La Kinh Đỉnh Môn Châm · 新鐫徐氏家藏羅經頂門針 (quyển thượng, biện 20 (1))
卷之上 · 辨各家五行 (一)
Tác giả: Từ Chi Mạc 徐之鏌 (tự Thí Khả, hiệu Mộc Thạch cư sĩ, người Kiến Khê, đời Minh) định thức · đồ chú: môn nhân Chu Chi Tương 朱之相
Bản gốc: bản khắc đời Minh, tựa đề Thiên Khải Quý Hợi (1623), 2 quyển kèm Giản dị đồ giải.
Bài 8 của loạt La Kinh Đỉnh Môn Châm mở điều biện 20 "Các nhà ngũ hành" (各家五行), điều dài nhất quyển thượng, trải từ trang 91 đến 133 bản gốc. Phong Thuỷ Liên Hoa chia điều này làm ba bài. Bài này dịch phần hỏi đáp chính, nơi Từ Chi Mạc đặt thứ tự dùng các nhà ngũ hành, rồi giải nghĩa ba nhà đầu: chính ngũ hành, nạp giáp và tam hợp song sơn (kèm phép tự mộ, tá mộ, linh chính phản).
Trả lời nhanh: Từ Chi Mạc dạy không trộn các nhà ngũ hành mà dùng theo thứ tự. Trước dùng chính ngũ hành luận long và sa thuỷ; lập hướng dùng nạp giáp, hoá hợp, mộ hợp. Nếu chính ngũ hành không hợp cục mới dùng song sơn tam hợp. Nếu thuỷ vẫn không hợp mà long chân huyệt chính mới dùng huyền không làm phép quyền biến. "Chỉ cầu hợp phép ở một đầu, không cần hợp bên này lại đòi hợp bên kia."
Thầy Vũ Giới giảng: "Mỗi nhà ngũ hành là một cái thước khác nhau. Đo một vật bằng ba cái thước rồi đòi ba số đều đẹp thì không bao giờ được. Chọn đúng thước cho đúng việc."

Câu hỏi: các nhà ngũ hành mâu thuẫn nhau – 各家五行之難
Có người hỏi: trong la kinh, tinh nhất là các cách dùng xuyên sơn, thấu địa, kim độ, đã có phép định. Vậy ngũ hành cũng nên có một cách dùng định. Sao ngoài chính ngũ hành lại có nạp giáp, song sơn, huyền không, Hồng Phạm..., đảo lộn không định? Ví như nạp giáp lấy một chồng một vợ làm chính phối: long Càn lập hướng Giáp, long Cấn hướng Bính, long Tốn hướng Tân, núi chầu nước triều là cát. Đem so với song sơn thì có chỗ hợp (Ất với Khôn, Thìn với Thân...), nhưng có chỗ không hợp: long Đoài hướng Đinh, long Ly hướng Nhâm, long Chấn hướng Canh... nạp giáp coi là được phối, mà song sơn thì đều rơi vào bệnh tử mộ tuyệt thai, kỵ núi cao nước triều. Nạp giáp đã không hợp song sơn thì huyền không, Hồng Phạm càng không hợp. Xin hỏi trong chỗ khó hợp ấy, có phép nào nhất định không?
Từ tử đáp: biết nặng nhẹ, quyền nghi, theo thứ tự – 知所輕重權宜
徐子曰。五行用法。須於各五行。知所輕重權宜。只求得一端之合法。不必合此而兼求合彼。便為得之。不然。此是而彼或非。甲可而乙或否。疑端四出。美惡互見。吾恐大地不免以覷而失之者多矣。如論龍則先用正五行為之主。以辨龍身節數之生剋制化。最為急務。次覓入首以審其來勢陰陽順逆。左右旋轉。迨取局內砂水高低來去合法。則山水之形勢大體已定矣。然後而求立向之法。或用納甲。或用化合墓合。總是正五行中之作用。合此便是上上之局。
Dịch: Từ tử nói: dùng ngũ hành phải biết trong các nhà ngũ hành cái nào nặng nhẹ, quyền nghi ra sao, chỉ cầu hợp phép ở một đầu, không cần hợp bên này lại đòi hợp bên kia, thế là được. Nếu không thì bên này phải bên kia trái, cái này được cái kia không, mối nghi nổi bốn phía, tốt xấu lẫn lộn; tôi e đất lớn vì nhìn trộm mà mất nhiều lắm. Như luận long thì trước dùng chính ngũ hành làm chủ, phân biệt sinh khắc chế hoá theo số tiết của thân long, đó là việc gấp nhất. Kế tìm nhập thủ để xét thế đến âm dương thuận nghịch, xoay trái xoay phải. Đến khi sa thuỷ trong cục cao thấp đến đi hợp phép thì hình thế núi sông đại thể đã định. Sau đó mới cầu phép lập hướng, hoặc dùng nạp giáp, hoặc dùng hoá hợp, mộ hợp, đều là tác dụng trong chính ngũ hành. Hợp được thì là cục thượng thượng.

Ông nói tiếp: nạp giáp, hoá hợp với song sơn, huyền không phối hướng không cần dùng kiêm, vì song sơn và huyền không không cùng loại với chính ngũ hành. Nếu chính ngũ hành không hợp cục thì mới dùng song sơn, xét long xuất thân và nhập thủ, hoặc từ sinh đi vượng, hoặc từ vượng chầu sinh, được khí nào trong tam hợp, hội cục nào, rồi theo bản khí bản cục mà lấy sa thuỷ. Sa thuỷ hợp phép thì dùng bản long bản hướng, không được bỏ bản long lập nhầm hướng khác, kẻo mắc bệnh "tham đối bỏ quan, hoá quan thành quỷ". Sa thuỷ không hợp phép gọi là sa thuỷ đới sát, thì tạm bỏ bản long, lập hướng khác để tiêu nạp, biến chỗ cao thấp đến đi không hợp của long thành chỗ hợp của hướng: "nghênh thần bối sát, hoá sát sinh quyền".
如或水路來去通之以正五行不合法。遊之以雙山亦不合法。其水來去為局帶煞。而却龍真穴正。難以棄舍。然後用玄空立向以消納之。須知玄空為權變之法。棄龍而專論向。……切不可如俗傳雙山論龍。玄空論向合兩者取其生和不相尅泄為用。
Dịch: Nếu đường nước đến đi xét bằng chính ngũ hành không hợp phép, xét bằng song sơn cũng không hợp, nước đến đi làm cục đới sát, mà long lại chân, huyệt lại chính, khó bỏ được, thì mới dùng huyền không lập hướng để tiêu nạp. Phải biết huyền không là phép quyền biến, bỏ long mà chuyên luận hướng, lấy hướng làm chủ, xét đường nước đến đi trong cục: nước sinh hướng, khắc hướng là cát; hướng sinh, khắc nước đến đi là hung. ... Tuyệt đối đừng theo tục truyền lấy song sơn luận long, huyền không luận hướng, rồi gộp hai bên tìm sinh hoà không khắc tiết. Đó là lời sai không đầu mối, phải răn.

Chính ngũ hành (lão ngũ hành) – 正五行
Từ Chi Mạc giải: năm phương có chính khí nhất định không đổi. Phương Đông là Mộc nên Dần Giáp Mão Ất Tốn ở phía Đông thuộc Mộc; phương Nam là Hoả nên Tỵ Bính Ngọ Đinh thuộc Hoả; phương Tây là Kim nên Thân Canh Dậu Tân Càn thuộc Kim; phương Bắc là Thuỷ nên Hợi Nhâm Tý Quý thuộc Thuỷ. Còn Thổ gửi ở bốn góc: Cấn Khôn Thìn Tuất Sửu Mùi.

Vì sao Thổ ở bốn góc? Ông giảng một vòng vận hành rất đẹp: Mộc phương Đông không có Thổ thì không bồi được, nên sau Dần Giáp Mão Ất có Thìn Thổ ở góc Đông Nam để bồi Mộc thêm thịnh, rồi Tốn Mộc nối tiếp mà sinh Hoả phương Nam. Hoả thịnh không có Thổ thì không tiết được, nên sau Bính Đinh Tỵ Ngọ có Mùi Khôn ở góc Tây Nam, Hoả tiết khí vào Thổ mà Kim phương Tây mới có chỗ nhờ để sinh. Kim không có Thổ thì không tàng được, nên sau Thân Canh Dậu Tân có Tuất, Kim được Thổ tàng thêm thịnh, rồi Càn Kim nối tiếp sinh Thuỷ phương Bắc. Thuỷ không có Thổ thì không có chỗ về, nên sau Hợi Nhâm Tý Quý có Sửu Cấn ở góc Đông Bắc, Thuỷ đi trong đất mà không tràn. Muôn vật dừng ở Thổ mà cũng sinh từ Thổ, nên Cấn tuy là dừng, Mộc lại nhờ nó mà sinh, Dần Giáp Mão Ất lại tiếp theo, sinh sinh không dứt.
Cách dùng: luận long như Lại công nói "xa xa Dậu Đoài vào Thiên Hoàng, thanh quý hàn uyển khoe văn chương"; luận tiêu nạp thuỷ như Lưu thị nói "nhân đinh thật buộc ở trường sinh, tài phúc ắt gốc ở đế vượng; chưa rời thai đã chết yểu, chỉ vì xung phá thai thần". Quyết: "Càn Kim, Khôn Cấn Thổ làm tông, Sửu Mùi Thìn Tuất cùng làng Thổ; Hợi Nhâm Tý Quý Bắc phương Thuỷ, Dần Giáp Mão Ất Tốn Mộc Đông; Tỵ Bính Ngọ Đinh Nam Hoả vị, Kim gặp Canh Thân Tân Dậu."
Nạp giáp ngũ hành (quái khí ngũ hành) – 納甲五行
Nạp giáp lấy tám quẻ làm chủ, tám can theo quẻ, một quẻ nạp khí một can như vợ chồng phối đôi. Đại để tám quẻ là dương, tám can là âm, một quẻ một can phối nhau chuyên nhất không tạp. Vì vậy quyết xưa nói "âm dương gặp nhau, phúc lộc bền lâu", chính là nói nạp giáp. Cách phân Chấn Canh, Đoài Đinh, Càn Giáp, Tốn Tân, Cấn Bính, Khôn Ất lấy từ tiểu hào của Khảm Ly, tức tượng trăng sáng tối, tròn khuyết, theo nét quẻ âm dương tiêu trưởng, "thật huyền diệu, không thể đổi mảy may".

Cách dùng: luận long phối hướng, như Lưu thị nói "Tốn thấy Tân, Tân thấy Tốn, hai bên diệu dụng; Cấn gặp Bính, Bính gặp Cấn, vinh hiển nhất phẩm"; luận sa thuỷ như Thôi Quan pháp nói "Cấn gặp Bính, Bính thấy Cấn, thật là thượng cát". Bản gốc vẽ đồ "Bát quái nạp giáp thủ tượng thái âm" và đồ bổ "Khảm Ly tiểu hào phụ mẫu" ngay sau phần này.

Tam hợp ngũ hành (song sơn) – 三合五行
雙山三合。即經云從氣五行是也。……合乾亥兩山而共為一氣。合甲卯兩山而共為一氣。合丁未兩山而共為一氣。俱係以雙而合其所之所合生旺墓三方吊合會木而共為一氣。其斯謂之三合也。……且其三合之法。又不獨出楊公之自創。原從十二律同類娶妻隔八生子之法觸類取來。
Dịch: Song sơn tam hợp tức là "tòng khí ngũ hành" mà kinh nói. Hợp hai sơn Càn Hợi làm một khí, hợp Giáp Mão làm một khí, hợp Đinh Mùi làm một khí; đều lấy đôi mà hợp, ba phương sinh vượng mộ điếu hợp hội thành Mộc mà chung một khí, gọi là tam hợp. ... Phép tam hợp không riêng Dương công tự chế, mà lấy từ phép 12 luật "cùng loại lấy vợ, cách tám sinh con".

Ông giải phép 12 luật: Hoàng Chung (Tý) lấy cùng loại Đại Lữ (Sửu) làm vợ, cách tám sinh xuống Lâm Chung... đó là nguồn của tam hợp. Lại tham Thanh Nang có thuyết "tử mẫu công tôn cùng một loại": Thìn Khôn Thổ là tổ, sinh Thân Kim là cha, Kim sinh Nhâm Khảm Thuỷ là con, Thuỷ sinh Ất Mộc là cháu. Cách dùng luận long phối hướng kiêm sa thuỷ, như Dương công nói "Khảm Quý đằng đằng nhập Hợi Càn"; luận thuỷ khẩu thì gói trong một câu "tam hợp liên châu quý vô giá". Quyết: "Thân Tý Thìn với Khôn Nhâm Ất, Văn Khúc từ đầu ra; Hợi Mão Mùi kiêm Càn Giáp Đinh, Tham Lang một đường đi; Tỵ Dậu Sửu cùng Tốn Canh Quý, đều thuộc vị Vũ Khúc; Dần Ngọ Tuất với Cấn Bính Tân, vị vị là Liêm Trinh."

Phép bổ: tự mộ, tá mộ và linh chính phản
Tự mộ là nước hợp cả long lẫn hướng, như Ất Bính về Tuất, Tân Nhâm về Thìn, Canh Đinh chảy Sửu, Quý Giáp ra Mùi. Nước đến đi đúng phép, hợp hướng, hướng hợp nước, ra từ bản mộ hợp bản quái phụ mẫu, nên phát phúc lâu dài, gọi là "vui xuân dài". Tá mộ là nước không hợp long, cả cục đới sát, nên lập hướng cát để tiêu nạp, biến chỗ không nên đến đi của long thành chỗ nên đến đi của hướng; cũng phát nhanh, nhưng vì nước về khố thiên quái mà không hợp khố địa quái nên trước phát sau bại, gọi là "mượn cung mộ lại nghèo".
Linh chính phản: quyết nói "âm dương hai chữ xem linh chính". Địa quái lấy can theo chi, nên chi là chính, can là linh; 12 chi chính thần thuộc âm, tám can bốn duy linh thần thuộc dương. Thu sơn thì phần nhiều lập chính hướng, tiêu thuỷ nên lập linh hướng. Quyết còn nói chi thần không làm chính hướng được, phải phát thuỷ vào can thần; can thần làm chính hướng được, nhưng cũng phải xét long thuộc ngũ hành gì mà tiêu nạp. "Phản" là tuy không hợp bản quái mà nước đi rồi lại về bản quái.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phần đầu điều biện 20 là một trong những đoạn sư phạm hay nhất của sách. Phong Thuỷ Liên Hoa rút ba ý:
- Hình thế định trước. Bước 1 của Từ Chi Mạc là luận long, nhập thủ, sa thuỷ, xong thì "hình thế núi sông đại thể đã định". Lý khí chỉ bước vào ở bước lập hướng. Đây cũng là thứ tự Liên Hoa dạy: Hình pháp trước, lý khí sau.
- Không ghép nhiều nhà ngũ hành để tìm chỗ đẹp. Người mới học hay lấy nạp giáp xét chỗ này, song sơn xét chỗ kia, huyền không xét chỗ nọ, chỗ nào đẹp thì giữ. Từ Chi Mạc gọi đó là "nghi đoan tứ xuất". Hãy chọn một hệ cho một việc và đi tới cùng.
- Quyền biến có điều kiện. Huyền không ở đây chỉ dùng khi long chân huyệt chính mà thuỷ không hợp. Điều kiện "long chân huyệt chính" là điều kiện hình thế. Không có nó thì không bàn quyền biến.

Bài 9 sẽ tiếp tục với tiểu huyền không ngũ hành, tám điều biện nạn, và lời phê rất gắt của tác giả với Hồng Phạm ngũ hành.
Nguồn: La Kinh Đỉnh Môn Châm, quyển thượng, điều biện 20 "Các nhà ngũ hành", trang 91–103 bản gốc (bản khắc đời Minh, tựa năm 1623): hỏi đáp chính trang 91–93, chính ngũ hành trang 93–94, nạp giáp trang 94–96 (đồ nạp giáp trang 96), tam hợp trang 101–103, tự mộ tá mộ và linh chính phản trang 103. Dịch và giảng: Thầy Vũ Giới, Phong Thuỷ Liên Hoa.
Bài trước: La Kinh Đỉnh Môn Châm (7): biện 15–19, tứ cát, phân dã, tam bàn quái, tú độ, tứ lịch. Bài sau: La Kinh Đỉnh Môn Châm (9).
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng, xem kim chính châm, kiêm hướng và phân kim ngay trên điện thoại.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo long, hướng, thuỷ của phái Tam Hợp và nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ sách Tam Hợp: các sách la kinh, long pháp, thuỷ pháp phái Tam Hợp trên Kho Sách Quý để đọc đối chiếu.
- Mục Lục La Kinh Đỉnh Môn Châm: 20 bài, đọc theo thứ tự từ tựa sách đến tầng 33.
Bài liên quan – 相關文章
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (9)
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (10)
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (11)
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (15)
- La Kinh Thấu Giải (23): tầng 24 nạp âm
- La Kinh Thấu Giải (2): Thái cực, Tiên Thiên, Hậu Thiên bát quái
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Muốn dùng đúng ngũ hành tam hợp, nạp giáp khi lập hướng tiêu thuỷ ngoài thực địa, bạn có thể học có hệ thống trong lớp của Thầy Vũ Giới. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Nên dùng nhà ngũ hành nào trước – 五行先用何家
Theo Từ Chi Mạc, trước dùng chính ngũ hành luận long và sa thuỷ, lập hướng bằng nạp giáp, hoá hợp, mộ hợp; không hợp cục mới dùng song sơn; thuỷ vẫn không hợp mà long chân huyệt chính mới dùng huyền không.
Có nên trộn song sơn luận long với huyền không luận hướng – 雙山論龍玄空論向
Không. Từ Chi Mạc gọi đó là "lời sai không đầu mối"; mỗi lần chỉ cầu hợp phép ở một đầu.
Vì sao Thổ ở bốn góc trong chính ngũ hành – 土何以寄四隅
Thổ bồi Mộc (Thìn), tiết Hoả sinh Kim (Mùi Khôn), tàng Kim (Tuất), cho Thuỷ có chỗ về và lại sinh Mộc (Sửu Cấn), làm vòng ngũ khí vận hành không dứt.
Nạp giáp phối thế nào – 納甲之配
Càn nạp Giáp, Khôn nạp Ất, Cấn nạp Bính, Đoài nạp Đinh, Chấn nạp Canh, Tốn nạp Tân, Ly nạp Nhâm, Khảm nạp Quý, lấy tượng trăng tròn khuyết.
Tam hợp song sơn gồm những cục nào – 雙山三合四局
Thuỷ cục Thân Tý Thìn Khôn Nhâm Ất; Mộc cục Hợi Mão Mùi Càn Giáp Đinh; Kim cục Tỵ Dậu Sửu Tốn Canh Quý; Hoả cục Dần Ngọ Tuất Cấn Bính Tân.
Tự mộ và tá mộ khác nhau thế nào – 自墓借墓
Tự mộ là nước hợp cả long và hướng, phát lâu dài. Tá mộ là nước không hợp long, lập hướng để tiêu nạp, phát nhanh nhưng trước phát sau bại.








