Ở nhiều khu đô thị mới, các toà chung cư đứng sát nhau tới mức người ở toà này có thể nhìn rõ vào phòng khách toà kia. Những căn ở tầng thấp hầu như không có nắng, gió đi qua khe giữa hai toà rít mạnh, sân trong tối âm u cả ngày. Ngược lại, có những dự án các khối được giãn cách hợp lý, có sân vườn rộng, gió mát và ánh sáng đến được cả những tầng thấp nhất. Sự khác biệt nằm ở hai con số: khoảng cách và chiều cao.
Theo Hình Pháp Liên Hoa, quan hệ giữa các khối nhà là quan hệ giữa các “núi”. Núi cao đứng phía sau làm tựa là tốt; núi cao đứng ngay trước mặt, che kín minh đường là thế áp. Khe giữa hai núi có thể là cửa gió lành hoặc là đường gió xuyên lạnh tuỳ độ rộng và hướng. Áp dụng vào quy hoạch, khoảng cách và chiều cao không chỉ là vấn đề tuân thủ quy chuẩn mà còn quyết định khí của từng căn hộ, từng ngôi nhà.
Bài này thuộc chuyên mục Kiến trúc phong thuỷ quy hoạch, tiếp theo bài hình khối công trình theo Ngũ Hành. Các con số về khoảng cách tối thiểu, mật độ, chiều cao tối đa do quy chuẩn xây dựng và quy hoạch của từng địa phương quy định; bài này không thay thế các quy định đó.
Thế tựa và thế áp
Hình Pháp đọc một khối cao theo vị trí của nó so với công trình mình đang xét:
| Vị trí khối cao | Tên thế | Ảnh hưởng |
|---|---|---|
| Phía sau, cách vừa đủ | Thế tựa (huyền vũ) | Che gió xấu, tạo cảm giác vững; tốt |
| Hai bên, thấp hơn khối tựa | Tả hữu hộ vệ | Ôm giữ khí; tốt nếu không quá sát |
| Phía trước, ở xa, thấp hơn | Án sơn | Tạo điểm nhìn, giữ khí minh đường; tốt |
| Phía trước, rất sát, cao hơn nhiều | Thế áp (áp đỉnh, bức áp) | Che sáng, chặn tầm nhìn, tâm lý ngột ngạt; xấu |
| Đối diện, góc nhọn chĩa vào | Tiêm xạ | Khí xung; xấu |
Toà tháp mới xây ngay trước một dãy nhà thấp tầng là ví dụ điển hình của thế áp: dãy nhà mất ánh sáng buổi sáng hoặc chiều, mất tầm nhìn, và người ở luôn có cảm giác bị đè. Toà tháp tương tự nhưng đứng phía sau, cách một khoảng sân rộng, lại trở thành tựa vững.
Tỷ lệ chiều cao và khoảng cách
Một cách đơn giản để cảm nhận mức độ áp là so sánh chiều cao của khối đối diện (H) với khoảng cách từ mình tới khối đó (D). Đây là cách nhìn của kiến trúc sư và cũng trùng với cảm nhận của Hình Pháp:
- D lớn hơn nhiều so với H: không gian mở, ánh sáng dồi dào, khối đối diện như án sơn ở xa.
- D xấp xỉ H: không gian vừa phải, có cảm giác bao bọc nhưng vẫn thoáng; phù hợp sân trong, đường nội bộ.
- D nhỏ hơn nhiều so với H: cảm giác hẻm sâu, thiếu sáng, gió xoáy; tầng thấp chịu thế áp rõ rệt.
Các tỷ lệ này là cách đánh giá cảm quan, không phải quy chuẩn. Khoảng cách tối thiểu giữa các công trình theo quy định hiện hành phải được kiến trúc sư áp dụng; phong thuỷ chỉ khuyên nên rộng hơn mức tối thiểu khi có thể, đặc biệt ở phía có cửa sổ phòng ở chính.
Khe gió: cửa gió lành hay gió xuyên
Khe giữa hai toà cao tầng là nơi gió bị dồn và tăng tốc. Hình Pháp gọi gió thổi xuyên khe hẹp là “phong sát”: gió mạnh, rít, mang bụi, làm lạnh, gây khó chịu cho người đi bộ dưới chân và căn hộ đầu hồi.
- Khe gió nên rộng, có cây xanh ở chân để làm dịu, không để khe hẹp sâu như ống.
- Hướng khe gió thuận với gió mùa hè để dẫn gió mát vào sân, tránh mở khe đón thẳng gió mùa đông (với miền Bắc) hoặc gió bão.
- Sảnh vào, sân chơi trẻ em không đặt ngay miệng khe gió.
- Căn hộ đầu hồi giáp khe gió cần cửa kín, ban công có kính chắn.
Sân trong và hành lang sáng
Sân trong giữa các khối là minh đường của cả cụm công trình. Sân trong tốt có ánh sáng tới mặt đất ít nhất vài giờ mỗi ngày, có cây, có lối đi, có gió lưu thông. Sân trong bị các khối cao bao kín bốn phía, sâu như giếng, thì thành “thiên tỉnh” âm u, ẩm, rêu mốc, người không muốn ra.
- Mở ít nhất một phía sân trong về hướng nắng (thường là phía Nam hoặc Đông Nam) bằng khối thấp hơn hoặc khoảng trống.
- Khối phía Bắc sân có thể cao hơn làm tựa; khối phía Nam nên thấp hơn để nắng vào sân.
- Kích thước sân tăng theo chiều cao các khối bao quanh.
- Tầng thấp quanh sân trong dành cho công năng ít cần sáng (sảnh, dịch vụ, kho) nếu sân hẹp.
Nhà thấp cạnh nhà cao: góc nhìn người mua
Trong đô thị đang chuyển đổi, rất nhiều nhà phố thấp tầng nằm cạnh các dự án cao tầng mới. Người mua hoặc đang ở cần đánh giá:
| Tình huống | Ảnh hưởng | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Toà cao ngay phía Nam hoặc Đông, sát nhà | Mất nắng sáng, nhà âm u | Tăng lấy sáng từ giếng trời, mái kính; phòng chính dời về phía còn sáng |
| Toà cao ngay phía Tây | Che nắng chiều (có lợi) nhưng có thể phản chiếu kính | Kiểm tra phản chiếu; dùng rèm, lam |
| Toà cao phía sau, cách sân | Thế tựa, có thể tốt | Giữ khoảng sân, trồng cây |
| Góc toà cao chĩa vào cửa nhà | Khí xung | Dời cửa lệch, tường rào, cây cao |
| Nhà nằm trong khe giữa hai toà cao | Gió xuyên, thiếu sáng | Chắn gió bằng cây, cửa kín; cân nhắc công năng phù hợp |
Đo hướng các khối quanh nhà bằng la kinh web Liên Hoa để biết khối nào che nắng giờ nào.
Các khối đối diện nhau: tầm nhìn và riêng tư
Hai toà chung cư đối diện có cửa sổ nhìn thẳng vào nhau ở khoảng cách gần là thế “đối diện tương xung”: mất riêng tư, người ở luôn phải kéo rèm, ánh sáng giảm. Khi thiết kế:
- Xoay lệch các khối để cửa sổ không đối thẳng.
- Mặt đối diện gần nhau dùng tường đặc, cửa sổ nhỏ hoặc lam; phòng chính mở ra mặt có tầm nhìn xa.
- Ban công so le giữa các tầng, giữa hai toà.
Những lỗi thường gặp
- Tháp cao xây sát phía Nam của khu nhà thấp tầng, cả khu mất nắng.
- Khe gió hẹp và sâu giữa hai toà, sảnh đặt ngay miệng khe.
- Sân trong bao kín bốn phía bởi khối cao, tối và ẩm.
- Cửa sổ phòng ngủ hai toà nhìn thẳng vào nhau ở khoảng cách gần.
- Dùng vật phẩm “hoá giải thế áp” thay vì xử lý ánh sáng, gió, tầm nhìn bằng kiến trúc.
Quy trình kiểm tra khoảng cách – chiều cao
- Lập mặt bằng tổng thể có chiều cao từng khối trong Vẽ mặt bằng Liên Hoa, xem 3D.
- Kiểm tra tỷ lệ H/D ở từng mặt có cửa sổ phòng ở.
- Kiểm tra hướng nắng và bóng đổ các mùa; hướng gió mùa và khe gió.
- Điều chỉnh: lùi khối, hạ tầng, xoay khối, mở sân, thêm cây.
- Đối chiếu quy chuẩn hiện hành với kiến trúc sư; phân tích lý khí từng khối bằng Lập cục pháp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Vẽ mặt bằng 2D–3D – dựng khối 3D, xem khoảng cách và chiều cao.
- La kinh web – đo hướng các khối, hướng nắng.
- Lập cục pháp – phân tích từng khối sau khi đã đúng hình thế.
Bài liên quan
- Hình khối công trình theo Ngũ Hành
- Quy hoạch đô thị nhỏ: mật độ và chiều cao
- Toà nhà cao tầng thay thế núi làm huyền vũ · Chuyên mục Kiến trúc phong thuỷ quy hoạch
Câu hỏi thường gặp
Nhà có toà cao tầng phía trước có xấu không?
Nếu toà cao rất sát và cao hơn nhiều, đó là thế áp: che sáng, chặn tầm nhìn. Nếu ở xa và thấp hơn, nó là án sơn, không xấu.
Toà cao phía sau nhà có tốt không?
Thường là thế tựa tốt nếu cách một khoảng sân vừa đủ và không chắn nắng của chính nhà mình.
Khe gió giữa hai toà nhà ảnh hưởng gì?
Gió bị dồn, mạnh và rít; cần khe rộng, cây ở chân, không đặt sảnh hay sân chơi ngay miệng khe.
Sân trong thế nào là tốt?
Có nắng tới mặt đất vài giờ mỗi ngày, có cây, có gió, ít nhất một phía mở về hướng nắng.
Có hoá giải thế áp bằng vật phẩm được không?
Không. Thế áp là vấn đề ánh sáng, tầm nhìn và gió; xử lý bằng kiến trúc: giếng trời, đổi công năng phòng, cây xanh, cửa lệch.
