Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜指要 卷三 · 三間四棟內廊外院 · 三間四棟內廊中屏外院 · 五間四進內一廊 · 五間四進內廊土金屏 · 五間四進內廊金屏水院屏)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Môn 荊門), đời Thanh
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Nhà bốn dãy là kiểu nhà lớn tiếp theo trong loạt đồ mặt bằng của Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 3, Dương Trạch Đại Thành. Sau nhà hai dãy (bài 23) và ba dãy (bài 24), bài này dịch song ngữ năm kiểu nhà bốn dãy: hai kiểu ba gian (三間四棟) và ba kiểu năm gian (五間四進), kèm số đo từng lớp, bình phong, sân ngoài, và các chuỗi số bước cửa mà sách lặp lại có quy luật.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Đại Thành, nhà bốn dãy gồm nhà chính, sảnh giữa, sảnh trước và sảnh cổng, giữa các dãy là giếng trời hoặc sân, có hành lang và một hai lớp bình phong. Kiểu ba gian có sân ngoài dài 10 trượng 3 xích 5 thốn (23 bước, trực Khai, Sinh Khí), rộng 3 trượng 6 xích (8 bước, Nguy). Nhiều kiểu đặt cửa theo chuỗi 6, 11, 14, 18, 23, 26 bước (Chấp, Khai, Trừ rồi lặp lại sau 12 bước); kiểu năm gian lớn nhất dài 33 bước, trực Thành.
Thầy Vũ Giới giảng: "Lên tới bốn dãy, đếm từng cửa sẽ rối nếu không thấy được nhịp. Nhịp ở đây là mười hai: cửa ở bước 6 thì lớp sau đặt ở 18, cửa ở 11 thì lớp sau ở 23. Thuộc một chuỗi lành trong mười hai bước đầu, học viên dựng nhà sâu bao nhiêu cũng được, chỉ việc cộng mười hai."
Nhà bốn dãy và cách sách đếm cửa – 四棟
Nhà bốn dãy (四棟, 四進) có bốn khối mái theo chiều sâu: nhà chính (正宅 hay 正堂), sảnh giữa (中廳), sảnh trước (前廳) và sảnh cổng (門廳). Giữa các khối là giếng trời có sương hai bên, hoặc sân (院) không có sương. Những kiểu có chữ 外院 trong tên là có thêm một khoảng sân ngoài trước sảnh cổng hay giữa sảnh trước và cổng.
Cách đếm vẫn như các bài trước: mỗi bước 4 xích 5 thốn, đếm từ tường sau nhà chính ra, bước một là Kiến, bước hai là Trừ, xoay vòng mười hai trực. Ở nhà bốn dãy, sách ghi tên trực ngay trước số đo cửa, ví dụ "門執二丈七合六步" (cửa ở trực Chấp, hai trượng bảy, hợp sáu bước), "門開四丈九尺五合十一步", "屏門除十四步". Đọc quen cách ghi này thì chỉ cần nhìn chữ đầu là biết cửa ấy đặt ở trực nào.
Các đồ nhà bốn dãy cũng dùng nhiều hơn chữ 裏空, 外空 và 中墻 cho sảnh cổng: tường cổng dày gần hai xích, cửa đặt trong bề dày tường, chia ra khoảng trống bên trong và bên ngoài. Đây là cách làm cổng sâu, có mái che, để người và khí dừng lại một nhịp trước khi vào sân.

Ba gian bốn dãy, hành lang, sân ngoài – 三間四棟內廊外院
Nguyên văn – 原文
通長十丈零三尺五寸,合二十三步,開,生氣吉,包壁脚在內。通寬三丈六尺,合八步,危,玉堂吉,包山脚在內。正堂深丈五八,寬丈三八,房寬九尺一,堦二尺,簷墻八尺三,尖五尺五,合丈三八。天井橫直丈三八。廂深八尺一,堦一尺,簷墻七尺九,尖二尺九,合丈零八。廊深六尺二,前後壁堦各一尺,共四尺,門合五步。……中廳後堦九寸,內深九尺六,前堦一尺,前壁一尺,中安門合八步,簷墻七尺九,尖三尺九,合丈一八。天井長丈三八,寬丈四八。廂內深七尺六,堦一尺,簷墻七尺一,尖二尺七,合九尺八。前廳外堦各一尺,內深九尺二,門合十四步,簷墻七尺九,尖三尺九,合丈一八。院深七尺……。門廳深九尺,內六尺八抵門墻,合十八步,簷墻七尺五,尖三尺三,合一丈零八寸數。
Dịch: Dài suốt mười trượng lẻ ba xích năm thốn, hợp hai mươi ba bước, trực Khai, gặp Sinh Khí, tốt, đã tính chân tường. Rộng suốt ba trượng sáu xích, hợp tám bước, trực Nguy, Ngọc Đường, tốt, đã tính chân tường hồi. Nhà chính sâu một trượng năm xích tám, rộng gian giữa một trượng ba xích tám, phòng rộng chín xích một, thềm hai xích, tường hiên tám xích ba, đỉnh năm xích năm, cao một trượng ba xích tám. Giếng trời ngang dọc đều một trượng ba xích tám. Sương sâu tám xích một, thềm một xích, tường hiên bảy xích chín, đỉnh hai xích chín, cao một trượng không xích tám. Hành lang sâu sáu xích hai, tường và thềm trước sau mỗi bên một xích, cộng bốn xích, cửa hợp năm bước. …… Sảnh giữa thềm sau chín thốn, sâu trong chín xích sáu, thềm trước một xích, tường trước một xích, giữa đặt cửa hợp tám bước, tường hiên bảy xích chín, đỉnh ba xích chín, cao một trượng một xích tám. Giếng trời dài một trượng ba xích tám, rộng một trượng bốn xích tám. Sương sâu trong bảy xích sáu, thềm một xích, tường hiên bảy xích một, đỉnh hai xích bảy, cao chín xích tám. Sảnh trước thềm ngoài mỗi bên một xích, sâu trong chín xích hai, cửa hợp mười bốn bước, tường hiên bảy xích chín, đỉnh ba xích chín, cao một trượng một xích tám. Sân sâu bảy xích …… Sảnh cổng sâu chín xích, bên trong sáu xích tám thì tới tường cổng, hợp mười tám bước, tường hiên bảy xích năm, đỉnh ba xích ba, cao một trượng không xích tám thốn.
Giảng: Kiểu đầu tiên nối thẳng từ nhà ba gian ba dãy ở bài 24: vẫn rộng 8 bước (Nguy), nhưng dài thêm tới 23 bước, trực Khai, gặp thần Sinh Khí (生氣). Bốn cửa: hành lang 5 bước (Định), sảnh giữa 8 bước (Nguy), sảnh trước 14 bước (Trừ), cổng 18 bước (Chấp). Ba cửa đầu giữ nguyên nhịp của nhà ba dãy (5, 8 rồi tới 14 thay cho 11), cửa cuối nhảy lên 18, là trực Chấp ở vòng thứ hai (6 + 12).
Nhà chính ở đây cao 13,8 xích với thềm hai xích, cao hơn nhà chính các kiểu ba dãy; sảnh giữa và sảnh trước đều 11,8 xích, sảnh cổng 10,8 xích. Hai sảnh giữa bằng nhau, cách hiểu của người biên soạn là vì sảnh trước ở đây vẫn là một sảnh trong, chưa phải lớp cổng, nên không cần thấp hơn sảnh giữa. Phần mô tả mái hành lang và độ sâu sân ngoài bị mờ một ít chữ, để dấu ba chấm.

Ba gian bốn dãy, bình phong giữa, sân ngoài – 三間四棟內廊中屏外院
Nguyên văn – 原文
通長十二丈四尺,包壁脚在內,合金櫃吉。通寬三丈六尺,合八步,危,玉堂吉,包脚在內。正堂深丈三八,寬丈三八,房寬九尺一,堦一尺二寸五,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八。天井橫直丈四八。廂深七尺六,堦一尺,簷墻七尺六,尖二尺二寸,合九尺八。長廊外堦各一尺二寸,深九尺五,簷墻七尺八,尖三尺,合一丈零八寸,門執六步,巷五尺五。中廳堦各一尺,深丈二八,簷墻七尺六,尖四尺二,合丈一八,門開十一步。天井直丈一五,屏門除十四步,巷二尺二。前廳堦一尺,內深丈一八,簷墻七尺六,尖四尺二,合丈一八,門執十八步。院長九尺六寸五。門廳堦脚一尺,深丈一八,裏八尺八寸五,門墻開二十三步,外二尺九寸五分,簷墻六尺九,尖三尺九,合一丈零八寸。
Dịch: Dài suốt mười hai trượng bốn xích, đã tính chân tường, hợp Kim Quỹ, tốt. Rộng suốt ba trượng sáu xích, hợp tám bước, trực Nguy, Ngọc Đường, tốt, đã tính chân tường. Nhà chính sâu một trượng ba xích tám, rộng gian giữa một trượng ba xích tám, phòng rộng chín xích một, thềm một xích hai thốn năm, tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cao một trượng hai xích tám. Giếng trời ngang dọc đều một trượng bốn xích tám. Sương sâu bảy xích sáu, thềm một xích, tường hiên bảy xích sáu, đỉnh hai xích hai thốn, cao chín xích tám. Hành lang dài: thềm ngoài mỗi bên một xích hai thốn, sâu chín xích năm, tường hiên bảy xích tám, đỉnh ba xích, cao một trượng không xích tám thốn; cửa ở trực Chấp, sáu bước; ngõ năm xích năm. Sảnh giữa: thềm mỗi bên một xích, sâu một trượng hai xích tám, tường hiên bảy xích sáu, đỉnh bốn xích hai, cao một trượng một xích tám; cửa ở trực Khai, mười một bước. Giếng trời dọc một trượng một xích năm; cửa bình phong ở trực Trừ, mười bốn bước; ngõ hai xích hai. Sảnh trước: thềm một xích, sâu trong một trượng một xích tám, tường hiên bảy xích sáu, đỉnh bốn xích hai, cao một trượng một xích tám; cửa ở trực Chấp, mười tám bước. Sân dài chín xích sáu thốn năm. Sảnh cổng: thềm và chân tường một xích, sâu một trượng một xích tám, bên trong tám xích tám thốn năm; cửa ở tường cổng, trực Khai, hai mươi ba bước; bên ngoài hai xích chín thốn năm phân; tường hiên sáu xích chín, đỉnh ba xích chín, cao một trượng không xích tám thốn.
Giảng: Đây là đồ đẹp nhất để học chuỗi bước. Năm lớp cửa: hành lang 6 (Chấp), sảnh giữa 11 (Khai), bình phong 14 (Trừ), sảnh trước 18 (Chấp), cổng 23 (Khai). Ba cửa đầu là Chấp, Khai, Trừ; hai cửa sau là Chấp, Khai lặp lại ở vòng thứ hai, đúng 12 bước sau. Nếu nhà sâu thêm một lớp nữa, cửa kế tiếp sẽ ở bước 26, lại là Trừ; quả thật đồ năm gian cuối bài dùng đúng bước 26.
Tổng chiều dài 124 xích không chia chẵn thành bước (khoảng 27,6 bước); sách không ghi số bước mà chỉ ghi "合金櫃吉", tức hợp thần Kim Quỹ. Cách hiểu của người biên soạn: với chiều dài tổng, sách có khi xét theo thần hoàng đạo thay vì đếm bước tròn; phần lẻ sau cổng là bề dày tường và thềm ngoài cổng, không tính vào bước cửa.
Chiều cao các lớp: nhà chính 12,8 xích, sảnh giữa và sảnh trước 11,8 xích, hành lang và sảnh cổng 10,8 xích, sương 9,8 xích. Ba bậc cao thấp rõ ràng: chủ, sảnh, rồi các phần phụ và cổng.

Năm gian bốn lớp, một hành lang – 五間四進內一廊
Nguyên văn – 原文
通長十三丈五尺五寸,合執,天德,三十步,吉。通寬四丈九尺五寸,合開十一步,吉。正宅後壁一尺,內深丈二八,堂寬一丈二尺八,中房寬八尺八,邊房寬六尺五寸五,前壁一尺,堦一尺六,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八高。天井直丈六八,橫二丈二尺八。廂堦一尺三寸五,深一丈,簷墻七尺五,尖三尺三,合丈零八。迴廊後堦一尺,壁一尺,內深七尺七,前壁一尺八五寸,門執二丈七,合六步,前堦一尺,巷六尺八,簷墻七尺五,尖二尺五,合一丈。中廳後堦九寸,壁一尺,內深丈一八,寬同上,前壁一尺八五寸,門開四丈九尺五寸,合十一步,前堦九寸,簷墻七尺五,尖四尺三,合丈一八。天井直丈五八,橫二丈二尺九寸。廂堦九寸,深丈零四,簷墻七尺,尖三尺,合一丈。前廳後堦一尺,壁一尺,內深丈一八,前壁一尺八五寸,門執八丈一,合十八步,前堦一尺,簷墻七尺五,尖四尺三,合一丈一尺八寸。天井直二丈二尺八,橫二丈一尺八。廂堦九寸五分,深丈零四,簷墻七尺,尖三尺,合一丈。門廳後堦一尺,壁一尺,內深丈零八,裏九尺二,外空一尺六,中墻一尺八五寸,門……十一丈七尺,合除,明堂,二十六步,簷墻七尺四,尖三尺六,合一丈一尺。
Dịch: Dài suốt mười ba trượng năm xích năm thốn, hợp trực Chấp, Thiên Đức, ba mươi bước, tốt. Rộng suốt bốn trượng chín xích năm thốn, hợp trực Khai mười một bước, tốt. Nhà chính: tường sau một xích, sâu trong một trượng hai xích tám, gian giữa rộng một trượng hai xích tám, phòng giữa tám xích tám, phòng bìa sáu xích năm thốn năm, tường trước một xích, thềm một xích sáu, tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cao một trượng hai xích tám. Giếng trời dọc một trượng sáu xích tám, ngang hai trượng hai xích tám. Sương thềm một xích ba thốn năm, sâu một trượng, tường hiên bảy xích năm, đỉnh ba xích ba, cao một trượng không xích tám. Hồi lang: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong bảy xích bảy, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Chấp hai trượng bảy, hợp sáu bước, thềm trước một xích, ngõ sáu xích tám, tường hiên bảy xích năm, đỉnh hai xích năm, cao một trượng. Sảnh giữa: thềm sau chín thốn, tường một xích, sâu trong một trượng một xích tám, rộng như trên, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Khai bốn trượng chín xích năm thốn, hợp mười một bước, thềm trước chín thốn, tường hiên bảy xích năm, đỉnh bốn xích ba, cao một trượng một xích tám. Giếng trời dọc một trượng năm xích tám, ngang hai trượng hai xích chín thốn. Sương thềm chín thốn, sâu một trượng không xích bốn, tường hiên bảy xích, đỉnh ba xích, cao một trượng. Sảnh trước: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng một xích tám, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Chấp tám trượng một, hợp mười tám bước, thềm trước một xích, tường hiên bảy xích năm, đỉnh bốn xích ba, cao một trượng một xích tám thốn. Giếng trời dọc hai trượng hai xích tám, ngang hai trượng một xích tám. Sương thềm chín thốn năm phân, sâu một trượng không xích bốn, tường hiên bảy xích, đỉnh ba xích, cao một trượng. Sảnh cổng: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng không xích tám, khoảng trong chín xích hai, khoảng trống ngoài một xích sáu, tường giữa một xích tám thốn năm, cửa …… mười một trượng bảy xích, hợp trực Trừ, Minh Đường, hai mươi sáu bước, tường hiên bảy xích bốn, đỉnh ba xích sáu, cao một trượng một xích.
Giảng: Lên năm gian, bề ngang trở về con số 49,5 xích quen thuộc, 11 bước, trực Khai. Tổng dài 135,5 xích, sách ghi 30 bước, trực Chấp, Thiên Đức (135 xích là tròn 30 bước, năm thốn lẻ là phần chân tường). Bốn cửa: hồi lang 6 (Chấp), sảnh giữa 11 (Khai), sảnh trước 18 (Chấp), cổng 26 (Trừ, Minh Đường). So với chuỗi 6, 11, 14, 18, 23, 26 của kiểu trước, kiểu này bỏ bớt hai nhịp 14 và 23 vì không có bình phong giữa và sân ngoài, nhưng các cửa còn lại vẫn nằm đúng trên chuỗi ấy.
Đồ này cho thấy rõ bề dày tường được tính vào bước: cửa hồi lang ở 27 xích = 6 bước, cửa sảnh giữa ở 49,5 xích = 11 bước, cửa sảnh trước 81 xích = 18 bước, cổng 117 xích = 26 bước. Bốn con số đều chia chẵn cho 4,5. Các khoảng giữa (thềm, tường, ngõ, giếng trời) đã được điều chỉnh từng thốn để cộng ra đúng những mốc ấy, chẳng hạn ngõ sau hồi lang sâu 6,8 xích, thềm sảnh giữa chỉ 9 thốn.

Năm gian bốn lớp, bình phong thổ kim – 五間四進內廊土金屏
Nguyên văn – 原文
通長十四丈八尺五,十成,三十三步。通寬四丈九尺五寸,合開十一步,吉。正宅後壁一尺,內深丈二八,堂寬丈二九,中房寬八尺八,邊房寬六尺五,前堦一尺二,壁一尺,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八。天井直丈六八,橫二丈二尺八。廂堦一尺三寸五,內深一丈,簷墻七尺五,尖三尺三……。迴廊後堦一尺,壁一尺,內深七尺七,前壁一尺八五寸,門執位二丈七,合六步,前堦一尺,簷墻七尺五,尖二尺三,合九尺八,巷六尺七。中廳後堦一尺,壁一尺,內深丈一八,寬同上,前壁一尺八五寸,門開四丈九尺五,合十一步,前堦一尺,簷墻七尺五,尖四尺三,合丈一八。天井直二丈二,橫二丈三尺五。廂堦一尺,深一丈,簷墻六尺九,尖二尺九,合九尺八。塞屏高七尺,後廂三尺,脚一尺八五寸,門定七丈六尺五,合十七步,巷一尺五寸。前廳後堦一尺,壁一尺,內深九尺,前壁一尺八五寸,門危九丈,合二十步,前堦一尺,簷墻七尺五,尖三尺三,合丈零八寸。天井直二丈二,橫二丈三尺五。廂堦一尺,內深一丈,簷墻六尺九,尖二尺九,合九尺八。塞屏高七尺,後廂三尺,前壁一尺八五寸,門除十一丈七尺,合二十六步,巷二尺。門廳後堦一尺,壁一尺,內深一丈,裏八尺五,外尺五,中墻一尺八五寸,門定十三丈零五寸,合二十九步,簷墻尖合同前廳。
Dịch: Dài suốt mười bốn trượng tám xích năm, trực Thành, ba mươi ba bước. Rộng suốt bốn trượng chín xích năm thốn, hợp trực Khai mười một bước, tốt. Nhà chính: tường sau một xích, sâu trong một trượng hai xích tám, gian giữa rộng một trượng hai xích chín, phòng giữa tám xích tám, phòng bìa sáu xích năm, thềm trước một xích hai, tường một xích, tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cao một trượng hai xích tám. Giếng trời dọc một trượng sáu xích tám, ngang hai trượng hai xích tám. Sương thềm một xích ba thốn năm, sâu trong một trượng, tường hiên bảy xích năm, đỉnh ba xích ba ……. Hồi lang: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong bảy xích bảy, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở vị trí trực Chấp hai trượng bảy, hợp sáu bước, thềm trước một xích, tường hiên bảy xích năm, đỉnh hai xích ba, cao chín xích tám, ngõ sáu xích bảy. Sảnh giữa: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng một xích tám, rộng như trên, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Khai bốn trượng chín xích năm, hợp mười một bước, thềm trước một xích, tường hiên bảy xích năm, đỉnh bốn xích ba, cao một trượng một xích tám. Giếng trời dọc hai trượng hai, ngang hai trượng ba xích năm. Sương thềm một xích, sâu một trượng, tường hiên sáu xích chín, đỉnh hai xích chín, cao chín xích tám. Bình phong chắn cao bảy xích, cách sương sau ba xích, chân một xích tám thốn năm, cửa ở trực Định bảy trượng sáu xích năm, hợp mười bảy bước, ngõ một xích năm thốn. Sảnh trước: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong chín xích, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Nguy chín trượng, hợp hai mươi bước, thềm trước một xích, tường hiên bảy xích năm, đỉnh ba xích ba, cao một trượng không xích tám thốn. Giếng trời dọc hai trượng hai, ngang hai trượng ba xích năm. Sương thềm một xích, sâu trong một trượng, tường hiên sáu xích chín, đỉnh hai xích chín, cao chín xích tám. Bình phong chắn cao bảy xích, cách sương sau ba xích, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Trừ mười một trượng bảy xích, hợp hai mươi sáu bước, ngõ hai xích. Sảnh cổng: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng, khoảng trong tám xích năm, ngoài một xích rưỡi, tường giữa một xích tám thốn năm, cửa ở trực Định mười ba trượng không xích năm thốn, hợp hai mươi chín bước; tường hiên và đỉnh mái giống sảnh trước.
Giảng: Đây là nhà sâu nhất trong năm đồ: 148,5 xích, đúng 33 bước, trực Thành. Có tới sáu lớp cửa: hồi lang 6 (Chấp), sảnh giữa 11 (Khai), bình phong thứ nhất 17 (Định), sảnh trước 20 (Nguy), bình phong thứ hai 26 (Trừ), cổng 29 (Định). Chuỗi này khác chuỗi Chấp, Khai, Trừ ở trên: sau hai cửa 6 và 11, sách chuyển sang 17 và 20, tức Định và Nguy ở vòng thứ hai (5 + 12, 8 + 12), rồi trở lại Trừ ở 26 và kết bằng Định ở 29.
Tên đồ có chữ 土金屏, tức "bình phong thổ, kim". Sách không giải thích hai chữ này. Cách hiểu của người biên soạn: nhà có hai bức bình phong, và tên ngũ hành gợi theo trực của cửa mỗi bức (Định ở bước 17 gặp Kim Quỹ, nên gọi là kim bình), hoặc theo vật liệu (tường đất, tường gạch đá). Học viên chỉ nên coi đây là một giả thuyết.
Hai giếng trời phía trước giống hệt nhau (22 × 23,5 xích, sương 9,8 xích), và hai bức bình phong cũng cùng quy cách (cao 7 xích, cách sương 3 xích). Nhà sâu thì sách lặp lại một mô-đun "giếng trời, sương, bình phong" hai lần, đúng như chuỗi bước lặp lại sau mười hai.

Năm gian bốn lớp, bình phong kim, sân thuỷ – 五間四進內廊金屏水院屏
Nguyên văn – 原文
通長十三丈五尺,合三十步,執,天德吉。通寬四丈九尺五寸,合開,吉。正宅後壁一尺,內深丈二八,堂寬丈二九,中房寬八尺八,邊房寬六尺五,前壁一尺,堦一尺四,簷墻八尺二,尖四尺六,合丈二八。天井直丈五八,橫二丈二尺九。廂堦一尺三,內深一丈,簷墻七尺五,尖三尺三,合丈零八寸。迴廊後堦一尺,壁一尺,內深八尺七,前壁一尺八五寸,門執二丈七,合六步,前堦一尺,簷墻七尺五,尖二尺五,合一丈,巷五尺七。中廳後堦一尺,壁一尺,內深丈二八,前壁一尺八五寸,門開十一步,前堦一尺,簷墻七尺六,尖四尺二,合丈一八。天井直八尺六,橫二丈二尺九。廂堦一尺,深丈零三寸,簷墻六尺五,尖三尺三,合九尺八。塞屏高七尺,後廂二尺八,屏脚一尺八五寸,門除十四步,巷三尺二寸。前廳後堦一尺,壁一尺,內深丈一八,前壁一尺八五寸,門執十八步,前堦一尺,簷墻七尺二,尖三尺九,合一丈一尺。大院一丈六尺六寸。長屏高八尺,後廂三尺九,屏脚尺五,厚八五寸,門開十丈三尺五,合二十三步,巷一尺五寸。門廳後堦一尺,壁一尺,內深丈零八,裏九尺,外一尺八,中壁二尺八五寸,門除二十六步,簷墻七尺,尖三尺六,合丈零六寸。
Dịch: Dài suốt mười ba trượng năm xích, hợp ba mươi bước, trực Chấp, Thiên Đức, tốt. Rộng suốt bốn trượng chín xích năm thốn, hợp trực Khai, tốt. Nhà chính: tường sau một xích, sâu trong một trượng hai xích tám, gian giữa rộng một trượng hai xích chín, phòng giữa tám xích tám, phòng bìa sáu xích năm, tường trước một xích, thềm một xích bốn, tường hiên tám xích hai, đỉnh bốn xích sáu, cao một trượng hai xích tám. Giếng trời dọc một trượng năm xích tám, ngang hai trượng hai xích chín. Sương thềm một xích ba, sâu trong một trượng, tường hiên bảy xích năm, đỉnh ba xích ba, cao một trượng không xích tám thốn. Hồi lang: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong tám xích bảy, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Chấp hai trượng bảy, hợp sáu bước, thềm trước một xích, tường hiên bảy xích năm, đỉnh hai xích năm, cao một trượng, ngõ năm xích bảy. Sảnh giữa: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng hai xích tám, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Khai mười một bước, thềm trước một xích, tường hiên bảy xích sáu, đỉnh bốn xích hai, cao một trượng một xích tám. Giếng trời dọc tám xích sáu, ngang hai trượng hai xích chín. Sương thềm một xích, sâu một trượng không xích ba thốn, tường hiên sáu xích năm, đỉnh ba xích ba, cao chín xích tám. Bình phong chắn cao bảy xích, cách sương sau hai xích tám, chân bình phong một xích tám thốn năm, cửa ở trực Trừ mười bốn bước, ngõ ba xích hai thốn. Sảnh trước: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng một xích tám, tường trước một xích tám thốn năm, cửa ở trực Chấp mười tám bước, thềm trước một xích, tường hiên bảy xích hai, đỉnh ba xích chín, cao một trượng một xích. Sân lớn một trượng sáu xích sáu thốn. Bình phong dài cao tám xích, cách sương sau ba xích chín, chân bình phong một xích rưỡi, dày tám thốn năm, cửa ở trực Khai mười trượng ba xích năm, hợp hai mươi ba bước, ngõ một xích năm thốn. Sảnh cổng: thềm sau một xích, tường một xích, sâu trong một trượng không xích tám, khoảng trong chín xích, ngoài một xích tám, tường giữa hai xích tám thốn năm, cửa ở trực Trừ hai mươi sáu bước, tường hiên bảy xích, đỉnh ba xích sáu, cao một trượng không xích sáu thốn.
Giảng: Kiểu cuối khép lại cả bài. Dài 30 bước (Chấp, Thiên Đức), rộng 11 bước (Khai). Sáu lớp cửa: hồi lang 6 (Chấp), sảnh giữa 11 (Khai), bình phong trong 14 (Trừ), sảnh trước 18 (Chấp), bình phong dài ngoài sân 23 (Khai), cổng 26 (Trừ). Đây chính là chuỗi Chấp, Khai, Trừ của kiểu ba gian bình phong giữa, nối thêm một nhịp 26. Hai đồ khác hẳn số gian (ba và năm) mà dùng cùng một chuỗi, cho thấy chuỗi bước là cái khung chung, số gian chỉ là phần co giãn theo chiều ngang.
Tên đồ có 金屏 (bình phong kim) và 水院屏 (bình phong sân thuỷ). Cách hiểu của người biên soạn: bức bình phong trong ở trực Trừ, bức bình phong dài ngoài "sân lớn" (大院) ở trực Khai; gọi sân là "thuỷ" có thể vì sân rộng trước nhà là nơi tụ nước mưa, tụ khí như minh đường. Sách không giảng thêm, nên đây chỉ là gợi ý để đọc đồ.
Đáng chú ý là chiều cao giảm dần rất đều: nhà chính 12,8, sảnh giữa 11,8, sảnh trước 11, sảnh cổng 10,6 xích; sương trước thấp hơn sương sau một xích. Bình phong ngoài cao 8 xích, cao hơn bình phong trong 7 xích, vì nó phải che cả khoảng sân lớn.

Áp dụng cho nhà hôm nay – 今日之用
Với mỗi xích khoảng 32 cm (cách quy đổi của người biên soạn), chuỗi Chấp, Khai, Trừ 6, 11, 14, 18, 23, 26 bước tương ứng khoảng 8,6 m; 15,8 m; 20,2 m; 25,9 m; 33,1 m; 37,4 m. Chuỗi Định, Nguy 5, 8, 17, 20, 29 bước tương ứng khoảng 7,2 m; 11,5 m; 24,5 m; 28,8 m; 41,8 m.
Nhà vườn, biệt thự sâu 30 đến 40 m. Có thể chia bốn khối: nhà thờ và phòng ngủ chính ở sau, sinh hoạt chung ở giữa, phòng khách ở trước, cổng và nhà bảo vệ ở ngoài cùng. Chọn một trong hai chuỗi rồi đặt cửa mỗi khối gần các mốc của chuỗi ấy, đo từ tường sau ra. Không nên trộn hai chuỗi lung tung; cứ theo một chuỗi cho tới cửa cuối cùng, như các đồ trong sách.
Khu nhà nhiều khối như trường học, chùa, văn phòng có sân. Lối "khối, sân, bình phong" lặp lại của Trạch Phổ dùng rất tốt: mỗi lần qua một lớp sân lại có một vật chắn (bức tường thấp, bồn cây, cổng tam quan) để người đi chậm lại. Khoảng cách giữa các cổng lấy theo chuỗi bước, các khối phía trong cao hơn khối phía ngoài.
Nhà phố. Nhà phố hiếm khi sâu tới 26 bước, nhưng có thể dùng đoạn đầu của chuỗi: cửa phòng thờ hay vách ngăn ở 6 bước, cửa chính ở 11 bước (khoảng 15,8 m), hoặc theo chuỗi Định, Nguy: vách ở 5 bước, cửa chính ở 8 bước.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Thứ nhất, mười hai là nhịp của nhà sâu. Năm đồ nhà bốn dãy cho thấy cửa ở vòng thứ hai luôn là cửa ở vòng thứ nhất cộng mười hai: 6 và 18, 11 và 23, 14 và 26, 5 và 17, 8 và 20. Phong Thuỷ Liên Hoa dạy học viên thuộc một chuỗi lành trong mười hai bước đầu, rồi cộng mười hai cho mỗi lớp sâu hơn.
Thứ hai, có hai chuỗi chính. Chuỗi Chấp, Khai, Trừ (6, 11, 14) và chuỗi Định, Nguy (5, 8) cùng xuất hiện trong các đồ ba dãy và bốn dãy. Cách hiểu của người biên soạn: chuỗi Chấp, Khai, Trừ hợp nhà có nhiều lớp đều nhau, chuỗi Định, Nguy hợp nhà có lớp sâu lớp nông; chọn chuỗi nào tuỳ theo chiều sâu các khối.
Thứ ba, mô-đun lặp lại. Đồ bình phong thổ kim lặp hai lần cùng một cụm "giếng trời, sương, bình phong". Kiến Trúc Liên Hoa khi thiết kế khu nhà nhiều lớp cũng dùng mô-đun lặp như vậy: dễ thi công, dễ giữ tỉ lệ, và mỗi mô-đun tự rơi đúng chuỗi bước.
Tóm lại – 總結
- Nhà bốn dãy gồm nhà chính, sảnh giữa, sảnh trước, sảnh cổng; giữa là giếng trời hay sân, có hành lang và bình phong.
- Ba gian, sân ngoài: dài 23 bước (Khai, Sinh Khí), rộng 8 bước (Nguy); cửa ở 5, 8, 14, 18.
- Ba gian, bình phong giữa, sân ngoài: cửa ở 6, 11, 14, 18, 23 (Chấp, Khai, Trừ, Chấp, Khai).
- Năm gian, một hành lang: dài 30 bước (Chấp), rộng 11 bước (Khai); cửa ở 6, 11, 18, 26.
- Năm gian, bình phong thổ kim: dài 33 bước (Thành); cửa ở 6, 11, 17, 20, 26, 29.
- Năm gian, bình phong kim, sân thuỷ: dài 30 bước; cửa ở 6, 11, 14, 18, 23, 26.
- Cửa vòng sau bằng cửa vòng trước cộng 12 bước; chiều cao các khối giảm dần từ nhà chính ra cổng.
Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (24) – 三棟: Nhà ba dãy, ba lớp, chuỗi số bước cửa.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (26) – Nhà năm dãy (sắp đăng).
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 3, các đồ 三間四棟內廊外院, 三間四棟內廊中屏外院, 五間四進內一廊, 五間四進內廊土金屏, 五間四進內廊金屏水院屏 cùng số đo kèm đồ; bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Một số chữ ở phần hành lang và sân của đồ ba gian sân ngoài, chữ trực ở cửa cổng đồ năm gian một hành lang và một câu chiều cao sương ở đồ thổ kim bị mờ, để dấu ba chấm; đồ mặt bằng trong bài được vẽ lại theo số đo của sách, cột mét và cách quy đổi là của người biên soạn. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng nhà nhiều khối theo kích thước thật, đánh dấu chuỗi bước cửa.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng trước khi chia lớp nhà.
- Lập Cục Pháp: lập cục để biết lớp cửa nào là cửa chủ cần đặt ở trực lành.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Đại Thành (24): nhà ba dãy, chuỗi số bước cửa
- Dương Trạch Đại Thành (23): nhà hai dãy, bình phong, sân trong
- Dương Trạch Đại Thành (22): thước cửa, số bước nhà và mái chữ Kim
- Kệ sách cổ Tam Hợp trên Kho Sách Quý
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc hai chuỗi bước là phần Thư; nhìn một khu đất mà biết nên chia mấy lớp, chọn chuỗi nào, lớp nào cần bình phong, lớp nào để trống làm sân là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Nhà bốn dãy trong phong thuỷ cổ gồm những phần nào? – 四棟
Gồm nhà chính, sảnh giữa, sảnh trước và sảnh cổng xếp từ sau ra trước; giữa các dãy là giếng trời có nhà sương hoặc sân, thêm hành lang và một hai lớp bình phong.
Chuỗi bước cửa Chấp, Khai, Trừ là gì? – 執開除
Là các mốc 6, 11, 14 bước (Chấp, Khai, Trừ) tính từ tường sau, lặp lại ở 18, 23, 26 bước. Dương Trạch Đại Thành dùng chuỗi này cho cả nhà ba gian và năm gian bốn dãy.
Nhà sâu thì đặt cửa thế nào cho hợp? – 加十二
Mười hai trực xoay vòng mỗi 12 bước, nên chỉ cần lấy một cửa lành ở vòng đầu rồi cộng 12 bước cho lớp sau, ví dụ 6 thành 18, 11 thành 23, 5 thành 17.
Nhà bốn dãy dài bao nhiêu bước? – 通長
Năm đồ của sách dài 23 bước (Khai, Sinh Khí), 30 bước (Chấp, Thiên Đức) và 33 bước (Thành); một đồ dài 124 xích, sách chỉ ghi hợp Kim Quỹ.
Bình phong trong nhà nhiều lớp đặt ở đâu? – 塞屏
Bình phong thường đặt sau giếng trời giữa, cửa bình phong ở 14 bước (Trừ) hoặc 17 bước (Định); nhà có sân lớn thêm một bình phong dài ngoài sân, cửa ở 23 hoặc 26 bước.








