La Kinh Đỉnh Môn Châm · 新鐫徐氏家藏羅經頂門針 (giản dị đồ giải, tầng 18–33)
簡易圖解 · 第十八層至第三十三層
Tác giả: Từ Chi Mạc 徐之鏌 (tự Thí Khả, hiệu Mộc Thạch cư sĩ, người Kiến Khê, đời Minh) định thức · đồ chú: môn nhân Chu Chi Tương 朱之相
Bản gốc: bản khắc đời Minh, tựa đề Thiên Khải Quý Hợi (1623), 2 quyển kèm Giản dị đồ giải.
Bài 3 của loạt La Kinh Đỉnh Môn Châm dịch và giảng nửa sau "Giản dị đồ giải", từ tầng 18 đến tầng 33. Đây là các tầng ở vòng ngoài la kinh, nơi người làm nghề đo phân kim, xuyên sơn, thấu địa và độ số để quyết định toạ huyệt. Lời chú vẫn của môn nhân Chu Chi Tương, có nhiều đoạn "bổ" (補) chú thêm.
Trả lời nhanh: Tầng 18–33 của la kinh Đỉnh Môn Châm gồm: 18 chính châm 24 sơn (tầng dùng nhiều nhất); 19 hai trăm bốn mươi phân số; 20 chính châm 120 phân kim; 21 ngoại quái của phân kim; 22–23 xuyên sơn 72 long và bản quái; 24 hai mươi bốn tiết khí; 25 sáu mươi thấu địa; 26–29 nội quái, cửu cung, lộc mã quý nhân, tử phụ tài quan, tứ cát tam kỳ; 30 tú độ ngũ hành; 31–33 độ chu thiên, cát hung định cục và giới 28 tú Khai Hy. Nguyên tắc chung: phân kim chọn Bính Đinh Canh Tân, tránh không vong, sai thác, quan sát.
Thầy Vũ Giới giảng: "Vòng trong la kinh trả lời câu hỏi lớn: long gì, hướng gì. Vòng ngoài trả lời câu hỏi nhỏ: đặt sợi dây lệch bao nhiêu độ. Câu nhỏ chỉ có nghĩa khi câu lớn đã đúng."

Tầng 18: chính châm 24 sơn, tầng dùng nhiều nhất – 正針二十四山
此層山僅廿四位。而取用最多。若以之審龍。則合用正老五行。……或合用雙山五行。……或合用淨陰淨陽。……更或合用六十透地。以較論三七正偏。真偽純駁。尤爲審龍之精。……以之立向。則合用化氣而取陰陽配偶。○或合用墓交。……以之坐穴。則合用穿山以取其得卦。○又用正百廿分金。而取其得金。……以之消納砂水。則合十二支五行生旺左右旋轉定局。
Dịch: Tầng này chỉ có 24 vị mà dùng nhiều nhất. Dùng xét long thì hợp chính ngũ hành, xét số tiết sinh khắc tỷ hoà; hoặc hợp song sơn ngũ hành, xét sinh vượng xuất thân nhập cục; hoặc hợp tịnh âm tịnh dương, xét bác hoán, quý tiện, lực dày mỏng, phúc dài ngắn; hoặc hợp 60 thấu địa để so tam thất chính thiên, thật giả thuần tạp, là chỗ tinh nhất của việc xét long. Dùng lập hướng thì hợp hoá khí để lấy âm dương phối ngẫu, hoặc hợp mộ giao lấy huyền khiếu thông nhau, hoặc quái khí lấy phu phụ chuyên phối. Dùng toạ huyệt thì hợp xuyên sơn để đắc quái, hợp 120 phân kim để đắc kim, kiêm phùng châm để biết kiêm gia quyền nghi. Dùng tiêu nạp sa thuỷ thì hợp cục sinh vượng 12 chi tả hữu toàn.

Lời chú còn nói tầng này dùng cả cho kim đấu chú khí, chọn ngày tạo táng (theo chính ngũ hành lấy đắc lệnh tiến khí), và các phép đẩu thủ, tạo mệnh, lôi đình, thái dương, cầm kỳ. Rồi kết: "các nhà ngũ hành nên thuộc mà đừng tin vội", người trí thông chỗ này thì la kinh không còn việc gì khác.

Giảng: Đây là luận điểm "chính châm làm chủ" của Từ Chi Mạc. Mọi việc xét long, lập hướng, toạ huyệt, tiêu thuỷ đều đọc trên một vòng 24 sơn chính châm, chỉ khác ở ngũ hành đem phối. Các nhà ngũ hành (chính ngũ hành, song sơn, hoá khí, Hồng Phạm...) sẽ được bàn kỹ ở điều 20 quyển thượng (bài 8–10).
Tầng 19–20: hai trăm bốn mươi phân số và 120 phân kim – 二百四十分數 · 百二十分金
Tầng 19: 240 phân số
用此以論龍。合之透地。審其偏正三七之分。用此立向。合之正百廿分金。較論二八之兼加。此層舊多失傳不載。以致三七二八之說混談者衆。……吾師頂門針發之。獨詳其殆闡千古前賢未發之秘乎。
Dịch: Dùng tầng này luận long thì hợp với thấu địa, xét phần thiên chính tam thất; dùng lập hướng thì hợp với 120 phân kim chính châm, so phần kiêm gia nhị bát. Tầng này bàn cũ phần nhiều thất truyền không ghi, nên chuyện tam thất, nhị bát nói lẫn lộn rất nhiều, còn hiểu vì sao lại tam thất, nhị bát thì ít người. Thầy tôi trong Đỉnh Môn Châm mở ra, giảng riêng rất kỹ, có lẽ là bày cái bí mà tiền hiền ngàn năm chưa nói.
Tầng 20: 120 phân kim chính châm
此盤分金。用之立穴。以丙丁庚辛為旺相。拜用居多。……取甲壬乙癸戊巳孤虛龜甲之兼用。是蓋權宜之術。非所爲常法也。
Dịch: Phân kim tầng này dùng để lập huyệt, lấy Bính Đinh Canh Tân làm vượng tướng, dùng nhiều nhất. ... Có khi bất đắc dĩ phải dùng Giáp Nhâm Ất Quý Mậu Kỷ (cô, hư, quy giáp) để chế sát nghênh sinh, đó là thuật quyền nghi, không phải phép thường.

Đoạn "bổ" giải thích gốc của cô hư vượng tướng bằng nạp giáp. Giáp Nhâm nạp vào Càn, quẻ Càn hai hào trên dưới đều dương, thuần dương không hoá, nên Giáp Nhâm là "dương cô". Ất Quý nạp vào Khôn, thuần âm không hoá, nên là "âm hư". Mậu Kỷ nạp vào Khảm Ly ở chính Nam Bắc, đúng đường kim, khí bắn thẳng mà thiếu xung hoà, như đường nứt trên mai rùa, nên là "quy giáp không vong". Bính Canh nạp vào Cấn Chấn, hai quẻ dương có hào trên dưới âm dương xung hoà, nên dương mà vượng. Đinh Tân nạp vào Đoài Tốn, cũng xung hoà, nên âm mà tướng. Người học hiểu được gốc cô hư vượng tướng thì đã thông quá nửa phép sinh khắc chế hoá.
Tầng 21–23: ngoại quái, xuyên sơn 72 long và bản quái – 外卦 · 穿山
Tầng 21 là ngoại quái của phân kim, dùng khi lập huyệt: xét tổ, phụ, thân, tử trong quẻ, hợp với tứ trụ năm tháng ngày giờ chọn táng. Lời chú nhấn hào tử tôn: ví dụ hào tử tôn thuộc Hoả thì tứ trụ không nên hội thuỷ cục. Nếu quẻ không có tử tôn thì tra phục hào. Chu Chi Tương ghi phép này lấy từ "Lưu thị bí tàng Thạch thất Doanh Châu kinh giải".
穿山與百二十分金。上下相為承乘。彼此相為表裏。……如壬山丁亥分金。則穿山癸亥坐穴。辛亥分金。則穿山甲子坐穴。此其定局也。至下穿山配卦。專取其卦九六沖和者為得卦。合之分金得旺相者為得金。……金卦兩全上吉。金卦兩失主凶。
Dịch: Xuyên sơn với 120 phân kim trên dưới nối nhau, trong ngoài làm biểu lý cho nhau. ... Như sơn Nhâm phân kim Đinh Hợi thì xuyên sơn Quý Hợi toạ huyệt; phân kim Tân Hợi thì xuyên sơn Giáp Tý toạ huyệt. Đó là định cục. Còn phối quẻ cho xuyên sơn thì chuyên lấy quẻ có hào cửu lục xung hoà là đắc quái; hợp phân kim được vượng tướng là đắc kim. ... Kim quái cả hai đều được là thượng cát, cả hai đều mất là hung.

Giảng: Xuyên sơn 72 long đo khí của long trước khi vào huyệt, phân kim đo sợi dây đặt quan tài. Chu Chi Tương nói bàn cũ thất truyền cách dùng xuyên sơn để cách long, và Đỉnh Môn Châm khảo chính theo tâm pháp của Lại công, tham hợp Thiên Cơ Bảo Kính. Bài 19 sẽ giảng tầng này kỹ hơn, kèm chuyện "quy giáp sai thác biện".
Tầng 24: hai mươi bốn tiết khí – 二十四節氣
二十四節氣布正針之下。壬為大雪。子為冬至。故古謂冬至起子子之半。不指先天十二支之子半。亦不指正針二十四位之子半。乃指六十透地中戊子之半。……冬至起于六十透地戊子之右半位。芒種終于甲午之左半位者為陽遁。夏至起甲午之右半位。大雪終于戊子之左半位者為陰遁。以便九宮起子。順逆輪飛。
Dịch: 24 tiết khí bày dưới chính châm, Nhâm là Đại tuyết, Tý là Đông chí. Người xưa nói "Đông chí khởi ở Tý, nửa của Tý", không phải nửa Tý của Tiên Thiên 12 chi, cũng không phải nửa Tý của 24 vị chính châm, mà là nửa Mậu Tý trong 60 thấu địa. ... Đông chí khởi ở nửa phải Mậu Tý, Mang chủng hết ở nửa trái Giáp Ngọ là dương độn; Hạ chí khởi nửa phải Giáp Ngọ, Đại tuyết hết ở nửa trái Mậu Tý là âm độn, để khởi Giáp Tý cửu cung, bay thuận nghịch.

Đoạn chú tiếp nói thêm về ngũ vận lục khí của nhà làm lịch, xếp tiết khí theo 72 long: từ Tiểu tuyết đến Tiểu hàn là Thái dương hàn thuỷ tư lệnh, gọi là "tàng khí", thuộc bốn sơn Huyền, Nhâm, Tý, Quý; táng tạo nên từ sau tháng mười đến trước tháng chạp là đắc lệnh tiến khí. Nhưng chú cũng nói thẳng: tiết khí là việc của nhà chọn ngày, với địa lý không mấy khẩn yếu, nên đồ này không ghi phần ấy.

Tầng 25: sáu mươi thấu địa bình phân tạp bài – 六十透地
正針二十四位之下。平分六甲。雜排十干。專用審龍。合之二百四十分數。較論三七偏正。單行雙行。龍氣真偽清濁之分。例如辛亥正亥。己亥五。乾五亥。癸亥七。壬三亥之類。……舊傳誤以坐穴。今考正于素書。兼合催官。審龍允宜從頂門針之例爲是。
Dịch: Dưới 24 vị chính châm chia đều sáu Giáp, xếp lẫn mười can, chuyên dùng xét long. Hợp với 240 phân số để so tam thất thiên chính, đơn hành song hành, khí long thật giả trong đục. Ví dụ Tân Hợi là chính Hợi, Kỷ Hợi là Càn năm Hợi năm, Quý Hợi là Hợi bảy Nhâm ba. ... Truyền cũ dùng sai để toạ huyệt; nay khảo chính theo Tố Thư, kiêm hợp Thôi Quan, xét long nên theo lệ Đỉnh Môn Châm mới đúng.

Đoạn "bổ" giải thích chữ "tạp bài": sáu Giáp mười can bị xếp đảo lộn dưới 24 vị. Chỉ cung Tý dùng can dương theo thứ tự Giáp Bính Mậu Canh Nhâm, cung Sửu dùng can âm Ất Đinh Kỷ Tân Quý, đều thuận mà không tạp. Đến Dần thì Bính Mậu Canh Nhâm Giáp, Mão thì Đinh Kỷ Tân Quý Ất, các cung khác càng lẫn. Khác với 60 phân kim bình phân dưới Tiên Thiên 12 chi luôn theo một thứ tự. Còn "doanh súc 60 thấu địa" thì Thái Nhi Hiền, Nghê đã bác trước, Đỉnh Môn Châm bác tiếp (bài 5).
Tầng 26–29: nội quái, cửu cung, lộc mã quý nhân, tứ cát tam kỳ – 內卦 · 九宮
Tầng 26 lấy 60 thấu địa độn thành 60 quẻ, gọi là "nội quái", vì nó như cơ nghiệp long đem theo từ khi sinh. Dùng để tra trong cục núi nước, tử phụ tài quan, lộc quý, kỳ môn rơi vào cung nào, mà định cát hung toạ huyệt. Tầng này còn có "quản cục cầm tinh" (28 tú cầm thú), xét cùng nạp âm thấu địa và tú độ ngũ hành, sinh hoà thì cát, khắc tiết thì hung; ví dụ Nguy nguyệt yến ăn được Bích thuỷ du, vận gặp thì hung. Lại có cửu cung Giáp Tý, phối 60 thấu địa với ba hậu thượng trung hạ của 24 tiết khí, chia âm dương nhị độn.
如所云祿七。則查泊七兌宮。或云子四。則查泊四巽宮。或云吉三。則查泊三震宮。或云丁九。則泊九離宮。或云休五。則查泊中宮。寄位于二坤之類是也。語云。撥取三奇水。須收四吉山。子父財官備祿馬貴人全。三門兼合吉。富貴永綿綿。
Dịch: Như nói "lộc bảy" thì tra rơi vào cung 7 Đoài; "tử bốn" thì cung 4 Tốn; "cát ba" thì cung 3 Chấn; "đinh chín" thì cung 9 Ly; "hưu năm" thì vào trung cung, gửi ở cung 2 Khôn. Lời xưa nói: gạt lấy nước tam kỳ, phải thu núi tứ cát; tử phụ tài quan đủ, lộc mã quý nhân toàn; ba cửa cùng hợp cát, phú quý mãi miên man.

Giảng: Bốn tầng này là phần mang màu Kỳ Môn của la kinh. Quyển hạ (bài 20) có trọn một chương "Độn giáp cửu cung". Phong Thuỷ Liên Hoa đọc chúng như lớp tham khảo sau cùng, chỉ dùng khi long, huyệt, sa, thuỷ đã rõ.
Tầng 30: tú độ ngũ hành và phép chủ khách – 宿度五行
此宿度舊刻諸書名以爲渾天五行。非也。……然總之以龍較穴。則龍之納音為主。穴之宿度為客。以穴較水。則穴度為主。水為客。故曰。山尅穴者。人多發。而穴尅山者。人多少祿。穴而尅水。財源積聚。水而尅穴。必遭殺壽夭。
Dịch: Tú độ này các sách khắc cũ gọi là hồn thiên ngũ hành, sai. Hồn thiên là như quái khí Giáp Tý thuỷ, Ất Sửu thổ, Bính Dần mộc, sao lại lẫn tú độ ngũ hành làm hồn thiên? ... Tóm lại, lấy long so huyệt thì nạp âm của long làm chủ, tú độ của huyệt làm khách. Lấy huyệt so thuỷ thì độ của huyệt làm chủ, thuỷ làm khách. Cho nên nói: núi khắc huyệt thì người phát nhiều; huyệt khắc núi thì người ít lộc; huyệt khắc thuỷ thì của cải tụ; thuỷ khắc huyệt ắt gặp sát, chết yểu.

Ví dụ lời chú đưa ra: long Giáp Tý nạp âm Kim, nên toạ tú độ Thổ (sinh) hoặc độ Kim (tỷ), thứ đến độ Mộc là tài độ, gặp độ Hoả khắc Kim là hung sát. Chỗ hai độ có ngũ hành tương khắc giáp nhau gọi là "quan sát"; giáp nhau mà không khắc gọi là "hữu quan vô sát". Chú dẫn Thanh Nang: "Sao chia Dực Chẩn với Khuê Lâu, mừng được phương cát đặt sao cát".

Tầng 31–33: độ chu thiên, cát hung định cục và giới 28 tú Khai Hy – 周天度 · 開禧宿界
合此數層。總用之立穴。査其度之犯關殺。差錯。大小空亡。凶星。及伏吟之所占者。避之不用。取其吉度而坐之。始為協吉。今載一定成法。其上吉者。用一白圈。次吉者。則用一半黑半白圈。凶者用黑點。又次者則空其位。大小空者。則用一工字。關煞則用一×字。差錯則用一丫字。
Dịch: Gộp mấy tầng này lại đều dùng để lập huyệt: tra độ nào phạm quan sát, sai thác, đại tiểu không vong, hung tinh, phục ngâm thì tránh không dùng, chọn độ cát mà toạ thì mới hợp cát. Nay ghi phép định sẵn: thượng cát vẽ vòng trắng, thứ cát vẽ vòng nửa đen nửa trắng, hung chấm đen, thứ nữa để trống, đại tiểu không vong ghi chữ Công 工, quan sát ghi chữ ×, sai thác ghi chữ Nha 丫.

Tầng 31 là 365 độ và một phần tư độ chu thiên; tầng 32 là cát hung định cục trên độ; tầng 33 là giới 28 tú theo lịch Khai Hy đời Tống, trong đó Hư 9 độ, Nguy 1 độ đứng ngay giữa Tý Ngọ. Đoạn "bổ" cuối đồ giải đem các sách Thiên Cơ Thống Hội, Tùng Châu, Tiên Bà Tập ra hỏi: sách nói đường khe giữa hai sơn là sai thác, giữa tám can bốn duy là đại không vong, giữa 12 chi là tiểu không vong, vậy là tính trên chính châm hay phùng châm? Chu Chi Tương chỉ ra những mâu thuẫn, rồi kết: la kinh thông tục đều bỏ Tiên Thiên 12 chi, nên các tên gọi "danh thì phải mà thực thì sai".
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Với 16 tầng ngoài của la kinh, Phong Thuỷ Liên Hoa giữ ba nguyên tắc:
- Phân kim là bước cuối. Bính Đinh Canh Tân vượng tướng, tránh không vong, sai thác là quy tắc có thật và quan trọng khi hạ huyệt. Nhưng nó chỉ là bước cuối sau khi đã có long thật, huyệt thật, minh đường và thuỷ khẩu hợp cục. Đặt đúng phân kim trên một huyệt giả không cứu được ngôi mộ.
- Thấu địa để xét long, phân kim để đặt dây. Lời chú nhắc nhiều lần chỗ người đời lẫn hai việc. Ghi nhớ gọn: 60 thấu địa và 72 xuyên sơn đo khí long đến; 120 phân kim đo sợi dây quan tài.
- Tầng Kỳ Môn và cầm tinh là lớp phụ. Nội quái, lộc mã quý nhân, cầm tinh có giá trị tham khảo, nhưng Liên Hoa không để chúng lấn hình thế. Chính lời chú tầng 24 cũng nói tiết khí "với địa lý không mấy khẩn yếu".

Hết phần đồ giải. Từ bài 4, loạt bài vào quyển thượng "Vấn đáp biện nghi", nơi Từ Chi Mạc tranh luận trực diện với các phái đương thời, bắt đầu bằng câu hỏi lớn: phùng châm hay chính châm mới là chủ?
Nguồn: La Kinh Đỉnh Môn Châm, "Giản dị đồ giải" trang 27–36 bản gốc (bản khắc đời Minh, tựa năm 1623): tầng 18 trang 27–28, tầng 19–20 trang 28–29, tầng 21–23 trang 29–30, tầng 24 trang 30–31, tầng 25 trang 31–32, tầng 26–29 trang 32–33, tầng 30 trang 33–34, tầng 31–33 trang 34–36; mục lục trang 19. Dịch và giảng: Thầy Vũ Giới, Phong Thuỷ Liên Hoa.
Bài trước: La Kinh Đỉnh Môn Châm (2): giản dị đồ giải, tầng 1–17. Bài sau: La Kinh Đỉnh Môn Châm (4).
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng, xem kim chính châm, kiêm hướng và phân kim ngay trên điện thoại.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo long, hướng, thuỷ của phái Tam Hợp và nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ sách Tam Hợp: các sách la kinh, long pháp, thuỷ pháp phái Tam Hợp trên Kho Sách Quý để đọc đối chiếu.
- Mục Lục La Kinh Đỉnh Môn Châm: 20 bài, đọc theo thứ tự từ tựa sách đến tầng 33.
Bài liên quan – 相關文章
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (2): giản dị đồ giải, tầng 1–17
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (4)
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (18)
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (19)
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (20)
- La Kinh Thấu Giải (20): tầng 19–20 chính châm 240 phân
- La Kinh Thấu Giải (22): tầng 23 phân kim
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Muốn hạ huyệt đúng phân kim, đọc được xuyên sơn, thấu địa ngoài thực địa, bạn có thể học có hệ thống trong lớp của Thầy Vũ Giới, thực hành trên la kinh thật và app La Kinh Liên Hoa. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Vì sao phân kim chọn Bính Đinh Canh Tân – 分金何以取丙丁庚辛
Vì Bính Canh nạp vào Cấn Chấn, Đinh Tân nạp vào Đoài Tốn, các quẻ này có hào trên dưới âm dương xung hoà nên vượng tướng; Giáp Nhâm thuần dương là cô, Ất Quý thuần âm là hư, Mậu Kỷ ở đường kim là quy giáp không vong.
Thấu địa và phân kim khác nhau thế nào – 透地與分金之別
Theo đồ giải, 60 thấu địa chuyên dùng xét long, còn 120 phân kim dùng lập huyệt, đặt dây quan tài. Bàn cũ dùng thấu địa để toạ huyệt là sai.
Xuyên sơn và phân kim liên hệ ra sao – 穿山與分金
Hai tầng trên dưới nối nhau: sơn Nhâm phân kim Đinh Hợi thì xuyên sơn Quý Hợi; phân kim Tân Hợi thì xuyên sơn Giáp Tý. Đắc quái và đắc kim cùng được là thượng cát.
"Đông chí khởi Tý, Tý chi bán" nghĩa là gì – 冬至起子子之半
Theo Chu Chi Tương, nửa Tý ở đây là nửa của Mậu Tý trong 60 thấu địa, không phải nửa Tý của 12 chi hay của chính châm. Đông chí khởi ở nửa phải Mậu Tý.
Phép chủ khách trong tú độ ngũ hành là gì – 宿度主客
Lấy long so huyệt thì nạp âm long làm chủ, tú độ huyệt làm khách; lấy huyệt so thuỷ thì độ huyệt làm chủ, thuỷ làm khách. Chủ khắc khách thì tốt, khách khắc chủ thì xấu.
Các ký hiệu không vong, sai thác trên la kinh – 空亡差錯記號
Đồ giải dùng vòng trắng cho thượng cát, vòng nửa đen cho thứ cát, chấm đen cho hung, chữ 工 cho đại tiểu không vong, dấu × cho quan sát, chữ 丫 cho sai thác.








