Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜指要 卷四 · 三刑 · 六沖 · 四破 · 六害 · 凶支)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Môn 荊門), đời Thanh
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Nước dữ là phần đối lại của bài trước. Bài 30 dạy ngũ hợp, lục hợp, tức những cặp can chi gặp nhau thì hoá tốt; bài này dịch song ngữ năm mục tiếp theo của Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 4, nói về những cặp chi gặp nhau thì sinh hoạ: tam hình (三刑), lục xung (六沖), tứ phá (四破), lục hại (六害) và tổng luận chi dữ (凶支). Sách áp dụng cho thành trì, nha môn, học cung, nhưng chính văn nói rõ nhà ở, từ đường, nền dương cơ đều luận cùng một lẽ.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Đại Thành, nước chầu vào hướng mà ở chi hình, xung, phá, hại với hướng hoặc với mạch thì gọi là nước dữ. Tam hình ứng tù tội theo từng phòng con (Dần Tỵ Thân ứng con trưởng, Tý Mão ứng con giữa, Sửu Tuất Mùi ứng con út); lục xung kỵ ở mạch với nước chứ sơn hướng xung nhau thì không kỵ; tứ phá chủ sung quân; lục hại chủ lục thân bất hoà. Cách chữa chung là không lập hướng ngay chi, mà lập hướng ở can bên cạnh để nạp nước tốt, tiêu nước dữ đi ra phương khác.
Thầy Vũ Giới giảng: "Học viên thường thuộc lục hợp, tam hợp mà quên mặt trái của nó. Một dòng nước đẹp, trong, uốn lượn vẫn có thể là nước dữ nếu nó chầu vào đúng chi hình với hướng nhà. Sách xưa không bảo bỏ đất, mà bảo xoay hướng nửa cung, đổi chỗ nước ra vào. Đó là chỗ thầy phong thuỷ phải có tay nghề, không chỉ thuộc bảng."
Tam hình: ba nhóm nước hình – 三刑
Nguyên văn – 原文
向巳見寅水,向申見巳水,向寅見申水,為無恩,應長男忤逆遭刑;向卯見子水,向子見卯水(午向見午水,酉向見酉水),為無禮,應中男……輕遭刑;向未見戌水,向戌見丑水(丑向見未水,辰向見辰水),為恃勢,應少男強梁遭刑。此三刑向水固為禍烈,即水與向無涉,而水路中有自相刑者,亦不吉。
Dịch: Hướng Tỵ gặp nước Dần, hướng Thân gặp nước Tỵ, hướng Dần gặp nước Thân, là hình vô ân, ứng con trai trưởng ngỗ nghịch mà mắc hình. Hướng Mão gặp nước Tý, hướng Tý gặp nước Mão (hướng Ngọ gặp nước Ngọ, hướng Dậu gặp nước Dậu), là hình vô lễ, ứng con trai giữa …… mắc hình. Hướng Mùi gặp nước Tuất, hướng Tuất gặp nước Sửu (hướng Sửu gặp nước Mùi, hướng Thìn gặp nước Thìn), là hình thị thế, ứng con trai út ngang ngược mà mắc hình. Ba thứ hình giữa hướng và nước ấy dĩ nhiên gây hoạ dữ; nhưng ngay cả khi nước không dính gì tới hướng, mà trên đường nước có những dòng tự hình nhau, cũng không tốt.
Giảng: Tam hình địa chi gồm ba nhóm quen thuộc: Dần hình Tỵ, Tỵ hình Thân, Thân hình Dần (vô ân chi hình); Sửu hình Tuất, Tuất hình Mùi, Mùi hình Sửu (thị thế chi hình); Tý hình Mão, Mão hình Tý (vô lễ chi hình). Thêm các chi tự hình như Thìn Thìn, Ngọ Ngọ, Dậu Dậu, Hợi Hợi. Điều đáng chú ý là sách không bàn tam hình theo năm sinh, mà theo cặp hướng và phương nước chầu: nhà đặt hướng ở chi này, nước tới từ chi hình với nó thì ứng.
Sách chia ứng nghiệm theo phòng con: nhóm Dần Tỵ Thân là ba chi Mạnh (đầu mùa), ứng con trưởng; nhóm Tý Mão là chi Trọng (giữa mùa), ứng con giữa; nhóm Sửu Tuất Mùi là chi Quý (cuối mùa), ứng con út. Đây là phép phân phòng theo Mạnh Trọng Quý mà các mục trước của Trạch Phổ đã dùng. Phần chữ nhỏ trong ngoặc ghi các trường hợp tự hình: hướng Ngọ gặp nước Ngọ, hướng Dậu gặp nước Dậu xếp vào nhóm con giữa; hướng Thìn gặp nước Thìn xếp vào nhóm con út. Một chữ trong câu ứng con giữa bị mờ, để dấu ba chấm.
Câu cuối mở rộng phép luận: không chỉ hướng với nước, mà bản thân các dòng nước gặp nhau cũng có thể hình nhau. Ví dụ nước Dần và nước Thân cùng đổ về hợp ở Tỵ thì cả ba chi hình đều đủ, dù hướng nhà không phải Dần, Tỵ hay Thân.

Ví dụ nước Tý chầu và nước Mão xen – 子水卯水
Nguyên văn – 原文
如子水朝面前,左水倒右,立壬向,合局,三房俱發福,仲子尤出貴顯。忽卯上有小水從右腰中插入,則仲子必消耗犯刑。面前右水倒左,立癸向,則卯為官祿。惟立穴時或挨左或挨右,撥在甲上或乙上,則三房齊發福矣。若……卯射脇與子潮相刑,仲子出仕必問徒充軍。
Dịch: Ví như nước Tý chầu trước mặt, nước bên trái chảy sang phải, lập hướng Nhâm, hợp cục, thì ba phòng đều phát phúc, con giữa càng hiển quý. Nếu bỗng ở Mão có dòng nước nhỏ từ hông phải cắm vào, thì con giữa ắt hao tổn, phạm hình. Nếu trước mặt nước bên phải chảy sang trái, lập hướng Quý, thì Mão là phương quan lộc. Chỉ cần lúc đặt huyệt nhích sang trái hoặc sang phải, đẩy nước ấy về Giáp hoặc Ất, thì ba phòng cùng phát phúc. Còn nếu …… nước Mão bắn vào hông, cùng nước Tý chầu mà hình nhau, thì con giữa ra làm quan ắt bị xử đồ, sung quân.
Giảng: Đây là ví dụ mẫu cho cả mục: một dòng nước chính rất đẹp (nước Tý chầu thẳng trước mặt) cùng một dòng nước nhỏ xen vào từ phương hình (Mão). Lập hướng Nhâm, tức lệch khỏi chi Tý sang can Nhâm, thì dòng chính hợp cục. Nhưng chỉ một nhánh nước nhỏ ở Mão cũng đủ kéo cả cục Tý Mão hình vào con giữa (Tý, Mão đều là chi Trọng).
Cách chữa của sách rất cụ thể: không bỏ đất, mà lúc đặt huyệt nhích trái hoặc phải để dòng nước Mão rơi vào Giáp hoặc Ất, là hai can kẹp hai bên Mão. Can không có sát (mục chi dữ cuối bài sẽ nói rõ), nên nước rơi vào can thì hết hình. Cách hiểu của người biên soạn: "nhích huyệt" ở đây có thể là dời cửa, dời trục nhà vài bước, để trên la kinh đặt tại tâm nhà, điểm nước vào đổi từ chi sang can. Một chữ đầu câu cuối bị mờ, để dấu ba chấm.

Tam hình ở thành, nha môn, học cung – 城衙學宮
Nguyên văn – 原文
城衙學宮關係士民。向午兼丙,當引寅宮水出丁,或流坤兌乾……乃前是右水倒左,反引申宮水來,與左寅水來同交於巳出口,不知巳為午向之官祿,受寅申之相刑,微獨本官、民自犯軍徒,即闔邑出仕者皆如是凶。嘗閱各省,凡右旋艮脈入首(……),扦未兼丁向,右外戌水沖射,俱主長為春官……遭徙罪。以艮屬孟春,先天震為長男,右旋為乙木,旺於……同令;左旋丙水,寅午戌火局,火為禮,故長應宗伯;丑未辰戌屬季,丑戌相刑,戌又刑未向,故長應軍徒。
Dịch: Thành, nha môn, học cung liên quan tới cả sĩ lẫn dân. Hướng Ngọ kiêm Bính thì nên dẫn nước cung Dần ra Đinh, hoặc chảy về Khôn, Đoài, Càn ……; nhưng trước mặt lại là nước phải chảy sang trái, ngược lại dẫn nước cung Thân tới, cùng nước Dần bên trái giao nhau ở Tỵ mà ra cửa. Không biết rằng Tỵ là cung quan lộc của hướng Ngọ, lại chịu Dần Thân cùng hình, nên không chỉ quan sở tại và dân tự phạm quân đồ, mà người cả ấp ra làm quan cũng đều xấu như vậy. Từng xem các tỉnh, phàm mạch Cấn xoay phải vào đầu (……), đặt hướng Mùi kiêm Đinh, nước Tuất bên ngoài phía phải xung bắn, đều chủ người trưởng làm quan Xuân quan …… mà mắc tội đày. Vì Cấn thuộc Mạnh Xuân, Tiên Thiên là Chấn, là trưởng nam; xoay phải là Ất Mộc, vượng ở …… cùng lệnh; xoay trái là nước Bính, cục Hoả Dần Ngọ Tuất, Hoả là Lễ, nên người trưởng ứng chức Tông Bá; Sửu Mùi Thìn Tuất thuộc Quý, Sửu Tuất hình nhau, Tuất lại hình hướng Mùi, nên người trưởng ứng quân đồ.
Giảng: Đoạn này nâng phép tam hình lên công trình công. Hướng Ngọ thuộc cục Hoả (Dần Ngọ Tuất): nước Dần là nước trường sinh, nên dẫn ra phương Đinh hay phương tây là đúng phép. Cái lỗi của toà nha được kể là để nước Thân bên phải cũng chảy tới, rồi hai dòng Dần và Thân gặp nhau ở Tỵ mà ra. Tỵ là lâm quan (quan lộc) của Hoả cục, lại bị Dần và Thân cùng hình, thế là đủ bộ tam hình Dần Tỵ Thân, rơi đúng vào cung quan lộc. Vì công trình là của chung, nên sách nói hoạ không chỉ dừng ở một ông quan mà lan sang cả ấp.
Ví dụ thứ hai cho thấy cách sách gắn ứng nghiệm vào chức quan. Mạch Cấn (Mạnh Xuân, Tiên Thiên Chấn, trưởng nam) xoay phải vào đầu, đặt hướng Mùi kiêm Đinh; có nước Tuất xung từ ngoài. Sách lý giải: cục Hoả chủ Lễ, nên người trưởng làm quan bộ Lễ (Xuân quan, Tông Bá là tên gọi xưa của quan bộ Lễ); nhưng Tuất hình hướng Mùi, Sửu Tuất lại hình nhau, nên cuối cùng mắc tội đày. Phần chữ nhỏ chú sau chữ "入首" và vài chữ trong câu này bị mờ, người biên soạn để dấu ba chấm và chỉ dịch phần đọc rõ.

Lục xung: kỵ ở mạch với nước – 六沖
Nguyên văn – 原文
子午一沖,丑未一沖,寅申一沖,卯酉一沖,辰戌一沖,巳亥一沖。此六沖山向無忌,脈水忌之。子脈見午水,面前是左倒右,則扦丙向,將午水撥在下邊,不納入局;或……將午撥在丙或丁方,更能化凶為吉。如不知消納而竟作午向收之,定主中子凶滅。卯脈見酉水,面前是左倒右,則扦庚向,將酉撥在庚;或在辛,面前是右倒左,則扦辛向,將酉挨在庚或在辛,則純和矣。不知消納而竟以酉沖,代代次房無子。
Dịch: Tý Ngọ là một cặp xung, Sửu Mùi một cặp, Dần Thân một cặp, Mão Dậu một cặp, Thìn Tuất một cặp, Tỵ Hợi một cặp. Sáu cặp xung này, giữa sơn và hướng thì không kỵ, giữa mạch và nước thì kỵ. Mạch Tý gặp nước Ngọ, trước mặt nước trái chảy sang phải, thì đặt hướng Bính, đẩy nước Ngọ xuống phía dưới, không nạp vào cục; hoặc …… đẩy Ngọ về phương Bính hay Đinh, càng hoá hung thành cát. Nếu không biết tiêu nạp mà cứ làm hướng Ngọ để thu nó, ắt chủ con giữa gặp hung, tuyệt. Mạch Mão gặp nước Dậu, trước mặt nước trái chảy sang phải, thì đặt hướng Canh, đẩy Dậu về Canh; hoặc về Tân: trước mặt nước phải chảy sang trái thì đặt hướng Tân, nhích Dậu về Canh hay Tân, thế là thuần hoà. Không biết tiêu nạp mà cứ để Dậu xung, thì đời đời phòng thứ không con.
Giảng: Câu then chốt là "sơn hướng vô kỵ, mạch thuỷ kỵ chi". Mọi ngôi nhà đều có toạ và hướng đối nhau, Tý toạ thì Ngọ hướng, nên nếu xung giữa sơn và hướng mà kỵ thì không nhà nào dùng được. Cái kỵ là mạch vào đầu ở một chi, mà nước chầu lại ở chi xung với mạch: khí mạch và khí nước đâm thẳng vào nhau.
Phép chữa giống phần tam hình: không đặt hướng ngay chi xung, mà đặt hướng ở can liền kề (mạch Tý gặp nước Ngọ thì hướng Bính hoặc Đinh; mạch Mão gặp nước Dậu thì hướng Canh hoặc Tân), để nước rơi vào can hoặc bị đẩy ra ngoài cục. Ứng nghiệm cũng theo phòng: Tý Ngọ, Mão Dậu đều là chi Trọng, nên ứng con giữa, phòng thứ. Một chữ trong câu về mạch Tý bị mờ, người biên soạn để dấu ba chấm.

Lục xung: mạch Hợi gặp nước Tỵ, mạch Dậu gặp nước Mão – 巳亥卯酉
Nguyên văn – 原文
亥脈見巳水,面前是右倒左,則扦巽向,將巳撥在巽或在丙;面前是左倒右,則扦丙向,將巳撥在丙或在巽,則全美矣。不知消納而竟以巳沖,代代長子難存。酉脈見卯水,面前是左倒右,則扦甲向,將卯水撥在甲或在乙;面前是右倒左,則扦乙向,將卯水撥在乙或在甲,則全美矣。不知消納而竟立卯向,雖是當面朝水,主代代次房中無人,而長房亦乏嗣。然此……指酉脈則如此,非酉而庚辛乾亥等脈,卻又喜卯水潮向,文武崇隆。
Dịch: Mạch Hợi gặp nước Tỵ, trước mặt nước phải chảy sang trái thì đặt hướng Tốn, đẩy Tỵ về Tốn hoặc về Bính; trước mặt nước trái chảy sang phải thì đặt hướng Bính, đẩy Tỵ về Bính hoặc về Tốn, thế là toàn mỹ. Không biết tiêu nạp mà cứ để Tỵ xung, thì đời đời con trưởng khó còn. Mạch Dậu gặp nước Mão, trước mặt nước trái chảy sang phải thì đặt hướng Giáp, đẩy nước Mão về Giáp hoặc Ất; trước mặt nước phải chảy sang trái thì đặt hướng Ất, đẩy nước Mão về Ất hoặc Giáp, thế là toàn mỹ. Không biết tiêu nạp mà cứ lập hướng Mão, thì dù là nước chầu ngay mặt, vẫn chủ đời đời phòng thứ không người, phòng trưởng cũng thiếu người nối dõi. Nhưng đó …… chỉ nói mạch Dậu; nếu không phải Dậu mà là các mạch Canh, Tân, Càn, Hợi, thì lại mừng nước Mão chầu hướng, văn võ đều thịnh.
Giảng: Đoạn này có hai điểm đáng học. Thứ nhất, cặp Tỵ Hợi là chi Mạnh nên ứng con trưởng, khớp với phép phân phòng ở mục tam hình. Thứ hai, câu cuối cho thấy sách không cứng nhắc: nước Mão chầu hướng chỉ xấu khi mạch vào đầu đúng ở Dậu. Nếu mạch ở Canh, Tân (can, không có sát) hay ở Càn, Hợi (không xung Mão) thì nước Mão chầu lại là cách văn võ hưng thịnh.
Nghĩa là trước khi phán một dòng nước tốt hay xấu, phải biết mạch vào đầu ở đâu. Cùng một dòng nước Mão chầu, nhà này phát văn võ, nhà kia tuyệt tự, chỉ khác nhau ở chỗ mạch sau lưng. Một chữ trong câu "然此……指酉脈" bị mờ, để dấu ba chấm.

Tứ phá: hướng gặp nước phá – 四破
Nguyên văn – 原文
向酉見午水破酉,向子見酉水破子,向卯見子水破卯,向午見卯水破午。此向水相破,定主充軍。然又見一種地:丙午向,午水來,子水亦來,從酉上去;甲卯向,卯水來,酉水亦來,從午上去;庚酉向,酉水來,卯水亦來,從子上去;壬子向,子水來,午水亦來,從卯上去,應軍徒而脫免。由向消納,將來在生旺冠祿之方,去在病死墓絕之方,自然變凶為吉。若不知消納挨撥而……犯之,發配流徙不能挽矣。
Dịch: Hướng Dậu gặp nước Ngọ là Ngọ phá Dậu; hướng Tý gặp nước Dậu là Dậu phá Tý; hướng Mão gặp nước Tý là Tý phá Mão; hướng Ngọ gặp nước Mão là Mão phá Ngọ. Hướng với nước phá nhau như thế, ắt chủ sung quân. Nhưng lại thấy một loại đất: hướng Bính Ngọ, nước Ngọ tới, nước Tý cũng tới, rồi đi ra ở Dậu; hướng Giáp Mão, nước Mão tới, nước Dậu cũng tới, đi ra ở Ngọ; hướng Canh Dậu, nước Dậu tới, nước Mão cũng tới, đi ra ở Tý; hướng Nhâm Tý, nước Tý tới, nước Ngọ cũng tới, đi ra ở Mão, thì đáng lẽ phải quân đồ mà thoát được. Đó là do tiêu nạp theo hướng: nước tới ở phương sinh, vượng, quan đới, lâm quan; nước đi ở phương bệnh, tử, mộ, tuyệt, tự nhiên đổi hung thành cát. Nếu không biết tiêu nạp, nhích đẩy, mà …… phạm vào, thì phát phối lưu đày không cứu được.
Giảng: Tứ phá của Trạch Phổ chỉ xét bốn chi chính Tý Ngọ Mão Dậu, và chiều phá đi theo một vòng: Ngọ phá Dậu, Dậu phá Tý, Tý phá Mão, Mão phá Ngọ (mũi tên trên sơ đồ). Cách sắp này khác lối "Tý Dậu phá, Mão Ngọ phá" quen thuộc trong sách số mệnh; người biên soạn giữ đúng theo văn sách.
Phần sau là bài học hay: cùng có nước phá, nhưng nước phá chỉ đi ngang qua để ra ở phương tử tuyệt thì không hại. Ví dụ hướng Bính Ngọ: Ngọ là vượng của Hoả cục, nước Ngọ tới là nước vượng; nước Tý cũng tới nhưng đi ra ở Dậu, mà Dậu là phương tử của Hoả. Nước dữ được tiêu ra đúng cửa, nên chỉ thoát hiểm chứ không phát. Đây chính là phép "nạp sinh vượng, tiêu bệnh tử" của tam hợp; tứ phá chỉ là lớp xét thêm.

Nha môn, văn miếu gặp nước phá – 官衙文廟
Nguyên văn – 原文
官衙文廟,子午向,右水倒左加癸丁,酉水來為官祿水;若見卯水來為絕水,主應軍徒,因局流出午方,文武遭拏問大禍。午向左水倒右加壬丙,卯水來為文秀水;若酉水來為死水,主配流徙,因局出午方,合家遭抄滅大禍,將水改天干可免。子向左水倒右加丙壬,見酉水來為文秀水;若子向兼癸者,見酉水來破子方而出,則犯流徙之罪,改出巽方可化凶為吉。卯向左水倒右加庚……,見子水來為官祿水;卯向兼乙者,見子水來破卯方而出,亦犯流徙之罪,改出丁方可化凶為吉。
Dịch: Nha môn, văn miếu, trục Tý Ngọ, nước phải chảy sang trái, kiêm Quý Đinh, nước Dậu tới là nước quan lộc; nếu thấy nước Mão tới là nước tuyệt, chủ ứng quân đồ, vì cục chảy ra phương Ngọ, quan văn võ gặp hoạ lớn bị bắt tra hỏi. Hướng Ngọ, nước trái chảy sang phải, kiêm Nhâm Bính, nước Mão tới là nước văn tú; nếu nước Dậu tới là nước tử, chủ phối lưu đày, vì cục ra ở phương Ngọ, cả nhà gặp hoạ lớn bị tịch biên; đổi nước sang thiên can thì tránh được. Hướng Tý, nước trái chảy sang phải, kiêm Bính Nhâm, thấy nước Dậu tới là nước văn tú; nếu hướng Tý kiêm Quý mà thấy nước Dậu tới phá phương Tý rồi ra, thì phạm tội lưu đày; đổi lối ra sang phương Tốn thì hoá hung thành cát. Hướng Mão, nước trái chảy sang phải, kiêm Canh ……, thấy nước Tý tới là nước quan lộc; hướng Mão kiêm Ất mà thấy nước Tý tới phá phương Mão rồi ra, cũng phạm tội lưu đày; đổi lối ra sang phương Đinh thì hoá hung thành cát.
Giảng: Đoạn này đem tứ phá áp vào nha môn và văn miếu, nơi ứng nghiệm là chuyện quan trường. Cách suy của người biên soạn theo vòng trường sinh tam hợp: hướng Ngọ thuộc Hoả cục, Dậu là phương tử của Hoả, nên nước Dậu là "tử thuỷ", Mão là mộc dục nên gọi "văn tú"; hướng Tý thuộc Thuỷ cục, Dậu là mộc dục nên cũng là "văn tú". Hai câu ấy khớp với vòng trường sinh. Câu đầu (nước Dậu là quan lộc, nước Mão là tuyệt) người biên soạn chưa suy ra được theo vòng nào, nên giữ nguyên lời sách. Hai chữ sau chữ "加庚" bị mờ, để dấu ba chấm.
Điểm thực dụng nằm ở các câu cuối mỗi trường hợp: "將水改天干可免", "改出巽方", "改出丁方". Sách không bảo dời nha môn, mà bảo sửa đường nước: đổi lối nước vào cho rơi vào can, đổi cửa nước ra sang phương khác. Đó là việc làm được bằng mương, cống, tường chắn.

Lục hại: nước hại chầu riêng – 六害
Nguyên văn – 原文
子未一穿,丑午一穿,寅巳一穿,卯辰一穿,申亥一穿,酉戌一穿。此六害單潮主六親不和。向亥見申水,向申見亥水,向巳見寅水,向寅見巳水,長房五倫乖戾;向酉見戌水,向卯見辰水,向午見丑水,向子見未水,中房五倫缺陷;向戌見酉水,向辰見卯水,向丑見午水,向未見子水,少房五倫零落。已上害水單潮,皆可改向消撥,反凶為吉者。如申方水來迎潮,……而亥方射脇,必消丁,此處用土培以遮之,變凶為吉矣;若挨亥在乾,或撥在壬,則全美矣。至於亥水從申去,子水從未去,午水從丑去,巳水從寅去,辰與卯並來,戌與酉齊至,皆不得……作地支向,令人骨肉傷殘也。
Dịch: Tý Mùi là một cặp xuyên, Sửu Ngọ một cặp, Dần Tỵ một cặp, Mão Thìn một cặp, Thân Hợi một cặp, Dậu Tuất một cặp. Sáu cặp hại này, nước chầu riêng một mình thì chủ sáu thân không hoà. Hướng Hợi gặp nước Thân, hướng Thân gặp nước Hợi, hướng Tỵ gặp nước Dần, hướng Dần gặp nước Tỵ, thì phòng trưởng ngũ luân trái nghịch. Hướng Dậu gặp nước Tuất, hướng Mão gặp nước Thìn, hướng Ngọ gặp nước Sửu, hướng Tý gặp nước Mùi, thì phòng giữa ngũ luân thiếu khuyết. Hướng Tuất gặp nước Dậu, hướng Thìn gặp nước Mão, hướng Sửu gặp nước Ngọ, hướng Mùi gặp nước Tý, thì phòng út ngũ luân linh lạc. Các thứ nước hại chầu riêng kể trên đều có thể đổi hướng, tiêu đẩy, đổi hung thành cát. Như nước phương Thân tới đón chầu, …… mà phương Hợi có nước bắn vào hông, ắt hao người; chỗ ấy đắp đất che đi thì đổi hung thành cát; nếu nhích Hợi về Càn, hay đẩy về Nhâm, thì toàn mỹ. Còn như nước Hợi đi ra ở Thân, nước Tý đi ra ở Mùi, nước Ngọ đi ra ở Sửu, nước Tỵ đi ra ở Dần, nước Thìn với Mão cùng tới, nước Tuất với Dậu cùng đến, thì đều không được …… làm hướng địa chi, khiến ruột thịt thương tàn.
Giảng: Lục hại sách gọi là "xuyên" (穿), nghĩa là đâm thủng: mỗi cặp hại là một chi phá vỡ cặp lục hợp của chi kia (Tý hợp Sửu nhưng Mùi xung Sửu, nên Mùi hại Tý). Vì vậy bài này đặt ngay sau bài lục hợp. Ứng nghiệm của hại nhẹ hơn hình, xung: không nói tù tội mà nói ngũ luân, tức tình nghĩa trong nhà, anh em bất hoà, vợ chồng lạnh nhạt.
Chữ "單潮" (chầu riêng) là điều kiện: nước hại chỉ một dòng thì còn chữa được. Sách cho ba cách: đắp đất che dòng nước bắn hông (thủ pháp dùng tường, gò, cây che), nhích hướng để nước rơi vào can (Hợi về Càn hay Nhâm), hoặc đẩy nước ra ngoài cục. Câu cuối kể các trường hợp nước hại vừa tới vừa đi, hoặc hai chi hại cùng tới một lúc; khi ấy tuyệt đối không được đặt hướng ở chi. Hai chỗ chữ mờ trong đoạn để dấu ba chấm.

Chi dữ: vì sao can không có sát – 凶支
Nguyên văn – 原文
天干之氣清,地支之氣濁,故干無煞而支有煞,煞即是刑沖破害。有脈與水相刑沖相破害者,如卯脈遇子水刑、酉水沖、辰水害、午水破是也;向與水相沖相破害者,如午向遇子水沖、卯酉水破、丑水害是也;水與水相刑沖相破害者,如申水來,寅水沖刑、亥水害、巳水刑是也。陰向遇陰水之刑沖破害者輕,遇陽水之刑沖破害者重;陽向遇陽水之刑沖破害者輕,遇陰水之刑沖破害者重。破害之局人財冷退,刑沖之局殺戮慘傷。
Dịch: Khí của thiên can thì trong, khí của địa chi thì đục, cho nên can không có sát mà chi có sát; sát tức là hình, xung, phá, hại. Có loại mạch với nước hình xung phá hại nhau, như mạch Mão gặp nước Tý là hình, nước Dậu là xung, nước Thìn là hại, nước Ngọ là phá. Có loại hướng với nước xung phá hại nhau, như hướng Ngọ gặp nước Tý là xung, nước Mão, Dậu là phá, nước Sửu là hại. Có loại nước với nước hình xung phá hại nhau, như nước Thân tới, thì nước Dần xung và hình, nước Hợi hại, nước Tỵ hình. Hướng âm gặp nước âm hình xung phá hại thì nhẹ, gặp nước dương thì nặng; hướng dương gặp nước dương thì nhẹ, gặp nước âm thì nặng. Cục phá hại thì người và của nguội lạnh suy thoái; cục hình xung thì giết chóc thảm thương.
Giảng: Đây là đoạn lý thuyết gói lại cả bốn mục trước. Câu đầu giải thích vì sao mọi cách chữa trong bài đều là "đổi về can": can khí trong, không mang sát; chi khí đục, mang hình xung phá hại. Vì thế hai mươi bốn sơn trên la kinh có tám can, bốn duy xen giữa mười hai chi, để người lập hướng có chỗ né.
Sách phân ba tầng quan hệ: mạch với nước, hướng với nước, nước với nước. Cùng một loại sát nhưng tầng mạch là gốc nhất. Câu âm dương cũng đáng ghi: cùng loại âm với âm, dương với dương thì nhẹ; khác loại thì nặng. Cách hiểu của người biên soạn: âm dương ở đây là âm dương của chi (Tý Dần Thìn Ngọ Thân Tuất là dương, Sửu Mão Tỵ Mùi Dậu Hợi là âm), vì sách không nói theo phép nạp giáp. Câu kết phân hai mức: phá hại làm suy, hình xung làm thương vong.

Ví dụ nhà hướng Nam nước tạp – 駁雜
Nguyên văn – 原文
朝南,左邊寅水來、巳水來,右邊亥水來、申水來,為駁雜。却向午,則納左邊寅水、巳水上堂,消右邊亥水、申水出去,切不可流破巳方,犯刑徒也。如向丁,則納右邊亥水、申水上堂,消左邊寅水、巳水出去,切不可流破申方,犯刑徒也。若午向宅,水從……後子宮長流直射,謂之衝,必犯軍徒;酉水橫來,卯水腰射,謂之破,不利功名。須將卯水改移甲方或乙方、巽方來入明堂;至酉水則直流下西南去;子水則改在癸、艮方,艮生方流來上堂,化凶為吉,轉禍為福矣。衙門、學宮、書院、會館、宗祠、陽基皆同此論。
Dịch: Nhà quay về nam, bên trái có nước Dần tới, nước Tỵ tới; bên phải có nước Hợi tới, nước Thân tới, là nước tạp. Nếu đặt hướng Ngọ thì nạp nước Dần, Tỵ bên trái lên minh đường, tiêu nước Hợi, Thân bên phải ra ngoài; tuyệt đối không được để nước chảy phá phương Tỵ, sẽ phạm hình đồ. Nếu đặt hướng Đinh thì nạp nước Hợi, Thân bên phải lên minh đường, tiêu nước Dần, Tỵ bên trái ra ngoài; tuyệt đối không được để nước chảy phá phương Thân, sẽ phạm hình đồ. Nếu nhà hướng Ngọ mà nước từ …… sau cung Tý chảy dài bắn thẳng, gọi là xung, ắt phạm quân đồ; nước Dậu chảy ngang tới, nước Mão bắn vào hông, gọi là phá, không lợi công danh. Phải đổi nước Mão sang phương Giáp, Ất hoặc Tốn mà vào minh đường; còn nước Dậu thì cho chảy thẳng xuống tây nam mà đi; nước Tý thì đổi về Quý, Cấn, từ phương sinh Cấn chảy lên minh đường, thế là hoá hung thành cát, chuyển hoạ thành phúc. Nha môn, học cung, thư viện, hội quán, từ đường, nền dương cơ đều luận như vậy.
Giảng: Ví dụ cuối gom hết lý thuyết vào một khu đất có bốn dòng nước tạp. Bốn chi Dần Tỵ Thân Hợi là bốn chi Mạnh, trong đó Dần Tỵ Thân tự đủ bộ tam hình, Tỵ Hợi xung, Dần Hợi hợp, Thân Hợi hại. Sách chỉ cách: chọn một hướng rồi nạp đúng hai dòng hợp với hướng ấy, tiêu hai dòng kia ra, và giữ cho dòng tiêu không chảy phá qua chi hình.
Cách suy của người biên soạn theo tam hợp: hướng Ngọ thuộc Hoả cục, Dần là trường sinh, Tỵ là lâm quan, nên nạp hai dòng bên trái là đúng. Hướng Đinh là âm Hoả, lấy vòng nghịch, nên nạp nước bên phải. Câu cuối "衙門、學宮、書院、會館、宗祠、陽基皆同此論" xác nhận: phép nước dữ dùng cho mọi loại dương trạch, từ nhà ở đến công trình công. Một chữ chỉ phương nước sau cung Tý bị mờ, để dấu ba chấm.
Áp dụng cho nhà hôm nay – 今宅應用
Nhà phố, nhà vườn hôm nay ít có sông chầu trước mặt, nhưng "nước" trong dương trạch gồm cả đường đi, mương thoát nước, hẻm, lối xe vào. Dựa trên năm mục vừa dịch, có thể rút ra trình tự kiểm tra sau:
- Đo hướng nhà và đánh dấu từng dòng nước: đứng ở tâm nhà, đo phương đường lớn, đường hẻm, mương, cống chảy tới và chảy đi, ghi theo hai mươi bốn sơn.
- Tìm chi của từng dòng: dòng nào rơi vào can (Giáp, Ất, Bính, Đinh, Canh, Tân, Nhâm, Quý) hoặc bốn duy thì yên tâm hơn; dòng nào rơi vào chi thì xét tiếp.
- So với hướng và với mạch: dòng nước ở chi hình, xung, phá, hại với hướng nhà (hoặc với phương núi, nhà cao phía sau làm mạch) là nước dữ cần xử lý.
- Xét phòng ứng: chi Mạnh (Dần Thân Tỵ Hợi) ứng con trưởng, chi Trọng (Tý Ngọ Mão Dậu) ứng con giữa, chi Quý (Thìn Tuất Sửu Mùi) ứng con út.
- Chọn cách chữa: nhích hướng cửa nửa cung về can kề bên; đổi lối vào, đổi cống thoát để nước đi ra ở phương bệnh, tử, mộ, tuyệt; dùng tường, bồn cây, gờ đất che dòng bắn hông như sách nói "用土培以遮之".
Lưu ý: việc xoay hướng, đổi lối nước phải đặt trong tổng cục tam hợp của căn nhà, không làm riêng lẻ. Né được một dòng hình mà phá mất dòng sinh vượng thì được không bù mất.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論
Thứ nhất, can là chỗ né. Toàn bài quy về một nguyên lý: can khí trong, chi khí đục. Phong Thuỷ Liên Hoa dạy học viên khi lập hướng nhà hay mở cửa, gặp nước, đường ở chi xấu thì xem có thể đưa về can kề bên được không. Đó là lý do la kinh Liên Hoa luôn ghi rõ ranh giới từng sơn: lệch vài độ là đổi từ chi sang can.
Thứ hai, mạch là gốc của phán đoán. Câu "sơn hướng vô kỵ, mạch thuỷ kỵ chi" và ví dụ nước Mão (mạch Dậu thì xấu, mạch Canh Tân Càn Hợi thì tốt) cho thấy không thể phán một dòng nước khi chưa biết mạch. Với nhà phố, "mạch" có thể hiểu là phía sau có thế cao, khối nhà lớn tựa vào; cách hiểu của người biên soạn là phải xác định phía tựa trước rồi mới xét nước.
Thứ ba, nước dữ phải tiêu chứ không phải lấp. Sách không bảo lấp sông, mà bảo đổi chỗ nước vào và nước ra. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ đúng tinh thần ấy: thoát nước, lối đi vẫn phải có, chỉ là đặt chúng ở phương đúng. Với công trình chung như trường học, trụ sở, đền miếu, sách nhắc hoạ lan cả vùng, nên càng phải cẩn trọng.

Tóm lại – 總結
- Nước dữ là nước chầu ở chi hình, xung, phá, hại với hướng hoặc với mạch; cũng có thể là các dòng nước hình hại lẫn nhau.
- Tam hình: Dần Tỵ Thân vô ân (con trưởng), Tý Mão vô lễ (con giữa), Sửu Tuất Mùi thị thế (con út); thêm tự hình Ngọ, Dậu, Thìn.
- Lục xung: sơn hướng xung không kỵ, mạch với nước xung mới kỵ; chữa bằng hướng can kề bên.
- Tứ phá theo sách: Ngọ phá Dậu, Dậu phá Tý, Tý phá Mão, Mão phá Ngọ; chủ sung quân, nhưng nước đi ra ở tử tuyệt thì thoát.
- Lục hại (lục xuyên): Tý Mùi, Sửu Ngọ, Dần Tỵ, Mão Thìn, Thân Hợi, Dậu Tuất; chủ lục thân bất hoà, chầu riêng thì chữa được.
- Can không sát, chi có sát; cùng âm dương thì nhẹ, khác âm dương thì nặng; phá hại làm suy, hình xung làm thương vong.
- Phép chữa: đổi hướng về can, đổi lối nước vào ra, đắp đất che dòng bắn hông; dùng cho nhà ở, nha môn, học cung, từ đường.
Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (30) – Tổng luận thành trì, ngũ hợp và lục hợp sơn thuỷ.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (32) – 衙門: Khí hoá nha môn, nha môn nhất đến tam phẩm.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 4, các mục 三刑, 六沖, 四破, 六害, 凶支; bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Một số chữ mờ và phần chú chữ nhỏ không đọc được, để dấu ba chấm; chỗ nào người biên soạn suy theo tam hợp đều ghi rõ là cách hiểu, cách suy của người biên soạn. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo phương nước tới, nước đi và ranh giới can chi của từng sơn.
- Lập Cục Pháp: lập cục tam hợp, xem phương sinh vượng nên nạp và phương bệnh tử nên tiêu.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: đặt mặt bằng nhà lên nền hướng để thấy lối vào, cống thoát rơi vào chi nào.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Đại Thành (30): thành trì, ngũ hợp và lục hợp sơn thuỷ
- Dương Trạch Đại Thành (3): bốn cục tam hợp, cửa trái cửa phải
- Dương Trạch Đại Thành (14): Hà Đồ, cửu tinh và số lớp nhà
- Kệ sách cổ Tam Hợp trên Kho Sách Quý
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc bảng hình, xung, phá, hại là phần Thư; đứng trước một khu đất mà nhận ra mạch ở đâu, dòng nước nào nạp, dòng nào tiêu, nhích hướng bao nhiêu độ để né chi dữ là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Nước tam hình trong phong thuỷ là gì? – 三刑
Là nước chầu vào hướng nhà từ chi hình với hướng: Dần Tỵ Thân hình nhau ứng con trưởng, Tý Mão ứng con giữa, Sửu Tuất Mùi ứng con út, cùng các chi tự hình như hướng Ngọ gặp nước Ngọ.
Toạ và hướng xung nhau có xấu không? – 六沖
Không. Dương Trạch Đại Thành nói sơn hướng xung nhau thì không kỵ, vì nhà nào cũng có toạ hướng đối nhau; cái kỵ là mạch vào đầu xung với phương nước chầu.
Tứ phá trong Trạch Phổ gồm những cặp nào? – 四破
Theo sách: hướng Dậu gặp nước Ngọ, hướng Tý gặp nước Dậu, hướng Mão gặp nước Tý, hướng Ngọ gặp nước Mão, chủ sung quân; nếu nước ấy đi ra ở phương tử tuyệt của cục thì thoát hoạ.
Nước lục hại ảnh hưởng thế nào? – 六害
Nước hại chầu riêng chủ lục thân bất hoà: chi Mạnh ứng phòng trưởng, chi Trọng ứng phòng giữa, chi Quý ứng phòng út; đổi hướng, che chắn hay đẩy nước về can thì hoá giải được.
Vì sao đổi hướng sang can lại tránh được nước dữ? – 干無煞
Vì sách cho rằng khí thiên can trong, không mang sát; khí địa chi đục, mang hình xung phá hại. Đặt hướng ở can kề bên làm nước rơi vào can hoặc ra ngoài cục nên hết sát.








