La Kinh Đỉnh Môn Châm · 新鐫徐氏家藏羅經頂門針 (giản dị đồ giải, tầng 1–17)
簡易圖解 · 第一層至第十七層
Tác giả: Từ Chi Mạc 徐之鏌 (tự Thí Khả, hiệu Mộc Thạch cư sĩ, người Kiến Khê, đời Minh) định thức · đồ chú: môn nhân Chu Chi Tương 朱之相
Bản gốc: bản khắc đời Minh, tựa đề Thiên Khải Quý Hợi (1623), 2 quyển kèm Giản dị đồ giải.
Bài 2 của loạt La Kinh Đỉnh Môn Châm dịch và giảng nửa đầu "Giản dị đồ giải" (簡易圖解), phần tóm 33 tầng la kinh do môn nhân Chu Chi Tương 朱之相 chú theo thức của thầy mình là Từ Chi Mạc. Bài đi qua 17 tầng đầu, từ thiên trì ở tâm la kinh ra tới hai tầng phùng châm. Mỗi tầng có nguyên văn trích, bản dịch, lời giảng và hình minh hoạ.
Trả lời nhanh: 17 tầng đầu của la kinh Đỉnh Môn Châm gồm: 1 thiên trì; 2 bát quái Hậu Thiên; 3 dương cơ bát trạch; 4 Tiên Thiên 12 chi; 5–6 ngũ hành sinh vượng dương thuận, âm nghịch; 7–8 sáu mươi phân kim và cung vị; 9 nạp âm; 10–13 hai mươi tám tú, 360 độ, 12 phân dã, nhật triền nguyệt tướng; 14 âm dương long hướng; 15 toạ sơn cửu tinh và thiên tinh viên cục; 16–17 phùng châm 24 hướng và 120 phân kim. Tầng 4 là tầng gốc của cả bàn.
Thầy Vũ Giới giảng: "Đừng sợ la kinh nhiều tầng. Mỗi tầng chỉ trả lời một câu hỏi. Biết tầng ấy trả lời câu gì thì cầm la kinh như cầm cuốn sổ tay."

Tầng 1: thiên trì, tâm của la kinh – 天池
朱氏曰。天池即太極。用之注水浮針。以定子午。正南北。列八方。所謂羅經之根底也。但南針最宜和磁石煉熟。用之有準。若非久煉。所指不的。至於針路一差。而種種坐向方隅則失之遠矣。語云。一毫千里。一指萬山。此之首宜致慎焉。
Dịch: Họ Chu nói: thiên trì tức là Thái cực. Dùng nó để rót nước, thả kim nổi, định Tý Ngọ, chỉnh Nam Bắc, bày tám phương. Đây là gốc rễ của la kinh. Nhưng kim chỉ Nam phải luyện lâu với đá nam châm thì dùng mới chuẩn. Nếu không luyện lâu thì chỉ không đúng. Đường kim sai một chút thì đủ loại toạ hướng, phương vị đều sai xa. Lời xưa nói: sai một hào thành ngàn dặm, lệch một ngón thành vạn núi. Chỗ này phải cẩn trọng trước tiên.

Giảng: La kinh cổ đặt kim trong một lòng giếng nhỏ chứa nước, kim nổi tự xoay về Nam Bắc. Nay la kinh dùng kim khô trên trụ, nhưng tên "thiên trì" (ao trời) vẫn giữ. Chu Chi Tương nhấn mạnh hai điều: kim phải được từ hoá kỹ, và sai ở kim là sai ở tất cả các tầng còn lại. Quyển hạ (bài 12) sẽ có tám phép xem kim: kim chao, kim nghiêng, kim chìm, kim quay ngược... để biết chỗ đất có vật lạ hay không.
Tầng 2–3: bát quái Hậu Thiên và dương cơ bát trạch – 八卦 · 陽基八宅
Tầng 2: bát quái Hậu Thiên
八卦用後天而不用先天。以先天為對待之體。不合九宮洛數。不便推測山水宮位。故此圖獨載後天八卦。如用之相宅。則合廿四山以分配。每一卦皆管三山。凡壬子癸三山屬坎宅。丑艮寅三山屬艮宅之類。
Dịch: Bát quái dùng Hậu Thiên chứ không dùng Tiên Thiên, vì Tiên Thiên là thể đối đãi, không hợp số cửu cung Lạc Thư, khó suy tính cung vị của núi nước. Cho nên đồ này chỉ ghi bát quái Hậu Thiên. Dùng để xem nhà thì phối với 24 sơn, mỗi quẻ quản ba sơn: Nhâm Tý Quý thuộc Khảm trạch, Sửu Cấn Dần thuộc Cấn trạch, cứ thế mà suy.
Lời chú còn kể bốn cách dùng khác của tầng này: định ba hào hạ quái của 60 thấu địa (từ Giáp Tý đến nửa trái Kỷ Sửu là bảy long rưỡi thuộc Khảm, nửa phải Kỷ Sửu đến Giáp Dần là bảy long rưỡi thuộc Cấn); độn cửu cung Giáp Tý để xem quý nhân, tam kỳ, bát môn rơi vào cung nào; và luận phòng phân, ví dụ cung Chấn núi nước đẹp thì phòng trưởng phát phúc, vì Chấn là trưởng nam.
Tầng 3: dương cơ bát trạch
用之以卜立宅門路之吉凶。其例如坎宅訣云。坎五天生延絕禍六。則是坎宅為主。而左之艮方則屬五鬼凶。震方屬天醫吉。巽方屬生炁吉。前之離方屬延年吉。右之坤方屬絕命凶。兌方屬禍害凶。乾方屬六煞凶。
Dịch: Dùng để đoán cát hung của cửa, đường khi dựng nhà. Ví dụ quyết Khảm trạch nói "Khảm ngũ thiên sinh diên tuyệt hoạ lục": lấy nhà Khảm làm chủ, phương Cấn bên trái là Ngũ quỷ, hung; phương Chấn là Thiên y, cát; phương Tốn là Sinh khí, cát; phương Ly phía trước là Diên niên, cát; phương Khôn bên phải là Tuyệt mệnh, hung; phương Đoài là Hoạ hại, hung; phương Càn là Lục sát, hung.

Giảng: Chu Chi Tương phân biệt tĩnh trạch và động trạch. Nhà một hai tiến (chưa thành quẻ) là tĩnh trạch, chỉ xét theo toạ sơn rồi lấy tám phương chia phòng. Nhà từ ba tiến trở lên là động trạch, phải "lật quẻ" từ cửa ra tới hướng trước rồi đi dần về sau theo sao tương sinh. Gặp cát tinh thì toà nhà ấy nên cao lớn, gặp hung tinh thì nên thấp nhỏ. Toà sau cùng không tính tương sinh mà làm Phục vị. Có hai cách khởi: cửa chính thì lật từ toạ sơn ra cửa; cửa bên thì lật từ quẻ cửa bên ra hướng trước. Chi tiết nằm trong luận bát trạch ở quyển hạ (bài 14).
Tầng 4: Tiên Thiên 12 chi, mũi kim đỉnh đầu – 先天十二支
古云指南。即指此子午。吾師徐所云。頂門一針。全本此為簽妙也。合之五行陰陽旋轉定局。以查十二宮之山水旺相休囚。合之分野。以究山水之鍾祥何地。獲福何方。合日纏之次。以查太陽纏度過宮。……合正縫廿四山向透地穿山分金度數。而始知差錯毫釐。大小容亡之有所自來。至矣哉。後天羅經種種妙用。盡根底于此。
Dịch: Người xưa nói "chỉ Nam" là chỉ cái Tý Ngọ này. Thầy Từ của tôi nói "một mũi kim đỉnh đầu" là hoàn toàn gốc ở đây mà ra cái diệu. Hợp với cục ngũ hành âm dương xoay vần để xét núi nước 12 cung vượng tướng hưu tù. Hợp với phân dã để biết núi nước chung tú ở đất nào, phát phúc ở phương nào. Hợp với thứ xá của nhật triền để xét mặt trời đi qua cung độ nào. ... Hợp với 24 sơn hướng chính châm, phùng châm, thấu địa, xuyên sơn, phân kim, độ số thì mới biết sai lệch từng hào ly, không vong lớn nhỏ từ đâu mà ra. Hay thay! Mọi diệu dụng của la kinh Hậu Thiên đều gốc ở đây.

Giảng: Đây là tầng làm nên tên sách. 12 chi Tiên Thiên chia đều vòng tròn, mỗi chi 30 độ. Chi Tý của tầng này trùm nửa Nhâm, trọn Tý và nửa Quý của 24 sơn. Từ Chi Mạc cho rằng mọi phép đếm (Giáp Tý của thấu địa ở đâu, phân kim bắt đầu từ đâu, giới hạn tú độ ở chỗ nào) phải đo từ tầng này. Bỏ nó đi thì mỗi người tự đặt điểm khởi, và la kinh mỗi nhà một kiểu. Phần biện nghi ở quyển thượng (bài 4–11) phần lớn xoay quanh luận điểm này.
Tầng 5–6: ngũ hành sinh vượng dương thuận, âm nghịch – 五行生旺
第五層五行生旺左旋陽局。第六層五行生旺右旋陰局。○此兩層。合正針廿四山。論龍之入首起祖分別陰陽順逆。以遁山水各位高低來去旺相休囚之吉凶。又論向消納砂水。亦用此局。
Dịch: Tầng 5 là cục dương ngũ hành sinh vượng xoay trái, tầng 6 là cục âm xoay phải. Hai tầng này hợp với 24 sơn chính châm, luận long nhập thủ, khởi tổ, phân âm dương thuận nghịch, để độn cát hung vượng tướng hưu tù của núi nước cao thấp đến đi ở từng vị. Luận hướng tiêu nạp sa thuỷ cũng dùng cục này.

Giảng: Đây là mười hai trường sinh quen thuộc của phái Tam Hợp. Dương thì đi thuận (tả toàn), âm thì đi nghịch (hữu toàn). Ví dụ dương Mộc sinh ở Hợi, vượng ở Mão, mộ ở Mùi; âm Mộc sinh ở Ngọ rồi đi ngược. Khi đo long nhập thủ thuộc âm hay dương, người xem chọn đúng một trong hai tầng để xét núi nước ở các cung là sinh, vượng hay suy, tử. Quyển hạ (bài 15) giảng kỹ cách dùng.
Tầng 7–9: sáu mươi phân kim, cung vị và nạp âm – 六十分金 · 納音
此專用之格龍。於其辭樓出脈。受胎成骨之初。及結咽過峽脫胎換骨之際。格何分金。便可知其結穴之真偽。力量之輕重。今載一定成法。自圈者上吉。空其位者次吉。叉叉者最凶。黑點者次凶。
Dịch: Tầng này chuyên dùng để cách long: lúc long rời lầu xuất mạch, thụ thai thành cốt, và lúc thắt yết hầu qua giáp, thoát thai hoán cốt, đo được phân kim nào thì biết huyệt kết thật hay giả, lực nặng hay nhẹ. Nay ghi một phép định sẵn: khoanh tròn là thượng cát, để trống là thứ cát, gạch chéo là tối hung, chấm đen là thứ hung.

Lời chú còn phê một thói quen sai. Bàn cũ khởi Giáp Tý ở giữa Nhâm chính châm rồi xếp thuận sáu Giáp xuống dưới 24 vị, dùng để toạ huyệt kèm nạp âm, nên có tên "60 toạ huyệt". Người đời sau truyền sai, lấy luôn 60 thấu địa (bình phân tạp bài) để cách long mà gọi là toạ huyệt. Chu Chi Tương gọi đó là "sai trong cái sai", và nói Đỉnh Môn Châm đã biện kỹ (bài 5).
Tầng 9 là nạp âm của 60 Giáp Tý. Nó dùng để so âm của phân kim với long và với cung bản vị: sinh, hoà thì cát; khắc, tiết thì kỵ. Phối với xuyên sơn, thấu địa thì long đến, toạ huyệt và phân kim đều nên sinh hoặc tỷ hoà.
Tầng 10–13: hai mươi tám tú, chu thiên, phân dã và nhật triền – 宿度 · 分野 · 日纏
授時宿界及天度。所以上測太陽。下別九州。今攷正于新頒臺曆而定之。自是昭代之指南。如子宮自女八至危十五。共廿九度。為玄枵之次。分野則屬齊分青州之類。
Dịch: Giới tú theo lịch Thụ Thời và độ trời, trên để đo mặt trời, dưới để phân chín châu. Nay khảo chính theo lịch đài mới ban mà định, đó là kim chỉ nam của triều nay. Ví dụ cung Tý từ Nữ 8 độ đến Nguy 15 độ, cộng 29 độ, là thứ Huyền Hiêu, phân dã thuộc nước Tề, châu Thanh, cứ thế mà suy.

Giảng: Bốn tầng này nối la kinh với bầu trời. Tầng 10 là giới hạn 28 tú theo lịch Thụ Thời (lịch đời Nguyên, đời Minh dùng tiếp với tên Đại Thống). Tầng 11 là 360 độ chu thiên. Tầng 12 là 12 phân dã, gán mỗi cung trời cho một vùng đất. Tầng 13 là nhật triền và nguyệt tướng qua cung. Lời chú dạy hai cách dùng. Một là lấy phân dã luận phương núi nước đẹp: phương Tý đẹp thì người mệnh Tý được phúc ở đất Tề, Thanh Châu, các cung tam hợp Thân Thìn và cung đối Ngọ cũng ứng. Hai là "dụng thái dương": tra lịch xem ngày nào mặt trời triền tới đúng phân kim, độ của toạ hướng hoặc cung đối, cung tam hợp, để chọn ngày theo bốn phép thân chiếu, đối chiếu, điếu chiếu, chính chiếu.
Tầng 14: âm dương long hướng – 陰陽龍向
此指淨陰淨陽言也。用之審龍則合正針。格其起祖剝換入首。俱欲陰陽純淨吉。駁雜凶。用之論龍配向消水。則亦合正針。審其陽龍宜陽向陽水來去。陰龍宜陰向陰水來去。福力全美。
Dịch: Tầng này nói về tịnh âm, tịnh dương. Dùng xét long thì hợp với chính châm, đo khởi tổ, bác hoán, nhập thủ, đều muốn âm dương thuần tịnh thì cát, pha tạp thì hung. Dùng luận long phối hướng, tiêu thuỷ cũng hợp chính châm: long dương nên hướng dương, nước dương đến đi; long âm nên hướng âm, nước âm đến đi, thì phúc lực trọn vẹn.

Giảng: Tịnh dương gồm Càn Khôn Khảm Ly cùng các can chi nạp giáp, tam hợp của chúng: Càn Giáp, Khôn Ất, Tý Quý Thân Thìn, Ngọ Nhâm Dần Tuất. Tịnh âm gồm Cấn Tốn Chấn Đoài với Bính, Tân, Mão Canh Hợi Mùi, Dậu Đinh Tỵ Sửu. Điều 22 quyển thượng (bài 11) sẽ bàn kỹ chỗ đúng và chỗ hạn chế của phép này.
Tầng 15: toạ sơn cửu tinh và thiên tinh viên cục – 坐山九星 · 天星垣局
坐山九星者。從地母對宮起貪。如坤母對宮從艮丙起貪。巽辛巨門。震庚廉貞。兌丁武曲。謂之地卦。四大吉星。……至于天星垣局。則亥為紫微。艮天市。巽少微。酉太微。名天星四大吉垣。
Dịch: Toạ sơn cửu tinh là từ cung đối của địa mẫu khởi Tham Lang. Như Khôn là mẫu, cung đối từ Cấn Bính khởi Tham, Tốn Tân là Cự Môn, Chấn Canh là Liêm Trinh, Đoài Đinh là Vũ Khúc, gọi là địa quái, bốn đại cát tinh. ... Còn thiên tinh viên cục thì Hợi là Tử Vi, Cấn là Thiên Thị, Tốn là Thiếu Vi, Dậu là Thái Vi, gọi là bốn đại cát viên của thiên tinh.

Lời chú kể tiếp: Hợi là thiên hoàng chí quý; Bính ứng thiên quý, Tân ứng thiên ất, Đinh ứng nam cực; hợp với Cấn thiên xu, Tốn thiên toàn, Đoài thiên hoành, gọi chung là lục tú. Tỵ là thiên bình, là minh đường của đế toạ, nên Tỵ Hợi hợp lục tú gọi là bát quý. Rồi chú lần lượt tên 24 dòng nước: Hợi thiên quan thuỷ, Nhâm văn khoa thuỷ, Tý võ khố thuỷ, Quý tài bạch thuỷ... Thìn hoàng tuyền thuỷ, Tuất bát sát thuỷ. Cuối cùng chú nhấn: sao cát hay hung đều phải hợp với sinh vượng của 12 cung thì mới ứng nghiệm.

Giảng: Tên các sao trên tầng này lấy từ chòm Bắc Đẩu (thiên xu, thiên toàn, thiên hoành) và các viên sao cổ (Tử Vi, Thái Vi, Thiên Thị). Đây là tầng mang màu thần sát nhiều nhất trong 17 tầng đầu. Chính lời chú cũng giữ thước đo: cát tinh mà không hợp sinh vượng thì không ứng.
Tầng 16–17: phùng châm 24 hướng và 120 phân kim – 縫針
此兩層不用審龍。全為立向。正針不合。而權宜于縫針上下。彼此兼加違變之妙。從此出焉。吾徐師推本于宋何潛齋之所作。良有深意。非虛撰也。
Dịch: Hai tầng này không dùng xét long, hoàn toàn để lập hướng. Khi chính châm không hợp thì quyền nghi xê dịch trên dưới phùng châm, cái diệu của kiêm gia, biến thông từ đây mà ra. Thầy Từ của tôi truy gốc phép này ở sách của Hà Tiềm Trai đời Tống, thật có ý sâu, không phải bịa ra.

Giảng: Phùng châm là vòng 24 sơn lệch nửa ô (7,5 độ) so với chính châm. Trong quyển thượng, Từ Chi Mạc phân biệt hai thức: Dương công đặt Nhâm Tý cùng cung, Lại công đặt Tý Quý cùng cung. Ông theo thức của Dương công. Theo đồ giải, phùng châm chỉ dùng lập hướng, còn xét long thì dùng chính châm. Đây là một nét riêng của Đỉnh Môn Châm so với các sách đặt thấu địa dưới phùng châm.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Đọc 17 tầng đầu, Phong Thuỷ Liên Hoa rút ra ba điều cho người học:
- Kim đúng trước, tầng sau. Lời chú tầng 1 là lời răn cho mọi người dùng la kinh. Khi đo ngoài thực địa, hãy đứng xa xe, cột điện, khung thép, đo hai ba lần ở các điểm khác nhau. Nếu dùng app La Kinh Liên Hoa trên điện thoại, hiệu chỉnh cảm biến trước khi đọc số.
- Bát trạch là một công cụ, không phải tất cả. Tầng 3 cho phép xét cửa và phòng theo tám phương. Liên Hoa vẫn đặt hình thế, thuỷ khẩu và lý khí theo long hướng thuỷ lên trước. Bát trạch dùng để bổ trợ cách bố trí bên trong.
- Tầng thần sát phải được hình thế xác nhận. Tầng 15 đặt tên đẹp cho nhiều phương, nhưng chính lời chú đã nói phải hợp sinh vượng mới ứng. Liên Hoa nói gọn hơn: phương ấy có núi đẹp, nước đẹp thật thì mới bàn tới tên sao.

Phần còn lại của đồ giải (tầng 18–33) nằm ở bài 3, gồm 24 sơn chính châm với rất nhiều cách dùng, 240 phân số, 120 phân kim, quy giáp không vong, xuyên sơn, 24 tiết khí và thấu địa 60 long.
Nguồn: La Kinh Đỉnh Môn Châm, phần "Trùng thuyên La Kinh Đỉnh Môn Châm giản dị đồ giải", trang 20–27 bản gốc (bản khắc đời Minh, tựa năm 1623): tầng 1–2 trang 21, tầng 3 trang 22, tầng 4–6 trang 22–23, tầng 7–9 trang 23–24, tầng 10–13 trang 24–25, tầng 14–15 trang 25–26, tầng 16–17 trang 26–27. Dịch và giảng: Thầy Vũ Giới, Phong Thuỷ Liên Hoa.
Bài trước: La Kinh Đỉnh Môn Châm (1): giới thiệu sách, tác giả Từ Chi Mạc và các bài tựa. Bài sau: La Kinh Đỉnh Môn Châm (3): giản dị đồ giải, tầng 18–33.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng, xem kim chính châm, kiêm hướng và phân kim ngay trên điện thoại.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo long, hướng, thuỷ của phái Tam Hợp và nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ sách Tam Hợp: các sách la kinh, long pháp, thuỷ pháp phái Tam Hợp trên Kho Sách Quý để đọc đối chiếu.
- Mục Lục La Kinh Đỉnh Môn Châm: 20 bài, đọc theo thứ tự từ tựa sách đến tầng 33.
Bài liên quan – 相關文章
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (1): giới thiệu sách, tác giả Từ Chi Mạc và các bài tựa
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (3): giản dị đồ giải, tầng 18–33
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (12)
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (13)
- La Kinh Thấu Giải (2): Thái cực, Tiên Thiên, Hậu Thiên bát quái
- La Kinh Thấu Giải (5): tầng 6 địa bàn chính châm
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Muốn đọc được từng tầng la kinh ngoài thực địa, từ thiên trì đến phân kim, bạn có thể học có hệ thống trong lớp của Thầy Vũ Giới, thực hành trên la kinh thật và app La Kinh Liên Hoa. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
La kinh Đỉnh Môn Châm có bao nhiêu tầng – 頂門針羅經幾層
33 tầng. Tác giả giải thích trời tròn, đường kính một chu vi ba, nên lấy số ba tượng trời. Bài này giảng 17 tầng đầu.
Vì sao tầng bát quái dùng Hậu Thiên – 八卦何以用後天
Vì Tiên Thiên là thể đối đãi, không hợp số cửu cung Lạc Thư, khó suy cung vị núi nước; Hậu Thiên mỗi quẻ quản ba sơn nên dễ phối với 24 sơn.
Tầng Tiên Thiên 12 chi dùng làm gì – 先天十二支何用
Làm gốc đo cho các tầng: xét 12 cung vượng tướng hưu tù, phân dã, nhật triền, và làm chỗ khởi của thấu địa, xuyên sơn, phân kim.
Ký hiệu trên tầng 60 phân kim nghĩa là gì – 六十分金圈點
Khoanh tròn là thượng cát, để trống là thứ cát, chấm đen là thứ hung, gạch chéo là tối hung. Dùng để cách long lúc xuất mạch và qua giáp.
Tịnh âm tịnh dương gồm những sơn nào – 淨陰淨陽何山
Tịnh dương: Càn Giáp, Khôn Ất, Tý Quý Thân Thìn, Ngọ Nhâm Dần Tuất. Tịnh âm: Cấn Bính, Tốn Tân, Mão Canh Hợi Mùi, Dậu Đinh Tỵ Sửu.
Phùng châm khác chính châm thế nào – 縫針與正針之別
Phùng châm lệch nửa ô 7,5 độ so với chính châm; theo đồ giải chỉ dùng lập hướng, không dùng xét long. Từ Chi Mạc theo thức Dương công đặt Nhâm Tý cùng cung.








