💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Nhân Tử Tu Tri: luận chi long và tuỳ long huyệt

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Nhân Tử Tu Tri: luận chi long và tuỳ long huyệt

Nhân Tử Tu Tri
人子須知 (論枝龍 · 隨龍穴)
Tác giả: Từ Thiện Kế 徐善繼 và Từ Thiện Thuật 徐善述 (anh em sinh đôi, người Đức Hưng, Giang Tây, đời Minh) soạn
Bản gốc: Trùng san Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông 重刊人子須知資孝地理心學統宗, 39 quyển, đời Minh; tự tựa năm Gia Tĩnh Giáp Tý (1564), bản trùng khắc ở Dĩnh Trung năm Vạn Lịch Quý Mùi (1583).

Bài trước chép tiểu cán long và quy mô cán long. Bài này chép trọn mục Luận chi long trong quyển bốn của Nhân Tử Tu Tri: đại chi long, tiểu chi long, bàng chi, lời tổng kết về đất chi long, và mục ngắn tuỳ long huyệt.

Trả lời nhanh: Cán long ít, chi long rất nhiều; đất lớn khó được, đất nhỏ dễ tìm, nên bàn đất chỉ phân thật giả, không câu lớn nhỏ. Đại chi long là cán trong chi, tổ là chỗ tiểu cán dừng; cần tinh thần hợp ngũ tinh, ứng tinh, xuất thân tốt, khởi phục rõ, chi cước đều; kết thì ra hàn uyển, thượng thư, giàu nhất làng. Tiểu chi long chỉ mười mấy tiết, phát rất nhanh nhưng không lâu. Bàng chi ba bốn tiết, quý một hai người, giàu mấy chục năm. Huyệt chi long phần nhiều ở chỗ long hết, được nước, hạ thủ có lực. Tuỳ long huyệt chỉ vài tiết nằm gần chỗ đại cán kết tỉnh, quận, cùng tổ với đại cán nên cũng kết đất lớn.

Vì sao phải coi trọng chi long – 論枝龍

Long kinh của Dương Quân Tùng nghìn lời vạn chữ đều dồn vào cán long, ấy là nêu cái lực lớn mà nói. Nhưng mạch núi chia cành chia nhánh, cán long ít nhất, chi long rất nhiều; nên bàn đất chỉ có thể phân thật giả, không thể câu nệ lớn nhỏ. Kinh nói: "Đất lớn khó được, nhỏ dễ tìm". Sao lại cho đất chi long là nhỏ mà coi thường? Huống chi đất lớn của cán long có quỷ thần coi giữ, nếu không có âm đức thì chưa thể dòm ngó; còn đất chi long chỗ nào cũng có, dễ tìm, nên chi long càng phải xét cho cùng. Nhưng chi long cũng có đại chi, tiểu chi, không thể không phân.

Trang luận chi long
Trang sách: mục luận chi long, chi long nhiều, dễ tìm, xét thật giả không câu lớn nhỏ. Trang gốc bản khắc đời Minh.

Đại chi long – 大枝龍

Đại chi long là cán trong chi. Xem nó cũng trước hết xem tổ sơn; nhưng cán long thì luận đại tổ đại tông, chi long thì luận tiểu tổ tiểu tông; nên dù là đại chi long, tổ sơn cũng không phải núi cao xa, chỉ chỗ tiểu cán long trú tất (dừng) là tổ long rồi. Ở đó xét chỗ rời tổ chia nhánh để truy chỗ bắt đầu. Cốt ở chỗ này nổi tinh thần hợp chính thể ngũ tinh: hoặc kim, hoặc mộc, hoặc trướng thiên thuỷ, diễm thiên hoả, hoặc ngự bình thổ. Xét chỗ phát mạch, rơi giữa là trên. Từ khi rời tổ lại liền nổi tinh thần, gọi là ứng long, cũng gọi ứng tinh. Có ứng tinh hợp cách, rơi mạch lại ra giữa thì gọi là xuất thân tốt; phía trước tất kết đất đẹp.

Từ xuất thân về sau đi xa xôi, xem các cách xuyên rơi truyền biến thế nào. Nếu thật là long kết đất thì tự hợp cách: hoặc khởi hoặc phục, có bác có biến; hoặc đốn lớn điệt nhỏ, hoặc lầu trái thiểm phải; hoặc mở trướng rộng ngang mà xuyên tâm ra giữa, hoặc uốn chữ chi chữ huyền mà gấp khúc chảy đi; hoặc như rắn sống ra hang, hoặc như chim gõ kiến bay qua không; đứt rồi lại nối, phục rồi lại khởi; chi cước hai bên theo thân ủng hộ, không để gió thổi; hoặc mượn cán long làm che chắn đỡ.

Ba bậc chi long
Sơ đồ Thầy vẽ lại: đại chi, tiểu chi, bàng chi khác nhau ở nguồn, độ dài và sức phát. Sơ đồ: Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.

Đến lúc qua hiệp thì hoặc xuyên ruộng qua mạch, ném thoi thiểm dấu, ngó đứt tơ liền; sau thoát tá lại nổi tinh thần lỗi lạc, hoặc phi nga giáng thế, hoặc hoa cái trung trừu; chi cước bản thân bày đều, hoặc mang thương khố, kỳ cổ, ấn hốt, kiếm kích, hoặc thành thiên ất thái ất, văn quan võ tướng, tả thị hữu vệ, tiền hô hậu ủng. Sắp đến chỗ kết lại nổi tinh thần cao lớn làm thiếu tổ; từ núi này xuống hai ba tiết hay bốn năm tiết thì làm huyệt trường; núi một tiết sau huyệt hoặc thúc khí kết yết hầu, hoặc mềm non uốn khúc, hoặc thiểm đứt làm hiệp, đốn nổi huyệt tinh, kết huyệt tự nhiên; đó là quý nhất. Núi triền tống hộ thác hai bên cần chồng lớp ủng tòng, hoặc dừng sau huyệt, hoặc đứng hầu tả hữu mà chầu đón. Núi ứng thì cao trước huyệt, núi hạ thủ thì nghịch thuỷ mấy lớp ôm vòng có lực, mới là thật kết.

Kinh nói: "Trên thân chi long cũng có thể táng, nửa là hư hoa nửa là thật; nếu hư hoa thì không triều ứng, nếu kết thật thì hộ triền vòng lại. Hộ triền còn phải xem số lớp; một lớp vòng lại thân long ngoảnh, chớ vội cho là thật, e là lá hộ long đan nhau; ba lớp năm lớp ôm vòng lại, đó mới làm trên thân chi long".

Sơn thuỷ bốn cây thông, Thẩm Chu
Thẩm Chu (đời Minh), Sơn thuỷ bốn cây thông: nhánh núi uốn lượn có tùng che. Ảnh: Thẩm Chu, Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Huyệt chi long phần nhiều ở chỗ hết, cần tự nhiên rõ ràng là trên; phần nhiều ở chỗ được nước mà kết, nên nói: "Chưa xem núi, trước xem nước; có núi không nước thôi tìm đất". Phần nhiều là núi hạ thủ có lực, nên nói: "Xem đất có gì khó, trước xem núi hạ thủ"; lại nói: "Có đất hay không, trước xem cánh tay dưới". Long quý thì có quý ứng: hoặc ấn nổi mặt nước, hoặc rùa rắn giao kết, hoặc xe ngựa cửa cưỡi, hoặc lầu đài trấn chặn, hoặc la tinh quan toả, hoặc cờ trống bày hàng, hoặc nhật nguyệt đối nhau, hoặc hoa biểu cao vút. Như thế tuy gọi chi long, kết không lâu bằng cán long, nhưng có quy mô này cũng không phải đất bậc trung bậc dưới. Nếu táng đúng phép thì chủ hàn uyển, thượng thư, thị tòng, quan một phương, chức văn võ, và giàu nhất làng, vinh thịnh một thời, cả nhà áo đỏ tía.

Tiểu chi long và bàng chi – 小枝龍 · 旁枝

Kế đó có tiểu chi long, là chi trong chi. Đại long đi còn xa, mà trên thân long đang đi hoặc bên hiệp của đại long chia rơi một nhánh, tự nổi tinh thần, phong loan lỗi lạc, xa thì ba năm dặm, gần thì mười mấy tiết. Tử Vi nói: "Lại có chi long chỉ vài tiết, không làm xuyên tâm người dễ biết; ví như nha môn thừa, tham, bạ, uý, sao bằng cửa ngõ chặt của nha môn chính. Ba tiết bốn tiết giao thì chia, chia được tinh hoa làm con cháu". Phải thành tinh thể, hợp long cách, có khởi phục, có kẹp đưa, mà long hổ, ứng án, đường khí, thuỷ thành, hạ quan, cửa ngõ đều hợp phép, huyệt tình rất rõ, mới là thật kết, cũng chủ phú quý. Như thế tuy là chi trong chi, long đến rất ngắn, phú quý không lớn, nhưng phát rất nhanh; cái gọi là "giờ Dần táng, giờ Mão phát" chính là loại này. Vì long khí kết nhẹ nên tài lộc dễ phát; nhưng long ngắn không có lực lớn, phú quý cũng không lâu. Phần nhiều thành huyệt ở chỗ long hết lớn, tất được nước, tất gần đường, hoặc là huyệt sát ruộng bên nước.

Làng Hoàng Lĩnh tựa núi
Làng Hoàng Lĩnh ở Vụ Nguyên, Giang Tây: làng xóm nằm trên nhánh núi nhỏ, kiểu đất chi long. Ảnh: 沈澄心, Wikimedia Commons, CC0.

Kế nữa có loại nhỏ nhất trong tiểu chi, gọi là bàng chi, năm sáu tiết hay ba bốn tiết, kết thành hình huyệt nho nhỏ. Nếu tinh thần đẹp, huyệt tình rõ, minh đường bằng phẳng, hạ thủ có lực, bốn núi tụ lại, thuỷ khẩu chặn giữ thì cũng phát phúc được, nhưng không lâu, cũng không có đại phú quý. Phát huy nói: "Hình huyệt nho nhỏ, hoặc được ba bốn tiết, hoặc năm sáu tiết, không câu xuyên tâm, không hạn chân tay, ra tiết liền làm hình huyệt, vẫn có triều đối quan lan. Như thế cũng có thể an táng, quý được một hai người, giàu được mấy chục năm; tuỳ lực đều có nghiệm, nhưng không rộng lớn lâu dài". Đó là do đại long chia lọt tú khí, có thể lấy ứng trong một kiếp, mà không thể cậy làm kế lâu dài cho con cháu. Nhưng tuỳ tài mà dùng, cũng không vì long ngắn lực nhẹ mà bỏ.

Trang tiểu chi long và bàng chi
Trang sách: tiểu chi long phát nhanh, bàng chi kết tiểu hình huyệt. Trang gốc bản khắc đời Minh.

Tổng kết đất chi long – 枝龍之地

Chi long tuy có đại chi, tiểu chi, bàng chi khác nhau, cốt yếu đều bẩm từ tạo hoá mà có kết thì cũng không bỏ. Chỉ cần tinh phong đẹp, huyệt tình rõ; huyệt phần nhiều ở chỗ long khí hết; đại chi cũng có khi long khí vượng thịnh, không kết ở chỗ hết, ngoài huyệt có núi dư khí chuyển làm dụng thần; loại này lực hơn một bậc. Đại để đất chi long cần:

Điều cần có (cát)Điều làm mất kết (bỏ)
Tinh thần cao vút, khởi phục rõ, uốn lượn đi đẹpLong không khởi phục, tinh phong không đẹp
Chi cước trạo đều, hộ tòng triền thác chỉnh tềHuyệt đạo mơ hồ
Huyệt trường tàng tụ, chứng tá rõ, trước có chầu đón, sau có che đưaHạ thủ không lực, đường khí không tụ
Tả hữu kín, minh đường bằng, thuỷ thành cong ôm, bốn thú hữu tìnhTriều án vô tình
Hạ sa có lực, thuỷ khẩu khoá, la thành dày lớpThuỷ khẩu trống rộng

Nếu có các điều bên phải thì không có kết, không cần đoái đến.

Tuỳ long huyệt – 隨龍穴

Cán long chi long đã bàn kỹ. Lại có loại đất đẹp chỉ vài tiết đã kết hình huyệt, không phải cán long cũng không phải chi long, gọi là tuỳ long huyệt. Nó nằm gần chỗ đại cán long kết tỉnh, quận, thành thị, nơi sơn thuỷ đại tụ; long khí rất vượng, tấc tấc đều là ngọc; chỉ cần huyệt thật, không cần câu nệ long riêng, hoặc chỉ vài tiết cũng kết đất lớn. Vì nó cùng tổ cùng tông với đại cán long, lai lịch vốn đã quý đẹp, cục diện cũng tự phồn hoa, như quý nhân gần vua, nên gọi là "tuỳ long" (theo long). Lại không thể lấy dài ngắn mà luận; chỉ cần chỗ kết huyệt tự lập cửa ngõ là thật.

Tuỳ long huyệt
Sơ đồ Thầy vẽ lại: tuỳ long huyệt chỉ vài tiết bên đại cán kết thành, như quý nhân gần vua. Sơ đồ: Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại.
Đồ tổ địa Dương Văn Mẫn công
Trang sách: tổ địa Dương Văn Mẫn công ở Kiến An, kiểu tuỳ long huyệt gần thành. Trang gốc bản khắc đời Minh.

Nguyên văn – 原文

論枝龍

楊筠松龍經千言萬語皆歸重於幹龍,蓋舉其力量之大而言之耳。然山脈分枝分派,幹龍最少,枝龍極多,故論地只可以真偽辨,不可以大小拘。經云:大地難得小易求。烏可謂枝龍地小而忽之?況幹龍大地有鬼神所司,苟無陰德,未可睥睨;而枝龍之地在在有之,易於求索,故枝龍尤當究竟。然枝龍亦有大枝小枝,不可不辯。夫所謂大枝龍者,即枝中之幹也。觀之亦先其祖山,但幹龍則論大祖大宗,枝龍則論小祖小宗,故雖大枝龍,祖山亦不是遠高山巒,只小幹龍駐蹕處即龍祖矣。於此審其離祖分派,以原其始。要此處起有星辰,合五星正體,中一星或金或木或漲天水、焰天火,或御屏土之類。察其發脉,中落為上。自離祖以後又連起有星辰,謂之應龍,亦曰應星。有此應星合格,落脉更是中出,即謂之出身好。前去必結美地。自出身後迢遞行度,看其穿落傳變等格何如。若真是結地之龍,自然合格:或起或伏,有剝有變;或大頓小跌,或左樓右閃;或橫開濶帳而穿心中出,或之玄屈曲而擺摺流行;或如生蛇之出洞,或如琢木之飛空;斷而復續,伏而再起;兩邊枝脚隨身擁護,不令風吹;或及借幹龍作遮護幛托。及其過峽之際,或穿田度脉,拋梭閃跡,藕斷絲連,脫卸之後復起星辰,磊磊落落,或飛蛾降勢,或華蓋中抽;其本身枝脚擺列均勻,或帶倉庫,或帶旗鼓,或帶印笏,或帶劍戟,或成天乙太乙,或成文官武將,左侍右衛,前呼後擁。及將結作之際,又起高大星辰以為少祖,自此山下或二三節,或四五節即作穴場,而穴後一節之山或束氣結咽,或細嫩委曲,或閃斷為峽,頓起穴星,融結天然之穴,乃為最貴。其兩邊纏送護托之山,欲其重疊擁從,或住於穴後,或侍立左右而朝迎之。山則應聳穴前,下手之山則逆水數重抱轉有力,乃為真結。經云:枝龍身上亦可栽,半是虛花半是開。若是虛花無朝應,若是結實護纏回。護纏尚要觀疊數,一疊回來龍身顧。莫便將為真實觀,恐是護龍葉交互。三重五重抱回來,此就枝龍身上做。是也。枝龍結穴多在盡處,則要天然明白為上,多是得水處結穴,故曰:未看山,先看水,有山無水休尋地。多是下手之山有力,故曰:看地有何難,先觀下手山。又曰:有地無地,先看下臂。是也。龍之貴者則有貴應:或印浮水面,或龜蛇交結,或車馬閬騎,或樓臺鎮塞,或羅星關鎖,或旗鼓羅列,或日月對峙,或華表高聳。若此者雖云枝龍,結作不及幹龍悠久,然有此規模,亦非中下地也。若安扦得法,主翰苑、尚書、侍從、方面、文武之職,及富冠鄉邑,一時榮盛,朱紫滿門。

其次又有小枝龍,即枝中之枝者也。其大龍行去尚遠,而於行龍身上或大龍峽邊分落一枝,自起星辰,峰巒磊落,遠者三五里,近者十數節。子微云:却有枝龍但數節,不作穿心人易識。譬如丞參簿尉衙,豈似正衙門戶密。三節四節交即分,分得英華為子孫。須要成星體合龍格,有起伏,有夾送,而龍虎應案、堂氣、水城、下關、門戶,皆合法度,穴情十分明白,始為真結,亦主富貴。若此者雖是枝中之枝,來龍甚短,富貴不大,然發越極快,所謂寅葬卯發者,惟此為然矣。蓋此等龍氣結作力量輕微,故財祿易發,惟是龍短而無大力量,雖富貴亦不久遠矣。多在龍大盡處成穴,必得水,必近堂,或臨田傍水之穴。

又其次有小枝中之尤小者,謂之旁枝,或五六節,或三四節,結為小小形穴,若星辰秀美,穴情明白,明堂平正,下手有力,四山團聚,水口關攔,亦能發福,但不久長,亦無大富貴耳。發揮云:小小形穴,或得三四節,或得五六節,不拘穿心,不限脚手,出節便做形穴,仍有朝對關攔。若此者亦可安葬,貴可一二人,富可數十年,隨其力量皆能有驗,但不廣大久遠。此蓋出於大龍分漏秀氣,可以刼交取應,而不可憑恃以為子孫綿遠計。然隨材為用,亦不可以其龍短力輕而棄之也。

右枝龍雖有大枝、小枝、旁枝之不同,然要之均稟於造化而有融結者,則亦不可棄也。惟要星峰秀麗,穴情明白,其穴多在龍氣盡處;其大枝亦有龍氣旺盛者,不在盡處而結,穴之外有餘氣之山轉為用神。此其力量差勝。大抵枝龍之地,必要星辰聳拔,起伏分明,屈曲盤桓,逶迤走美,枝脚橈棹均勻,護從纏托齊整,穴場藏聚,證佐分明,前有朝迎,後有蓋送,左右周密,明堂平正,水城彎抱,四獸有情,下砂有力,水口交鎖,羅城稠疊,乃為吉也。如或龍無起伏,星峰不秀,穴道模糊,下手無力,堂氣不聚,朝案無情,水口寬曠,則無融結,不必顧矣。

隨龍穴

已上所論幹龍枝龍詳矣,却又有等美地只數節即結形穴,既非幹龍又非枝比,謂之隨龍穴。依近省郡城市大幹龍結作山水大聚處結穴,龍氣大旺,寸寸是玉,只要穴真,又不必拘於專龍,或只數節亦結大地,以其與大幹龍共祖同宗,來歷固已貴秀,局面亦自繁華,猶之近帝貴人,故曰隨龍。又不可以長短論也,但要結穴處自立門戶為真矣。

Ghi chú: "dần táng mão phát" (寅葬卯發) là câu thường dùng chỉ đất phát rất nhanh, táng giờ Dần, phát giờ Mão. Thừa, tham, bạ, uý là các chức quan phụ ở huyện.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa

Thầy Vũ Giới dặn người học: phần lớn đất người thường dùng được là đất chi long, nên đây là mục thiết thực nhất của quyển bốn. Đừng chê long ngắn: tiểu chi, bàng chi nếu huyệt rõ, được nước, hạ thủ có lực thì vẫn phát, chỉ là không lâu. Bảng điều cần và điều bỏ ở trên là bảng kiểm nhanh khi đi xem đất. Còn tuỳ long huyệt nhắc rằng đất gần thành lớn, gần chỗ đại cán kết, dù mạch ngắn vẫn có thể quý, miễn là tự lập được cửa ngõ, có thuỷ khẩu và long hổ riêng.

Tóm lại

Bài này chép trọn mục Luận chi long và tuỳ long huyệt: chi long nhiều, dễ tìm, chỉ phân thật giả; đại chi long cần tổ tiểu cán, ứng tinh, xuất thân tốt, thiếu tổ, hộ triền nhiều lớp, kết ra quan văn võ, giàu một làng; tiểu chi long phát nhanh không lâu; bàng chi quý một hai người; bảng điều cần và điều bỏ của đất chi long; và tuỳ long huyệt vài tiết gần đại cán mà kết đất lớn. Bài sau chép các đồ tổ địa minh hoạ trong quyển bốn.

Bài sau: Nhân Tử Tu Tri: sáu tổ địa tuỳ long huyệt gần thành.

Bài trước: Nhân Tử Tu Tri: tiểu cán long và quy mô cán long.

Nguồn: Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông (人子須知資孝地理心學統宗), Từ Thiện Kế, Từ Thiện Thuật soạn, bản trùng san đời Minh: quyển bốn, chi long và tuỳ long huyệt (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
  • Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Vì sao không nên coi thường chi long? – 枝龍尤當究竟

Vì cán long ít mà chi long nhiều; đất cán long có quỷ thần giữ, đất chi long chỗ nào cũng có, dễ tìm; bàn đất chỉ phân thật giả.

Đại chi long cần những gì? – 大枝龍

Tổ là chỗ tiểu cán dừng, tinh thần hợp ngũ tinh, có ứng tinh, xuất thân rơi giữa, khởi phục rõ, có thiếu tổ, hộ triền ba năm lớp.

Tiểu chi long phát thế nào? – 寅葬卯發

Phát rất nhanh vì long khí nhẹ, nhưng long ngắn không lực lớn nên phú quý không lâu.

Huyệt chi long thường ở đâu? – 枝龍結穴

Ở chỗ long hết, chỗ được nước, có hạ thủ có lực; sách dặn chưa xem núi trước xem nước, xem đất trước xem hạ thủ.

Tuỳ long huyệt là gì? – 隨龍穴

Huyệt chỉ vài tiết gần chỗ đại cán kết tỉnh, quận; cùng tổ với đại cán nên quý; cốt ở chỗ tự lập cửa ngõ.

Từ khoá: ["Nhân Tử Tu Tri" · "chi long" · "tiểu chi long" · "tuỳ long huyệt" · "long pháp" · "đất phát nhanh"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…