "phương đông có giếng, ngũ luân rối loạn" là một câu phán theo phương vị, không có cơ sở; nhiều làng Việt có giếng ở phía đông nhà mà vẫn nề nếp.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Bốn mục rượu, bạc, sắc, loạn là nơi sách cổ dùng ẩn dụ dày đặc nhất: nước như rượu, liễu như người say, bàn tay như con bạc, giếng cạnh hoa như chuyện trăng gió. Phong Thuỷ Liên Hoa coi lớp ẩn dụ ấy là văn chương, giúp người xưa nhớ các câu ca, nhưng không phải căn cứ để phán ai sa ngã. Thói hư do con người, do hoàn cảnh sống, do giáo dục; khi đã thành bệnh như nghiện rượu hay nghiện cờ bạc thì cần y tế, cần gia đình và cộng đồng hỗ trợ.
Phần đáng giữ gom lại thành năm nguyên tắc bố cục. Một, nhà ở ngã tư, mặt chợ, nơi đông đúc cần lớp đệm: lùi cửa, có sân, cổng, cây xanh. Hai, chuồng trại, chỗ hôi không đặt hướng ra cửa. Ba, ao nước không sát chân tường, cây lộ rễ quanh nhà phải xử lý. Bốn, bếp ở bên, không đối thẳng nhà chính. Năm, cửa phụ tách cửa chính, phòng ngủ và khu tắm giặt có sự riêng tư. Cả năm đều là những nguyên tắc mà kiến trúc nhà ở hôm nay vẫn dùng, chỉ khác ở lý do được nói ra.

Phong Thuỷ Liên Hoa không khuyên lấp giếng, chặt liễu hay đặt vật gì để "trị" rượu chè, cờ bạc. Một ngôi nhà ấm cúng, có không gian chung dễ chịu, có chỗ riêng cho từng người, là điều kiện tốt để các thành viên muốn ở nhà và tôn trọng nhau. Phần còn lại là việc của con người.
Thứ tự vẫn là hình trước, lý sau: phương đào hoa, phương Mộc Dục là tầng sau; tầng trước là ngã tư, cửa phụ, cái bếp, cái giếng ngay trong mặt bằng.
Tóm lại – 總結
- Mục rượu dùng ẩn dụ nước như chén rượu, liễu như người say; câu đáng giữ là chuồng lợn không được hướng ra cửa.
- Mục cờ bạc gắn với ngã tư, đường gió ban đêm, nước lớn vào sân; bài học là nhà nơi đông đúc cần lớp đệm.
- Mục ham sắc dựa vào phương đào hoa; phần giữ lại là ao sát hông nhà và cây lộ rễ cần xử lý vì lý do kết cấu.
- Mục loạn trong nhà nêu bếp đối nhà chính, cửa phụ liền cửa chính, giếng cạnh hoa; tức là bài học về riêng tư và ranh giới.
- Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng các câu ca để đoán ai sa ngã; thói hư cần y tế, gia đình và giáo dục.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (59) – Tiếng xấu, trộm cướp, hoả hoạn 風聲 · 出盜 · 招盜 · 火災.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), phần Trạch Phổ Vấn Đáp Nhĩ Ngôn quyển 2, các mục Hỏi nghiện rượu (問酗酒), cờ bạc (問賭博), đàn ông ham sắc (問男子貪花) và loạn trong nhà (問內亂); bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Chỉ chép các câu đọc chắc theo nét khắc, chỗ lược ghi dấu ba chấm; sơ đồ trong bài vẽ lại để minh hoạ. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đo hướng cửa so với ngã tư và đường đi trước nhà.
- Lập Cục Pháp: định cục để biết các phương Mộc Dục, Quan Đới mà sách nhắc tới nằm ở đâu.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ vị trí bếp, giếng, cửa phụ và cửa chính để tách các luồng đi lại.
Bài liên quan – 相關文章
- Kệ sách cổ Tam Hợp trên Kho Sách Quý
- Dương Trạch Đại Thành (57): khẩu thiệt, vu vạ, kiện tụng, quan phi
- Dương Trạch Đại Thành (53): cối giã, kho, nhà xí, chuồng gia súc
- Dương Trạch Đại Thành (52): hành lang, giếng trời, bếp, giếng nước
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc câu ca là phần Thư; nhìn mặt bằng một ngôi nhà đông người, thấy chỗ bếp đối gian thờ, cửa phụ dồn vào cửa chính, phòng ngủ thiếu riêng tư, rồi sắp lại các luồng đi lại là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Nhà ở ngã tư có làm người ta mê cờ bạc? – 十字路
Không trực tiếp. Sách cổ gắn ngã tư với cờ bạc vì đó là nơi tụ tập quán xá. Nhà ngã tư nên lùi cửa, có sân và cổng để tách không gian sống khỏi dòng người.
Trồng liễu trước nhà có xấu không? – 垂柳
Câu "liễu rủ sinh người say" là ẩn dụ văn chương. Liễu trước nhà chỉ cần trồng đủ xa mái và móng, cắt tỉa gọn là được.
Phương đào hoa là gì? – 桃花
Là một vị trí theo phép Tam Hợp, trùng phương Mộc Dục, sách cổ gắn với chuyện tình ái. Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng nó để đoán chuyện riêng của ai.
Vì sao bếp không nên đối thẳng nhà chính? – 廚棟對堂
Nhà chính là nơi thờ tự, tiếp khách; bếp là nơi khói lửa, việc vặt. Đặt đối thẳng là trộn hai không gian, nên đặt bếp ở bên.
Phong thuỷ có chữa được nghiện rượu, cờ bạc? – 戒
Không. Nghiện là vấn đề sức khoẻ cần y tế và gia đình hỗ trợ. Nhà ấm cúng, có chỗ chung dễ chịu chỉ giúp người nhà muốn ở nhà hơn.







