La Kinh Đỉnh Môn Châm · 新鐫徐氏家藏羅經頂門針 (quyển thượng, biện 15–19)
卷之上 · 問答辨疑 十五至十九
Tác giả: Từ Chi Mạc 徐之鏌 (tự Thí Khả, hiệu Mộc Thạch cư sĩ, người Kiến Khê, đời Minh) định thức · đồ chú: môn nhân Chu Chi Tương 朱之相
Bản gốc: bản khắc đời Minh, tựa đề Thiên Khải Quý Hợi (1623), 2 quyển kèm Giản dị đồ giải.
Bài 7 của loạt La Kinh Đỉnh Môn Châm dịch và giảng điều biện 15 đến 19 quyển thượng. Năm điều này bàn các tầng thiên văn và quẻ của la kinh: tứ cát nhật nguyệt kim thuỷ, 12 phân dã, ba bàn quái lệ, tú độ ngũ hành, và chuyện bốn bộ lịch cho độ tú khác nhau. Cuối điều 19 có bảng "Tứ lịch khảo" ghi độ 28 tú theo bốn lịch.
Trả lời nhanh: Biện 15: tứ cát chỉ lấy 16 tú thuộc nhật, nguyệt, kim, thuỷ vì lấy Thái dương làm chủ như phép tinh mệnh. Biện 16: phân dã có ứng nghiệm, dùng có kinh có quyền. Biện 17: chỉ cần ba quẻ, nội quái theo thấu địa, bản quái theo xuyên sơn, ngoại quái theo phân kim; "quẻ không mấy khẩn yếu, thừa khí mới là chính". Biện 18: tú độ ngũ hành dùng bình phân, mỗi long sáu độ có lẻ. Biện 19: đo núi sông dùng độ Khai Hy, tra mặt trời dùng lịch mới; la kinh phải đủ 365¼ độ chứ không chỉ 360.
Thầy Vũ Giới giảng: "Đọc kỹ điều 17 sẽ thấy Từ Chi Mạc nói thẳng một câu nhiều thầy ngại nói: quẻ không phải chỗ quan trọng nhất. Chỗ quan trọng nhất là thừa khí cho đúng."

Biện 15: tứ cát nhật nguyệt kim thuỷ hội cung – 日月金水會宮之法
Có người hỏi: phép tứ cát hội cung trong 28 tú không lấy bốn tú mộc, bốn tú hoả, bốn tú thổ, mà chỉ lấy bốn tú nhật, bốn tú nguyệt, bốn tú kim, bốn tú thuỷ làm cát, có lý do gì không?
徐子曰。此即星家推命以太陽為命主之法也。夫太陽之在天為星主。在人身為命主。何獨地理而顧不主之乎。惟其所主在太陽。喜得月為之配。及喜金水以助陽光。而木火土則俱奪掩其光。為非其所好也。……惟其遁取四吉之法。有合星家之正理。此予所以不盡削之。而下卷仍存其例也。但其查持世宿以遁四吉之法。予則又別有所授。而與衆不同矣。
Dịch: Từ tử nói: đây chính là phép nhà tinh mệnh lấy Thái dương làm mệnh chủ. Thái dương ở trời là chủ của sao, ở thân người là chủ của mệnh, sao riêng địa lý lại không lấy làm chủ? Vì chủ ở Thái dương nên mừng được Nguyệt phối, mừng Kim Thuỷ giúp ánh dương, còn Mộc Hoả Thổ đều cướp che ánh sáng, không phải cái nó thích. Nhà tinh mệnh vì vậy lấy các quý cách Kim Thuỷ phù dương, dẫn dương, tòng dương; nhà địa lý cũng độn lấy nhật nguyệt kim thuỷ hội dương làm tứ cát. ... Vì phép độn tứ cát hợp chính lý của nhà tinh mệnh nên tôi không xoá hết, quyển hạ vẫn giữ lệ. Nhưng phép tra tú trì thế để độn tứ cát thì tôi được truyền cách khác, không giống mọi người.

Giảng: Mười sáu tú tứ cát là: nhật (Phòng, Hư, Mão, Tinh), nguyệt (Tâm, Nguy, Tất, Trương), kim (Cang, Ngưu, Lâu, Quỷ), thuỷ (Cơ, Bích, Sâm, Chẩn). Câu cuối của điều này đáng chú ý: tác giả giữ phép tứ cát vì có lý, nhưng phần cách tra thì ông giữ khẩu truyền riêng, không in ra.

Biện 16: mười hai phân dã – 十二分野
Có người hỏi: chuyện phân dã như mộ tổ của Mộc quốc công, khi táng có ghi lời đoán "làm quan ở Lương Châu", sau quả đúng, đời đời giữ đất Vân Nam. Như vậy phân dã có nghiệm. Nhưng Tý thuộc nước Tề, châu Thanh; nếu người đất Tề táng được long Tý đẹp thì hưởng lộc ở đâu? Ở Thanh Châu thì là quê nhà, không phải nơi làm quan; không ở Thanh Châu thì phân dã như không nghiệm.
徐子曰。分野之驗。斷斷有之。但其用法有經有權。不可執一論也。如非子分野之人。而或得子龍子方砂水之秀。則應食祿獲利于齊分青州之分野。斷不爽矣。如本齊分青州之人。而得子龍及子方砂水之秀。則申辰皆其吊合之宮。而分野又當應申辰處所。或應于午。亦在對宮。此權法不可不知也。
Dịch: Từ tử nói: phân dã ứng nghiệm là chắc chắn có, nhưng cách dùng có kinh có quyền, không thể chấp một. Người không thuộc phân dã Tý mà được long Tý, sa thuỷ phương Tý đẹp, thì ứng hưởng lộc được lợi ở phân dã Tề, Thanh Châu, chắc không sai. Người vốn ở Tề, Thanh Châu mà được long Tý, sa thuỷ Tý đẹp, thì Thân, Thìn là cung điếu hợp, phân dã ứng ở chỗ Thân, Thìn; hoặc ứng ở Ngọ là cung đối. Phép quyền này không thể không biết.

Giảng: Phân dã là hệ thống cổ gán 12 thứ trên trời cho 12 vùng đất của Trung Hoa. Áp vào Việt Nam thì không thể dùng trực tiếp tên châu quận. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ phần nguyên lý (cung đẹp ứng phương có lợi; tam hợp và cung đối cũng ứng) và không đem tên đất cổ ra đoán.

Biện 17: ba bàn quái lệ – 三盤卦例
Có người hỏi: nội quái, bản quái, ngoại quái là một phần trợ của lý khí, nhưng mỗi nhà phối một kiểu. "La kinh giải lược" của Trương Văn Giới ở Hàng Châu cho thấu địa Giáp Tý phối Khảm, 120 phân kim Giáp Tý phối Thuận, xuyên sơn Giáp Tý phối Tỷ. La kinh Huy Châu thì cho xuyên sơn và thấu địa cùng phối Khảm, 60 bình phân xếp thuận khởi Tỷ Thuận, phân kim không có quẻ. "La kinh giải" mới khắc của Hùng thị đất Mân lại phối khác, còn đặt thêm quẻ Văn Vương dưới cầm độ của thấu địa, tự làm phân kim theo phùng châm Lại công. "Địa lý tâm học" lại lấy 60 quẻ Hậu Thiên xếp hào. Nên theo cách nào?
徐氏曰。配卦當以透地為內卦。穿山為本卦。分金為外卦。只此三卦。三易盡之。餘外則不必蛇足也。……但堪輿要妙。最在乘氣貴精。而卦不甚緊要。獨怪時術專以卦之不緊要者。後為奇談。……要妙在識內卦屬之天然。本卦與外卦出于人為。
Dịch: Họ Từ nói: phối quẻ nên lấy thấu địa làm nội quái, xuyên sơn làm bản quái, phân kim làm ngoại quái. Chỉ ba quẻ ấy, ba Dịch đã đủ, ngoài ra không cần vẽ rắn thêm chân. ... Nhưng chỗ yếu diệu của kham dư cốt ở thừa khí cho tinh, còn quẻ không mấy khẩn yếu. Lạ thay thuật sĩ thời nay chuyên lấy cái không khẩn yếu là quẻ làm chuyện lạ; ai giải được thì tự cho là cao kiến, ai không hiểu thì bị coi là tầm thường. ... Chỗ yếu diệu là biết nội quái thuộc tự nhiên, còn bản quái và ngoại quái do người đặt.

Ông dẫn Chu Lễ: quan Thái bốc giữ ba Dịch. Liên Sơn của nhà Hạ được nhân thống, lấy Cấn (núi) làm đầu, núi nối không dứt. Quy Tàng của nhà Ân được địa thống, lấy Khôn (đất) làm đầu, muôn vật quy tàng trong đó. Chu Dịch của nhà Chu được thiên thống, lấy Càn làm đầu, đạo trời biến đổi không cùng. Nhà kham dư không xét nghĩa ba Dịch mà phối bừa, lại mượn tên ba Dịch để khoe. Cuối cùng ông cho rằng cách của Trương Văn Giới (thấu địa khởi Khảm làm nội quái, xuyên sơn khởi Tỷ làm bản quái, phân kim khởi Thuận làm ngoại quái) là gần đúng, chỉ có chỗ gán tên ba Dịch chưa đích.
Biện 18: tú độ ngũ hành dùng bình phân – 宿度五行
徐子曰。用透地而用平分者。遵朱蔡天表詳節之確議也。用平分龍。而豈獨可用盈縮度乎。且地體方而靜。故測地須用平分度。每龍管六度有奇為定局。亦方靜有定之義。而與平分龍始相宜。
Dịch: Có người hỏi: tú độ ngũ hành cùng dùng với 60 long; có người theo bình phân, mỗi vị sáu độ có lẻ, vị nào cũng gần bằng nhau; có người theo doanh súc, mỗi vị ba bốn độ cho tới sáu bảy tám chín độ, chênh rất xa. Cát hung của toạ độ là chỗ tinh tế nhất, sai ở đây thì còn tìm tác dụng ở đâu? Từ tử nói: dùng thấu địa mà dùng bình phân là theo lời bàn chắc chắn của Chu, Thái trong Thiên biểu tường tiết. Đã dùng long bình phân thì sao lại dùng độ doanh súc? Vả lại thể đất vuông mà tĩnh, đo đất phải dùng độ bình phân, mỗi long quản sáu độ có lẻ làm định cục, cũng là nghĩa vuông tĩnh có định, mới hợp với long bình phân.

Biện 19: bốn lịch pháp và độ chu thiên – 四曆法并周天度
Có người hỏi: độ tú của các lịch xưa nay khác nhau. Như tú Giác, lịch Thống Thiên là 12 độ 90 phân, Khai Hy là 13 độ thái, Hội Thiên là 12 độ thái, Thụ Thời là 12 độ 87 phân. Trời đất vốn không khác khí, sao đo núi sông dùng độ Khai Hy mà tra mặt trời dùng độ Thụ Thời? Lịch đã không có phép định, tú cũng không có độ định, biết đâu độ gọi là cát lại chẳng nằm trong độ hung?
徐子曰。仰觀俯察。原不同法。……山川之形。靜而有常。即陵遷谷變。亦不多見。是不遷不變者其常也。則測山水而常用開禧。……若天氣則異是焉。如堯時日出箕度。今之日出虛度。其氣候遲疾之屢變。難執乎有常之法。此曆之所以遞更。……所當細求者。今羅經中所載。止三百六十度。其較周天之全數。而尚欠五度四分度之一。
Dịch: Từ tử nói: ngửa xem và cúi xét vốn khác phép. Hình núi sông tĩnh mà có thường, gò đổi hang biến cũng ít thấy, không dời không đổi là cái thường, nên đo núi sông dùng mãi độ Khai Hy từ Đường Tống tới nay cũng không cần đổi nhiều. Khí trời thì khác: thời Nghiêu mặt trời mọc ở độ Cơ, nay mọc ở độ Hư, khí hậu nhanh chậm đổi nhiều lần, khó giữ một phép thường, vì vậy lịch phải thay. Như lịch mới ban của triều nay là kim chỉ nam của thời này. ... Huống chi lịch tuy đổi, độ tuy khác, chẳng qua chênh trên dưới một độ. Cái cần xét kỹ là la kinh nay chỉ ghi 360 độ, so với trọn chu thiên còn thiếu năm độ và một phần tư độ.

Ông tính: theo độ trời đi, mỗi độ 940 phân, thiếu tổng cộng 4.835 phân; theo phân dã thì sai mấy quận ấp, mấy vạn dặm. Vậy mà muốn so cát hung dưới một đường độ, có nghiệm hay không? Thức la kinh của ông "cốt làm bàn rộng lớn, giới hạn có dư chỗ, để chia đủ trọn số chu thiên 365 độ và một phần tư, không thiếu mảy may", rồi mới định cát hung trên một đường độ, và các lỗi sai thác, không vong, quan sát mới rõ. Nếu chỉ là la bàn vài tấc thì chỉ ghi được 24 sơn và đại lược thấu địa, xuyên sơn, phân kim; muốn ghi đủ độ chu thiên thì mỗi độ chỉ cách nhau sợi tơ, dùng không cẩn thận là "sai một hào thành ngàn dặm".

Bảng "Tứ lịch khảo" phụ sau điều này ghi độ từng tú theo bốn lịch, ví dụ lịch Thống Thiên: Giác 12 độ 90 phân, Cang 9 độ 74 phân, Đê 16 độ 26 phân, Phòng 5 độ 60 phân, Tâm 6 độ 4 phân, Vĩ 17 độ 91 phân... Ông ghi lịch Thụ Thời và Khai Hy được giảng kỹ ở quyển hạ.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Năm điều này cho thấy một Từ Chi Mạc rất thực tế:
- Thừa khí trước, quẻ sau. Câu "kham dư yếu diệu tối tại thừa khí quý tinh, nhi quái bất thậm khẩn yếu" là câu đáng chép lại. Phong Thuỷ Liên Hoa cũng đặt hình thế và thừa khí lên trước mọi phép quẻ.
- Độ chính xác phải tương xứng với dụng cụ. Ông chỉ ra la kinh vài tấc không thể định cát hung trên từng độ. Ngày nay cũng vậy: la kinh nhỏ hay điện thoại chưa hiệu chỉnh sai vài độ là thường. Muốn bàn phân kim, độ số thì phải dùng la kinh lớn, đo nhiều lần, hoặc đối chiếu với bản đồ số.
- Trời đổi, đất ít đổi. Đo núi sông theo hệ cố định, tra mặt trời theo lịch đương thời. Nguyên tắc này vẫn đúng khi chọn ngày theo phép thái dương: dùng lịch thiên văn hiện đại để biết mặt trời đang ở độ nào.

Nguồn: La Kinh Đỉnh Môn Châm, quyển thượng "Vấn đáp biện nghi", điều 15–19, trang 84–91 bản gốc (bản khắc đời Minh, tựa năm 1623): biện 15 trang 84, biện 16 trang 84–85, biện 17 trang 85–87, biện 18 trang 87, biện 19 trang 87–89, Tứ lịch khảo trang 89–91. Dịch và giảng: Thầy Vũ Giới, Phong Thuỷ Liên Hoa.
Bài trước: La Kinh Đỉnh Môn Châm (6): biện 10–14, mệnh long, xuyên sơn thấu địa, tiết khí, tinh tú. Bài sau: La Kinh Đỉnh Môn Châm (8).
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng, xem kim chính châm, kiêm hướng và phân kim ngay trên điện thoại.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo long, hướng, thuỷ của phái Tam Hợp và nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ sách Tam Hợp: các sách la kinh, long pháp, thuỷ pháp phái Tam Hợp trên Kho Sách Quý để đọc đối chiếu.
- Mục Lục La Kinh Đỉnh Môn Châm: 20 bài, đọc theo thứ tự từ tựa sách đến tầng 33.
Bài liên quan – 相關文章
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (6): biện 10–14, mệnh long, xuyên sơn thấu địa, tiết khí, tinh tú
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (8)
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (16)
- La Kinh Đỉnh Môn Châm (20)
- La Kinh Thấu Giải (24): tầng 25–26, 12 cung, 28 tú phân dã
- La Kinh Thấu Giải (29): tầng 34–35, độ số 28 tú, sai thác không vong
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Muốn dùng đúng tầng tú độ và phép chọn ngày theo thái dương trên la kinh, bạn có thể học có hệ thống trong lớp của Thầy Vũ Giới. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Vì sao tứ cát chỉ lấy nhật nguyệt kim thuỷ – 四吉何以取日月金水
Vì lấy Thái dương làm chủ như phép tinh mệnh: nguyệt phối với mặt trời, kim thuỷ giúp ánh dương, còn mộc hoả thổ che lấp ánh sáng.
Mười sáu tú tứ cát là những tú nào – 四吉十六宿
Nhật: Phòng, Hư, Mão, Tinh; nguyệt: Tâm, Nguy, Tất, Trương; kim: Cang, Ngưu, Lâu, Quỷ; thuỷ: Cơ, Bích, Sâm, Chẩn.
Phân dã dùng thế nào – 分野用法
Có kinh có quyền: người ở nơi khác được long Tý đẹp thì ứng ở đất Tề, Thanh Châu; người vốn ở đó thì ứng ở cung điếu hợp Thân, Thìn hoặc cung đối Ngọ.
Nội quái, bản quái, ngoại quái là gì – 內卦本卦外卦
Nội quái theo 60 thấu địa (do trời), bản quái theo 72 xuyên sơn, ngoại quái theo 120 phân kim (do người đặt). Từ Chi Mạc nói ba quẻ là đủ và quẻ không khẩn yếu bằng thừa khí.
Vì sao la kinh phải đủ 365¼ độ – 何以須備周天全度
La kinh thường chỉ 360 độ, thiếu 5¼ độ so với chu thiên; muốn định cát hung trên từng độ, tránh sai thác không vong thì phải có bàn lớn chia đủ 365¼ độ.
Đo núi sông và tra mặt trời dùng lịch nào – 測山水查太陽
Đo núi sông dùng độ Khai Hy vì núi sông tĩnh, ít đổi; tra mặt trời dùng lịch mới ban vì khí trời đổi, lịch phải thay.








