La Kinh Đỉnh Môn Châm · 新鐫徐氏家藏羅經頂門針 (quyển thượng, biện 1–4)
卷之上 · 問答辨疑 一至四
Tác giả: Từ Chi Mạc 徐之鏌 (tự Thí Khả, hiệu Mộc Thạch cư sĩ, người Kiến Khê, đời Minh) định thức · đồ chú: môn nhân Chu Chi Tương 朱之相
Bản gốc: bản khắc đời Minh, tựa đề Thiên Khải Quý Hợi (1623), 2 quyển kèm Giản dị đồ giải.
Bài 4 của loạt La Kinh Đỉnh Môn Châm mở quyển thượng "Vấn đáp biện nghi" (問答辨疑) với bốn điều đầu, cùng bàn một câu hỏi gốc: la kinh nên lấy chính châm hay phùng châm làm chủ? Mỗi điều nêu câu hỏi của người đời ("hoặc vấn"), rồi Từ Chi Mạc đáp bằng "Từ tử viết" (徐子曰). Cuối điều 4 có phụ chép bài thơ "Tý Ngọ luận" trong Ngọc Tủy Kinh.
Trả lời nhanh: Từ Chi Mạc kết luận: chỉ chuyên dùng chính châm để cách long và định huyệt; phùng châm chỉ là phép phụ để kiêm gia khi lập huyệt. Lý do: chính châm khớp tự nhiên với bát quái (mỗi quẻ ba sơn) và Tiên Thiên 12 chi, còn hai thức phùng châm của Dương công (Nhâm Tý cùng cung) và Lại công (Tý Quý cùng cung) đều kéo lệch nửa sơn. Nếu buộc phải chọn giữa hai thức phùng châm, ông theo Dương công vì hợp với "dương sinh ở nửa Tý".
Thầy Vũ Giới giảng: "Một cái la kinh mà ba vòng 24 sơn, người mới học dễ rối. Đỉnh Môn Châm gỡ rối bằng một câu: lấy một vòng làm chủ. Có chủ thì các vòng kia mới làm khách được."

Biện 1: chính châm và phùng châm – 辨正縫針
Nguyên văn trích – 原文節錄
或問羅經闡理氣之宗。古今本無二理。亦無殊氣。……何故一針法而有正縫針之異制。又何一縫針。而楊公以壬子同宮。賴公以子癸同宮。若是針位之懸絕何也。徐子曰。縫針之法。楊賴二公雖是異制。其義各以壬子丙午為天地之中。而但其所指之中不同也。蓋楊賴以二氣之在天地間。自壬至巳東南司陽。自午至亥西北司陰。故楊公以正針之子午。直指縫針壬子丙午之中。賴公又以縫針之子午。直指正針壬子丙午之中。
Dịch – 譯文
Có người hỏi: la kinh là tông của lý khí, xưa nay vốn không có hai lý, cũng không có khí khác, lẽ ra trăm đời cùng một thức, ngàn thánh cùng một phép. Cớ sao một phép kim lại có hai thức chính châm và phùng châm? Lại cùng là phùng châm mà Dương công đặt Nhâm Tý cùng cung, Lại công đặt Tý Quý cùng cung, vị trí kim cách xa nhau như thế là sao?
Từ tử đáp: Phép phùng châm của hai ông tuy khác thức, nhưng ý đều lấy Nhâm Tý, Bính Ngọ làm chỗ giữa của trời đất, chỉ là cái "giữa" mỗi người chỉ khác nhau. Hai ông cho rằng hai khí trong trời đất, từ Nhâm đến Tỵ ở Đông Nam thuộc dương, từ Ngọ đến Hợi ở Tây Bắc thuộc âm. Cho nên Dương công lấy Tý Ngọ của chính châm chỉ thẳng vào giữa Nhâm Tý, Bính Ngọ của phùng châm; còn Lại công lấy Tý Ngọ của phùng châm chỉ thẳng vào giữa Nhâm Tý, Bính Ngọ của chính châm.

Rồi ông nói tiếp: hai ông đâu phải không có kiến thức mà dám chê bừa. Nhưng phùng châm Nhâm Tý cùng cung của Dương công hợp với cung vị song sơn tam hợp, còn Tý Quý cùng cung của Lại công thì không hợp. Xem các danh thuật xưa nay, có ai không bàn phép tam hợp liên châu? Đã dùng song sơn tam hợp thì không ra ngoài thức phùng châm của Dương công. Vì vậy thức la kinh của ông: cách long thì chỉ dùng chính châm; giúp lập hướng, kiêm gia thì kiêm phùng châm của Dương công, không dùng của Lại công.
Chứng cứ từ Quản thị Chỉ Mông
Từ Chi Mạc phụ chép thiên "Thích trung" trong Quản thị Chỉ Mông, có câu: "chỉ có Nhâm với Bính, âm bắt đầu hết và dương bắt đầu cùng; chỉ có Tý với Ngọ, dương bắt đầu nảy và âm bắt đầu sinh". Ông giải: người xưa nói dương sinh ở Tý, âm sinh ở Ngọ, không phải mới vào đầu Tý là dương sinh, mà dương sinh ở nửa Tý. Tháng mười một kiến Tý, tiết đầu là Đại tuyết, khí âm sắp hết; đến trung khí Đông chí mới nhất dương sinh. Vậy Đại tuyết và Đông chí là giới của âm cực dương sinh, nằm đúng trong chi Tý của Tiên Thiên 12 chi. Phép Nhâm Tý cùng cung của Dương công gốc ở đây: Nhâm thuộc Đại tuyết, Tý thuộc Đông chí. Chi Ngọ cũng vậy: Bính là Mang chủng, Ngọ là Hạ chí.

Ông còn so với khắc giờ: can, duy là "sơ khắc" của mỗi chi Tiên Thiên, còn 12 chi là "chính khắc". Nhâm là sơ khắc của Tý, Tý là chính khắc; Quý là sơ khắc của Sửu, Sửu là chính khắc. Thức Dương công hợp cả với khắc giờ lẫn với tiết khí tháng. Còn nếu Tý Quý cùng cung thì thành dương sinh ở đầu Tý, âm sinh ở đầu Ngọ, sao được?

Giảng: Điều biện này cho thấy cách Từ Chi Mạc lập luận: ông không chọn thức theo uy tín người lập ra mà đem so với lịch pháp và Tiên Thiên 12 chi. Ông nói thẳng: la kinh đời gần đây bàn tán rối ren chính vì kim pháp của Dương, Lại khác nhau; cương lĩnh đã không đồng thì thấu địa, xuyên sơn, phân kim, độ số đều biến hoá vô cùng. "Phép phải theo một mới đúng, không thể kiêm bên này bên kia mà tự lạc vào nhiều ngả."
Biện 2: phép dùng phùng châm – 縫針用法
Có người hỏi: phùng châm của Dương công đã hợp song sơn, vậy song sơn là phép luận long, mà phùng châm vốn không dùng để định huyệt. Sao lại nói Dương công dùng chính châm cách long, phùng châm định huyệt, rồi lập huyệt, định hướng, tiêu nạp sơn thuỷ trong cục đều dùng nó? Rồi người hỏi dẫn Thanh Nang Kinh: "Khảm Quý đằng đằng nhập Hợi Càn" chẳng phải là luận long sao? "Bính hướng lai long" chẳng phải là lập hướng sao? "Hổ Mã Thố sơn cao tủng khởi..., Dần Giáp thuỷ lai trục" chẳng phải là tiêu nạp sơn thuỷ sao?
Từ tử đáp, đại ý: song sơn luận long chính là để làm đất cho lập hướng; vì lập hướng nên không thể không xét long trước. Vậy song sơn đã đặt ra vì lập hướng, thì phùng châm là để gia giảm khi lập huyệt định hướng, khỏi cần nói nữa.

Giảng: Ý của Từ Chi Mạc là các câu Thanh Nang nhắc long chỉ để chuẩn bị cho hướng, nên không làm chứng được rằng phùng châm dùng để cách long. Chỗ dùng đúng của phùng châm là lúc đã có long, có huyệt, cần xê dịch sợi dây kiêm trái kiêm phải.
Biện 3: cách long, định huyệt mỗi thức có chủ riêng – 格龍定穴各有專主
徐子曰。二公各有一定之法。格龍則取其先至之氣。定穴則取其後至之氣。皆一定而不可移易者也。所以然者。楊公縫針壬子丙午中分。而子則已後於正針半位。……如今豐城及徽邑羅經之制是也。用此制。則斷斷以正格龍。而縫定穴。……賴公縫針子癸午丁中分。而子則已先於正針半位。……如今杭州羅經之制是也。用此制。則斷斷以縫格龍。而正定穴。
Dịch: Từ tử nói: hai ông mỗi người có một phép nhất định. Cách long thì lấy khí đến trước, định huyệt thì lấy khí đến sau, đều đã định, không đổi được. Vì sao? Phùng châm Dương công chia giữa Nhâm Tý, Bính Ngọ, nên Tý của nó đã lùi sau chính châm nửa vị. ... Như la kinh Phong Thành và Huy Châu ngày nay là thức này. Dùng thức này thì nhất định chính châm cách long, phùng châm định huyệt. ... Phùng châm Lại công chia giữa Tý Quý, Ngọ Đinh, nên Tý của nó đã đi trước chính châm nửa vị. ... Như la kinh Hàng Châu ngày nay là thức này. Dùng thức này thì nhất định phùng châm cách long, chính châm định huyệt.

Giảng: Đây là đoạn quý vì nó ghi lại địa lý của nghề làm la kinh cuối đời Minh: Phong Thành (Giang Tây), Huy Châu và Hàng Châu mỗi nơi một thức. Quy tắc "khí đến trước để cách long, khí đến sau để định huyệt" giải thích vì sao vòng nào đứng trước thì dùng cho long. Người cầm la kinh phải biết mình đang cầm thức nào, nếu không thì "thừa khí sai lệch".
Biện 4: kim pháp nên chuyên chủ chính châm – 針法專主正針為是
徐子曰。用正用縫。楊與賴各有偏處。難以從一為是。不若獨決之於一正針。其義合乎後天之八卦。兼合乎先天經盤十二支宮位。最是自然。……以言八卦。則合壬子癸而屬坎。合丑艮寅而屬艮。……統之八三得二十四。而卦位之有一不出於自然者乎。
Dịch: Từ tử nói: dùng chính hay dùng phùng, Dương với Lại đều có chỗ lệch, khó theo một bên mà cho là đúng. Chi bằng quyết riêng ở một chính châm. Nghĩa của nó hợp bát quái Hậu Thiên, lại hợp cung vị 12 chi của kinh bàn Tiên Thiên, là tự nhiên nhất. ... Nói bát quái thì Nhâm Tý Quý hợp thành Khảm, Sửu Cấn Dần thành Cấn, Giáp Mão Ất thành Chấn, Thìn Tốn Tỵ thành Tốn, Bính Ngọ Đinh thành Ly, Mùi Khôn Thân thành Khôn, Canh Dậu Tân thành Đoài, Tuất Càn Hợi thành Càn; tám lần ba là hai mươi bốn, quẻ vị nào chẳng tự nhiên?

Ông so tiếp: phùng châm Dương công thì Nhâm Tý ở giữa, bên trái kéo nửa Hợi vào cung Khảm, bên phải bỏ nửa Quý lệch sang cung Cấn. Phùng châm Lại công thì Tý Quý ở giữa, kéo nửa Sửu vào Khảm, bỏ nửa Nhâm sang Càn. Một cung Khảm đã không khớp thì quẻ nào cũng sai. Còn so với Tiên Thiên 12 chi, Tý Ngọ chia đúng Nam Bắc gọi là "chỉ Nam"; thức Dương công thì Nam sẽ ở giới Ngọ Mùi, thức Lại công thì ở giới Tỵ Ngọ, đều mất nghĩa chỉ Nam.
Kết luận của ông: cách long cần một khí trong, mà 12 chi chính châm "chi chi tương đỉnh" với 12 vị kinh bàn Tiên Thiên, cung vị trong nhất, không chút pha tạp, như Tân Hợi là chính Hợi, Mậu Dần là chính Cấn. Định huyệt thì cần phép kiêm gia, lấy chính châm làm chủ mà tham phùng châm, như "nối cây gọt vỏ mà không chẻ sống", ví dụ sơn Nhâm phân kim Đinh Hợi thì Nhâm kiêm Hợi, sơn Quý phân kim Bính Tý thì Quý kiêm Tý. "Cho nên thức ta định: chuyên dùng chính châm, cách long định huyệt đều lấy nó làm chủ; phùng châm chẳng qua giúp phép kiêm gia quyền nghi khi lập huyệt, còn cách long thì phùng châm không dự một phân hào."
Phụ chép: Ngọc Tủy Kinh, Tý Ngọ luận
Bài thơ bảy chữ phụ chép kể chuyện Chu Công chế xe chỉ Nam cho sứ Việt Thường tìm đường về, rồi hỏi: Chu Công đâu có đặt phùng châm? Thời trung cổ chế ra chỉ có 12 chi thần, về sau mới thêm can và duy, rồi khéo xê kim cho vừa. Kim chỉ đâu là Tý Ngọ ở đó, người xoay la bàn tới đâu kim vẫn chỉ hai đầu. Bài kết: "Khuyên anh chỉ nói kim Tý Ngọ, chớ bàn phùng châm làm lầm đời sau."

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Bốn điều biện đầu là nền cho cả bộ sách. Phong Thuỷ Liên Hoa đồng ý với Từ Chi Mạc ở điểm cốt lõi: chính châm làm chủ. Thực hành của Liên Hoa cũng đọc long, hướng, thuỷ trên vòng 24 sơn chính châm, và dùng các vòng khác như lớp tham chiếu.
- Biết mình cầm thức nào. La kinh bán ngoài chợ hiện nay có thể theo thức Tam Hợp, Tam Nguyên hay tổng hợp; vòng phùng châm, trung châm có thể lệch về hai phía khác nhau. Trước khi dùng, hãy kiểm vòng phùng châm của mình lệch về phía nào so với chính châm.
- Kiêm gia là quyền nghi, không phải phép thường. Từ Chi Mạc gọi phùng châm là phép phụ để kiêm gia. Liên Hoa cũng vậy: chỉ kiêm khi chính hướng không thể tránh được sát khí, hoặc để thu một dòng nước cụ thể.
- Đừng để kỹ thuật lấn nguyên lý. Bài thơ Ngọc Tủy nhắc một điều đơn giản: kim chỉ Tý Ngọ, mọi vòng khác do người đặt thêm. Người học nên giữ cái gốc, hiểu từng vòng do đâu mà có, rồi mới dùng.

Nguồn: La Kinh Đỉnh Môn Châm, quyển thượng "Vấn đáp biện nghi", điều 1–4, trang 52–60 bản gốc (bản khắc đời Minh, tựa năm 1623): biện 1 trang 52–55 (kèm Quản thị Chỉ Mông thiên Thích trung trang 53–54), biện 2 trang 55–56, biện 3 trang 56–57, biện 4 trang 57–59, Ngọc Tủy Kinh Tý Ngọ luận trang 59–60. Dịch và giảng: Thầy Vũ Giới, Phong Thuỷ Liên Hoa.
Bài trước: La Kinh Đỉnh Môn Châm (3): giản dị đồ giải, tầng 18–33. Bài sau: La Kinh Đỉnh Môn Châm (5).
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng, xem kim chính châm, kiêm hướng và phân kim ngay trên điện thoại.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo long, hướng, thuỷ của phái Tam Hợp và nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ sách Tam Hợp: các sách la kinh, long pháp, thuỷ pháp phái Tam Hợp trên Kho Sách Quý để đọc đối chiếu.
- Mục Lục La Kinh Đỉnh Môn Châm: 20 bài, đọc theo thứ tự từ tựa sách đến tầng 33.
Bài liên quan – 相關文章
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (2): giản dị đồ giải, tầng 1–17
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (5)
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (18)
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (11)
- La Kinh Thấu Giải (5): tầng 6 địa bàn chính châm
- La Kinh Thấu Giải (17): tầng 18 phùng châm
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Muốn phân biệt chính châm, phùng châm, trung châm trên la kinh thật và biết khi nào kiêm gia, bạn có thể học có hệ thống trong lớp của Thầy Vũ Giới, thực hành ngoài thực địa. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Chính châm và phùng châm khác nhau thế nào – 正針縫針之別
Chính châm là vòng 24 sơn đặt theo đúng trục kim nam châm. Phùng châm là vòng 24 sơn lệch nửa ô (7,5 độ). Thức Dương công lệch để kim chỉ khe Nhâm Tý, thức Lại công lệch để kim chỉ khe Tý Quý.
Từ Chi Mạc chọn kim nào làm chủ – 徐之鏌主何針
Ông chuyên dùng chính châm để cách long và định huyệt; phùng châm chỉ là phép phụ để kiêm gia khi lập huyệt, không dự vào việc cách long.
Vì sao ông nghiêng về thức phùng châm của Dương công – 何以取楊公縫針
Vì Nhâm Tý cùng cung hợp song sơn tam hợp, và hợp lẽ "dương sinh ở nửa Tý" trong Quản thị Chỉ Mông: Nhâm thuộc Đại tuyết, Tý thuộc Đông chí.
Cách long và định huyệt dùng khí nào – 格龍定穴取何氣
Cách long lấy khí đến trước, định huyệt lấy khí đến sau. Thức Dương công dùng chính châm cách long, phùng châm định huyệt; thức Lại công làm ngược lại.
Vì sao chính châm hợp bát quái hơn – 正針合八卦
Trên chính châm mỗi quẻ quản trọn ba sơn (Nhâm Tý Quý là Khảm). Hai thức phùng châm đều kéo nửa sơn bên cạnh vào và bỏ nửa sơn của mình ra, nên quẻ vị lệch.
Ngọc Tủy Kinh Tý Ngọ luận nói gì – 玉髓經子午論
Bài thơ phụ chép cho rằng Chu Công chế xe chỉ Nam chỉ có Tý Ngọ, phùng châm là đời sau thêm vào; khuyên chỉ dùng kim Tý Ngọ, đừng bàn phùng châm làm lầm đời sau.








