Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜指要 卷三 · 三間三棟內廊中屏 · 三間三棟內一廊 · 三間三棟內外屏 · 五間三進內一廊 · 五間三進內屏外院屏)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Môn 荊門), đời Thanh
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Nhà ba dãy là bước tiếp theo trong loạt đồ mặt bằng của Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 3, Dương Trạch Đại Thành. Bài trước đã học bốn kiểu nhà hai dãy; bài này dịch song ngữ năm kiểu nhà ba dãy: ba kiểu ba gian (三間三棟) và hai kiểu năm gian (五間三進), kèm số đo nhà chính, sảnh giữa, sảnh cổng, giếng trời, bình phong, và nhất là chuỗi số bước của từng lớp cửa.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Đại Thành, nhà ba dãy gồm nhà chính phía sau, sảnh giữa và sảnh cổng phía trước, giữa các dãy là giếng trời, có thêm hành lang và bình phong. Kiểu ba gian có hành lang và bình phong giữa dài 8 trượng 1 xích (18 bước, trực Chấp, Thiên Đức), rộng 3 trượng 6 xích (8 bước, trực Nguy, Ngọc Đường); bốn lớp cửa tính từ tường sau nằm ở 5, 8, 11, 14 bước, lần lượt rơi vào Định, Nguy, Khai, Trừ. Các kiểu lớn hơn dài tới 25 bước (trực Kiến) với cổng ngoài ở 20 bước (trực Nguy).
Thầy Vũ Giới giảng: "Nhà hai dãy cho ta thấy một lớp cửa; nhà ba dãy cho ta thấy cả một chuỗi. Đọc kỹ năm đồ này, học viên sẽ nhận ra người xưa không đặt cửa theo ý thích, mà đặt theo nhịp bước: cứ ba bước một lớp, lớp nào cũng rơi vào trực lành. Hiểu được nhịp ấy thì dù nhà to hay nhỏ, mình cũng tự sắp được các lớp cửa cho hợp."
Từ hai dãy lên ba dãy – 三棟
Ở nhà hai dãy, đường đi từ cổng vào nhà chính chỉ qua một sảnh và một giếng trời. Nhà ba dãy thêm một lớp nữa: sau cổng là sảnh cổng (門廳), qua giếng trời thứ nhất tới sảnh giữa (中廳), qua giếng trời thứ hai mới tới nhà chính (正宅). Sách dùng hai cách gọi: 三間三棟 (ba gian ba dãy) cho nhà nhỏ, 五間三進 (năm gian ba lớp) cho nhà lớn. Chữ 進 là "lớp đi vào", nhấn vào trình tự đi qua từng lớp; chữ 棟 là "dãy nhà có nóc", nhấn vào số khối mái.
Ngoài các thuật ngữ đã gặp ở bài 23 (正宅, 廂, 天井, 簷墻, 山尖, 階), các đồ ba dãy dùng thêm: 壁脚 (chân tường), 山脚 (chân tường hồi hai đầu), 巷 (ngõ đi ngang giữa hai lớp), 門限 (ngạch cửa), 裏空 và 外空 (khoảng trống bên trong và bên ngoài bức tường có cửa). Câu "包壁脚在內" ở đầu mỗi đồ nghĩa là chiều dài đã tính luôn chân tường, còn "包山脚在內" là chiều ngang đã tính luôn chân tường hồi.
Điểm mới quan trọng nhất là các đồ ba dãy ghi số bước cho gần như mọi cửa. Cách tính ở đây là đếm từ tường sau nhà chính ra phía trước; mỗi bước 4 xích 5 thốn, bước một là Kiến, bước hai là Trừ, xoay vòng mười hai trực như đã học ở bài 22.

Ba gian ba dãy, hành lang trong, bình phong giữa – 三間三棟內廊中屏
Nguyên văn – 原文
基址通長八丈一尺,合十八步,執,天德吉,包壁脚在內。橫算三丈六尺,合八步,危,玉堂吉,包山脚在內。廊門二丈一尺二,再一尺三寸,五步。廳門三丈六,合八步。屏門四丈九尺五,合十一步。大門六丈三,合十四步。正宅深丈一八,堂寬丈三八,房寬九尺一,堦一尺,簷墻八尺六,尖四尺二,合丈二八。天井直長丈一八。廂內深九尺,堦一尺,簷墻七尺九,尖二尺九,合一丈零八數。迴廊內深六尺九寸,前壁與廂山一線齊,堦一尺,後堦一尺,簷與廂簷一般齊。中廳深一丈零八寸,堂寬丈四八,房寬八尺六,前後堦各一尺,簷墻七尺九,尖三尺九,合丈一八。天井長一丈,寬丈二八。廂深八尺五,堦一尺,墻七尺一,尖二尺七,合九尺八。屏脚一尺,前後堦各尺五,巷二尺五。門廳深九尺二,門墻內六尺五,外二尺七,堦照正宅堦一尺,簷墻七尺五,尖三尺三,合一丈零八數。
Dịch: Nền nhà dài suốt tám trượng một xích, hợp mười tám bước, trực Chấp, gặp Thiên Đức, tốt, đã tính chân tường. Ngang ba trượng sáu xích, hợp tám bước, trực Nguy, gặp Ngọc Đường, tốt, đã tính chân tường hồi. Cửa hành lang ở hai trượng một xích hai, thêm một xích ba thốn, năm bước. Cửa sảnh ở ba trượng sáu, hợp tám bước. Cửa bình phong ở bốn trượng chín xích năm, hợp mười một bước. Cổng lớn ở sáu trượng ba, hợp mười bốn bước. Nhà chính sâu một trượng một xích tám; gian giữa rộng một trượng ba xích tám; phòng rộng chín xích một; thềm một xích; tường hiên tám xích sáu, đỉnh mái bốn xích hai, cộng một trượng hai xích tám. Giếng trời dọc một trượng một xích tám. Sương sâu trong chín xích, thềm một xích, tường hiên bảy xích chín, đỉnh hai xích chín, cộng một trượng không xích tám. Hồi lang sâu trong sáu xích chín thốn, tường trước thẳng hàng với tường hồi của sương, thềm trước một xích, thềm sau một xích, mái hiên ngang bằng mái hiên sương. Sảnh giữa sâu một trượng không xích tám thốn; gian giữa rộng một trượng bốn xích tám; phòng rộng tám xích sáu; thềm trước sau mỗi bên một xích; tường hiên bảy xích chín, đỉnh ba xích chín, cộng một trượng một xích tám. Giếng trời dài một trượng, rộng một trượng hai xích tám. Sương sâu tám xích năm, thềm một xích, tường bảy xích một, đỉnh hai xích bảy, cộng chín xích tám. Chân bình phong một xích, thềm trước sau mỗi bên một xích rưỡi, ngõ hai xích rưỡi. Sảnh cổng sâu chín xích hai; tường có cửa, trong sáu xích năm, ngoài hai xích bảy; thềm theo thềm nhà chính một xích; tường hiên bảy xích năm, đỉnh ba xích ba, cộng một trượng không xích tám.
Giảng: Kiểu này cho thấy rõ nhất phép đặt cửa theo nhịp bước. Bốn lớp cửa tính từ tường sau: cửa hành lang 22,5 xích (5 bước, Định), cửa sảnh giữa 36 xích (8 bước, Nguy), cửa bình phong 49,5 xích (11 bước, Khai), cổng lớn 63 xích (14 bước, Trừ). Bốn con số 5, 8, 11, 14 cách nhau đều ba bước, và cả bốn đều là trực lành. Bài 23 đã thấy chuỗi 5, 8, 11 ở nhà năm gian hai lớp; ở đây sách nối thêm một nhịp 14 cho lớp cổng ngoài cùng. Tổng chiều dài 81 xích được đúng 18 bước, rơi vào Chấp; bề ngang 36 xích được 8 bước, rơi vào Nguy.
Câu "二丈一尺二,再一尺三寸" cho thấy cách sách cộng số: khoảng tới mép hành lang là 21,2 xích, thêm 1,3 xích bề dày tường và thềm thì được 22,5 xích, tròn 5 bước. Như vậy cửa được đặt sao cho tính cả tường mới tròn bước, chứ không chỉ đo khoảng trống.
Về chiều cao: nhà chính 12,8 xích, sảnh giữa 11,8 xích, sảnh cổng 10,8 xích, sương 10,8 rồi 9,8 xích. Ba dãy chính thấp dần đều nhau, mỗi lớp một xích, từ sau ra trước; đúng nguyên tắc "sau cao trước thấp" của dương trạch. Chiều cao nào cũng tận cùng bằng 8 (12,8; 11,8; 10,8; 9,8); cách hiểu của người biên soạn là sách cố ý giữ số lẻ 8 ở mọi chiều cao, vì các số tận cùng 8 đã gặp nhiều lần trong bảng thước ở bài 22. Câu "簷與廂簷一般齊" dặn mái hiên hành lang phải ngang bằng mái hiên sương, để hai bên sân không có mái nào lấn mái nào.


Ba gian ba dãy, một hành lang – 三間三棟內一廊
Nguyên văn – 原文
通長八丈一尺,合十八步,執,天德吉,包壁脚在內。橫寬三丈六尺,合八步,玉堂吉,包山脚在內。正宅深丈二八,堂寬丈二八,房寬九尺六,堦一尺,簷墻八尺六,尖四尺二,合丈二……高。天井直丈三八,橫丈三八。廂內深八尺一,堦一尺,簷墻七尺九,尖二尺九,合丈零八高。迴廊外堦各一尺,內深六尺二寸八,墻五寸,安門合五步,二丈二尺五寸,金櫃吉。……中廳深丈一八,外堦各一尺,簷墻七尺九,尖三尺九,合丈一八高。天井長一丈一尺八寸,寬一丈三尺八。……門廳外堦各一尺,內深一丈零六寸,裏空八尺九,墻中門限,合十四步,六丈三,明堂吉。……合一丈零八寸。
Dịch: Dài suốt tám trượng một xích, hợp mười tám bước, trực Chấp, Thiên Đức, tốt, đã tính chân tường. Ngang ba trượng sáu xích, hợp tám bước, Ngọc Đường, tốt, đã tính chân tường hồi. Nhà chính sâu một trượng hai xích tám; gian giữa rộng một trượng hai xích tám; phòng rộng chín xích sáu; thềm một xích; tường hiên tám xích sáu, đỉnh bốn xích hai, cao …… Giếng trời dọc một trượng ba xích tám, ngang một trượng ba xích tám. Sương sâu trong tám xích một, thềm một xích, tường hiên bảy xích chín, đỉnh hai xích chín, cao một trượng không xích tám. Hồi lang thềm ngoài mỗi bên một xích, sâu trong sáu xích hai thốn tám, tường năm thốn, đặt cửa hợp năm bước, hai trượng hai xích năm thốn, Kim Quỹ, tốt. …… Sảnh giữa sâu một trượng một xích tám, thềm ngoài mỗi bên một xích, tường hiên bảy xích chín, đỉnh ba xích chín, cao một trượng một xích tám. Giếng trời dài một trượng một xích tám thốn, rộng một trượng ba xích tám. …… Sảnh cổng thềm ngoài mỗi bên một xích, sâu trong một trượng không xích sáu thốn, khoảng trống bên trong tám xích chín, giữa tường có ngạch cửa, hợp mười bốn bước, sáu trượng ba, Minh Đường, tốt. …… cao một trượng không xích tám thốn.
Giảng: Đây là bản rút gọn của kiểu trước: cùng tổng dài 18 bước và ngang 8 bước, nhưng bỏ bình phong giữa, chỉ giữ một hành lang. Vì thế sách chỉ ghi hai cửa có số bước: cửa hành lang 5 bước (trực Định, gặp thần Kim Quỹ 金櫃) và cửa sảnh cổng 14 bước (trực Trừ, gặp thần Minh Đường 明堂). Kim Quỹ, Minh Đường, Ngọc Đường, Thiên Đức, Tư Mệnh là những thần hoàng đạo; sách gắn tên thần vào từng cửa để người dựng nhà biết cửa ấy được "thần lành" nào giữ.
Giếng trời của kiểu này vuông 13,8 × 13,8 xích, rộng hơn hẳn kiểu trước. Một số chữ ở cuối câu chiều cao nhà chính, câu mái hành lang và câu tường hiên sảnh cổng bị mờ, để dấu ba chấm. Theo phép cộng đã gặp, sảnh cổng có thể là tường hiên bảy xích hai cộng đỉnh ba xích sáu cho đủ một trượng không xích tám thốn; đây là cách suy của người biên soạn.
Câu "墻中門限" (giữa tường có ngạch cửa) nhắc lại điều đã học ở bài 23: cổng ngoài cùng phải có ngạch. Ở nhà ba dãy, cổng là lớp giữ khí đầu tiên, nên ngạch cửa ở đây quan trọng hơn ngạch ở các cửa trong.

Ba gian ba dãy, bình phong trong và ngoài – 三間三棟內外屏
Nguyên văn – 原文
通長十一丈二尺五寸,合二十五步,建,元吉,包壁脚在內。橫寬四丈零五寸,合九步,成,三合吉,包山脚在內。正宅深丈六八,寬丈四八,房寬丈零八寸五分,前壁脚一尺,堦三尺,簷墻八尺三寸,尖五尺五寸,合丈三八高。天井長丈五八,寬丈五八。廂內深九尺,前堦一尺三寸五分,簷墻七尺九寸,尖二尺九寸,合丈零八寸。塞口墻後簷地六尺二寸,空墻占一尺,門在二丈二尺五,合五步,前堦一尺,巷二尺六。中廳深丈三八,前後脚各一尺,堦各一尺,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八。天井長丈六八,寬丈六八。廂深八尺八寸五,堦一尺,簷墻六尺九,尖二尺九,合九尺八。前廳深丈二八,前後堦脚共四尺,門合十七步,簷墻七尺六,尖四尺二,合丈一八。院直丈二五,屏一尺二,門……合二十步,吉。
Dịch: Dài suốt mười một trượng hai xích năm thốn, hợp hai mươi lăm bước, trực Kiến, đại cát, đã tính chân tường. Ngang bốn trượng không xích năm thốn, hợp chín bước, trực Thành, gặp Tam Hợp, tốt, đã tính chân tường hồi. Nhà chính sâu một trượng sáu xích tám, rộng một trượng bốn xích tám; phòng rộng một trượng không xích tám thốn năm phân; chân tường trước một xích; thềm ba xích; tường hiên tám xích ba thốn, đỉnh năm xích năm thốn, cao một trượng ba xích tám. Giếng trời dài một trượng năm xích tám, rộng một trượng năm xích tám. Sương sâu trong chín xích, thềm trước một xích ba thốn năm phân, tường hiên bảy xích chín thốn, đỉnh hai xích chín thốn, cộng một trượng không xích tám thốn. Tường chắn miệng (bình phong) cách hiên sau sáu xích hai thốn, phần tường chiếm một xích, cửa ở hai trượng hai xích năm, hợp năm bước, thềm trước một xích, ngõ hai xích sáu. Sảnh giữa sâu một trượng ba xích tám; chân trước sau mỗi bên một xích, thềm mỗi bên một xích; tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cộng một trượng hai xích tám. Giếng trời dài một trượng sáu xích tám, rộng một trượng sáu xích tám. Sương sâu tám xích tám thốn năm, thềm một xích, tường hiên sáu xích chín, đỉnh hai xích chín, cộng chín xích tám. Sảnh trước sâu một trượng hai xích tám, thềm và chân tường trước sau cộng bốn xích, cửa hợp mười bảy bước; tường hiên bảy xích sáu, đỉnh bốn xích hai, cộng một trượng một xích tám. Sân dọc một trượng hai xích năm, bình phong một xích hai, cửa …… hợp hai mươi bước, tốt.
Giảng: Kiểu thứ ba là nhà ba gian lớn nhất: dài 112,5 xích, đúng 25 bước. Bước 25 quay lại trực Kiến (vì 24 bước là tròn hai vòng mười hai trực), sách gọi là "nguyên cát", tốt lớn. Bề ngang 40,5 xích được 9 bước, trực Thành, gặp Tam Hợp. Đây là lần đầu trong loạt đồ, cả chiều dài lẫn chiều ngang đều được chọn ở hai trực mà sách khen nhiều nhất.
Ba cửa có số bước là: cửa bình phong trong 5 bước (Định), cửa sảnh trước 17 bước (cũng là Định, vì 17 = 5 + 12), và cửa sân ngoài 20 bước (Nguy, vì 20 = 8 + 12). Như vậy nhà lớn không phát minh trực mới, mà lặp lại đúng các trực của nhà nhỏ ở vòng thứ hai: Định ở bước 5 thì vòng sau là bước 17; Nguy ở bước 8 thì vòng sau là bước 20. Nhà càng sâu, người dựng nhà chỉ việc cộng thêm mười hai bước để giữ cửa ở cùng trực.
Hai giếng trời đều vuông: 15,8 × 15,8 xích và 16,8 × 16,8 xích. Ở bài 23 sách gọi giếng trời vuông là kim tỉnh (giếng vàng). Nhà chính ở kiểu này cao tới 13,8 xích, cao nhất trong năm đồ ba gian, với thềm ba xích; sảnh giữa 12,8, sảnh trước 11,8, sương 10,8 rồi 9,8. Một lần nữa các chiều cao giảm đều từng xích một từ sau ra trước.

Năm gian ba lớp, một hành lang – 五間三進內一廊
Nguyên văn – 原文
通長九丈四尺五寸,成,二十一步。橫寬四丈九尺五寸,合開十一步,司命黃道吉,包山脚。正宅後壁一尺,深丈二八,堂寬丈一九,中房八尺八,邊房七尺零五分,前壁一尺,堦一尺一,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八。天井直丈七八,橫二丈三尺九。廂堦一尺,深九尺八,簷墻七尺五,尖三尺三,合丈零八。迴廊後堦一尺,壁一尺,深六尺七,前壁一尺八五寸,門執,合六步,堦一尺,簷墻七尺五,尖二尺一,合九尺六。巷六尺七寸。中廳後堦一尺,壁一尺,內深丈一八,寬同上,前壁一尺八五寸,門開十一步,前堦一尺,簷墻七尺五,尖四尺三,合丈一八。天井直丈三八,寬二丈三尺九。廂堦一尺,內深九尺八,簷墻七尺,尖三尺,合一丈。門廳後堦一尺,壁一尺,內深一丈零八寸,裏空九尺三,外空一尺六,中墻一尺八五寸,門定十七步。
Dịch: Dài suốt chín trượng bốn xích năm thốn, trực Thành, hai mươi mốt bước. Ngang bốn trượng chín xích năm thốn, hợp trực Khai, mười một bước, gặp Tư Mệnh hoàng đạo, tốt, đã tính chân tường hồi. Nhà chính: tường sau một xích, sâu một trượng hai xích tám, gian giữa rộng một trượng một xích chín, phòng giữa tám xích tám, phòng bìa bảy xích không thốn năm phân, tường trước một xích, thềm một xích một, tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cộng một trượng hai xích tám. Giếng trời dọc một trượng bảy xích tám, ngang hai trượng ba xích chín. Sương thềm một xích, sâu chín xích tám, tường hiên bảy xích năm, đỉnh ba xích ba, cộng một trượng không xích tám. Hồi lang: thềm sau một xích, tường một xích, sâu sáu xích bảy, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Chấp, hợp sáu bước, thềm một xích, tường hiên bảy xích năm, đỉnh hai xích một, cộng chín xích sáu. Ngõ sáu xích bảy thốn. Sảnh giữa: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng một xích tám, rộng như trên, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Khai mười một bước, thềm trước một xích, tường hiên bảy xích năm, đỉnh bốn xích ba, cộng một trượng một xích tám. Giếng trời dọc một trượng ba xích tám, rộng hai trượng ba xích chín. Sương thềm một xích, sâu trong chín xích tám, tường hiên bảy xích, đỉnh ba xích, cộng một trượng. Sảnh cổng: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng không xích tám thốn, khoảng trống trong chín xích ba, khoảng trống ngoài một xích sáu, tường giữa một xích tám thốn năm, cửa ở trực Định, mười bảy bước.
Giảng: Lên năm gian, nhà rộng 49,5 xích, đúng 11 bước, trực Khai, lần này sách nêu thêm thần Tư Mệnh (司命) hoàng đạo. Tổng dài 94,5 xích được 21 bước, trực Thành. Ba cửa: hồi lang 6 bước (Chấp), sảnh giữa 11 bước (Khai), sảnh cổng 17 bước (Định). Nhịp ở đây không đều ba bước như nhà ba gian (6, 11, 17 cách nhau năm rồi sáu bước) vì nhà năm gian sâu hơn ở từng lớp; nhưng cả ba cửa vẫn rơi vào trực lành.
Nhà chính cùng tỉ lệ với kiểu năm gian hai lớp ở bài 23: phòng giữa 8,8 xích, phòng bìa 7,05 xích, gian giữa nay rộng 11,9 xích. Điểm đáng chú ý là hai giếng trời rất rộng theo chiều ngang (23,9 xích) nhưng hẹp theo chiều dọc (17,8 và 13,8 xích), tức giếng trời nằm ngang, ôm trọn bề rộng năm gian. Sảnh cổng có tường giữa dày 1,85 xích, chia khoảng trống trong 9,3 xích và khoảng trống ngoài 1,6 xích: cửa cổng được đặt lùi vào trong tường dày, tạo một hốc cửa sâu.
Tường hiên và đỉnh mái sảnh cổng ở dòng cuối đồ ghi "七尺高,尖四尺高,合一丈二尺數"; cộng hai số không ra một trượng hai xích, nên có lẽ một chữ đã mờ hoặc khắc sót. Người biên soạn giữ nguyên và không suy thêm.

Năm gian ba lớp, bình phong trong, sân ngoài – 五間三進內屏外院屏
Nguyên văn – 原文
通長十一丈二尺五寸,建,二十五步,兩頭山各尺五厚,餘俱一尺。寬五丈八尺五寸,包山脚六尺在內。正宅後壁尺五,內深丈六八,前壁一尺,堦二尺二,堂寬丈四八,中房寬九尺五,邊房寬八尺八寸五分,簷墻九尺,尖五尺八寸,合一丈四尺八寸高。天井直丈八八,橫二丈八。廂房堦一尺四寸五分,內深丈一八,簷墻七尺九寸,合丈一八,尖三尺九寸。大長屏墻高一丈二尺,後廂三尺二,屏脚一尺五寸,厚八五寸,門定,二丈二尺五,合金櫃五步,巷二尺七寸。中廳後堦一尺,壁一尺,內深丈二八,前壁一尺八五寸,門成,四丈零五寸,合九步,前堦一尺,堂寬丈四八,中房寬一丈,邊房寬八尺八寸五分,簷墻八尺二寸,尖四尺六寸,合一丈二尺八寸。……前廳後堦一尺二寸,壁一尺,內深丈三八,前壁一尺八五寸,門定,七丈六尺五,合金櫃十七步,吉,前堦一尺二寸,堂寬丈三八,中房寬一丈,邊房寬九尺三寸五分,簷墻八尺二,尖四尺九,合一丈三尺一寸。外院長一丈一尺三,長屏一尺五寸,厚八五寸,安大門,危,九丈,合玉堂二十步。
Dịch: Dài suốt mười một trượng hai xích năm thốn, trực Kiến, hai mươi lăm bước; tường hồi hai đầu mỗi bên dày một xích rưỡi, các tường khác đều một xích. Rộng năm trượng tám xích năm thốn, đã tính sáu xích chân tường hồi. Nhà chính: tường sau một xích rưỡi, sâu trong một trượng sáu xích tám, tường trước một xích, thềm hai xích hai, gian giữa rộng một trượng bốn xích tám, phòng giữa chín xích năm, phòng bìa tám xích tám thốn năm phân, tường hiên chín xích, đỉnh năm xích tám thốn, cao một trượng bốn xích tám thốn. Giếng trời dọc một trượng tám xích tám, ngang hai trượng không xích tám. Sương: thềm một xích bốn thốn năm phân, sâu trong một trượng một xích tám, tường hiên bảy xích chín thốn, đỉnh ba xích chín thốn, cộng một trượng một xích tám. Tường bình phong dài lớn cao một trượng hai xích, sau sương ba xích hai, chân bình phong một xích năm thốn, dày tám thốn năm, cửa ở trực Định, hai trượng hai xích năm, hợp Kim Quỹ năm bước, ngõ hai xích bảy thốn. Sảnh giữa: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng hai xích tám, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Thành, bốn trượng không xích năm thốn, hợp chín bước, thềm trước một xích; gian giữa rộng một trượng bốn xích tám, phòng giữa một trượng, phòng bìa tám xích tám thốn năm phân; tường hiên tám xích hai thốn, đỉnh bốn xích sáu thốn, cộng một trượng hai xích tám thốn. …… Sảnh trước: thềm sau một xích hai thốn, tường một xích, sâu trong một trượng ba xích tám, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Định, bảy trượng sáu xích năm, hợp Kim Quỹ mười bảy bước, tốt; thềm trước một xích hai thốn; gian giữa rộng một trượng ba xích tám, phòng giữa một trượng, phòng bìa chín xích ba thốn năm phân; tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích chín, cộng một trượng ba xích một thốn. Sân ngoài dài một trượng một xích ba, bình phong dài một xích năm thốn, dày tám thốn năm, đặt cổng lớn ở trực Nguy, chín trượng, hợp Ngọc Đường hai mươi bước.
Giảng: Kiểu cuối là nhà lớn nhất trong năm đồ: dài 25 bước (Kiến), rộng 58,5 xích. Bốn cửa: bình phong trong 5 bước (Định, Kim Quỹ), sảnh giữa 9 bước (Thành), sảnh trước 17 bước (Định, Kim Quỹ), cổng ngoài 20 bước (Nguy, Ngọc Đường). So với kiểu ba gian bình phong trong ngoài ở trên, kiểu này giữ nguyên tổng 25 bước và ba cửa 5, 17, 20, chỉ thêm cửa sảnh giữa ở bước 9. Hai đồ khác số gian mà cùng một chuỗi bước, cho thấy chuỗi bước là cái khung cố định, còn số gian và bề rộng là phần co giãn.
Đây cũng là đồ duy nhất ghi bề dày tường khác nhau: tường hồi hai đầu dày một xích rưỡi, các tường khác một xích; tường bình phong cao tới 12 xích, gần bằng mái sảnh giữa, tức là một bức bình phong lớn che kín tầm nhìn từ sảnh giữa vào nhà chính. Nhà chính cao 14,8 xích, sảnh giữa 12,8, sảnh trước 13,1 xích; đây là chỗ hiếm hoi sảnh trước cao hơn sảnh giữa, có lẽ vì sảnh trước là mặt tiền đón khách (cách hiểu của người biên soạn).
Đem năm đồ đặt cạnh nhau sẽ thấy một bảng số bước chung: 5 (Định), 6 (Chấp), 8 (Nguy), 9 (Thành), 11 (Khai), 14 (Trừ), 17 (Định), 18 (Chấp), 20 (Nguy), 21 (Thành), 25 (Kiến). Không có con số nào rơi vào Mãn, Bình, Phá, Thu, Bế. Đó chính là bảng tra mà học viên có thể dùng ngay khi tự sắp nhà nhiều lớp.

Áp dụng cho nhà hôm nay – 今日之用
Lấy mỗi xích khoảng 32 cm như các bài trước (cách quy đổi của người biên soạn), một bước khoảng 1,44 m. Chuỗi 5, 8, 11, 14 bước tương ứng khoảng 7,2 m, 11,5 m, 15,8 m và 20,2 m; 17 bước khoảng 24,5 m, 20 bước khoảng 28,8 m; 25 bước khoảng 36 m.
Nhà phố sâu 20 đến 25 m. Có thể chia ba khối như nhà ba dãy: khối sau (phòng thờ, phòng ngủ chính), khối giữa (sinh hoạt chung), khối trước (phòng khách, gara), với hai giếng trời hoặc khoảng thông tầng giữa các khối. Đo từ tường sau ra, cố gắng để cửa khối giữa rơi gần 8 bước (khoảng 11,5 m), cửa chính mặt tiền gần 14 bước (khoảng 20,2 m). Khi không thể khớp tuyệt đối, dời vách ngăn hay cửa trong một khoảng nhỏ là đủ, như sách đã làm với câu "二丈一尺二,再一尺三寸".
Nhà vườn có sân và cổng. Lô đất sâu khoảng 30 m có thể theo chuỗi của kiểu ba gian bình phong trong ngoài: cửa nhà chính hay bình phong trong ở 5 bước, cửa nhà trước ở 17 bước, cổng ở 20 bước. Bình phong có thể là bồn cây, tiểu cảnh hay một bức tường thấp; điều cần giữ là cổng, cửa chính và cửa trong không thẳng một hàng.
Chiều cao các khối. Giữ khối sau cao nhất, các khối phía trước thấp dần; trong năm đồ, mỗi lớp thấp hơn lớp sau khoảng một xích (khoảng 32 cm). Với nhà phố nhiều tầng, có thể áp nguyên tắc này cho cao độ mái hay tầng tum.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Thứ nhất, cửa theo nhịp, không theo ý. Cả năm đồ đều đặt cửa ở những số bước lành, nhiều đồ cách đều ba bước một lớp. Phong Thuỷ Liên Hoa dạy học viên vẽ "trục bước" trước khi vẽ phòng: đánh dấu các vị trí 5, 8, 11, 14, 17, 20 bước trên trục nhà, rồi mới đặt vách và cửa.
Thứ hai, nhà lớn lặp lại nhà nhỏ. Bước 17 lặp Định của bước 5, bước 20 lặp Nguy của bước 8, bước 25 lặp Kiến của bước 1. Cách hiểu của người biên soạn: Trạch Phổ coi chiều sâu ngôi nhà như một cuốn lịch, mỗi mười hai bước là một vòng; nhà càng nhiều lớp thì càng đi sâu vào vòng thứ hai, nhưng vẫn giữ cùng những "ngày lành".
Thứ ba, hình và số phải cùng đúng. Số bước lành mà chiều cao các dãy lộn xộn, hay bình phong không che được cửa trong, thì vẫn không thành nhà tốt. Kiến Trúc Liên Hoa khi thiết kế nhà nhiều lớp luôn kiểm cả ba việc: số bước cửa, độ cao giảm dần từ sau ra trước, và đường khí phải rẽ qua bình phong.
Tóm lại – 總結
- Nhà ba dãy gồm nhà chính, sảnh giữa, sảnh cổng, giữa là hai giếng trời; có thêm hành lang và bình phong.
- Ba gian, hành lang và bình phong giữa: dài 18 bước (Chấp), rộng 8 bước (Nguy); bốn cửa ở 5, 8, 11, 14 bước.
- Ba gian, một hành lang: cửa hành lang 5 bước (Kim Quỹ), cửa sảnh cổng 14 bước (Minh Đường).
- Ba gian, bình phong trong ngoài: dài 25 bước (Kiến), rộng 9 bước (Thành); cửa ở 5, 17, 20 bước.
- Năm gian, một hành lang: dài 21 bước (Thành), rộng 11 bước (Khai); cửa ở 6, 11, 17 bước.
- Năm gian, bình phong trong, sân ngoài: dài 25 bước; cửa ở 5, 9, 17, 20 bước; cổng ngoài là Ngọc Đường.
- Chiều cao các dãy giảm đều khoảng một xích mỗi lớp, từ nhà chính ra cổng.
Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (23) – 兩棟: Nhà hai dãy, hành lang, bình phong, sân trong.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (25) – 四棟: Nhà bốn dãy, bốn lớp, hai chuỗi bước cửa.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 3, các đồ 三間三棟內廊中屏, 三間三棟內一廊, 三間三棟內外屏, 五間三進內一廊, 五間三進內屏外院屏 cùng số đo kèm đồ; bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Một số chữ ở đồ ba gian một hành lang, số cửa sân ở đồ ba gian bình phong trong ngoài và một dòng ở đồ năm gian sân ngoài bị mờ, để dấu ba chấm; đồ mặt bằng trong bài được vẽ lại theo số đo của sách, cột mét và cách quy đổi là của người biên soạn. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng nhà nhiều lớp theo kích thước thật, đánh dấu trục bước 5, 8, 11, 14.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng trước khi chia lớp nhà.
- Lập Cục Pháp: lập cục để biết lớp cửa nào là cửa chủ cần đặt ở trực lành.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Đại Thành (23): nhà hai dãy, bình phong, sân trong
- Dương Trạch Đại Thành (22): thước cửa, số bước nhà và mái chữ Kim
- Dương Trạch Đại Thành (14): Hà Đồ, cửu tinh và số lớp nhà
- Kệ sách cổ Tam Hợp trên Kho Sách Quý
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc chuỗi 5, 8, 11, 14 là phần Thư; đứng trên lô đất thật mà biết lớp nào cần giữ đúng bước, lớp nào được linh động, bình phong đặt đâu cho khí rẽ mà người vẫn đi thuận là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Nhà ba dãy trong phong thuỷ cổ gồm những phần nào? – 三棟
Gồm nhà chính phía sau, sảnh giữa và sảnh cổng phía trước, giữa các dãy là giếng trời có nhà sương hai bên; nhiều kiểu có thêm hành lang ngang và bình phong.
Các lớp cửa trong nhà nhiều lớp nên cách nhau bao nhiêu? – 門步
Ở kiểu ba gian ba dãy, Dương Trạch Đại Thành đặt bốn lớp cửa ở 5, 8, 11, 14 bước tính từ tường sau, cách đều ba bước, lần lượt là Định, Nguy, Khai, Trừ.
Nhà dài bao nhiêu bước là tốt? – 通長
Năm đồ của sách dùng chiều dài 18 bước (Chấp), 21 bước (Thành) và 25 bước (Kiến, nguyên cát); bề ngang 8 bước (Nguy), 9 bước (Thành) hoặc 11 bước (Khai).
Vì sao nhà lớn có cửa ở bước 17 và 20? – 十七二十
Mười hai trực xoay vòng mỗi 12 bước, nên bước 17 cùng trực Định với bước 5, bước 20 cùng trực Nguy với bước 8. Nhà sâu hơn chỉ cần cộng thêm 12 bước để cửa giữ cùng trực lành.
Các dãy nhà nên cao thấp thế nào? – 高低
Nhà chính cao nhất, các dãy phía trước thấp dần. Ở kiểu ba gian có hành lang và bình phong giữa, nhà chính cao 12,8 xích, sảnh giữa 11,8 xích, sảnh cổng 10,8 xích.








