💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

La Kinh Thấu Giải (9): tầng 11 xuyên sơn bản quái, Chu Dịch thiên thống

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ La Kinh Thấu Giải (9): tầng 11 xuyên sơn bản quái, Chu Dịch thiên thống

La Kinh Thấu Giải
羅經透解 (第十一層穿山本卦合周易爲天統 · 三易 · 地有四勢 · 合穿山卦周易天統式)
Tác giả: Vương Đạo Hanh (王道亨, Âm dương học huấn thuật, Tứ Hợp Đường, người Định Ấp vùng Thục Đông, đời Thanh) tập lục; Tần Thận An (秦慎安, Giang Ninh) hiệu khám
Bản gốc: tựa đề Đạo Quang năm 3 (1823); bản in Thượng Hải Văn Minh thư cục, Dân Quốc năm 15 (1926), 2 quyển thượng hạ, 36 tầng la kinh.

Tầng 11 của la kinh là xuyên sơn bản quái, vòng gán 60 quẻ Chu Dịch cho 72 long xuyên sơn, gọi là "Chu Dịch thiên thống". La Kinh Thấu Giải đặt tầng này vào một hệ ba bàn quẻ: thấu địa làm nội quái, xuyên sơn làm bản quái, phân kim làm ngoại quái, ứng với ba bộ Dịch cổ Liên Sơn, Quy Tàng, Chu Dịch. Bài này dịch trọn tầng 11: ba bàn quẻ, ba bộ Dịch, quan hệ loan đầu và thiên tinh, lời Lý Thuần Phong về sai một ly, và "bốn thế tám phương".

Trả lời nhanh: Tầng 11 gán quẻ Dịch cho từng long xuyên sơn; sáu mươi quẻ hợp 72 long, ứng 72 hầu trong năm, mỗi quẻ quản 6 ngày. Sách dùng ba bàn quẻ: thấu địa (nội quái), xuyên sơn (bản quái), phân kim (ngoại quái), ví dụ Giáp Tý thấu địa là quẻ Khảm, xuyên sơn là quẻ Tỷ, phân kim là quẻ Di. Ba bàn ứng Liên Sơn (nhà Hạ, nhân thống, Cấn đứng đầu), Quy Tàng (nhà Thương, địa thống, Khôn đứng đầu), Chu Dịch (nhà Chu, thiên thống, Càn đứng đầu). Dùng chủ yếu khi chọn ngày, lấy quẻ hào bổ trợ cho long và huyệt; loan đầu vẫn là thể.

Thầy Vũ Giới giảng: "Quẻ trên la kinh là để nghe nhịp trời. Nhưng nhịp trời chỉ vang lên trên một cây đàn thật: cây đàn ấy là long, huyệt, sa, thuỷ."

Tầng 11: Ba bàn quẻ nội, bản, ngoại – 第十一層穿山本卦

Sách mở tầng 11 bằng câu hỏi về "lệ ba bàn quẻ nội quái, bản quái, ngoại quái", và trả lời: đó cũng là một mặt của lý khí. Ba vòng long và phân kim mỗi vòng có một bàn quẻ riêng; khi phối quẻ thì thấu địa làm nội quái, xuyên sơn làm bản quái, phân kim làm ngoại quái.

Trang Hợp xuyên sơn quái Chu Dịch thiên thống thức trong La Kinh Thấu Giải
Trang 37 sách gốc: Hợp xuyên sơn quái Chu Dịch thiên thống thức, 60 quẻ hợp 72 long, mỗi quẻ quản sáu ngày. Ảnh trang sách gốc.

Nguyên văn – 原文

或問內卦、本卦、外卦三盤卦例,亦理氣之一端也。以六十甲子透地配坎爲水卦,一百二十分金甲子配山雷頤卦,以穿山七十二龍甲子配水地比卦,配卦當以透地爲內卦,穿山爲本卦,分金爲外卦。

Dịch: Có người hỏi lệ ba bàn quẻ: nội quái, bản quái, ngoại quái. Đó cũng là một mặt của lý khí. Lấy Giáp Tý trong 60 long thấu địa phối quẻ Khảm là quẻ Thuỷ; Giáp Tý trong 120 phân kim phối quẻ Sơn Lôi Di; Giáp Tý trong 72 long xuyên sơn phối quẻ Thuỷ Địa Tỷ. Khi phối quẻ thì lấy thấu địa làm nội quái, xuyên sơn làm bản quái, phân kim làm ngoại quái.

Giảng: Cùng một can chi Giáp Tý nhưng ở ba vòng khác nhau lại mang ba quẻ khác nhau, vì mỗi vòng xếp 60 quẻ theo một bộ Dịch khác nhau. Trang đồ thức "hợp xuyên sơn quái Chu Dịch thiên thống thức" vẽ vòng 24 sơn, vòng 72 long và vòng tên quẻ bên ngoài, ghi chú: "sáu mươi quẻ trên hợp 72 long, tham hợp 72 hầu mỗi năm, một quẻ quản sáu ngày".

Ba bộ Dịch: Liên Sơn, Quy Tàng, Chu Dịch – 三易

Sách gắn ba bàn quẻ với ba bộ Dịch cổ. Liên Sơn của nhà Hạ lấy Cấn (núi) đứng đầu, là nhân thống; Quy Tàng của nhà Thương lấy Khôn (đất) đứng đầu, là địa thống; Chu Dịch của nhà Chu lấy Càn (trời) đứng đầu, là thiên thống. Tầng 11 thuộc Chu Dịch.

Tranh cổ vẽ Chu Văn Vương
Tranh Chu Văn Vương: người được coi là sắp xếp quẻ Chu Dịch, bộ Dịch thiên thống lấy Càn đứng đầu. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Nguyên văn – 原文

此三卦一曰連山,夏得人統,易以艮爲首,艮爲山,連連不絕也;二曰歸藏,殷得地統,易以坤爲首,坤爲地,言萬物歸藏乎中也;三曰周易,周得天統,易以乾爲首,言天道變化運行不窮也。此三卦至精至微,非時術明師不能究其蘊。余得吾師心傳,頗知一二,願與天下共識,故書於此。

Dịch: Ba bàn quẻ này: một là Liên Sơn, nhà Hạ được nhân thống, Dịch lấy Cấn làm đầu; Cấn là núi, núi nối núi không dứt. Hai là Quy Tàng, nhà Ân được địa thống, Dịch lấy Khôn làm đầu; Khôn là đất, nói muôn vật đều quy về, tàng ở trong đó. Ba là Chu Dịch, nhà Chu được thiên thống, Dịch lấy Càn làm đầu, nói đạo trời biến hoá vận hành không cùng. Ba bàn quẻ này cực tinh cực vi, không phải thầy giỏi thì không thấu được chỗ sâu. Tôi được thầy truyền bằng lòng, biết được đôi chút, mong cùng thiên hạ biết, nên viết ở đây.

Giảng: Ba bộ Dịch là truyền thuyết lâu đời: Liên Sơn và Quy Tàng đã thất truyền, chỉ còn Chu Dịch đầy đủ. Các thầy la kinh dùng tên ba bộ Dịch để đặt cho ba cách xếp 60 quẻ: tầng 11 (xuyên sơn, Chu Dịch, Càn đứng đầu), tầng 15 (thấu địa quái, Liên Sơn) và tầng 23 (phân kim, Quy Tàng, Khôn đứng đầu) ở quyển hạ. Người học nên đọc ba tầng này cùng nhau.

Quẻ hào thông luật lữ: chọn ngày bổ trợ long huyệt – 通乎律呂

Sách nói ba bộ Dịch là để phân phối cho 60 long; dùng đúng thì biết khí vận trời đất. Khí của long đi trong đất mà hình gắn với trời, nên sinh khí của trời đều gửi vào quẻ hào, thông với luật lữ (âm luật), khí cảm thì ứng.

Sơ đồ ba bàn quẻ nội quái, bản quái, ngoại quái với ví dụ Giáp Tý
Ba bàn quẻ với ví dụ Giáp Tý của sách: thấu địa quẻ Khảm, xuyên sơn quẻ Tỷ, phân kim quẻ Di. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Nguyên văn – 原文

蓋三易乃六十龍分配,取用得宜,所主天地氣運,謂之地脈氣行於地,形麗於天,所以天之生氣皆付卦爻,通乎律呂,氣感而應。專論選擇,取卦爻渾天補助來龍坐穴,則爲萬全,皆係天星地曜主之也。……以上六十卦合七十二龍,參合每歲七十二候,一卦管六日。

Dịch: Ba bộ Dịch là để phân phối cho 60 long; dùng thích đáng thì nắm được khí vận trời đất. Gọi là địa mạch: khí đi trong đất, hình gắn với trời; cho nên sinh khí của trời đều gửi vào quẻ hào, thông với luật lữ, khí cảm thì ứng. Chuyên về việc chọn ngày: lấy quẻ hào theo hồn thiên để bổ trợ cho long tới và toạ huyệt thì vạn toàn, đều do thiên tinh, địa diệu làm chủ. Sáu mươi quẻ trên hợp 72 long, tham hợp 72 hầu mỗi năm, một quẻ quản sáu ngày.

Giảng: Câu then chốt là "chuyên về chọn ngày": tầng 11 không phải để xét long tốt xấu mà để chọn thời điểm táng, khởi công sao cho quẻ của năm tháng ngày giờ "bổ trợ" quẻ của long và huyệt. Phép 60 quẻ ứng 360 ngày (mỗi quẻ 6 ngày) là phép quái khí của Mạnh Hỷ, Kinh Phòng đời Hán. Sơ đồ bên vẽ lại ba bàn quẻ với ví dụ Giáp Tý của sách.

Loan đầu là thể, thiên tinh là dụng – 巒頭爲體天星爲用

Đoạn tiếp theo là lời phê bình thẳng của tác giả: học địa lý có người chuyên dùng loan đầu, có người chuyên dùng thiên tinh, chia môn chia hộ, mỗi bên tự dùng một kiểu; không biết loan đầu là thể, thiên tinh là dụng, thể dụng làm trong ngoài cho nhau.

Bầu trời sao trên dãy núi về đêm
Trời sao trên núi: loan đầu là thể, thiên tinh là dụng, hai bên làm trong ngoài cho nhau. Ảnh: 李順發, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Nguyên văn – 原文

而地理之學,有專用巒頭,有專用天星,分門別戶,各自爲用,殊不知巒頭爲體,天星爲用,是體用相爲表裡者也。天分星宿布列,山川氣行於地,形麗於天,言地乘天之氣而行也。

Dịch: Mà cái học địa lý, có người chuyên dùng loan đầu, có người chuyên dùng thiên tinh, chia môn chia hộ, mỗi người tự dùng một lối; đâu biết loan đầu là thể, thiên tinh là dụng, thể và dụng làm trong ngoài cho nhau. Trời chia tinh tú bày khắp, khí núi sông đi trong đất, hình gắn với trời: nói đất cưỡi khí trời mà đi.

Giảng: Đây là lần thứ ba trong sách tác giả nhắc nguyên tắc thể dụng (sau bài tựa và tầng 7). Với Phong Thuỷ Liên Hoa, câu này gần như là phương châm: hình thế trước, lý khí sau, nhưng không bỏ lý khí. Người chỉ học hình thì không biết chọn thời, người chỉ học lý khí thì đo trên chỗ không có huyệt.

Lý Thuần Phong và "sai một ly, lệch ngàn dặm" – 毫釐之差千里之謬

Để nói tầm quan trọng của độ chính xác khi lập hướng, sách dẫn số đo trời của Lý Thuần Phong (nhà thiên văn đời Đường): thân trời đông tây nam bắc đường kính 357.000 dặm, mỗi phương 89.250 dặm, từ đất lên cao 84.000 dặm.

Hồn thiên nghi bằng đồng ở đài thiên văn cổ
Hồn thiên nghi bằng đồng: dụng cụ đo trời mà Lý Thuần Phong từng cải tiến; sai một ly ở tâm thành lệch nghìn dặm ở xa. Ảnh: 董辰兴, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Nguyên văn – 原文

李淳風言:天體東南西北徑三十五萬七千里,每一方八萬九千二百五十里,自地而上共八萬四千里。故曰立向有毫釐之差,必至千里之謬。

Dịch: Lý Thuần Phong nói: thân trời đông tây nam bắc đường kính 357.000 dặm, mỗi phương 89.250 dặm, từ đất lên trên tổng cộng 84.000 dặm. Cho nên nói: lập hướng sai một hào một ly thì ắt lệch tới nghìn dặm.

Giảng: Các con số là vũ trụ quan của người xưa, không phải số đo hiện đại. Ý của sách là hình học đơn giản: một góc lệch rất nhỏ ở tâm la kinh thành khoảng lệch rất lớn ở xa. Trên thực tế, lệch một hai độ khi đặt hướng nhà có thể làm hướng rơi sang sơn bên cạnh, nhất là ở ranh giữa hai sơn. Đó là lý do người làm nghề đo nhiều lần, ở nhiều điểm.

Bốn thế, tám phương: Dần Thân Tị Hợi – 地有四勢氣從八方

Đoạn cuối tầng 11 giải câu kinh "đất có bốn thế, khí theo tám phương". Bốn thế là Dần, Thân, Tị, Hợi, chỗ ngũ hành bắt đầu sinh; từ bốn thế mà sinh long tám phương. Ở trời luận thời, ở đất luận hình; theo thời mà xem hình, nhân hình mà nghiệm khí.

Sơ đồ bốn thế Dần Thân Tị Hợi trên 24 sơn
Bốn thế Dần, Thân, Tị, Hợi: đầu bốn phương, chỗ ngũ hành trường sinh, sinh ra long tám phương. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Nguyên văn – 原文

經曰:地有四勢,氣從八方。四勢者,寅申巳亥也,此爲五行初生之地:故寅爲東方之始,巳爲南方之始,申爲西方之始,亥爲北方之始。四生之氣行爲地,而運於天。在天者論時,在地者論形,卽時以觀形,因形以驗氣,故氣有衰旺,氣有盈虛。四勢之山,生八方之龍,四勢爲五行化生之始,八方五氣來止之蹤。故理氣穿山,必得巒頭乘其生氣入穴,則福自歸矣。

Dịch: Kinh nói: đất có bốn thế, khí theo tám phương. Bốn thế là Dần, Thân, Tị, Hợi, là đất ngũ hành mới sinh: Dần là đầu phương đông, Tị là đầu phương nam, Thân là đầu phương tây, Hợi là đầu phương bắc. Khí của bốn sinh đi thành đất mà vận ở trời. Ở trời thì luận thời, ở đất thì luận hình; theo thời mà xem hình, nhân hình mà nghiệm khí; cho nên khí có suy vượng, có đầy vơi. Núi của bốn thế sinh ra long tám phương; bốn thế là đầu của ngũ hành hoá sinh, tám phương là dấu khí năm hành tới và dừng. Cho nên lý khí xuyên sơn phải được loan đầu cưỡi sinh khí vào huyệt thì phúc tự về.

Giảng: Câu "đất có bốn thế, khí theo tám phương" vốn ở Táng Thư. Vương Đạo Hanh đọc bốn thế là bốn trường sinh Dần Thân Tị Hợi, nối với phép tam hợp. Câu kết "lý khí xuyên sơn phải được loan đầu cưỡi sinh khí vào huyệt" là tổng kết cả nhóm tầng 9 tới 11: đo long, chia quẻ, chọn thời đều chỉ có nghĩa khi long thật đưa khí vào huyệt thật.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Tầng 11 là tầng "khó" đầu tiên của La Kinh Thấu Giải: nhiều tên quẻ, nhiều thuật ngữ Dịch học. Phong Thuỷ Liên Hoa đề nghị người học đọc nó theo thứ tự ưu tiên rõ ràng.

Những lớp núi trùng điệp trong sương
Núi trùng điệp: lý khí xuyên sơn chỉ có nghĩa khi long thật đưa sinh khí vào huyệt thật. Ảnh: WEI, WAN-CHEN, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Thứ nhất, hiểu tầng 11 thuộc phần chọn ngày và lý khí sâu, không phải phần xem đất cơ bản; người mới có thể đọc để biết, chưa cần dùng. Thứ hai, giữ lấy hai câu quý: "loan đầu là thể, thiên tinh là dụng" và "sai một ly, lệch ngàn dặm". Câu đầu là phương châm học, câu sau là kỷ luật đo. Thứ ba, đọc "bốn thế tám phương" như một lời nhắc về trường sinh tam hợp, nền của thuỷ pháp đã gặp ở tầng 4 và tầng 6. Khi đã thuộc 24 sơn, ngũ hành, âm dương long, người học sẽ thấy ba bàn quẻ chỉ là lớp tinh chỉnh cuối cùng.

Bài trên Kho dừng ở nguyên lý. Cách phối ba bàn quẻ với ngày giờ khi táng, khởi công là phần thủ pháp, Thầy Vũ Giới dạy trực tiếp trong lớp.

Bảng tóm tắt tầng 11 xuyên sơn bản quái

Bàn quẻVòngVai trò khi phốiBộ Dịch (theo sách)Ví dụ Giáp Tý
Nội quáiThấu địa 60 longTrongLiên Sơn, nhà Hạ, Cấn đầuKhảm
Bản quáiXuyên sơn 72 long (tầng 11)GốcChu Dịch, nhà Chu, Càn đầuThuỷ Địa Tỷ
Ngoại quái120 phân kimNgoàiQuy Tàng, nhà Thương, Khôn đầuSơn Lôi Di
60 quẻ hợp 72 long, ứng 72 hầu, mỗi quẻ quản 6 ngày; dùng chủ yếu khi chọn ngày.

Bài trước: La Kinh Thấu Giải (8): tầng 9 kiếp sát và tầng 10 xuyên sơn 72 long

Bài sau: La Kinh Thấu Giải (10): Tầng 12: Trung châm nhân bàn, tiêu sa và phân phòng

Nguồn: La Kinh Thấu Giải (羅經透解), Vương Đạo Hanh tập lục, quyển thượng, trang 36–38. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn, Phong Thuỷ Liên Hoa.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

Học cùng Thầy Vũ Giới: Muốn học cách phối quẻ, chọn ngày theo long và huyệt, Thầy nhận lớp nhiều người và lớp kèm riêng, học online buổi tối. Liên hệ Zalo 0988 964 636.

Câu hỏi thường gặp về tầng 11 xuyên sơn bản quái

Tầng 11 xuyên sơn bản quái là gì? – 穿山本卦

Là vòng gán 60 quẻ Chu Dịch cho 72 long xuyên sơn, Càn đứng đầu, gọi là Chu Dịch thiên thống. Sáu mươi quẻ ứng 72 hầu trong năm, mỗi quẻ quản sáu ngày.

Nội quái, bản quái, ngoại quái là gì? – 內卦本卦外卦

Khi phối quẻ, thấu địa 60 long làm nội quái, xuyên sơn 72 long làm bản quái, 120 phân kim làm ngoại quái. Ví dụ Giáp Tý: thấu địa là Khảm, xuyên sơn là Tỷ, phân kim là Di.

Liên Sơn, Quy Tàng, Chu Dịch khác nhau thế nào? – 三易

Theo sách: Liên Sơn của nhà Hạ, nhân thống, Cấn đứng đầu; Quy Tàng của nhà Thương, địa thống, Khôn đứng đầu; Chu Dịch của nhà Chu, thiên thống, Càn đứng đầu.

Tầng 11 dùng để xem đất hay chọn ngày? – 選擇

Sách nói rõ là "chuyên về chọn ngày": lấy quẻ hào theo hồn thiên của thời điểm để bổ trợ quẻ của long và toạ huyệt. Việc xét long, huyệt vẫn dựa vào loan đầu và các tầng địa bàn.

Bốn thế tám phương là gì? – 四勢八方

Bốn thế là Dần, Thân, Tị, Hợi, chỗ ngũ hành bắt đầu sinh, đầu của bốn phương đông, tây, nam, bắc; từ bốn thế sinh ra long tám phương. Lý khí phải được loan đầu đưa sinh khí vào huyệt thì mới có phúc.

Từ khoá: xuyên sơn bản quái · chu dịch thiên thống · la kinh tầng 11 · liên sơn quy tàng · ba bàn quẻ · la kinh thấu giải · 穿山本卦

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…