💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Dương Trạch Đại Thành (30) 城池: Tổng luận thành trì, ngũ hợp và lục hợp sơn thuỷ

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Dương Trạch Đại Thành (30) 城池: Tổng luận thành trì, ngũ hợp và lục hợp sơn thuỷ

Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜指要 卷四 · 城池總論 · 五合 · 六合)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Môn 荊門), đời Thanh
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.

Thành trì là đề mục mở đầu Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 4, Dương Trạch Đại Thành. Ba quyển trước bàn nhà ở của một gia đình; quyển 4 nâng lên tầm công trình chung: thành trì, nha môn, trường học, từ đường. Bài này dịch song ngữ ba mục đầu: tổng luận thành trì (城池總論), ngũ hợp (五合) và lục hợp (六合), tức nền lý thuyết về long mạch, thuỷ khẩu và hợp hoá mà các mục sau dùng để chọn hướng cho công trình lớn.

Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Đại Thành, cấp của một toà thành tuỳ vào long mạch và thuỷ khẩu: mạch chính hơn nghìn dặm, cục rộng trăm dặm, thuỷ khẩu rộng bảy tám dặm là đất tỉnh hội; mạch ba trăm dặm là phủ quận; mạch hơn trăm dặm là châu huyện. Ngũ hợp là năm cặp thiên can hợp hoá (Giáp Kỷ Thổ, Ất Canh Kim, Bính Tân Thuỷ, Đinh Nhâm Mộc, Mậu Quý Hoả); lục hợp là sáu cặp địa chi (Tý Sửu, Dần Hợi, Mão Tuất, Thìn Dậu, Tỵ Thân, Ngọ Mùi). Mạch vào ở can chi này mà gặp nước, gặp núi ở can chi hợp với nó thì là cục hợp hoá, rất tốt.

Thầy Vũ Giới giảng: "Từ nhà một gia đình lên đến cả một toà thành, phép phong thuỷ không đổi gốc: vẫn là mạch, là nước, là hợp. Chỉ có thước đo lớn lên: nhà tính bằng bước, thành tính bằng dặm. Học viên đọc quyển 4 sẽ thấy vì sao thầy xưa xem đất dựng thành trước rồi mới xem nhà."

Tổng luận thành trì – 城池總論

Nguyên văn – 原文

……文昌閣、魁星樓、城隍廟、關帝廟、……諸祠……社稷壇於北,風雲雷雨山川壇、旗纛廟於南,教場、演武廳……,社學儲書籍,置學田,各省通志可攷而知。

Dịch: …… gác Văn Xương, lầu Khuê Tinh, miếu Thành Hoàng, miếu Quan Đế, …… các đền ……; đàn Xã Tắc đặt phía bắc; đàn Phong Vân Lôi Vũ Sơn Xuyên và miếu Kỳ Đạo đặt phía nam; giáo trường, sảnh diễn võ ……; xã học chứa sách vở, đặt ruộng học; xem thông chí các tỉnh thì biết.

Giảng: Phần mở đầu của mục tổng luận không còn đọc được trong bản; đoạn còn lại bắt đầu giữa câu, đang kể các công trình phải có trong một toà thành. Có thể thấy sách xem thành trì như một tổng thể: tường thành, hào, rồi các công trình văn (gác Văn Xương, lầu Khuê Tinh, trường học), các công trình tế tự (miếu Thành Hoàng, đàn Xã Tắc, đàn Sơn Xuyên) và công trình võ (giáo trường, sảnh diễn võ). Mỗi loại có phương vị riêng: đàn Xã Tắc ở bắc, đàn Sơn Xuyên ở nam.

Câu "各省通志可攷而知" cho thấy người viết dựa vào thực tế các thành đương thời: muốn biết thành nào đặt công trình gì ở đâu thì cứ tra sách địa chí của tỉnh ấy. Nghĩa là phần này không phải lý thuyết suông mà là quy chế đã thành lệ.

Tường thành cổ Bình Dao ở Sơn Tây, có lỗ châu mai và đường đi trên mặt thành
Tường thành Bình Dao (Sơn Tây), một trong những thành cổ còn gần nguyên vẹn của Trung Hoa. Ảnh: Gisling, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Ba cấp thành trì theo long mạch – 省府州縣

Nguyên văn – 原文

……幹脈千餘里,局勢廣百里,水口濶七八里,去水口二三里者,為省會。幹脈三百里,局勢廣四五十里,水口濶五六里,去水口十餘里者,為府郡。幹脈百餘里,局勢廣二三十里,水口濶一二里,去水口二三十里者,為州縣。主幹蔽行,兩旁護衛低伏;及至入垣,一邊護衛高障,本脈反縮,亘而隱隱隆隆以結穴。金土與木成器血材物,故脈必乾坤艮兌震巽也;水火無質體可乘,祇堪作用,神助成土金木器者也。大幹脈循江河,力厚勢重,多結省會郡邑。到頭閃折,水一潮而即掉去者,上也;纏後者,悠久繞側者,次吉。

Dịch: …… Mạch chính dài hơn nghìn dặm, cục thế rộng trăm dặm, thuỷ khẩu rộng bảy tám dặm, cách thuỷ khẩu hai ba dặm, là đất tỉnh hội. Mạch chính ba trăm dặm, cục thế rộng bốn năm mươi dặm, thuỷ khẩu rộng năm sáu dặm, cách thuỷ khẩu hơn mười dặm, là đất phủ quận. Mạch chính hơn trăm dặm, cục thế rộng hai ba mươi dặm, thuỷ khẩu rộng một hai dặm, cách thuỷ khẩu hai ba mươi dặm, là đất châu huyện. Mạch chủ đi ẩn, hai bên hộ vệ thấp phục; đến khi vào thành quách thì một bên hộ vệ cao che, mạch chính lại co rút, chạy dài mà âm thầm nhô lên để kết huyệt. Kim, Thổ với Mộc thành đồ vật, là máu thịt, vật liệu, nên mạch ắt ở Càn, Khôn, Cấn, Đoài, Chấn, Tốn; Thuỷ, Hoả không có hình chất để cưỡi lên, chỉ dùng được phần tác dụng, như thần giúp thành đồ vật Thổ, Kim, Mộc. Mạch lớn theo sông lớn, lực dày thế nặng, phần nhiều kết thành tỉnh hội, quận ấp. Đến đầu mạch mà uốn chuyển, nước triều tới một lần rồi quay đi ngay là hạng trên; nước quấn phía sau, bền lâu vòng bên cạnh là hạng tốt thứ hai.

Giảng: Đây là đoạn quan trọng nhất của tổng luận. Sách lấy bốn thước đo để phân cấp đất dựng thành: độ dài mạch chính (幹脈), độ rộng cục thế (局勢), độ rộng thuỷ khẩu (水口濶), và khoảng cách từ thành tới thuỷ khẩu (去水口). Mạch càng dài, cục càng rộng, thuỷ khẩu càng lớn thì thành càng cao cấp. Khoảng cách tới thuỷ khẩu thì ngược lại: tỉnh hội gần thuỷ khẩu (hai ba dặm), châu huyện xa hơn. Cách hiểu của người biên soạn: thành lớn cần đặt gần chỗ nước hội để thông thương, còn thành nhỏ nên lùi sâu vào trong cục để giữ khí.

Câu "金土與木成器……故脈必乾坤艮兌震巽" là một lý giải ngũ hành đáng chú ý. Sáu quẻ Càn, Đoài (Kim), Khôn, Cấn (Thổ), Chấn, Tốn (Mộc) thuộc ba hành có hình chất, nên mạch kết thành phải đi về các phương ấy; hai quẻ Khảm (Thuỷ) và Ly (Hoả) không có hình chất để "cưỡi", chỉ có tác dụng giúp. Câu "到頭閃折,水一潮而即掉去者,上也" mô tả thế nước lý tưởng trước thành: nước triều tới trước mặt rồi quay đi, như chào rồi lui, không chảy thẳng xuyên qua.

Bảng ba cấp thành trì: tỉnh hội, phủ quận, châu huyện theo độ dài long mạch và thuỷ khẩu
Ba cấp thành trì theo độ dài long mạch, độ rộng cục thế và thuỷ khẩu. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa tóm theo mục 城池總論.
Cầu đá và lầu Khuê Tinh bên sông ở trấn Viễn, Quý Châu
Cầu và lầu Khuê Tinh bên sông ở Trấn Viễn (Quý Châu): lầu văn đặt nơi thuỷ khẩu, đúng lối dựng thành xưa. Ảnh: Huangdan2060, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Ngũ hợp thiên can – 五合

Nguyên văn – 原文

十干所由合,即天一地二、天三地四、天五地六、天七地八、天九地十之義。依數推之:甲一、乙二、丙三、丁四、戊五、己六、庚七、辛八、壬九、癸十也。如洛書以五居中,一得五為六,故甲與己合;二得五為七,故乙與庚合;三得五為八,故丙與辛合;四得五為九,故丁與壬合;五得五為十,故戊與癸合。陰陽合則化,生化亦必得五土而後成。故甲己起甲子,至五位逢戊辰而化土;乙庚起丙子,至五位逢庚辰而化金;丙辛起戊子,至五位逢壬辰而化水;丁壬起庚子,至五位逢甲辰而化木;戊癸起壬子,至五位逢丙辰而化火。此相合相化之原也。戊寄艮,己寄坤。

Dịch: Mười can sở dĩ hợp nhau, là theo nghĩa trời một đất hai, trời ba đất bốn, trời năm đất sáu, trời bảy đất tám, trời chín đất mười. Theo số mà suy: Giáp một, Ất hai, Bính ba, Đinh bốn, Mậu năm, Kỷ sáu, Canh bảy, Tân tám, Nhâm chín, Quý mười. Như Lạc Thư lấy năm ở giữa: một được năm thành sáu, nên Giáp hợp Kỷ; hai được năm thành bảy, nên Ất hợp Canh; ba được năm thành tám, nên Bính hợp Tân; bốn được năm thành chín, nên Đinh hợp Nhâm; năm được năm thành mười, nên Mậu hợp Quý. Âm dương hợp thì hoá, mà sinh hoá cũng phải được Thổ số năm rồi mới thành. Cho nên Giáp Kỷ khởi Giáp Tý, đến vị thứ năm gặp Mậu Thìn thì hoá Thổ; Ất Canh khởi Bính Tý, đến vị thứ năm gặp Canh Thìn thì hoá Kim; Bính Tân khởi Mậu Tý, đến vị thứ năm gặp Nhâm Thìn thì hoá Thuỷ; Đinh Nhâm khởi Canh Tý, đến vị thứ năm gặp Giáp Thìn thì hoá Mộc; Mậu Quý khởi Nhâm Tý, đến vị thứ năm gặp Bính Thìn thì hoá Hoả. Đó là gốc của tương hợp, tương hoá. Mậu gửi ở Cấn, Kỷ gửi ở Khôn.

Giảng: Sách giải thích ngũ hợp bằng hai lớp. Lớp thứ nhất là số: đánh số mười can từ một đến mười, can số n hợp với can số n + 5. Lớp thứ hai là hoá khí: khởi từ can tháng Tý của mỗi cặp, đếm tới vị thứ năm (tháng Thìn), xem can của tháng ấy thuộc hành gì thì cặp ấy hoá thành hành đó. Ví dụ Giáp Kỷ khởi Giáp Tý, đếm Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần, Đinh Mão, Mậu Thìn: Mậu thuộc Thổ nên Giáp Kỷ hoá Thổ.

Câu "生化亦必得五土而後成" là chìa khoá: số năm là Thổ ở trung cung, mọi hợp hoá đều phải qua số năm. Câu cuối "戊寄艮,己寄坤" cho biết khi dùng trên la bàn hai mươi bốn sơn (vốn không có Mậu, Kỷ), thì Mậu gửi vào Cấn, Kỷ gửi vào Khôn. Đó là lý do ở đoạn sau, cặp Giáp Kỷ hoá Thổ được ghi thành Giáp và Khôn, cặp Mậu Quý hoá Hoả được ghi thành Cấn và Quý.

Sơ đồ ngũ hợp thiên can: Giáp Kỷ Thổ, Ất Canh Kim, Bính Tân Thuỷ, Đinh Nhâm Mộc, Mậu Quý Hoả
Ngũ hợp thiên can theo số Hà Đồ: số trước cộng năm thành số sau, hai can hợp rồi hoá. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa tóm theo văn sách.

Ngũ hợp nạp thuỷ, lập hướng – 五合乘氣

Nguyên văn – 原文

以水合脈,如庚脈入首,乙水朝巳酉丑局,扦乙向;乙脈入首,庚水朝巳酉丑局,扦庚向,是金化合,喜金峰起。丙脈入首,辛水朝卯亥未局,扦辛向;辛脈入首,丙水朝寅午戌局,扦丙向,是水化合,喜水峰起。又如化土,甲脈見坤水,子申辰局,扦坤向;坤脈見甲水,亥卯未局,扦甲向。又如化木,丁脈見壬水,申子辰局,扦壬向;壬脈見丁水,子申辰局,扦丁向。又如化火,艮脈見癸水,午寅戌局,扦癸向;癸脈見艮水,午寅戌局,扦艮向。砂起水朝,歷驗大富大貴,皆如斯。水一六,火二七,木三八,金四九,土五十。甲己土,乙庚金,丙辛水,丁壬木,戊癸火。

Dịch: Lấy nước hợp với mạch: như mạch Canh vào đầu, nước Ất chầu, cục Tỵ Dậu Sửu, đặt hướng Ất; mạch Ất vào đầu, nước Canh chầu, cục Tỵ Dậu Sửu, đặt hướng Canh; đó là hợp hoá Kim, mừng có núi hình Kim nổi lên. Mạch Bính vào đầu, nước Tân chầu, cục Mão Hợi Mùi, đặt hướng Tân; mạch Tân vào đầu, nước Bính chầu, cục Dần Ngọ Tuất, đặt hướng Bính; đó là hợp hoá Thuỷ, mừng có núi hình Thuỷ nổi lên. Lại như hoá Thổ: mạch Giáp gặp nước Khôn, cục Tý Thân Thìn, đặt hướng Khôn; mạch Khôn gặp nước Giáp, cục Hợi Mão Mùi, đặt hướng Giáp. Lại như hoá Mộc: mạch Đinh gặp nước Nhâm, cục Thân Tý Thìn, đặt hướng Nhâm; mạch Nhâm gặp nước Đinh, cục Tý Thân Thìn, đặt hướng Đinh. Lại như hoá Hoả: mạch Cấn gặp nước Quý, cục Ngọ Dần Tuất, đặt hướng Quý; mạch Quý gặp nước Cấn, cục Ngọ Dần Tuất, đặt hướng Cấn. Cát sa nổi lên, nước chầu tới, đã nghiệm nhiều lần, đại phú đại quý đều như vậy. Thuỷ một sáu, Hoả hai bảy, Mộc ba tám, Kim bốn chín, Thổ năm mười. Giáp Kỷ Thổ, Ất Canh Kim, Bính Tân Thuỷ, Đinh Nhâm Mộc, Mậu Quý Hoả.

Giảng: Đây là phần dùng: mạch vào đầu (入首) ở can nào thì tìm nước chầu từ can hợp với nó, rồi đặt hướng về phía nước ấy. Cặp nào hoá hành gì thì mừng có núi dáng hành ấy (金峰, 水峰) nổi lên làm sa. Phép này cho công trình lớn một quy tắc gọn: mạch, nước, hướng và núi cùng quy về một hành hợp hoá.

Có vài chỗ đáng lưu ý. Thứ nhất, mỗi ví dụ đều gắn với một cục tam hợp (巳酉丑, 寅午戌, 子申辰…), tức sách kết hợp ngũ hợp thiên can với tam hợp địa chi, đúng tinh thần Tam Hợp của bộ sách. Thứ hai, ở cặp Đinh Nhâm, cả hai chiều đều ghi cục Thân Tý Thìn, trong khi Đinh thường thuộc cục Dần Ngọ Tuất; người biên soạn giữ nguyên chữ của bản khắc và lưu ý chỗ này cần đối chiếu thêm. Thứ ba, câu cuối nhắc lại số Hà Đồ (Thuỷ 1, 6; Hoả 2, 7; Mộc 3, 8; Kim 4, 9; Thổ 5, 10), cho thấy ngũ hợp của sách dựa trên Hà Đồ chứ không chỉ là quy ước lịch pháp.

Lầu Khuê Tinh ở làng Thạch Gia, mái cong, cột đỏ
Lầu Khuê Tinh (魁星樓) ở làng Thạch Gia: một trong những công trình văn hoá mà sách kể khi dựng thành. Ảnh: 猫猫的日记本, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Lục hợp địa chi – 六合

Nguyên văn – 原文

天三百六十五度十五分,一日遶地一週,過一度;日每日不及天一度,月每日不及天十三度。故月三十日而與日會,日三百六十日而與天會。月三十日與日會,此日月合朔,即六合之吉也。寅脈入首,寅月氣化時,太陽在亥,與月合於亥,見亥峰為太陽高,見亥水為太陰得水;亥脈入首,亥月氣化時,太陽在寅,與月合於寅,見寅峰為太陽高,見寅水為太陰得水。寅與亥合之局如此。卯脈入首,二月氣化時,太陽在戌,與月合於戌,卯脈見戌峰為太陽高,見戌水為太陰得水;戌脈入首,九月氣化時,太陽在卯,與月合於卯,戌脈見卯峰為太陽高,見卯水為太陰得水,此卯與戌合也。

Dịch: Trời có ba trăm sáu mươi lăm độ mười lăm phân; mỗi ngày trời quay quanh đất một vòng, vượt quá một độ. Mặt trời mỗi ngày chậm hơn trời một độ, mặt trăng mỗi ngày chậm hơn trời mười ba độ. Cho nên mặt trăng ba mươi ngày thì gặp mặt trời, mặt trời ba trăm sáu mươi ngày thì gặp trời. Trăng ba mươi ngày gặp mặt trời, đó là nhật nguyệt hợp sóc, tức là cái tốt của lục hợp. Mạch Dần vào đầu, lúc khí tháng Dần hoá, mặt trời ở Hợi, hợp với trăng ở Hợi; thấy núi ở Hợi là Thái Dương cao, thấy nước ở Hợi là Thái Âm được nước. Mạch Hợi vào đầu, lúc khí tháng Hợi hoá, mặt trời ở Dần, hợp với trăng ở Dần; thấy núi ở Dần là Thái Dương cao, thấy nước ở Dần là Thái Âm được nước. Cục Dần hợp Hợi là như vậy. Mạch Mão vào đầu, lúc khí tháng hai hoá, mặt trời ở Tuất, hợp với trăng ở Tuất; mạch Mão thấy núi ở Tuất là Thái Dương cao, thấy nước ở Tuất là Thái Âm được nước. Mạch Tuất vào đầu, lúc khí tháng chín hoá, mặt trời ở Mão, hợp với trăng ở Mão; mạch Tuất thấy núi ở Mão là Thái Dương cao, thấy nước ở Mão là Thái Âm được nước. Đó là Mão hợp Tuất.

Giảng: Nếu ngũ hợp dựa trên số Hà Đồ, thì lục hợp dựa trên thiên văn: mỗi tháng mặt trời và mặt trăng gặp nhau (hợp sóc) ở một cung. Tháng Dần (kiến Dần) thì nhật nguyệt hợp ở Hợi, nên Dần hợp Hợi; tháng Mão thì hợp ở Tuất, nên Mão hợp Tuất. Áp vào đất: mạch vào đầu ở chi nào thì xem phương của chi hợp với nó; có núi ở đó gọi là "Thái Dương cao" (太陽高), có nước ở đó gọi là "Thái Âm được nước" (太陰得水). Núi tượng mặt trời, nước tượng mặt trăng, cả hai cùng ở phương hợp là cục lục hợp trọn vẹn.

Con số "三百六十五度十五分" giữ nguyên như bản khắc; các sách lịch thường nói chu thiên ba trăm sáu mươi lăm độ và một phần tư. Cách hiểu của người biên soạn: tác giả chỉ dùng con số này để dẫn tới ý chính là nhật nguyệt hợp sóc, không nhằm tính lịch chính xác.

Khí cụ thiên văn bằng đồng trên đài Quan Tượng cổ ở Bắc Kinh
Đài Quan Tượng cổ (Bắc Kinh): phép lục hợp dựa trên vận hành của mặt trời, mặt trăng. Ảnh: G41rn8, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Sáu cặp hợp và thất chính – 六合七政

Nguyên văn – 原文

至於三月建辰時,太陽在酉,與月合於酉,辰脈見酉峰為太陽高,見酉水為太陰得水;八月建酉時,太陽在辰,與月合於辰,酉脈見辰峰為太陽高,見辰水為太陰得水,此辰與酉合也。四月建巳時,太陽在申,與月合於申,巳脈見申峰為太陽高,見申水為太陰得水;七月建申時,太陽在巳,與月合於巳,申脈見巳峰為太陽高,見巳水為太陰得水,此巳與申合也。五月建午時,太陽在未,與月合於未,午脈見未峰為太陽高,見未水為太陰得水;六月建未時,太陽在午,與月合於午,未脈見午峰為太陽高,見午水為太陰得水,此午與未合也。十一月建子時,太陽在丑,與月合於丑,子脈見丑峰為太陽高,見丑水為太陰得水;十二月建丑時,太陽在子,與月合於子,丑脈見子峰為太陽高,見子水為太陰得水,此子與丑合也。子丑在下,子為土,丑為計;午未在上,午為日,未為月。兩旁以春夏秋冬依序上進:東邊寅為木,卯為火,辰為金,巳為水;西邊亥為炁,戌為羅,酉為金,申為孛。故子丑合土,寅亥合木,卯戌合火,辰酉合金,巳申合水,午未日月合璧。此應合應化之原也。天地支六合之妙,本於地氣從下左旋,太陽太陰從上右轉,一旋一轉而相合成焉。日為火之精,故宜砂起;月為水之精,故宜水潮。然水必三合生旺之方,砂必宿度四吉之位,則天地氣化之樞自運,體微而無咎戾矣。

Dịch: Đến tháng ba kiến Thìn, mặt trời ở Dậu, hợp với trăng ở Dậu; mạch Thìn thấy núi ở Dậu là Thái Dương cao, thấy nước ở Dậu là Thái Âm được nước. Tháng tám kiến Dậu, mặt trời ở Thìn, hợp với trăng ở Thìn; mạch Dậu thấy núi ở Thìn là Thái Dương cao, thấy nước ở Thìn là Thái Âm được nước. Đó là Thìn hợp Dậu. Tháng tư kiến Tỵ, mặt trời ở Thân, hợp với trăng ở Thân; mạch Tỵ thấy núi ở Thân là Thái Dương cao, thấy nước ở Thân là Thái Âm được nước. Tháng bảy kiến Thân, mặt trời ở Tỵ, hợp với trăng ở Tỵ; mạch Thân thấy núi ở Tỵ là Thái Dương cao, thấy nước ở Tỵ là Thái Âm được nước. Đó là Tỵ hợp Thân. Tháng năm kiến Ngọ, mặt trời ở Mùi, hợp với trăng ở Mùi; mạch Ngọ thấy núi ở Mùi là Thái Dương cao, thấy nước ở Mùi là Thái Âm được nước. Tháng sáu kiến Mùi, mặt trời ở Ngọ, hợp với trăng ở Ngọ; mạch Mùi thấy núi ở Ngọ là Thái Dương cao, thấy nước ở Ngọ là Thái Âm được nước. Đó là Ngọ hợp Mùi. Tháng mười một kiến Tý, mặt trời ở Sửu, hợp với trăng ở Sửu; mạch Tý thấy núi ở Sửu là Thái Dương cao, thấy nước ở Sửu là Thái Âm được nước. Tháng chạp kiến Sửu, mặt trời ở Tý, hợp với trăng ở Tý; mạch Sửu thấy núi ở Tý là Thái Dương cao, thấy nước ở Tý là Thái Âm được nước. Đó là Tý hợp Sửu. Tý Sửu ở dưới: Tý là Thổ, Sửu là Kế Đô; Ngọ Mùi ở trên: Ngọ là Nhật, Mùi là Nguyệt. Hai bên theo xuân hạ thu đông lần lượt đi lên: bên đông Dần là Mộc, Mão là Hoả, Thìn là Kim, Tỵ là Thuỷ; bên tây Hợi là Tử Khí, Tuất là La Hầu, Dậu là Kim, Thân là Nguyệt Bột. Cho nên Tý Sửu hợp Thổ, Dần Hợi hợp Mộc, Mão Tuất hợp Hoả, Thìn Dậu hợp Kim, Tỵ Thân hợp Thuỷ, Ngọ Mùi là nhật nguyệt hợp bích. Đó là gốc của ứng hợp, ứng hoá. Cái diệu của lục hợp địa chi vốn ở chỗ khí đất từ dưới xoay trái, mặt trời mặt trăng từ trên chuyển phải, một xoay một chuyển mà hợp thành. Mặt trời là tinh của Hoả nên nên có sa nổi lên; mặt trăng là tinh của Thuỷ nên nên có nước chầu. Nhưng nước phải ở phương sinh vượng của tam hợp, sa phải ở vị tứ cát theo tú độ, thì then chốt khí hoá của trời đất tự vận hành, việc nhỏ cũng không lỗi lầm.

Giảng: Đoạn này đi hết sáu cặp: Thìn Dậu, Tỵ Thân, Ngọ Mùi, Tý Sửu (cùng với Dần Hợi, Mão Tuất ở đoạn trên). Phần tóm "子丑合土…午未日月合璧" gán mỗi chi một sao theo phép thất chính tứ dư: năm hành tinh (Mộc, Hoả, Thổ, Kim, Thuỷ), nhật, nguyệt, cùng bốn "sao ảo" Kế Đô, La Hầu, Tử Khí, Nguyệt Bột. Các chữ 計, 炁, 羅, 孛 trong bản khắc khá mờ; người biên soạn đọc theo thứ tự quen thuộc của thất chính tứ dư.

Câu kết rất quan trọng cho người dùng: lục hợp chỉ là một lớp. Nước vẫn phải ở phương sinh vượng của tam hợp (三合生旺之方), núi vẫn phải ở vị tứ cát (四吉之位). Lục hợp, ngũ hợp chỉ thêm phần tốt khi nền tam hợp đã đúng; không thể lấy hợp hoá để bù cho một cục thuỷ sai.

Vòng mười hai địa chi với sáu cặp lục hợp và hành hoá của từng cặp
Lục hợp địa chi: Tý Sửu, Dần Hợi, Mão Tuất, Thìn Dậu, Tỵ Thân, Ngọ Mùi. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa tóm theo văn sách.

Áp dụng cho nhà hôm nay – 今日之用

Chọn đất cho khu dân cư, khu đô thị. Ba cấp thành trì của sách nhắc người làm quy hoạch rằng quy mô công trình phải tương xứng với quy mô cục thế: một khu đô thị lớn cần một vùng đất có mạch dài, có sông lớn và thuỷ khẩu rộng; một khu nhà ở nhỏ thì chọn chỗ lùi vào trong cục, cách xa chỗ nước tụ hội ồn ào. Thế nước tốt nhất là nước chầu trước mặt rồi uốn đi, không phải nước thẳng xuyên qua.

Dùng ngũ hợp khi đặt hướng nhà. Khi đã biết mạch vào nhà (hướng long nhập thủ của khu đất) thuộc can nào, có thể xem nước chầu, đường lớn hay khoảng trống phía trước có ở can hợp với nó không, ví dụ mạch Canh với nước Ất, mạch Bính với nước Tân. Nếu có, đặt hướng về phía ấy là thuận hợp hoá; nếu có thêm dáng núi, mái công trình lân cận cùng hành hợp hoá thì càng tốt.

Dùng lục hợp khi xem núi và nước theo địa chi. Với mạch vào ở chi Dần, xem phương Hợi; mạch ở Mão, xem phương Tuất. Có núi, có công trình cao ở đó là "Thái Dương cao"; có hồ, sông, đường nước ở đó là "Thái Âm được nước". Nhưng như sách dặn, phải kiểm tra trước cục tam hợp và vị tứ cát; hợp hoá chỉ là phần thêm.

Bản đồ thành Hàng Châu và vùng phụ cận vẽ đời Thanh, có sông, hồ và núi
Bản đồ thành Hàng Châu đời Thanh (khoảng 1716–1727): thành dựa núi, ôm sông hồ, thuỷ khẩu rõ ràng. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Thứ nhất, lớn nhỏ cùng một lý. Quyển 3 đo nhà bằng bước, quyển 4 đo thành bằng dặm, nhưng tiêu chí vẫn là mạch dài, cục rộng, thuỷ khẩu kín. Phong Thuỷ Liên Hoa dạy học viên xem đất từ lớn tới nhỏ: vùng, khu, lô, rồi mới tới căn nhà.

Thứ hai, hợp hoá là lớp thứ hai. Câu kết của mục lục hợp nói rõ: nước phải ở phương sinh vượng tam hợp, sa phải ở vị tứ cát. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ đúng thứ tự này: tam hợp là gốc, ngũ hợp và lục hợp là phần tô điểm. Học viên mới học dễ mê các phép hợp mà quên gốc.

Thứ ba, số và trời cùng một nguồn. Ngũ hợp lấy số Hà Đồ, lục hợp lấy vận hành nhật nguyệt. Cách hiểu của người biên soạn: tác giả muốn chỉ ra rằng các phép hợp không phải quy ước tuỳ tiện, mà có gốc ở số và ở trời; vì thế khi dùng phải tôn trọng cả hai nguồn ấy, không chế thêm cặp hợp ngoài sách.

Tóm lại – 總結

  • Quyển 4 của Trạch Phổ bàn công trình lớn: thành trì, nha môn, trường học, từ đường.
  • Tỉnh hội: mạch hơn nghìn dặm, cục rộng trăm dặm, thuỷ khẩu rộng 7–8 dặm; phủ quận: mạch 300 dặm; châu huyện: mạch hơn trăm dặm.
  • Nước trước thành tốt nhất là chầu tới rồi uốn đi; nước quấn phía sau, vòng bên cạnh là tốt thứ hai.
  • Ngũ hợp: Giáp Kỷ Thổ, Ất Canh Kim, Bính Tân Thuỷ, Đinh Nhâm Mộc, Mậu Quý Hoả; Mậu gửi Cấn, Kỷ gửi Khôn.
  • Mạch vào đầu ở can nào thì tìm nước chầu ở can hợp, đặt hướng về đó, mừng có núi cùng hành hợp hoá.
  • Lục hợp: Tý Sửu, Dần Hợi, Mão Tuất, Thìn Dậu, Tỵ Thân, Ngọ Mùi, dựa trên nhật nguyệt hợp sóc mỗi tháng.
  • Núi ở phương hợp là Thái Dương cao, nước ở phương hợp là Thái Âm được nước; nhưng tam hợp và tứ cát vẫn là gốc.

Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (29) – Nhà tám dãy (sắp đăng).

Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (31) – 凶水: Nước dữ tam hình, lục xung, tứ phá, lục hại.

Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 4, các mục 城池總論, 五合, 六合; bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Phần mở đầu mục 城池總論 không còn trong bản và một số chữ ở dòng đầu đoạn còn lại bị mờ, để dấu ba chấm; các chữ 計, 炁, 羅, 孛 ở mục lục hợp mờ, người biên soạn đọc theo thất chính tứ dư. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo mạch vào đầu và phương nước chầu theo hai mươi bốn sơn.
  • Lập Cục Pháp: lập cục tam hợp trước khi xét ngũ hợp, lục hợp.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: đặt mặt bằng khu đất lên nền hướng để thấy phương nước và núi.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc bảng ngũ hợp, lục hợp là phần Thư; đứng trên núi mà nhận ra mạch vào đầu ở can chi nào, nước chầu từ đâu, cục tam hợp có đúng không rồi mới dùng hợp hoá là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Phong thuỷ cổ chọn đất dựng thành thế nào? – 城池

Dương Trạch Đại Thành phân ba cấp theo độ dài long mạch, độ rộng cục thế và thuỷ khẩu: mạch hơn nghìn dặm là tỉnh hội, ba trăm dặm là phủ quận, hơn trăm dặm là châu huyện.

Ngũ hợp thiên can là gì? – 五合

Là năm cặp can hợp rồi hoá: Giáp Kỷ hoá Thổ, Ất Canh hoá Kim, Bính Tân hoá Thuỷ, Đinh Nhâm hoá Mộc, Mậu Quý hoá Hoả; sách giải thích bằng số Hà Đồ, can số n hợp can số n + 5.

Dùng ngũ hợp để đặt hướng ra sao? – 乘氣

Mạch vào đầu ở can nào thì tìm nước chầu ở can hợp với nó rồi đặt hướng về đó, ví dụ mạch Canh gặp nước Ất, cục Tỵ Dậu Sửu, đặt hướng Ất, là hợp hoá Kim, mừng có núi hình Kim.

Lục hợp địa chi dựa trên gì? – 六合

Dựa trên việc mặt trời và mặt trăng gặp nhau mỗi tháng: tháng Dần nhật nguyệt hợp ở Hợi nên Dần hợp Hợi, tháng Mão hợp ở Tuất nên Mão hợp Tuất, và cứ thế cho sáu cặp.

Thái Dương cao, Thái Âm được nước nghĩa là gì? – 太陽太陰

Mạch vào đầu ở một chi, nếu ở phương chi hợp với nó có núi thì gọi là Thái Dương cao, có nước thì gọi là Thái Âm được nước; nhưng nước vẫn phải ở phương sinh vượng tam hợp.

Từ khoá: thành trì phong thủy · ngũ hợp thiên can · lục hợp địa chi · thủy khẩu · long mạch · dương trạch đại thành · 城池 · 五合 · 六合 · phong thủy dương trạch

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…