💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Dương Trạch Đại Thành (53) 碓磨 · 倉庫 · 廁屋 · 六畜: cối giã, kho, nhà xí, chuồng gia súc

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Dương Trạch Đại Thành (53) 碓磨 · 倉庫 · 廁屋 · 六畜: cối giã, kho, nhà xí, chuồng gia súc

Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜邇言 卷二 · 碓磨碾磑 · 倉庫何屬 · 廁屋灰舍 · 六畜方位)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con cháu họ Nguỵ cùng biên, hiệu
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.

Bài trước xét hành lang, giếng trời, bếp và giếng nước. Bài này đi tiếp ra các công trình phụ của một ngôi nhà nông thôn xưa: cối giã, cối xay (碓磨碾磑), kho lẫm (倉庫), nhà xí và chỗ chứa tro phân (廁屋灰舍), chuồng gia súc (六畜方位), kèm hai mục ngắn về hao hụt gia súc, tằm và gia súc thịnh vượng. Nghe thì xa lạ với nhà phố, nhưng đổi tên ra là thấy ngay: máy móc gây tiếng ồn, kho chứa đồ, nhà vệ sinh, bể phốt, khu nuôi thú cưng. Sách xét chúng theo cùng một câu hỏi: đặt ở đâu để không làm hại nhà chính.

Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Đại Thành, cối giã cối xay không đặt giữa nhà, không chĩa đầu vào nhà chính hay vào buồng, không đặt sau bàn thờ hay chỗ cao gây tiếng vang. Kho lẫm thuộc Thổ, đặt ở phương sinh vượng, đón nước, "sau trống trước đầy"; tránh phương Mộc. Nhà xí đặt ở phương bị toạ sơn khắc (phương hưu tù), gần thuỷ khẩu; tránh trên long mạch, sau nhà chính, đối cửa trước cửa sau, và tránh phương Càn, Hợi, Nhâm, Tý, Quý. Chuồng gia súc đặt ở phương sinh khí của từng con, tránh phương khắc nó; quanh chuồng không để gió lùa, nước đọng.

Thầy Vũ Giới giảng: "Nhà xí, chuồng trại, cối giã là những chỗ người ta muốn giấu đi. Sách cổ dạy giấu cho đúng chỗ: không nằm trên đường khí vào nhà, không đối cửa, không sau bàn thờ, ở cuối dòng nước. Nghĩ theo vệ sinh hôm nay, mình sẽ thấy người xưa rất tinh."

Cối giã, cối xay: không chĩa vào nhà – 問碓磨碾磑

Nguyên văn – 原文

問碓磨碾磑。曰:在宅後正中,……在右首,……碓磨碾磑屬金,……在宅內者宜安金土之方,……碓宜順向朝外舂,……車碓當大門,財耗被侵吞。碓居高處,響聲烈,宅主難安。碓頭打向房,房內不安康。……碓在正宅前,順向朝前舂;若在正宅後,又宜朝後舂。總不宜當宅中,即或在左在右,總不宜打向正宅房。

Dịch: Hỏi cối giã, cối xay, cối lăn. Đáp: đặt chính giữa sau nhà, … đặt bên phải, … cối giã cối xay thuộc Kim, … đặt trong nhà thì nên ở phương Kim, Thổ, … Cối giã nên thuận hướng, giã quay ra ngoài, … Cối giã đặt ngay cửa lớn, hao của, bị người lấn chiếm. Cối đặt chỗ cao, tiếng vang dữ, chủ nhà khó yên. Đầu chày giã chĩa vào buồng, trong buồng không yên ổn. … Cối ở trước nhà chính thì thuận hướng giã về phía trước; nếu ở sau nhà chính thì nên giã về phía sau. Tóm lại không nên đặt giữa nhà; dù ở bên trái hay bên phải, cũng không nên để chày đập hướng vào nhà chính.

Cối đá xay cổ đặt trên nền lát đá cuội
Cối đá xay: chỗ ồn và rung, sách dạy không đặt hướng vào nhà chính. Ảnh: A.-K. D., Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Cối giã gạo, cối xay bột ngày xưa là những "máy móc" ồn và rung nhất trong nhà. Sách đưa ra ba quy tắc rất hợp lý: không đặt giữa nhà (rung, ồn khắp nơi), không đặt chỗ cao (tiếng vang dội xa, "chủ nhà khó yên"), và không để đầu chày chĩa vào nhà chính, vào buồng (lực đập và tiếng động dồn vào nơi ở). Hướng giã nên quay ra ngoài: cối trước nhà giã về phía trước, cối sau nhà giã về phía sau, tức là luôn quay lưng lại với nhà chính.

Với nhà hôm nay, "cối giã" là máy bơm, máy giặt, cục nóng điều hoà, máy phát điện, xưởng nhỏ trong nhà. Nguyên tắc vẫn nguyên: đặt ở phía ngoài, chỗ thấp, xa phòng ngủ và phòng thờ, hướng ồn và gió nóng ra phía không có người.

Kho lẫm: thuộc Thổ, sau trống trước đầy – 問倉庫何屬

Nguyên văn – 原文

問倉庫何屬?曰:倉庫屬土。各宅山向雖不一,而倉庫之位皆可通。凡宅皆有土方,倉庫元辰位分,造作大利;凡宅皆有木方,倉庫受剋位分,造作不吉。……至於寅甲卯乙屬木之方,不論二十四山向,總不可犯也。……倉庫宜於生旺方,迎水坐空為妙。開門若當亡劫,必主小人侵竊。……屋不宜作木字火字形。

Dịch: Hỏi kho lẫm thuộc về gì? Đáp: kho lẫm thuộc Thổ. Các nhà sơn hướng tuy không giống nhau, nhưng vị trí kho lẫm đều thông dụng được. Nhà nào cũng có phương Thổ, là vị nguyên thần của kho, làm kho ở đó rất lợi; nhà nào cũng có phương Mộc, là vị kho bị khắc, làm kho ở đó chẳng lành. … Còn các phương Dần, Giáp, Mão, Ất thuộc Mộc thì dù hai mươi bốn sơn hướng nào cũng quyết không được phạm. … Kho lẫm nên ở phương sinh vượng, đón nước mà sau trống là đẹp. Mở cửa kho mà đúng phương Vong thần, Kiếp sát thì ắt có kẻ tiểu nhân trộm cắp. … Nhà kho không nên làm hình chữ Mộc, chữ Hoả.

Mô hình gốm thời Hán của một khu nhà có kho và sân
Mô hình gốm thời Hán: kho đụn là của cải của nhà, phải cao ráo, kín đáo. Ảnh: Gary Todd from Xinzheng, China, Wikimedia Commons, CC0.

Giảng: Kho lúa thuộc Thổ vì nó chứa sản vật của đất. Quy tắc ngũ hành ở đây đơn giản: Thổ ở phương Thổ thì được nuôi, ở phương Mộc thì bị khắc, nên tránh hẳn Dần Giáp Mão Ất (phía đông). Nếu đọc bằng con mắt người giữ kho, phía đông là phía đón nắng sớm và gió nồm ẩm ở nhiều vùng; kho thóc cần khô và mát, nên tránh phía ấy cũng có lý.

Câu "mở cửa kho mà đúng phương Vong thần, Kiếp sát thì có kẻ trộm" kèm theo một bảng tính phương theo tam hợp năm, Phong Thuỷ Liên Hoa coi là lớp lý khí. Phần thực tế là: kho phải kín, khô, cửa chắc, không mở ra chỗ khuất khó trông. Với nhà phố, kho là phòng chứa đồ, gác xép; giữ cho khô ráo, gọn, không chất đồ ở lối đi và trước cửa chính.

Nhà xí, chỗ chứa tro phân: ở phương hưu tù, cuối dòng nước – 問廁屋灰舍

Nguyên văn – 原文

問廁屋灰舍以何者為準?曰:……謂廁屬金,不宜火方,……但要在本宅休囚之位。宅書云:廁忌乾亥壬子癸方,忌在宅基來脈及正堂後,此二十四山向所同者。至於各宅黃泉煞方,並本宅坐山相生之吉方,總不宜污穢犯,……惟坐山所剋之方為休囚,可置廁也。……廁坑宜安水口,又不宜對前門後門並山棟。廁缸破缺,……前有糞池,……灰舍忌寅午戌火方。

Dịch: Hỏi nhà xí, chỗ chứa tro lấy gì làm chuẩn? Đáp: … nói nhà xí thuộc Kim, không nên ở phương Hoả, … nhưng phải ở vị hưu tù của nhà mình. Sách nhà nói: nhà xí kỵ các phương Càn, Hợi, Nhâm, Tý, Quý, kỵ đặt trên long mạch đi vào nền nhà và sau nhà chính, điều này hai mươi bốn sơn hướng đều như nhau. Còn phương Hoàng tuyền sát của từng nhà, và phương lành tương sinh với toạ sơn, đều không nên làm ô uế … chỉ có phương bị toạ sơn khắc là hưu tù, đặt nhà xí được. … Hố xí nên đặt ở thuỷ khẩu, lại không nên đối cửa trước cửa sau và đầu hồi nhà. Chum xí vỡ sứt, … phía trước có hố phân, … Chỗ chứa tro kỵ phương Hoả Dần Ngọ Tuất.

Sơ đồ vị trí nhà xí ở cuối dòng nước cuối gió xa giếng, không gần bếp, cửa hay trên mạch sau nhà
Nhà xí đặt cuối dòng nước, cuối gió, xa giếng; tránh sát bếp, gần cửa hay trên mạch sau nhà chính. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Đây là một đoạn rất hay khi đọc bằng con mắt vệ sinh môi trường. Sách đặt nhà xí ở vị hưu tù, tức phương "yếu" nhất của nhà, phương không quan trọng; kỵ đặt trên long mạch đi vào nhà và sau nhà chính, tức chỗ khí vào; kỵ đối cửa trước, cửa sau; và nên ở thuỷ khẩu, chỗ nước ra khỏi khuôn viên. Gom lại thành một nguyên tắc rõ ràng: nhà xí phải nằm cuối dòng nước, cuối hướng khí, xa lối vào và xa chỗ quan trọng.

Đây cũng chính là nguyên tắc vệ sinh hiện đại: nhà vệ sinh, bể phốt đặt ở cuối dòng thoát, thấp hơn nguồn nước sinh hoạt, không đối cửa chính, không cạnh phòng thờ, phòng bếp. "Chum xí vỡ sứt", "phía trước có hố phân" là hệ thống chứa thải hư hỏng, rò rỉ, mùi và mầm bệnh lan ra. Bảng phương Càn Hợi Nhâm Tý Quý là lớp lý khí; với nhà phố, cái cần xét trước là thoát nước, thông gió và khoảng cách với bếp, giếng, bàn thờ.

Chuồng gia súc: mỗi con một phương – 問六畜方位

Nguyên văn – 原文

問六畜方位。曰:金鏡、紫微卦之類,徒以納甲子支板定方位,不論生剋,漫無效驗。……牛屬坤土,忌卯木方;馬屬乾金,忌午火方;……羊屬兌金,忌巳火方;豬屬坎水,忌辰戌丑未土方;雞屬巽木,忌酉金方;犬屬艮土,忌寅木方。……以剋制不可犯,犯則不利於本畜。……乾高旺馬,坤高旺牛,艮高旺犬,巽高旺雞,坎高旺豬。……多在各宅內通用,取之生氣方作欄圈。

Dịch: Hỏi phương vị sáu loài gia súc. Đáp: những sách như Kim Kính, Tử Vi quái chỉ lấy nạp giáp, tý chi mà định cứng phương vị, không xét sinh khắc, hoàn toàn không hiệu nghiệm. … Trâu bò thuộc Khôn Thổ, kỵ phương Mão Mộc; ngựa thuộc Càn Kim, kỵ phương Ngọ Hoả; … dê thuộc Đoài Kim, kỵ phương Tỵ Hoả; lợn thuộc Khảm Thuỷ, kỵ phương Thìn Tuất Sửu Mùi Thổ; gà thuộc Tốn Mộc, kỵ phương Dậu Kim; chó thuộc Cấn Thổ, kỵ phương Dần Mộc. … Vì bị khắc chế nên không được phạm, phạm thì bất lợi cho chính con vật ấy. … Phía Càn cao thì ngựa vượng, phía Khôn cao thì trâu bò vượng, phía Cấn cao thì chó vượng, phía Tốn cao thì gà vượng, phía Khảm cao thì lợn vượng. … Phần nhiều dùng chung cho mọi nhà: lấy phương sinh khí mà làm chuồng.

Hai con trâu nước đứng bên ruộng lầy
Trâu là sức kéo của nhà nông; chuồng trại phải cuối gió, xa giếng, xa cửa chính. Ảnh: Rdivilbiss, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.5.

Giảng: Câu mở đầu rất đáng chú ý: tác giả phê phán các sách định phương cứng nhắc theo nạp giáp mà "không xét sinh khắc, hoàn toàn không hiệu nghiệm" (漫無效驗). Ông thay bằng một hệ thống khác, gắn mỗi con vật với một quẻ (trâu Khôn, ngựa Càn, dê Đoài, lợn Khảm, gà Tốn, chó Cấn) rồi tránh phương khắc quẻ ấy. Đây vẫn là lý khí, nhưng cho thấy người xưa cũng tự phê bình những phép không kiểm chứng được.

Câu "phía Càn cao thì ngựa vượng, phía Khôn cao thì trâu vượng…" lại là quan sát địa hình: chuồng có chỗ dựa cao phía sau, không bị gió lùa, nước không chảy vào. Phần sau mục còn nhắc chuồng không nên đối cửa bếp, nhà xí không nên sát chuồng gà chó. Với người nuôi thú cưng trong nhà phố, nguyên tắc dùng được là: chỗ ở của vật nuôi khô ráo, thoáng, có chỗ che, tách khỏi bếp và chỗ ăn uống của người.

Hao hụt gia súc, tằm và gia súc thịnh vượng – 問損畜 · 問血財

Nguyên văn – 原文

問損畜。曰:……兩邊高壓,六畜總無成。……問損蠶。曰:……天井聚水蠶不實,中央空缺或有坑,……宅水流破……誰陷風吹,有蠶無絲。……問血財如何大旺?曰:右首昂,六畜繁昌。……匏瓜砂來抱向,血財年年大旺。……左管山高驢馬旺,或屋或樹林亦然;右管山高豬犬歡,多樹林犬肥壯。

Dịch: Hỏi hao hụt gia súc. Đáp: … hai bên cao đè xuống, sáu loài gia súc đều không nên. … Hỏi hao hụt tằm. Đáp: … giếng trời đọng nước thì tằm không chắc, giữa trống khuyết hoặc có hố, … nước nhà chảy phá … chỗ trũng gió lùa thì có tằm mà không có tơ. … Hỏi của cải bằng máu thịt (gia súc) làm sao thịnh lớn? Đáp: bên phải ngẩng cao, sáu loài gia súc sinh sôi. … Sa hình quả bầu ôm về hướng nhà, gia súc năm năm thịnh. … Bên trái núi cao thì lừa ngựa vượng, hoặc là nhà, là rừng cây cũng vậy; bên phải núi cao thì lợn chó vui, nhiều rừng cây thì chó béo khoẻ.

Tranh Ngũ Ngưu của Hàn Hoảng đời Đường vẽ những con trâu
Tranh Ngũ Ngưu của Hàn Hoảng: gia súc là của cải nhà nông thời xưa, nên sách cổ hỏi kỹ chuyện chuồng trại. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Giảng: Ba mục ngắn này cùng nói một điều: vật nuôi cũng cần chỗ ở có che chắn, khô ráo, không gió lùa, không nước đọng. "Hai bên cao đè xuống" là chuồng kẹp giữa hai khối cao, tối và bí. Tằm cực kỳ nhạy với ẩm và gió: "giếng trời đọng nước thì tằm không chắc", "chỗ trũng gió lùa thì có tằm mà không có tơ" là kinh nghiệm thật của người nuôi tằm, vì tằm gặp ẩm và gió lạnh thì bệnh, nhả tơ kém.

"Bên trái núi cao thì lừa ngựa vượng, hoặc là nhà, là rừng cây cũng vậy" cho thấy sách không cứng nhắc: chỗ che có thể là núi, là nhà, là hàng cây. Đó là tinh thần chung của Nhĩ Ngôn: tìm chỗ có tựa, có che, khô ráo cho cả người lẫn vật.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Các công trình phụ là phần dễ bị xem nhẹ nhất khi làm nhà, và cũng là phần sinh chuyện nhiều nhất: máy móc đặt sát phòng ngủ, nhà vệ sinh đối cửa chính hay sát bếp, kho chứa đồ ẩm mốc, chỗ nuôi thú cưng cạnh bàn ăn. Dương Trạch Đại Thành xét chúng cẩn thận không kém nhà chính, và quy về một nguyên tắc: công trình phụ phải phục vụ nhà chính mà không làm hại nó, đứng ở phía ngoài, phía dưới dòng nước, không chĩa vào, không đối cửa.

Ngôi nhà mái tranh gọn gàng giữa vườn cỏ xanh
Nhà gọn gàng, vườn sạch: kho, chuồng, nhà xí đặt đúng chỗ thì nhà chính mới khô thoáng. Ảnh: Deblaauw, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 nl.

Phong Thuỷ Liên Hoa giữ phần quan sát về vị trí, vệ sinh, tiếng ồn, độ ẩm, và dùng thận trọng các bảng phương vị theo ngũ hành, nạp giáp. Khi tư vấn, người làm nghề nên vẽ mặt bằng, đánh dấu dòng thoát nước, hướng gió chính, vị trí bếp, giếng, bàn thờ, phòng ngủ, rồi đặt nhà vệ sinh, bể phốt, máy móc, kho, chỗ nuôi vật ở những chỗ cuối dòng, xa các điểm ấy. Làm đúng như vậy thì phần lớn những "lời phán" trong sách tự nhiên không xảy ra, vì nguyên nhân thực của chúng là bẩn, ồn, ẩm, chứ không phải phương vị.

Thứ tự vẫn là hình trước, lý sau: dòng nước, hướng gió, khoảng cách trước; ngũ hành phương vị sau.

Tóm lại – 總結

  • Cối giã, máy móc ồn không đặt giữa nhà, không chỗ cao, không chĩa vào nhà chính hay vào buồng; hướng ra phía ngoài.
  • Kho lẫm thuộc Thổ: ở phương sinh vượng, kín, khô; tránh phương Mộc phía đông.
  • Nhà xí ở phương hưu tù, gần thuỷ khẩu, cuối dòng nước; tránh trên long mạch, sau nhà chính, đối cửa trước cửa sau.
  • Chuồng gia súc ở phương sinh khí của từng con, có chỗ tựa cao, khô ráo, không gió lùa.
  • Tằm, gia súc hao hụt vì ẩm, nước đọng, gió lùa, bị nhà cao kẹp hai bên.
  • Tác giả tự phê phán các sách định phương cứng nhắc "không hiệu nghiệm"; Phong Thuỷ Liên Hoa giữ tinh thần ấy.

Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (54) – Sửa chữa thấm dột, trị mối, trị sâu chuột 改整浸潤 · 斷制白蟻 · 治蟲鼠法.

Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), phần Trạch Phổ Vấn Đáp Nhĩ Ngôn quyển 2, các mục Hỏi cối giã cối xay (問碓磨碾磑), kho lẫm (問倉庫何屬), nhà xí chỗ tro (問廁屋灰舍), phương vị gia súc (問六畜方位), hao hụt gia súc và tằm (問損畜 · 問損蠶), gia súc thịnh vượng (問血財如何大旺); bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Chỉ chép các câu đọc chắc theo nét khắc, chỗ lược ghi dấu ba chấm; sơ đồ trong bài vẽ lại để minh hoạ. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc bảng phương vị là phần Thư; nhìn một mặt bằng, chỉ ra ngay nhà vệ sinh đang nằm trên đường khí vào nhà, máy móc đang dội vào phòng ngủ, rồi dời chúng về đúng cuối dòng là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Nhà vệ sinh nên đặt ở đâu? – 廁

Theo sách, ở phương hưu tù của nhà, gần thuỷ khẩu, cuối dòng nước; tránh trên long mạch, sau nhà chính, đối cửa trước cửa sau. Thực tế là cuối dòng thoát, xa bếp, giếng, bàn thờ.

Nhà vệ sinh đối cửa chính có sao không? – 廁對門

Sách răn hố xí không được đối cửa trước, cửa sau. Nên dời cửa nhà vệ sinh, hoặc ít nhất đặt vách ngăn, luôn đóng cửa và thông gió tốt.

Máy móc ồn trong nhà nên đặt đâu? – 碓磨

Như cối giã ngày xưa: không đặt giữa nhà, không chỗ cao, không hướng vào phòng ngủ hay nhà chính; đặt phía ngoài, chỗ thấp.

Kho chứa đồ có cần xem phương không? – 倉庫

Sách xếp kho thuộc Thổ, nên ở phương sinh vượng, tránh phương Mộc phía đông. Trước hết kho phải khô ráo, kín, gọn, không chắn lối đi.

Nuôi vật trong nhà nên chú ý gì? – 六畜

Chỗ ở của vật nuôi khô ráo, thoáng, có che chắn, không gió lùa, không nước đọng, tách khỏi bếp và chỗ ăn uống của người.

Từ khoá: nhà xí · chuồng trại · kho thóc · cối giã · 廁屋 · 六畜 · phong thủy nhà vệ sinh · dương trạch đại thành

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…