Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜邇言 卷二 · 樓閣宜否 · 凶樓圖形 · 門形禍福 · 門樓吉凶)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con cháu họ Nguỵ cùng biên, hiệu
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Bài trước khép phần hình nhà bằng năm sao biến thể và đồ hình nhà dữ. Bài này đi vào những bộ phận nổi bật nhất của một ngôi nhà khi nhìn từ ngoài vào: lầu gác và cửa, cổng. Trạch Phổ Nhĩ Ngôn chia làm bốn mục: lầu gác nên hay không (樓閣宜否), đồ lầu dữ (凶樓圖形), hình cửa hoạ phúc (門形禍福) và cổng lành dữ (門樓吉凶). Nhà phố Việt Nam hôm nay hầu như nhà nào cũng có lầu, và cửa, cổng là phần gia chủ hay hỏi nhất, nên đây là bài nhiều chỗ dùng được ngay.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Đại Thành, nhà chính có lầu thì hai bên và phía trước cũng phải cao tương xứng, xung quanh có nhà che chở; một cái lầu cao trơ trọi giữa nhà thấp, bốn mặt gió lùa là không tốt; tầng trên không nên to hơn tầng dưới; nhà bị lầu bên cạnh đè thì bất lợi. Cửa phải tương xứng với nhà: nhà nhỏ cửa to thì hao, nhà to cửa nhỏ thì bí; hai cánh cửa nên bằng nhau; cửa không đối thẳng cửa, không để đường hay tường đâm vào. Cổng như cái đầu của nhà, cửa như cái miệng: cổng phải ngay ngắn, vừa phải, không lệch, không quá cao, không quá hẹp, không đổ nát.
Thầy Vũ Giới giảng: "Người xưa nói 'nghìn cân cổng, bốn lạng nhà'. Không phải để khoe cổng to, mà vì cổng và cửa là chỗ người, gió, ánh sáng đi vào mỗi ngày. Cửa đúng tỉ lệ, cánh khép kín, không đối nhau, là đã giải được nửa số câu hỏi của gia chủ."
Lầu gác nên hay không – 問樓多不宜
Nguyên văn – 原文
問樓多不宜,其圖可悉繪與?曰:正宅是樓,必左右廂房皆樓,前廳亦須高大相稱。或高山深谷,或市鎮比閭,四圍有輔翼衛護,眾樓團聚方可。若孤露聳峻,……未為吉也。……如樓上高過樓下,主……不吉。凡樓獨高於眾,四面風吹,……若住屋邊有高樓壓本屋者,左邊左凶,右邊右凶。大抵不宜者甚多,略示其圖,類推之可也。
Dịch: Hỏi lầu nhiều thì không nên, đồ hình có thể vẽ hết được chăng? Đáp: nhà chính là lầu thì nhà ngang hai bên đều phải là lầu, sảnh trước cũng phải cao lớn tương xứng. Hoặc ở nơi núi cao hang sâu, hoặc ở phố chợ xóm liền, bốn bề có nhà phụ che chở, nhiều lầu quây tụ mới được. Nếu trơ trọi vút cao, … chưa phải là lành. … Như tầng trên cao rộng hơn tầng dưới thì chủ … chẳng lành. Phàm lầu riêng cao hơn mọi nhà, bốn mặt gió thổi, … Nếu bên cạnh nhà ở có lầu cao đè lên nhà mình, ở bên trái thì bên trái dữ, ở bên phải thì bên phải dữ. Đại để những trường hợp không nên rất nhiều, tạm chỉ ra đồ hình để suy loại.

Giảng: Nguyên tắc của sách là tương xứng và có che chở. Lầu không xấu; lầu xấu khi nó đứng một mình. Nhà chính có lầu mà nhà ngang, sảnh trước đều thấp lè tè thì khối nhà mất cân đối, lầu chính hứng gió bốn mặt. Còn khi cả khu vực đều có nhà cao, như phố chợ, hoặc lầu nằm trong thung lũng có núi che, thì lầu được "quây tụ", không còn trơ trọi.
Hai câu đáng nhớ cho nhà phố hôm nay: tầng trên không nên to hơn tầng dưới (樓上高過樓下), tức kiểu nhà đua ban công, cơi nới tầng trên lấn ra ngoài như cái nấm, vừa nặng đầu về kết cấu vừa che tối tầng dưới; và lầu nhà bên đè nhà mình thì bên nào bị đè, bên ấy bất lợi, đúng như bài 46 đã bàn về nhà cao thấp trong xóm. Sách cũng nhắc lầu phải xét ngũ hành với toạ sơn, như mọi hình nhà khác.
Đồ lầu dữ: lầu lệch, lầu đè, lầu trơ – 凶樓圖形
Nguyên văn – 原文
奪權樓。族主屋,左廂獨樓。皆主樓。孽祭屋,右廂獨樓。左樓右小屋。右樓左小屋。瘋顛格。媚女格。虎腰格。憂愁格。排樓煞。邪怪煞,一樹夾門。
Dịch: Lầu đoạt quyền. Nhà "tộc chủ", riêng nhà ngang bên trái làm lầu. Lầu "giai chủ". Nhà "nghiệt tế", riêng nhà ngang bên phải làm lầu. Bên trái lầu, bên phải nhà nhỏ. Bên phải lầu, bên trái nhà nhỏ. Cách điên cuồng. Cách mị nữ. Cách lưng hổ. Cách ưu sầu. Sát lầu xếp hàng. Sát tà quái, cây kẹp hai bên cửa.

Giảng: Sau phần lý, sách khắc mười hai ô đồ hình lầu dữ, mỗi ô vẽ mặt bằng các khối nhà và ghi lời phán. Đọc tên đồ hình là thấy ngay nguyên tắc chung: lầu phải nằm ở nhà chính, và phải cân đối. "Lầu đoạt quyền" là khi nhà phụ phía trước hoặc phía sau làm lầu cao hơn nhà chính, phụ lấn chủ. "Riêng nhà ngang bên trái làm lầu", "riêng nhà ngang bên phải làm lầu", "bên trái lầu bên phải nhà nhỏ" đều là khối nhà lệch một bên. "Sát lầu xếp hàng" là nhiều lầu nhỏ đứng thành hàng quanh nhà chính. "Sát tà quái" là hai cái cây kẹp hai bên cửa lầu.
Mỗi ô có lời phán về goá bụa, bệnh tật, ngỗ nghịch; Phong Thuỷ Liên Hoa không chép lại để dùng phán đoán. Điều giữ lại là bài học bố cục: một quần thể nhà phải có chủ khách rõ ràng, khối cao nhất là nhà chính, hai bên cân nhau. Bài 47 đã nói điều này với đình miếu ("điện lớn là chủ"), ở đây áp dụng cho nhà ở có lầu.
Hình cửa hoạ phúc – 問門形禍福何分
Nguyên văn – 原文
問門形禍福何分?曰:……光明要與屋相稱。門版兩扇要一樣,如左大換妻,右大孤寡。……前有墻壁射來者,主損……若筆直當堂門射來者,主人命……凡屋有耳門在堂之側者,亦宜相生。
Dịch: Hỏi hình cửa hoạ phúc phân biệt thế nào? Đáp: … độ sáng phải tương xứng với nhà. Hai cánh cửa phải như nhau; nếu cánh trái lớn thì đổi vợ, cánh phải lớn thì cô quả. … Phía trước có tường đâm tới thì chủ hao tổn … Nếu có thứ gì thẳng tắp đâm thẳng vào cửa chính thì chủ việc nhân mạng … Phàm nhà có cửa phụ (nhĩ môn) ở bên cạnh nhà chính cũng nên tương sinh.

Giảng: Sách nêu ba yêu cầu cho cửa. Thứ nhất, tương xứng với nhà: cửa to hay nhỏ, sáng hay tối phải hợp với khối nhà phía sau. Thứ hai, hai cánh như nhau: cửa hai cánh lệch, một to một nhỏ, là cửa mất cân đối; lời phán "đổi vợ", "cô quả" là cách câu ca nhấn mạnh, còn phần dùng được là cửa đối xứng thì đóng mở êm, khép kín, nhìn ngay ngắn. Thứ ba, không bị đâm: tường đâm tới, vật thẳng tắp đâm vào cửa chính, đúng như "đường đâm", "tường đâm" ở các bài 44, 45.
Câu về cửa phụ đáng chú ý: sách gắn cửa chính với người con trưởng, cửa phụ bên trái với người con giữa, và xét ngũ hành của phương cửa phụ với toạ sơn. Đây là lớp lý khí; Phong Thuỷ Liên Hoa dùng nó sau khi đã xét xong hình cửa, không dùng để đoán bệnh cho từng người trong nhà.
Câu ca về cửa: cao thấp, đối nhau, đá chắn – 門形歌訣
Nguyên văn – 原文
內低門外高,積穀發豪家。廂門對堂開,和睦進錢財。……內高外低,財耗人昏迷。……出門不見天,昏迷瘟病纏。……宅戶重相對,家財漸冷退。……三門若緊對,口舌財如潰。……家有兩向門,二姓共晨昏。……怪石攔門庭,……門壁不端正,家中多疾病。……一家開兩門,父子沒些恩。門板多穿破,口舌受災磨。……屋小門高大,衣食終無賴;屋大門太小,財多兒子少。
Dịch: Trong thấp, cửa ngoài cao, thóc chất đầy, nhà giàu lớn. Cửa nhà ngang mở hướng về nhà chính, hoà thuận, tiền của vào. … Trong cao ngoài thấp, hao của, người mê muội. … Ra cửa không thấy trời, mê muội, bệnh dịch quấn thân. … Cửa nhà lớp lớp đối nhau, của nhà dần nguội lạnh. … Ba cửa đối sát nhau, khẩu thiệt, của như vỡ đê. … Nhà có cửa mở hai hướng, hai họ chung sớm tối. … Đá lạ chắn sân cửa, … Cửa và vách không ngay ngắn, trong nhà nhiều bệnh. … Một nhà mở hai cửa, cha con không chút ân tình. Cánh cửa thủng rách nhiều, khẩu thiệt, chịu tai ương. … Nhà nhỏ mà cửa cao lớn, cơm áo rốt cuộc chẳng nương vào đâu; nhà lớn mà cửa quá nhỏ, của nhiều mà con ít.

Giảng: Phần ca về cửa gom được mấy quy tắc rõ ràng. Cửa không đối thẳng cửa: "cửa nhà lớp lớp đối nhau", "ba cửa đối sát nhau" là cửa trước, cửa giữa, cửa sau thẳng hàng, gió lùa một mạch xuyên nhà, không có chỗ dừng, nhìn từ ngoài thấy thẳng vào trong. Đây chính là điều mà phong thuỷ hiện đại vẫn gọi là "xuyên đường sát". Một nhà một cửa chính: "nhà có cửa mở hai hướng", "một nhà mở hai cửa" là nhà không rõ đâu là lối chính, người trong nhà mỗi người một lối. Cửa tương xứng với nhà: nhà nhỏ cửa quá to thì trống, nhà to cửa quá nhỏ thì bí.
"Ra cửa không thấy trời" là cửa bị mái, bị nhà đối diện che kín, thiếu sáng. "Cánh cửa thủng rách nhiều", "cửa và vách không ngay ngắn" là cửa hư hỏng, lệch, cần sửa. "Đá lạ chắn sân cửa" là vật cản ngay lối đi. Những lời phán về ân tình cha con, hai họ, bệnh dịch là lớp câu ca; còn các hình cửa thì quan sát và sửa được.
Cổng lành dữ: cổng là cái đầu của nhà – 問門樓吉凶
Nguyên văn – 原文
問門樓吉凶何?曰:門樓如人之首,體統關乎一身;大門如人之口,出納關乎五臟。諺云千觔門樓四兩屋,此之謂也。……門樓偏左,長房防火。……門樓偏右,小房多疚。門樓孤聳不吉祥,……門樓太窄,人財難獲。門樓高大太軒昂,口舌官非。……門樓歪斜,口舌如麻。……門樓似合牌,老少哭哀哀。……門樓上破碎,……財退。……門樓左右墻太矮,……門樓頭壓重,宅主必頭痛。
Dịch: Hỏi cổng lành dữ thế nào? Đáp: cổng như cái đầu của người, thể thống liên quan cả thân; cửa lớn như cái miệng của người, ra vào liên quan năm tạng. Tục ngữ nói "nghìn cân cổng, bốn lạng nhà" là nói vậy. … Cổng lệch về trái, phòng con trưởng đề phòng hoả hoạn. … Cổng lệch về phải, phòng con út hay ốm. Cổng vút cao trơ trọi chẳng lành, … Cổng quá hẹp, người và của khó được. Cổng cao lớn quá mức hiên ngang, khẩu thiệt, việc quan. … Cổng xiêu vẹo, khẩu thiệt rối như gai. … Cổng giống cỗ áo quan, già trẻ khóc than. … Trên cổng vỡ nát, … của lui. … Tường hai bên cổng quá thấp, … Đầu cổng đè nặng, chủ nhà ắt đau đầu.

Giảng: Hai ví von mở đầu là cốt lõi: cổng như cái đầu, cửa như cái miệng. Cổng là phần người ngoài nhìn thấy trước tiên, nói lên thể thống của cả nhà; cửa là chỗ người và khí ra vào hằng ngày. Câu tục ngữ "nghìn cân cổng, bốn lạng nhà" (千觔門樓四兩屋) không bảo phải xây cổng thật to, mà nói cổng quan trọng hơn người ta tưởng.
Các câu ca về cổng đều xoay quanh vừa phải và ngay ngắn. Cổng không lệch hẳn sang một bên so với trục nhà, không vút cao trơ trọi, không quá hẹp đến nỗi chật lối, không quá to đến mức lấn át nhà. Cổng phải lành lặn: "trên cổng vỡ nát", "cổng xiêu vẹo" là cổng xuống cấp. Mái cổng không nặng quá: "đầu cổng đè nặng" là mái cổng to, nặng, đè trên hai trụ mảnh. Còn "cổng giống cỗ áo quan" là kiểu cổng hộp kín, nặng nề, tối tăm. Với nhà phố, cổng là cửa cuốn, cổng sắt, mái hiên trước nhà; cùng nguyên tắc ấy mà xét.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Bốn mục lầu gác, đồ lầu dữ, hình cửa và cổng cùng chung một ý: tương xứng, cân đối, lành lặn. Lầu phải có chủ khách, không trơ trọi, không nặng đầu. Cửa phải hợp cỡ với nhà, hai cánh cân nhau, không đối thẳng cửa khác, không bị đâm. Cổng phải ngay ngắn, vừa phải, chắc chắn. Đây đều là những điều quan sát được bằng mắt và sửa được bằng tay thợ.

Phong Thuỷ Liên Hoa giữ phần hình và bỏ phần phán. Không có hình cửa nào "đổi vợ", không có cổng nào "làm đau đầu" chủ nhà; nhưng cửa lệch thì đóng không kín, cửa đối nhau thì gió lùa và mất riêng tư, cổng xiêu thì nguy hiểm, mái cổng nặng thì có thể sập. Khi tư vấn, người làm nghề nên vẽ trục cửa trước, cửa giữa, cửa sau để xem có thẳng hàng không; đo cửa so với mặt tiền; xem tầng trên có đua ra quá mức không; rồi mới bàn tới phương vị cửa theo toạ sơn. Không cần treo rèm hạt, gương hay vật trấn: cửa đối nhau thì dời cửa, đặt bình phong, lệch trục; cổng hỏng thì sửa.
Thứ tự vẫn là hình trước, lý sau: tỉ lệ và vị trí của lầu, cửa, cổng trước; ngũ hành phương cửa sau.
Tóm lại – 總結
- Lầu phải tương xứng: nhà chính có lầu thì hai bên, phía trước cũng cao tương ứng, xung quanh có nhà che chở; lầu trơ trọi là không tốt.
- Tầng trên không nên to hơn tầng dưới; nhà bị lầu bên cạnh đè thì bên bị đè bất lợi.
- Đồ lầu dữ chung một lỗi: nhà phụ làm lầu cao hơn nhà chính, hoặc lầu lệch một bên.
- Cửa tương xứng với nhà, hai cánh như nhau, không bị tường hay vật thẳng đâm vào.
- Kỵ cửa lớp lớp đối nhau, một nhà hai cửa chính, cửa hư hỏng, đá chắn lối.
- Cổng như cái đầu của nhà: ngay ngắn, vừa phải, lành lặn, không lệch, không quá cao, không quá hẹp.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (52) – Hành lang, giếng trời, hướng bếp, giếng nước 廊廡吉凶 · 天井吉凶 · 廚灶方向 · 水井方位.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), phần Trạch Phổ Vấn Đáp Nhĩ Ngôn quyển 2, các mục Hỏi lầu gác (問樓多不宜), đồ lầu dữ (凶樓圖形), hình cửa hoạ phúc (問門形禍福何分) và cổng lành dữ (問門樓吉凶); bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Chỉ chép các câu đọc chắc theo nét khắc, chỗ lược ghi dấu ba chấm; sơ đồ trong bài vẽ lại để minh hoạ. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đo hướng cửa chính, cửa phụ so với toạ sơn.
- Lập Cục Pháp: định cục của nhà trước khi xét ngũ hành phương cửa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ trục cửa trước, giữa, sau và mặt đứng các tầng lầu.
Bài liên quan – 相關文章
- Kệ sách cổ Tam Hợp trên Kho Sách Quý
- Dương Trạch Đại Thành (50): năm sao biến thể, đồ nhà dữ
- Dương Trạch Đại Thành (46): nhà cao thấp trong xóm, phố chợ
- Dương Trạch Đại Thành (47): đình miếu, điện chính là chủ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc câu ca về cửa và cổng là phần Thư; đứng trước một ngôi nhà, thấy ngay cửa có đối nhau không, cổng có lệch không, tầng trên có nặng đầu không, rồi chỉ cho thợ sửa đúng chỗ là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Cửa trước thẳng cửa sau có xấu không? – 門相對
Sách răn "cửa nhà lớp lớp đối nhau", "ba cửa đối sát nhau". Gió lùa một mạch, mất riêng tư; nên lệch trục cửa hoặc đặt bình phong, tủ, vách ngăn ở giữa.
Cửa lớn hay cửa nhỏ thì tốt? – 門與屋相稱
Cửa phải tương xứng với nhà: nhà nhỏ cửa quá to thì trống, nhà to cửa quá nhỏ thì bí. Hai cánh cửa nên bằng nhau.
Nhà có lầu nhưng nhà bên thấp có sao không? – 樓獨高
Sách nói lầu trơ trọi cao hơn mọi nhà, bốn mặt gió thổi là chưa tốt. Nên có tường, cây, nhà phụ che chở, và tầng trên không đua ra quá tầng dưới.
Cổng nhà nên làm thế nào? – 門樓
Cổng như cái đầu của nhà: ngay trục, vừa phải, lành lặn. Kỵ cổng lệch hẳn một bên, cổng vút cao trơ trọi, cổng quá hẹp, cổng xiêu vẹo, mái cổng đè nặng.
Một nhà mở hai cửa chính được không? – 一家開兩門
Sách không khuyến khích: nhà nên có một lối chính rõ ràng. Cửa phụ thì được, nhưng phải phụ thật sự, nhỏ hơn và không cạnh tranh với cửa chính.








