💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Dương Trạch Đại Thành (26) 五棟: Nhà năm dãy, năm lớp, bình phong và chuỗi bước cửa

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Dương Trạch Đại Thành (26) 五棟: Nhà năm dãy, năm lớp, bình phong và chuỗi bước cửa

Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜指要 卷三 · 五棟 · 五進)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Môn 荊門), đời Thanh
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.

Nhà năm dãy là kiểu nhà của những gia đình lớn: năm lớp mái nối nhau từ nhà chính ra cổng, xen giữa là giếng trời, sân, hành lang và bình phong. Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 3 trong Dương Trạch Đại Thành ghi số đo chi tiết cho từng lớp: sâu bao nhiêu, thềm bao nhiêu, tường hiên cao bao nhiêu, và mỗi cửa đặt ở bước thứ mấy tính từ tường sau. Bài này dịch song ngữ bốn đồ nhà năm dãy, gồm hai đồ ba gian và hai đồ năm gian, rồi rút ra chuỗi bước cửa dùng được cho nhà sâu hôm nay.

Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Đại Thành, nhà năm dãy đặt cửa theo vòng mười hai trực, mỗi bước 4 xích 5 thốn, đếm từ tường sau nhà chính. Đồ ba gian hai hành lang có cửa ở bước 6, 11, 18, 23, 26, 32 (Chấp, Khai, Chấp, Khai, Trừ, Ngọc Đường), dài 37 bước. Đồ năm gian bình phong kim có cửa ở 5, 9, 17, 23, 26, 30 (Định, Thành, Định, Khai, Trừ, Chấp). Đồ năm gian có sân lớn dài 44 bước, cửa ở 6, 11, 18, 25, 30, 35, 38. Không cửa nào rơi vào Phá, Bế, Mãn, Bình, Thu; cửa lớp sau thường bằng cửa lớp trước cộng mười hai bước; chiều cao giảm dần từ nhà chính ra cổng.

Thầy Vũ Giới giảng: "Nhà năm dãy là chỗ thấy rõ nhất tay nghề của thầy địa lý xưa. Dài sáu mươi mét mà cửa nào cũng rơi đúng bước lành, cao thấp lớp nào cũng có thứ tự. Người làm kiến trúc hôm nay học được ở đây cách chia nhịp không gian, không chỉ là chuyện tốt xấu."

Nhà năm dãy gồm những gì? – 五棟 · 五進

Sách dùng hai chữ: "棟" (dãy, khối mái) cho nhà ba gian, "進" (lớp, lần đi vào) cho nhà năm gian. Năm dãy thường gồm nhà chính hay chính các (正宅, 正閣), sảnh trong (內廳), sảnh lớn (大廳), sảnh trước (前廳) và sảnh cổng (門廳). Giữa các lớp là giếng trời (天井) có hai dãy sương (廂) hai bên, hoặc sân lớn (大院) không có sương. Có đồ thêm hành lang ngang (迴廊) và bình phong (塞屏, 裏屏, 長屏) có cửa riêng.

Cách đếm vẫn như các bài 23 đến 25: mỗi bước 4 xích 5 thốn, đếm từ tường sau ra; bước một là Kiến, bước hai là Trừ, xoay vòng mười hai trực: Kiến, Trừ, Mãn, Bình, Định, Chấp, Phá, Nguy, Thành, Thu, Khai, Bế. Sách ghi tên trực ngay trước số đo, như "門執八丈一尺合十八步" (cửa ở trực Chấp, tám trượng một xích, hợp mười tám bước).

Sân trong Cung Vương phủ ở Bắc Kinh, nhà mái ngói cột đỏ
Sân trong Cung Vương phủ (Bắc Kinh): nhiều lớp nhà và sân nối nhau theo trục dọc, như nhà năm dãy. Ảnh: Caitriana Nicholson, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Ba gian năm dãy, hành lang, bình phong giữa – 三間五棟內廊中屏

Nguyên văn – 原文

通長十六丈六尺二寸五分,包壁脚在內。通寬三丈六尺,合八步,危,玉堂,包山脚在內。正堂深丈四八,寬丈三八,房寬九尺一,堦二尺,簷墻八尺六,尖五尺二,共合丈三八。天井長丈五八,寬丈五八。廂深七尺一,堦一尺,簷墻七尺,尖二尺……,合九尺八。廊後堦一尺,內空四尺二,前堦一尺,巷八尺……,門定五步。內廳前後堦各一尺二,深寬同正宅,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八,門開十一步。天井長丈三五,寬丈四八,廂深七尺六,簷墻七尺三,尖二尺……。大廳深丈三八,寬同……,簷墻八尺二,尖四尺六……,門執十八步。天井直二丈,廂堦八寸,簷墻七尺五,尖二尺三,合九尺八。門屏空堦……,天井三尺二,裏屏脚尺五……,門開二十三步。前廳後堦八寸,脚一尺,簷墻七尺五,尖二尺三,合九尺八寸,……門除二十六步。天井直丈四一,廂簷墻七尺五,尖二尺三,合九尺八寸。門廳後堦一尺零五分,內深丈一八,裏八尺八寸五分,……簷墻七尺五寸,尖四尺三寸,合一丈二尺八寸。

Dịch: Dài suốt mười sáu trượng sáu xích hai thốn năm phân, đã tính chân tường. Rộng suốt ba trượng sáu xích, hợp tám bước, trực Nguy, Ngọc Đường, đã tính chân tường hồi. Nhà chính sâu một trượng bốn xích tám, rộng gian giữa một trượng ba xích tám, phòng rộng chín xích một, thềm hai xích, tường hiên tám xích sáu, đỉnh năm xích hai, cộng cao một trượng ba xích tám. Giếng trời dài một trượng năm xích tám, rộng một trượng năm xích tám. Sương sâu bảy xích một, thềm một xích, tường hiên bảy xích, đỉnh hai xích ……, cao chín xích tám. Hành lang thềm sau một xích, lòng trống bốn xích hai, thềm trước một xích, ngõ tám xích ……; cửa ở trực Định, năm bước. Sảnh trong thềm trước sau mỗi bên một xích hai, sâu và rộng như nhà chính, tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cao một trượng hai xích tám; cửa ở trực Khai, mười một bước. Giếng trời dài một trượng ba xích năm, rộng một trượng bốn xích tám; sương sâu bảy xích sáu, tường hiên bảy xích ba, đỉnh hai xích ……. Sảnh lớn sâu một trượng ba xích tám, rộng như trên, tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu ……; cửa ở trực Chấp, mười tám bước. Giếng trời dọc hai trượng, sương thềm tám thốn, tường hiên bảy xích năm, đỉnh hai xích ba, cao chín xích tám. Bình phong cửa …… giếng trời ba xích hai, chân bình phong trong một xích năm ……; cửa ở trực Khai, hai mươi ba bước. Sảnh trước thềm sau tám thốn, chân tường một xích, tường hiên bảy xích năm, đỉnh hai xích ba, cao chín xích tám thốn ……; cửa ở trực Trừ, hai mươi sáu bước. Giếng trời dọc một trượng bốn xích một, tường hiên sương bảy xích năm, đỉnh hai xích ba, cao chín xích tám thốn. Sảnh cổng thềm sau một xích không năm phân, sâu trong một trượng một xích tám, bên trong tám xích tám thốn năm phân, …… tường hiên bảy xích năm thốn, đỉnh bốn xích ba thốn, cao một trượng hai xích tám thốn.

Giảng: Năm cửa đọc được là 5 (Định), 11 (Khai), 18 (Chấp), 23 (Khai), 26 (Trừ). Đây là chuỗi lai: mở đầu bằng Định như chuỗi "Định, Nguy" của bài 25, rồi chuyển sang Khai, Chấp, Khai, Trừ của chuỗi "Chấp, Khai, Trừ". Chữ ghi bước cửa cổng bị mờ; theo nhịp cộng mười hai thì cửa kế sau 18 là 30 (Chấp), nhưng đây chỉ là cách suy của người biên soạn. Tổng chiều dài 166,25 xích khoảng 37 bước, sách không ghi trực của chiều dài ở đồ này. Mấy chữ về chiều cao sương, chiều dài ngõ hành lang và bình phong cửa bị mờ, để dấu ba chấm.

Một sân khác trong Cung Vương phủ, cửa giữa nhìn thẳng vào sảnh
Cửa giữa và sảnh trong Cung Vương phủ: mỗi lớp cửa đặt đúng trục, khoảng cách các lớp có nhịp. Ảnh: Caitriana Nicholson, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Ba gian năm dãy, hai hành lang – 三間五棟內中兩廊

Nguyên văn – 原文

通長十六丈六尺五寸,合三十七步……吉,包壁脚在內。通寬三丈六尺,合八步,玉堂,包山脚在內。正宅後壁一尺,內深丈五八,前壁一尺,堦一尺九,堂寬丈三八,房寬九尺一,四山脚四尺,簷墻九尺六,尖五尺二,合丈四八。天井直丈三九,寬丈三八,廂堦一尺,內深八尺一,簷墻八尺九,尖二尺九,合丈一八。迴廊後堦一尺,脚一尺,內深一丈零六寸,前壁一尺八五寸,門執二丈七尺,合六步,簷墻八尺九,尖二尺,合一丈零九寸,前堦一尺,巷五尺七。內廳後堦……,壁一尺,內深丈二八,前壁一尺八五寸,門開四丈九尺五寸,合十一步,堦一尺,簷墻九尺二,尖四尺六,合丈三八。天井直丈四八,寬丈四八,廂堦八寸,內深七尺八,簷墻七尺一,尖二尺七,合九尺八寸。大廳後堦九寸,脚一尺,內深丈二八,前壁一尺八五寸,門執八丈一尺,合十八步,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八,堦九寸。天井直丈二九,寬丈四八,廂堦八寸,內深七尺八,簷墻七尺一,尖二尺七,合九尺八。迴廊後堦七寸,壁一尺,內深六尺,前壁一尺八五寸,門開十丈三尺五寸,合二十三步,前堦七寸,簷墻七尺一,尖一尺九,合九尺。前廳後堦八寸,壁一尺,內深一丈,前壁一尺八五寸,門除十一丈七尺,合二十六步,簷墻八尺二寸,尖三尺六,合丈一八。天井直丈三九,寬丈三八,廂堦七寸,內深八尺九,簷墻六尺九,尖二尺九,合九尺八。門廳後堦八寸,壁一尺,內深丈一八,裏九尺五,外二尺三,中墻八五寸,門玉堂十四丈四尺,合三十二步,簷墻七尺九,尖三尺九,合一丈一尺八寸。

Dịch: Dài suốt mười sáu trượng sáu xích năm thốn, hợp ba mươi bảy bước, …… tốt, đã tính chân tường. Rộng suốt ba trượng sáu xích, hợp tám bước, Ngọc Đường, đã tính chân tường hồi. Nhà chính tường sau một xích, sâu trong một trượng năm xích tám, tường trước một xích, thềm một xích chín, gian giữa rộng một trượng ba xích tám, phòng rộng chín xích một, chân bốn tường hồi bốn xích, tường hiên chín xích sáu, đỉnh năm xích hai, cao một trượng bốn xích tám. Giếng trời dọc một trượng ba xích chín, rộng một trượng ba xích tám; sương thềm một xích, sâu trong tám xích một, tường hiên tám xích chín, đỉnh hai xích chín, cao một trượng một xích tám. Hành lang thứ nhất thềm sau một xích, chân tường một xích, sâu trong một trượng không sáu thốn, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Chấp, hai trượng bảy xích, hợp sáu bước; tường hiên tám xích chín, đỉnh hai xích, cao một trượng không chín thốn; thềm trước một xích, ngõ năm xích bảy. Sảnh trong thềm sau ……, tường một xích, sâu trong một trượng hai xích tám, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Khai, bốn trượng chín xích năm thốn, hợp mười một bước; thềm một xích, tường hiên chín xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cao một trượng ba xích tám. Giếng trời dọc một trượng bốn xích tám, rộng một trượng bốn xích tám; sương thềm tám thốn, sâu trong bảy xích tám, tường hiên bảy xích một, đỉnh hai xích bảy, cao chín xích tám thốn. Sảnh lớn thềm sau chín thốn, chân tường một xích, sâu trong một trượng hai xích tám, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Chấp, tám trượng một xích, hợp mười tám bước; tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cao một trượng hai xích tám; thềm chín thốn. Giếng trời dọc một trượng hai xích chín, rộng một trượng bốn xích tám; sương thềm tám thốn, sâu trong bảy xích tám, tường hiên bảy xích một, đỉnh hai xích bảy, cao chín xích tám. Hành lang thứ hai thềm sau bảy thốn, tường một xích, sâu trong sáu xích, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Khai, mười trượng ba xích năm thốn, hợp hai mươi ba bước; thềm trước bảy thốn, tường hiên bảy xích một, đỉnh một xích chín, cao chín xích. Sảnh trước thềm sau tám thốn, tường một xích, sâu trong một trượng, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Trừ, mười một trượng bảy xích, hợp hai mươi sáu bước; tường hiên tám xích hai thốn, đỉnh ba xích sáu, cao một trượng một xích tám. Giếng trời dọc một trượng ba xích chín, rộng một trượng ba xích tám; sương thềm bảy thốn, sâu trong tám xích chín, tường hiên sáu xích chín, đỉnh hai xích chín, cao chín xích tám. Sảnh cổng thềm sau tám thốn, tường một xích, sâu trong một trượng một xích tám, bên trong chín xích năm, bên ngoài hai xích ba, tường giữa tám thốn năm; cửa hợp Ngọc Đường, mười bốn trượng bốn xích, hợp ba mươi hai bước; tường hiên bảy xích chín, đỉnh ba xích chín, cao một trượng một xích tám thốn.

Giảng: Đồ này ghi đủ số đo nhất. Sáu cửa: 6 (Chấp), 11 (Khai), 18 (Chấp), 23 (Khai), 26 (Trừ), 32 (Ngọc Đường). Năm cửa đầu là chuỗi "Chấp, Khai" của vòng một rồi lặp ở vòng hai cộng mười hai, đúng như bài 25. Cửa cổng ở 32 bước, theo mười hai trực là Nguy, nhưng sách gọi theo thần hoàng đạo là Ngọc Đường, giống cách sách gọi chiều rộng tám bước. Có thể kiểm lại: 144 xích chia 4,5 đúng 32 bước; 117 xích là 26 bước; 103,5 xích là 23 bước.

Chiều cao các lớp: nhà chính 14,8 xích, sảnh trong 13,8, sảnh lớn 12,8, sảnh trước và sảnh cổng 11,8, hành lang 10,9 và 9, sương 9,8 đến 11,8. Sảnh trong ở đây cao hơn sảnh lớn, khác với đồ trước; cách hiểu của người biên soạn là vì sảnh trong nằm sát nhà chính, là nơi tiếp khách quý, nên được nâng gần ngang nhà chính.

Sân và nhà trong dinh thự Hồ Tuyết Nham ở Hàng Châu
Dinh thự Hồ Tuyết Nham (Hàng Châu): nhà giàu đời Thanh, nhiều lớp sảnh và giếng trời. Ảnh: Huandy618, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Năm gian năm lớp, bình phong trong, bình phong kim – 五間五進內屏金屏

Nguyên văn – 原文

通長十五丈五尺五寸,合開,吉。通寬四丈九尺五寸,合開,吉。正宅後壁一尺,內深丈三八,堂寬丈二九,中房寬八尺八,邊房寬六尺五,前壁一尺,堦二尺二,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八。天井長丈八八,寬二丈二尺九,廂堦一尺三,內深一丈,簷墻七尺五,尖三尺三,合丈零八寸。裏屏高七尺,後……三尺二,屏脚一尺八五寸,門定二丈二尺五,合五步,金櫃吉,巷二尺二寸。內廳後堦一尺,壁一尺,內深丈二八,前壁一尺八五寸,門成……五寸,合九步,寬同上,前堦一尺,簷墻七尺六,尖四尺二,合丈一八。天井直丈九一,橫二丈二尺九,廂堦一尺,內深丈零四寸,簷墻六尺五,尖三尺三,合九尺八。大廳後堦一尺一,壁一尺,內深丈二八,前壁一尺八五寸,門定七丈六尺五,合十七步,前堦一尺一,寬照上,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八。天井直丈零一寸,寬二丈二尺九,廂堦一尺,內深一丈零三……,簷墻六尺五,尖二尺三,合九尺八。前廳後堦一尺,壁一尺,內深丈二八,前壁一尺八五寸,門開……三尺五寸,合二十三步,前堦一尺,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八。天井直一丈,橫二丈……尺九,廂堦一尺,內深丈零八,簷墻六尺三,尖三尺五,合九尺八。裏屏後……尺五,屏脚一尺八五寸,門除十一丈七尺,合二十六步,……巷五尺二寸。門廳後堦一尺,壁一尺,內深丈一八,廳堂寬一丈,中房寬九尺八,邊房寬六尺九寸五,裏深九尺八,外深二尺,中壁一尺八五寸,門執十三丈五尺,合天德三十步,簷墻八尺,尖三尺八,合丈一八。

Dịch: Dài suốt mười lăm trượng năm xích năm thốn, hợp trực Khai, tốt. Rộng suốt bốn trượng chín xích năm thốn, hợp trực Khai, tốt. Nhà chính tường sau một xích, sâu trong một trượng ba xích tám, gian giữa rộng một trượng hai xích chín, phòng giữa rộng tám xích tám, phòng bên rộng sáu xích năm, tường trước một xích, thềm hai xích hai, tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cao một trượng hai xích tám. Giếng trời dài một trượng tám xích tám, rộng hai trượng hai xích chín; sương thềm một xích ba, sâu trong một trượng, tường hiên bảy xích năm, đỉnh ba xích ba, cao một trượng không tám thốn. Bình phong trong cao bảy xích, phía sau …… ba xích hai, chân bình phong một xích tám thốn năm, cửa ở trực Định, hai trượng hai xích năm, hợp năm bước, Kim Quỹ, tốt; ngõ hai xích hai thốn. Sảnh trong thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng hai xích tám, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Thành, …… năm thốn, hợp chín bước; rộng như trên; thềm trước một xích, tường hiên bảy xích sáu, đỉnh bốn xích hai, cao một trượng một xích tám. Giếng trời dọc một trượng chín xích một, ngang hai trượng hai xích chín; sương thềm một xích, sâu trong một trượng không bốn thốn, tường hiên sáu xích năm, đỉnh ba xích ba, cao chín xích tám. Sảnh lớn thềm sau một xích một, tường một xích, sâu trong một trượng hai xích tám, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Định, bảy trượng sáu xích năm, hợp mười bảy bước; thềm trước một xích một; rộng theo trên; tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cao một trượng hai xích tám. Giếng trời dọc một trượng không một thốn, rộng hai trượng hai xích chín; sương thềm một xích, sâu trong một trượng không ba ……, tường hiên sáu xích năm, đỉnh hai xích ba, cao chín xích tám. Sảnh trước thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng hai xích tám, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Khai, …… ba xích năm thốn, hợp hai mươi ba bước; thềm trước một xích, tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cao một trượng hai xích tám. Giếng trời dọc một trượng, ngang hai trượng …… xích chín; sương thềm một xích, sâu trong một trượng không tám, tường hiên sáu xích ba, đỉnh ba xích năm, cao chín xích tám. Bình phong trong phía sau …… xích năm, chân bình phong một xích tám thốn năm, cửa ở trực Trừ, mười một trượng bảy xích, hợp hai mươi sáu bước; …… ngõ năm xích hai thốn. Sảnh cổng thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng một xích tám, sảnh rộng một trượng, phòng giữa rộng chín xích tám, phòng bên rộng sáu xích chín thốn năm, bên trong sâu chín xích tám, bên ngoài sâu hai xích, tường giữa một xích tám thốn năm, cửa ở trực Chấp, mười ba trượng năm xích, hợp Thiên Đức, ba mươi bước; tường hiên tám xích, đỉnh ba xích tám, cao một trượng một xích tám.

Giảng: Đồ này đi theo chuỗi khác hẳn: 5 (Định, Kim Quỹ), 9 (Thành), 17 (Định), 23 (Khai), 26 (Trừ), 30 (Chấp, Thiên Đức). Ba cửa đầu dày đặc: bình phong trong ở 5 bước, cửa sảnh trong ở 9, cửa sảnh lớn ở 17 (= 5 + 12). Ba cửa sau trở về chuỗi quen: 23, 26, 30. Chiều dài 155,5 xích khoảng 34,6 bước, sách ghi hợp Khai; trực Khai rơi ở bước 35, nên cách hiểu của người biên soạn là sách làm tròn lên bước 35. Bình phong ở đây gọi là "kim" (金屏), theo đồ của sách là bình phong đầu tròn, khác với bình phong thổ (vuông) và hoả (nhọn) ở đồ sau.

Bảng bốn kiểu nhà năm dãy: chiều dài, chiều rộng và bước cửa
Bốn kiểu nhà năm dãy trong Trạch Phổ Chỉ Yếu: kích thước và chuỗi bước cửa. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Năm gian năm lớp, bình phong thổ, sân, bình phong hoả – 五進內屏土院屏火屏

Nguyên văn – 原文

通長十九丈八尺,合玉堂四十四步,吉。寬四丈九尺五寸,合開,生氣,十一步,吉。正閣後壁一尺五,深丈六八,堂寬丈二九,中房寬八尺八,邊房寬六尺,兩頭山脚尺五厚,前壁一尺,堦二尺九,簷墻九尺三,尖五尺五,合丈四八。天井直二丈三尺,橫二丈一尺九,廂閣堦一尺,內深一丈零八寸,簷墻八尺三,尖三尺五,合丈一八。裏屏高八尺,後……三尺五,屏墻一尺八五寸,門執二丈七尺,合六步,天德吉,巷六尺七寸。內廳後堦一尺,壁一尺,內深丈二八,寬照正宅,前壁一尺八五寸,門開四丈九尺五,合十一步,前堦一尺,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八。天井直一丈二尺二,橫二丈一尺九,廂堦一尺,內深一丈零八寸,簷墻七尺五,尖三尺三,合一丈零八寸。大廳後堦一尺五,壁一尺,內深丈四八,寬照上,前壁一尺八五寸,門執八丈一尺,合十八步,天德吉,前堦一尺五寸,簷墻八尺六,尖五尺二,合丈三八。大院直二丈六,橫二丈九尺九,廂堦一尺,內深六尺八,簷墻八尺六,尖二尺二,合一丈零八寸。長屏高八尺,後……三尺,屏脚一尺,厚八五寸,門建十一丈二尺五,合二十五步,巷四尺五。前廳後堦一尺二,壁一尺,內深丈四八,寬照上,前壁一尺八五寸,門執十三丈五尺,合三十步,天德吉,前堦一尺,簷墻八尺六,尖五尺二,合一丈三尺八寸高。天井直丈八,橫二丈一,廂堦一尺,內深一丈一尺二寸五,簷墻七尺二,尖三尺六,合一丈零八寸。裏屏高七尺,後……二尺三寸,前壁一尺八五寸,門開十五丈七尺五,合三十五步,巷一尺。門廳後堦共壁二尺,內深丈三八,中寬一丈,……房寬九尺八,邊房寬六尺九寸五,裏九尺五,外四尺三,中壁一尺八五寸,安門三十八步,吉,簷墻八尺,尖四尺八,合一丈二尺八寸高。

Dịch: Dài suốt mười chín trượng tám xích, hợp Ngọc Đường, bốn mươi bốn bước, tốt. Rộng bốn trượng chín xích năm thốn, hợp trực Khai, Sinh Khí, mười một bước, tốt. Chính các tường sau một xích năm, sâu một trượng sáu xích tám, gian giữa rộng một trượng hai xích chín, phòng giữa rộng tám xích tám, phòng bên rộng sáu xích, chân tường hồi hai đầu dày một xích năm, tường trước một xích, thềm hai xích chín, tường hiên chín xích ba, đỉnh năm xích năm, cao một trượng bốn xích tám. Giếng trời dọc hai trượng ba xích, ngang hai trượng một xích chín; gác sương thềm một xích, sâu trong một trượng không tám thốn, tường hiên tám xích ba, đỉnh ba xích năm, cao một trượng một xích tám. Bình phong trong cao tám xích, phía sau …… ba xích năm, tường bình phong một xích tám thốn năm, cửa ở trực Chấp, hai trượng bảy xích, hợp sáu bước, Thiên Đức, tốt; ngõ sáu xích bảy thốn. Sảnh trong thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng hai xích tám, rộng theo nhà chính, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Khai, bốn trượng chín xích năm, hợp mười một bước; thềm trước một xích, tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cao một trượng hai xích tám. Giếng trời dọc một trượng hai xích hai, ngang hai trượng một xích chín; sương thềm một xích, sâu trong một trượng không tám thốn, tường hiên bảy xích năm, đỉnh ba xích ba, cao một trượng không tám thốn. Sảnh lớn thềm sau một xích năm, tường một xích, sâu trong một trượng bốn xích tám, rộng theo trên, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Chấp, tám trượng một xích, hợp mười tám bước, Thiên Đức, tốt; thềm trước một xích năm thốn, tường hiên tám xích sáu, đỉnh năm xích hai, cao một trượng ba xích tám. Sân lớn dọc hai trượng sáu, ngang hai trượng chín xích chín; sương thềm một xích, sâu trong sáu xích tám, tường hiên tám xích sáu, đỉnh hai xích hai, cao một trượng không tám thốn. Bình phong dài cao tám xích, phía sau …… ba xích, chân bình phong một xích, dày tám thốn năm, cửa ở trực Kiến, mười một trượng hai xích năm, hợp hai mươi lăm bước; ngõ bốn xích năm. Sảnh trước thềm sau một xích hai, tường một xích, sâu trong một trượng bốn xích tám, rộng theo trên, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Chấp, mười ba trượng năm xích, hợp ba mươi bước, Thiên Đức, tốt; thềm trước một xích, tường hiên tám xích sáu, đỉnh năm xích hai, cao một trượng ba xích tám thốn. Giếng trời dọc một trượng tám, ngang hai trượng một; sương thềm một xích, sâu trong một trượng một xích hai thốn năm, tường hiên bảy xích hai, đỉnh ba xích sáu, cao một trượng không tám thốn. Bình phong trong cao bảy xích, phía sau …… hai xích ba thốn, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Khai, mười lăm trượng bảy xích năm, hợp ba mươi lăm bước; ngõ một xích. Sảnh cổng thềm sau cộng tường hai xích, sâu trong một trượng ba xích tám, gian giữa rộng một trượng, phòng …… rộng chín xích tám, phòng bên rộng sáu xích chín thốn năm, bên trong chín xích năm, bên ngoài bốn xích ba, tường giữa một xích tám thốn năm, đặt cửa ở ba mươi tám bước, tốt; tường hiên tám xích, đỉnh bốn xích tám, cao một trượng hai xích tám thốn.

Giảng: Đây là đồ dài nhất trong nhóm, 198 xích đúng 44 bước, khoảng 63 m theo cách quy đổi một xích chừng 32 cm. Bảy cửa: 6 (Chấp, Thiên Đức), 11 (Khai), 18 (Chấp, Thiên Đức), 25 (Kiến), 30 (Chấp, Thiên Đức), 35 (Khai), 38 (Trừ). Ba cửa Chấp ở 6, 18, 30 cách nhau đúng mười hai bước và đều được sách gọi là Thiên Đức; hai cửa Khai ở 11 và 35 cách nhau hai mươi bốn bước. Cửa bình phong dài ngoài sân lớn ở 25 bước là trực Kiến, lần đầu tiên trong cả quyển 3 có cửa ở trực Kiến; cách hiểu của người biên soạn là vì bình phong dài chỉ là cửa ngăn tầm nhìn ngoài sân, không phải cửa sảnh, nên dùng Kiến (trực mở đầu một vòng mới, 25 = 1 + 24) là hợp.

Ba loại bình phong trong tên đồ: bình phong trong ở bước 6 là "thổ" (vuông), bình phong dài ngoài sân lớn ở bước 25, bình phong trong ở bước 35 là "hoả" (nhọn), theo kiểu vẽ trong đồ. Chiều cao: chính các 14,8 xích, sảnh lớn và sảnh trước 13,8, sảnh trong và sảnh cổng 12,8, sương 10,8 đến 11,8.

Mặt cắt dọc nhà năm gian năm lớp dài 44 bước với bảy lớp cửa
Nhà năm gian năm lớp có sân lớn: dài 44 bước, cửa ở 6, 11, 18, 25, 30, 35, 38. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa, tỉ lệ gần đúng.
Cửa gỗ chạm khắc trong dinh thự Hồ Tuyết Nham
Cửa gỗ chạm trong dinh thự Hồ Tuyết Nham: mỗi lớp cửa trong nhà sâu là một mốc bước. Ảnh: Huandy618, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Chuỗi bước cửa của nhà năm dãy – 五棟門步

Đặt bốn chuỗi cạnh nhau sẽ thấy vài quy luật rõ:

  • Cửa không bao giờ rơi vào trực xấu. Tất cả các cửa đọc được đều ở Định, Chấp, Thành, Khai, Trừ, Kiến, hoặc ở Nguy nhưng sách gọi theo thần hoàng đạo Ngọc Đường. Không cửa nào ở Mãn, Bình, Phá, Thu, Bế.
  • Cộng mười hai cho lớp sau. 6 thành 18 thành 30; 11 thành 23 thành 35; 5 thành 17; 14 thành 26 thành 38. Đây là nhịp đã thấy ở nhà bốn dãy, nay kéo dài thêm một vòng.
  • Bộ ba 23, 26, 30 rất bền. Ba đồ có cửa ở 23 (Khai) và 26 (Trừ); hai đồ có cửa ở 30 (Chấp, Thiên Đức). Nhà sâu hơn 30 bước thì cổng thường ở 32 (Ngọc Đường), 35 (Khai) hoặc 38 (Trừ).
  • Chiều rộng cố định theo số gian. Ba gian rộng 8 bước (Nguy, Ngọc Đường), năm gian rộng 11 bước (Khai, Sinh Khí), giống hệt nhà bốn dãy.
Biểu đồ bốn chuỗi bước cửa trên thước 44 bước, ô xanh trực lành, ô hồng trực dữ
Bốn chuỗi bước cửa nhà năm dãy đặt trên vòng mười hai trực: mọi cửa đều rơi vào ô lành. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Áp dụng cho nhà hôm nay – 今日之用

Với mỗi xích khoảng 32 cm (cách quy đổi của người biên soạn), một bước khoảng 1,44 m. Các mốc thường gặp: 5 bước khoảng 7,2 m; 6 bước 8,6 m; 9 bước 13 m; 11 bước 15,8 m; 17 bước 24,5 m; 18 bước 25,9 m; 23 bước 33,1 m; 25 bước 36 m; 26 bước 37,4 m; 30 bước 43,2 m; 32 bước 46,1 m; 35 bước 50,4 m; 38 bước 54,7 m.

Khu nhà vườn, nhà thờ họ, khu nghỉ dưỡng sâu 45 đến 65 m. Có thể chia năm lớp: nhà thờ hoặc phòng chủ ở sau, sinh hoạt gia đình, sảnh khách, sảnh trước, cổng. Chọn một chuỗi trong bốn chuỗi trên rồi đặt cửa mỗi lớp gần mốc tương ứng, đo từ tường sau ra.

Trường học, chùa, văn phòng có nhiều sân. Lấy mẫu "khối, sân lớn, bình phong dài, khối" của đồ 44 bước: sân lớn ở giữa làm chỗ tụ họp, bình phong dài (tường thấp, hàng cây) ở đầu sân để ngăn tầm nhìn từ cổng vào thẳng sảnh chính.

Cao thấp có thứ tự. Lớp sau cao hơn lớp trước, sương thấp hơn sảnh; không để khối cổng cao hơn khối chính.

Tranh Hán cung xuân hiểu của Cừu Anh đời Minh, các lớp điện và sân
Tranh “Sớm xuân trong cung Hán” của Cừu Anh (仇英, đời Minh): các lớp điện, hành lang, sân nối nhau. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Thứ nhất, nhà sâu là bài toán nhịp. Từ nhà hai dãy tới nhà năm dãy, sách chỉ dùng một công cụ: vòng mười hai trực và số bước. Nhà càng sâu thì càng phải giữ nhịp, cộng mười hai cho mỗi lớp mới. Phong Thuỷ Liên Hoa dạy học viên vẽ thước bước trước rồi mới chia khối.

Thứ hai, thần hoàng đạo bổ cho trực. Những chỗ sách ghi Thiên Đức, Ngọc Đường, Kim Quỹ, Sinh Khí cho thấy người xưa không chỉ dùng mười hai trực mà còn xét thêm thần hoàng đạo; một bước ở trực Nguy vẫn dùng được nếu gặp Ngọc Đường.

Thứ ba, bình phong có hình ngũ hành. Tên các đồ gọi bình phong theo kim, thổ, hoả. Kiến Trúc Liên Hoa khi làm tường chắn, bức bình phong trước sân thường chọn hình theo hành của phương: đầu tròn, vuông hay nhọn tuỳ chỗ.

Tóm lại – 總結

  • Nhà năm dãy gồm nhà chính, sảnh trong, sảnh lớn, sảnh trước, sảnh cổng; xen giếng trời, sân, hành lang, bình phong.
  • Ba gian, bình phong giữa: cửa ở 5, 11, 18, 23, 26; cửa cổng mờ.
  • Ba gian, hai hành lang: dài 37 bước; cửa ở 6, 11, 18, 23, 26, 32 (Ngọc Đường).
  • Năm gian, bình phong kim: dài khoảng 35 bước (Khai); cửa ở 5, 9, 17, 23, 26, 30.
  • Năm gian, sân lớn, bình phong hoả: dài 44 bước (Ngọc Đường); cửa ở 6, 11, 18, 25, 30, 35, 38.
  • Cửa không rơi vào Mãn, Bình, Phá, Thu, Bế; lớp sau bằng lớp trước cộng mười hai bước.

Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (25) – 四棟: Nhà bốn dãy, bốn lớp, hai chuỗi bước cửa.

Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (27) – 六棟: Nhà sáu dãy, sáu lớp, hai họ chuỗi bước cửa.

Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 3, các đồ 三間五棟內廊中屏, 三間五棟內中兩廊, 五間五進內屏金屏, 五進內屏土院屏火屏 cùng số đo kèm đồ; bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Một số chữ ở chiều cao sương, ngõ hành lang, bình phong và bước cửa cổng đồ thứ nhất bị mờ, để dấu ba chấm; đồ mặt cắt trong bài được vẽ lại theo số đo của sách với tỉ lệ gần đúng, cột mét, cách quy đổi và cách hiểu về trực Kiến, sảnh trong cao là của người biên soạn. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng nhà nhiều lớp theo kích thước thật, đánh dấu chuỗi bước cửa.
  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng trước khi chia lớp nhà.
  • Lập Cục Pháp: lập cục để biết lớp cửa nào là cửa chủ cần đặt ở trực lành.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc bốn chuỗi bước là phần Thư; đứng trên một khu đất dài sáu mươi mét mà biết nên chia mấy lớp, lớp nào làm sân, bình phong hình gì, cổng đặt ở bước nào là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Nhà năm dãy trong phong thuỷ cổ gồm những phần nào? – 五棟

Gồm nhà chính, sảnh trong, sảnh lớn, sảnh trước và sảnh cổng xếp từ sau ra trước; giữa là giếng trời có sương hoặc sân lớn, thêm hành lang và bình phong có cửa.

Nhà năm dãy dài bao nhiêu? – 通長

Bốn đồ trong Dương Trạch Đại Thành dài từ khoảng 155 đến 198 xích, tức khoảng 35 đến 44 bước; đồ dài nhất hợp Ngọc Đường, 44 bước.

Cửa nhà sâu nên đặt ở bước thứ mấy? – 門步

Theo các đồ của sách, cửa thường ở 5 hoặc 6, 11, 17 hoặc 18, 23, 26, 30 bước, nhà sâu hơn thì thêm 32, 35, 38; tất cả đều ở trực lành.

Thiên Đức, Ngọc Đường trong số bước nghĩa là gì? – 黃道

Là tên thần hoàng đạo sách ghi kèm bước cửa: ví dụ bước 6, 18, 30 là Chấp gặp Thiên Đức, bước 32 và 44 hợp Ngọc Đường; gặp thần hoàng đạo thì tốt.

Bình phong kim, thổ, hoả khác nhau thế nào? – 屏

Theo tên đồ và nét vẽ trong sách, bình phong kim đầu tròn, thổ vuông, hoả nhọn; mỗi loại đặt ở một lớp khác nhau trong nhà sâu.

Từ khoá: nhà năm dãy · nhà nhiều lớp phong thủy · bước cửa phong thủy · mười hai trực · bình phong · 五棟 · 五進 · dương trạch đại thành · phong thủy cổ

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…