Thiên Nguyên Bát Trạch Tự · Ô Thố Kinh
天元八宅序 · 天元烏兔經 (地理正宗 卷六)
Tác giả: Bát Trạch Tự, bản thường đề Tông Dương Tử (宗陽子), Vân Tiều thị (雲樵氏) bổ chú · Ô Thố Kinh, đề Dương Quân Tùng (楊筠松, đời Đường), Tưởng Quốc Tông Thành (蔣國宗城, người Vân Gian) chú
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Thiên Nguyên Bát Trạch Tự phần ba là đoạn cuối bài tự, bàn sâu về sức của cửa và đường. Muốn so sức cửa phải xem hình nhà; cửa ở giữa thì chia khí hai bên, cửa ở bên thì một bên nhận trọn. Một cửa chuyên hơn nhiều cửa, đường gần thân hơn đường xa. Phòng được vận thì sinh con giỏi, sân giữa nhận nguyên thì gió giàu sang dần nổi. Đổi một cửa thì vinh khô khác ngay, dời một ngõ thì tai lành phân liền. Rồi bài tự nói lời trọng nhất: đời chuộng sách táng mà xem nhẹ tướng nhà, trong khi xương người chết phải lâu mới ứng, còn chỗ người sống ăn ở thì ứng theo từng hơi thở. Cuối cùng là lời răn dùng người cẩn thận và lời chú về tác giả. Bài gồm nguyên văn, bản dịch, phần giảng và phần luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Bát Trạch Tự phần ba dạy: muốn so sức của cửa phải xem hình nhà. Nhà vuông bốn phía thì khí tụ đủ tám cung; nhà cong thẳng khó xoay chuyển. Cửa ở giữa thì chia khí hai bên rạch ròi, cửa ở bên thì một bên nhận trọn chân tình. Khí vào nhà nhờ đường đi bốn phía cong thẳng dài ngắn, phải xét cửa phụ có lẫn không, kẻo lọt khí cướp thai. Nhiều cửa không bằng một cửa chuyên, đường xa không bằng đường gần thân. Phòng được vận thì sinh con hào kiệt, sân giữa nhận nguyên thì giàu sang dần lên. Nhà lớn thì thế chiêu được xa, nhà nhỏ thì khí nhận cũng ít. Đổi một cửa thì vinh khô khác ngay, dời một ngõ thì tai lành phân liền; nhà này tốt nhà kia xấu, ngày trước thịnh nay suy, là vì thiên tâm hợp với địa khí. Mộ phải lâu mới ứng, nhà ở thì ứng theo hơi thở.
Thầy Vũ Giới giảng: "Nhiều người lo mồ mả ông bà mà quên cái cửa nhà mình đang ở. Mộ ứng chậm, nhà ứng nhanh. Sửa cửa đúng một chỗ, có khi cả nhà thấy khác ngay trong mùa đó."
Muốn so sức cửa, phải phân hình nhà – 欲較門之力量
Nguyên văn – 原文
欲較門之力量。須辨宅之形模。宅方四周。氣鍾八國。如其曲直。難以轉移。坤向深沉。離兌二門皆不應。正南重疊。巽坤兩戶總無憑。
Dịch: Muốn so sức của cửa, phải phân hình dạng của nhà. Nhà vuông bốn phía thì khí tụ đủ tám nước. Nếu nhà cong hay thẳng, thì khó mà xoay chuyển. Nhà hướng Khôn sâu hun hút, thì hai cửa Ly, Đoài đều không ứng. Chính Nam trùng điệp, thì hai cửa Tốn, Khôn đều không có chỗ dựa.
Giảng: Phần hai đã nói "đại thể trước luận hình nhà, then máy lại xem cửa ngõ". Đến đây bài tự nối hai việc: sức của cửa tuỳ thuộc hình nhà. "Bát quốc" lời bổ chú giải là tám cung; nhà vuông bốn phía thì cửa mở ở cung nào cũng có khí để dẫn, vì nhà đã thu đủ tám cung. Nhà cong hay thẳng dài thì "khó xoay chuyển": hình nhà đã định khí lệch về hai quẻ, mở cửa ở cung khác cũng không kéo được khí về.

Hai ví dụ cho thấy rõ. "Khôn hướng thâm trầm" là nhà dọc sâu theo trục hướng Khôn (Tây Nam); nhà ấy khí đi theo trục Khôn – Cấn, nên mở cửa ở Ly (Nam) hay Đoài (Tây) đều không ứng, vì hai cung ấy không nằm trên trục khí của nhà. "Chính Nam trùng điệp" là nhà nhiều lớp nối nhau theo trục chính Nam; khí theo trục Ly – Khảm, nên cửa ở Tốn (Đông Nam) hay Khôn (Tây Nam) cũng "không có chỗ dựa". Nói theo nhà ống: nhà sâu hẹp thì cửa phải mở theo trục của nhà, mở lệch sang hông thì cửa ấy không đem khí vào được nhiều.

Cửa ở giữa chia khí, cửa ở bên nhận trọn – 門若居中
Nguyên văn – 原文
門若居中。左右截然分氣。或開旁側。一邊獨領眞情。全憑四路之曲折直長。引神入室。並審旁門之有無混雜。漏氣奪胎。總之多門不如一門之專精。遠路豈同近路之親切。
Dịch: Cửa nếu ở giữa, thì trái phải chia khí rạch ròi. Hoặc mở ở bên hông, thì một bên nhận trọn chân tình. Hoàn toàn dựa vào đường đi bốn phía cong thẳng dài ngắn để dẫn thần vào nhà. Lại xét cửa phụ có hay không, có lẫn lộn không, kẻo lọt khí cướp thai. Tóm lại nhiều cửa không bằng một cửa chuyên tinh, đường xa sao bằng đường gần thân thiết.
Giảng: Cửa chính giữa mặt tiền thì khí vào chia đều sang hai bên trái phải, hai nửa nhà mỗi bên một phần. Cửa mở lệch về một bên thì bên ấy nhận trọn khí, bên kia nhận ít. Đây là chỗ giải thích vì sao trong cùng một nhà, phòng gần cửa thường thịnh hơn, và vì sao người xưa đặt cửa theo người chủ nhà. Câu "toàn bằng tứ lộ chi khúc chiết trực trường, dẫn thần nhập thất" nói khí vào nhà theo đường đi bốn phía: đường cong uốn thì khí vào hiền, đường thẳng dài thì khí vào mạnh; đường là dòng nước của nhà.

"Lậu khí đoạt thai" (漏氣奪胎) là một hình ảnh mạnh: nhà nhiều cửa phụ, cửa ngách, khí vào cửa chính lại lọt ra cửa phụ, hoặc khí lạ từ cửa phụ vào tranh chỗ với khí chính, như cướp mất cái thai. Từ đó bài tự rút ra hai nguyên tắc ngắn mà rất dùng được: "đa môn bất như nhất môn chi chuyên tinh", nhiều cửa không bằng một cửa chuyên; "viễn lộ khởi đồng cận lộ chi thân thiết", đường xa không bằng đường gần. Đường sát cửa nhà có sức hơn con đường lớn ở xa.

Phòng được vận, sân nhận nguyên; nhà lớn nhà nhỏ – 房門得運
Nguyên văn – 原文
房門得運。英豪之子必生。中庭受元。富貴之風漸起。宅大則所招之勢亦遠。宅小則所受之氣亦微。總求領氣爲樞機。細察眞方分順逆。
Dịch: Cửa phòng được vận, ắt sinh con hào kiệt. Sân giữa nhận nguyên, gió giàu sang dần nổi lên. Nhà lớn thì thế chiêu về cũng xa, nhà nhỏ thì khí nhận cũng ít. Tóm lại phải lấy việc lĩnh khí làm then chốt, xét kỹ phương thật để phân thuận nghịch.
Giảng: Hai câu đầu đưa vận vào từng phần nhà. "Phòng môn đắc vận" là cửa phòng nằm ở cung đang được vận theo tam nguyên cửu vận đã nói ở phần một (thượng nguyên Nhất Bạch, trung nguyên Tứ Lục, hạ nguyên Đoài Thất…); người ngủ ở phòng ấy được khí vận, nên "ắt sinh con hào kiệt". "Trung đình thụ nguyên" là sân giữa, giếng trời nhận khí của nguyên đương vận; sân giữa là chỗ khí cả nhà tụ lại, nên nhận được nguyên thì "gió giàu sang dần nổi", tức là cả nhà lên dần, không phải một phòng.

"Trạch đại, trạch tiểu" là lẽ tỷ lệ: nhà lớn, khuôn viên rộng thì thế chiêu được từ xa, nhận được khí của cả một vùng; nhà nhỏ thì chỉ nhận được khí ngay quanh mình. Vì vậy không thể lấy phép xem dinh thự áp nguyên vào căn nhà nhỏ, hay ngược lại. Hai câu cuối là tóm lại: then chốt là "lĩnh khí", nhà nhận khí từ đâu; xét kỹ "chân phương", phương thật của cửa, của đường, để phân thuận nghịch. Chữ "chân phương" nhắc người xem phải đo cho thật, không phỏng chừng.

Đổi một cửa, dời một ngõ, vinh khô khác ngay – 改一門頓殊榮萎
Nguyên văn – 原文
改一門頓殊榮萎。移一巷立判災祥。折屋添房。看取東廂西舍。整舊換新。仍知旺位衰方。或彼家吉而此家凶。或往日興而今日替。實有天心。適符地氣。
Dịch: Đổi một cửa thì vinh khô khác ngay, dời một ngõ thì tai lành phân liền. Phá nhà thêm phòng, phải xem chái Đông nhà Tây. Sửa cũ thay mới, vẫn phải biết vị vượng phương suy. Hoặc nhà kia cát mà nhà này hung, hoặc ngày trước thịnh mà nay suy, thật là có thiên tâm vừa hợp với địa khí.
Giảng: Bản in chép chữ thứ hai là 卷 (quyển), theo văn mạch và theo vế đối "cải nhất môn" thì phải là 巷 (ngõ); bài này dịch theo chữ 巷. Hai câu đầu là lời khẳng định mạnh nhất của dương trạch: đổi một cửa, dời một ngõ là đổi đường khí vào nhà, nên lành dữ đổi ngay. Hai câu sau là lời dặn khi sửa nhà: phá thêm phòng thì xem phòng mới nằm ở chái Đông hay nhà Tây, sửa cũ thay mới vẫn phải biết cung nào đang vượng, cung nào đang suy. Sửa nhà không chỉ là chuyện đẹp hay tiện, mà là động vào khí.

"Di cung hoán tú" (移宮換宿) mà lời bổ chú giải ở cuối bài là "隨元換氣", theo nguyên mà đổi khí. Đây là lẽ giải thích câu "ngày trước thịnh nay suy": căn nhà không đổi, mà vận đổi, cung từng vượng nay thành suy. Cũng như "nhà kia cát nhà này hung": hai nhà sát nhau, cửa mở khác cung, gặp vận khác nhau. Bài tự gọi đó là "thiên tâm thích phù địa khí", lòng trời vừa khớp với khí đất. Chữ "thiên tâm" ở đây cùng nghĩa với Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh: thiên tâm là thiên vận.

Đời chuộng sách táng mà nhẹ tướng nhà – 世重葬經 每輕宅相
Nguyên văn – 原文
世重葬經。每輕宅相。祖宗固以山水爲血脈。丘墓亦因家宅見安危。且死者已枯之骨。非歷久而不乘。生人食息之場。隨呼吸而立應。欲知朝榮暮華之術。須識移宮換宿之奇。歷試不爽。
Dịch: Đời coi trọng sách táng, thường xem nhẹ tướng nhà. Tổ tông vốn lấy núi nước làm huyết mạch, mà mồ mả cũng nhờ nhà ở mới thấy an hay nguy. Vả lại xương đã khô của người chết, không trải lâu thì không thừa được khí; còn chỗ người sống ăn uống nghỉ ngơi, theo hơi thở mà ứng ngay. Muốn biết thuật sáng vinh chiều hoa, phải biết chỗ kỳ của dời cung đổi sao. Đã thử nhiều lần không sai.
Giảng: Đây là đoạn lý luận đặc sắc nhất của Bát Trạch Tự. Người viết chỉ ra một sự lệch trong thói quen: ai cũng lo tìm đất táng, ít người lo xem nhà ở. Lý do bài tự đưa ra rất rõ: mộ phải chờ xương thừa khí, "phi lịch cửu bất thừa", không lâu thì không ứng; nhà ở là chỗ người sống ăn, ngủ, thở mỗi ngày, "tuỳ hô hấp nhi lập ứng", ứng ngay theo từng hơi thở. Câu "khâu mộ diệc nhân gia trạch kiến an nguy" còn đi xa hơn: mộ tốt mà nhà ở xấu thì cái tốt của mộ cũng khó hiện ra trong đời con cháu.

"Triêu vinh mộ hoa" là sáng tươi chiều nở, chỉ sự ứng nhanh. Muốn có thuật ấy phải biết "di cung hoán tú", theo vận mà đổi cung khí của nhà: biết vận nay đến cung nào thì đặt cửa, đặt phòng, đặt bếp vào cung ấy. "Lịch thí bất sảng", thử nhiều lần không sai, là lời người viết xác nhận từ kinh nghiệm. Đọc với Quy Hậu Lục chương Dương Cơ sẽ thấy cùng một tinh thần: nhà ở của người sống là việc lớn ngang với mồ mả.
Lời răn cuối bài và chuyện tác giả – 慎用其人
Nguyên văn – 原文
我言若契。將有所任。慎用其人。苟非通天地之心。何以握造化之妙。按圖索驥。難悉端倪。觸類引伸。粗陳大概。省察之機。寓乎目擊。變化之巧。存乎心。果精其道。堪救斯民。我茲懼矣。上慎旃哉。
Dịch: Lời ta nếu hợp, sẽ có chỗ giao phó; dùng người phải cẩn thận. Nếu không thông lòng trời đất, lấy gì nắm được chỗ diệu của tạo hoá. Theo tranh tìm ngựa, khó biết hết đầu mối; chạm loại mà suy rộng, tạm bày đại lược. Cơ xét xem nằm ở mắt thấy, chỗ khéo biến hoá ở trong lòng. Nếu tinh đạo này, có thể cứu dân. Ta vì thế mà sợ, hãy cẩn thận thay.
Giảng: "Án đồ sách ký" (按圖索驥) là theo tranh mà tìm ngựa hay, chỉ người học sách mà không biết thực địa. Bài tự tự nhận chỉ "bày đại lược", còn cơ xét nằm ở mắt thấy, chỗ biến hoá nằm ở lòng. Câu "tỉnh sát chi cơ, ngụ hồ mục kích; biến hoá chi xảo, tồn hồ tâm" trùng ý với phép học Thư, Nhãn, Tâm mà Phong Thuỷ Liên Hoa vẫn dạy: chữ trong sách là Thư, cái thấy tận mắt là Nhãn, cái biến hoá là Tâm. Câu "tồn hồ tâm" trong bản in chỉ ba chữ, có lẽ thiếu một chữ cho đủ đối với "ngụ hồ mục kích".

Lời bổ chú ở cuối bài nói về tác giả: bản lưu hành thường đề Tông Dương Tử soạn; nhưng Tưởng Đại Hồng tự nói ngoài Địa Lý Biện Chính chỉ có Thiên Nguyên Ngũ Ca. "然篇中論形論氣,如出其手,雖非公作,即以為公作也可". Nhưng trong bài luận hình luận khí như từ tay ông, dẫu không phải ông viết, coi là ông viết cũng được. Đây là lời rất thật của người chú: không bịa tác giả, mà cũng không giấu chỗ bài tự hợp với học thuật Tưởng công.

| Câu gốc | Ý chính | Ứng dụng khi xem nhà |
|---|---|---|
| 欲較門之力量 須辨宅之形模 | Sức cửa tuỳ hình nhà | Nhà sâu hẹp mở cửa theo trục nhà |
| 門若居中 · 或開旁側 | Cửa giữa chia khí, cửa bên một bên nhận trọn | Phòng gần cửa nhận khí nhiều hơn |
| 漏氣奪胎 | Cửa phụ lẫn lộn làm lọt khí | Bớt cửa ngách, cửa thông không cần thiết |
| 多門不如一門 | Một cửa chuyên hơn nhiều cửa; đường gần hơn đường xa | Xét con đường sát cửa trước con đường lớn |
| 房門得運 · 中庭受元 | Phòng được vận sinh con giỏi, sân giữa nhận nguyên thì giàu dần | Đặt phòng chính, giếng trời vào cung đương vận |
| 改一門 · 移一巷 | Đổi cửa dời ngõ thì lành dữ đổi ngay | Sửa nhà phải biết cung vượng, cung suy |
| 世重葬經 每輕宅相 | Mộ ứng chậm, nhà ở ứng theo hơi thở | Không lo mộ mà bỏ quên nhà ở |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phần cuối Bát Trạch Tự có lẽ là đoạn văn dương trạch dùng được ngay nhất trong cả bộ Địa Lý Chính Tông. Những câu "nhiều cửa không bằng một cửa", "đường gần hơn đường xa", "cửa giữa chia khí, cửa bên nhận trọn", "đổi một cửa vinh khô khác ngay" đều là những điều người xem nhà hôm nay gặp mỗi ngày: nhà phố mở thêm cửa hông, căn hộ có hai lối ra, nhà cải tạo đổi cổng. Trong Hình Pháp Liên Hoa, khi gia chủ muốn sửa nhà, người xem làm theo đúng mạch bài tự: xem hình nhà để biết trục khí, rồi đặt cửa theo trục ấy; bớt cửa phụ lẫn lộn để khỏi "lọt khí cướp thai"; đặt phòng của người chủ, sân giữa, giếng trời vào cung đang được vận. Câu "theo vận mà đổi khí" là chỗ Phong Thuỷ Liên Hoa dùng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục để xét: vận nào, năm nào khí đến cung nào của căn nhà, cửa nào nên mở, cửa nào nên đóng. Lời "đời chuộng sách táng mà nhẹ tướng nhà" là lời nhắc đáng ghi: mộ ông bà quan trọng, nhưng nhà mình đang ở ứng nhanh hơn, nên phải lo cả hai. Lý pháp như trên thì chia sẻ; cân sức của từng cửa, từng đường cho một căn nhà cụ thể là thủ pháp, như chính bài tự nói "cơ xét xem nằm ở mắt thấy", phải học trực tiếp.
Tóm lại – 總結: Thiên Nguyên Bát Trạch Tự phần ba dạy: sức của cửa tuỳ hình nhà; nhà vuông thì khí tụ đủ tám cung, nhà sâu dài thì cửa lệch trục không ứng. Cửa giữa chia khí hai bên, cửa bên thì một bên nhận trọn; khí vào nhà theo đường đi, phải tránh cửa phụ lẫn lộn làm lọt khí. Một cửa chuyên hơn nhiều cửa, đường gần hơn đường xa. Phòng được vận sinh con giỏi, sân giữa nhận nguyên thì giàu sang dần lên; nhà lớn chiêu thế xa, nhà nhỏ nhận khí ít. Đổi một cửa, dời một ngõ thì lành dữ đổi ngay; nhà thịnh suy theo vận vì thiên tâm hợp địa khí. Mộ ứng chậm, nhà ở ứng theo hơi thở, nên không được xem nhẹ tướng nhà.
Bài trước: Bát Trạch Tự (2) – Nội khí, ngoại khí, hình nhà và thế cục.
Bài sau: Ô Thố Kinh (1) – Đẩu tiêu thất chính và Ngọc Hàm Kinh 斗杓七政.
Nguồn: Thiên Nguyên Bát Trạch Tự (天元八宅序), Vân Tiều thị bổ chú, đoạn từ 欲較門之力量 đến 上慎旃哉 và lời bổ chú cuối bài, in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển sáu, trang 228–229, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Nguyên văn chép từ bản in. Hiệu đính: "移一卷立判災祥" đọc 移一巷 theo vế đối với 改一門; câu "變化之巧。存乎心" chỉ có ba chữ, có lẽ thiếu một chữ. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo phương thật của cửa chính, cửa phụ và con đường trước nhà.
- Lập Cục Pháp: lập cục dương trạch, xét cung đương vận để đặt cửa, phòng, sân giữa theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng nhà, trục khí, cửa và lối đi trước khi sửa nhà, đổi cửa.
Bài liên quan – 相關文章
- Bát Trạch Tự (2): nội khí, ngoại khí, hình nhà và thế cục
- Bát Trạch Tự (1): cửu cung tam nguyên, nước dẫn khí, gió đưa khí
- Quy Hậu Lục: Chương Dương Cơ
- Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh trung thiên (2): thành môn nhất quyết
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết một cửa hơn nhiều cửa, đường gần hơn đường xa, mộ ứng chậm nhà ứng nhanh là phần Thư; bước vào căn nhà mà biết trục khí ở đâu, cửa nào lọt khí, phòng nào được vận, sửa chỗ nào thì đổi ngay là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Vì sao sức của cửa tuỳ hình nhà? – 欲較門之力量
Theo Bát Trạch Tự, nhà vuông bốn phía thì khí tụ đủ tám cung, cửa mở ở đâu cũng dẫn được khí; nhà sâu dài thì khí đi theo một trục, cửa mở lệch trục thì không ứng.
"Đa môn bất như nhất môn" nghĩa là gì? – 多門不如一門
Nhiều cửa phụ lẫn lộn làm lọt khí, "lậu khí đoạt thai"; một cửa chuyên tinh dẫn khí vào trọn hơn. Cũng như đường gần sát cửa có sức hơn con đường lớn ở xa.
Đổi cửa có thật làm đổi vận nhà? – 改一門頓殊榮萎
Bài tự nói đổi một cửa thì vinh khô khác ngay, dời một ngõ thì tai lành phân liền, vì cửa và ngõ là đường khí vào nhà. Khi sửa nhà phải biết cung nào đang vượng, cung nào đang suy.
Vì sao nhà ở ứng nhanh hơn mộ? – 生人食息之場
Xương người chết phải trải lâu mới thừa được khí, còn chỗ người sống ăn ở thì "theo hơi thở mà ứng ngay". Bài tự cũng nói mồ mả nhờ nhà ở mới thấy an hay nguy.
Ai là tác giả Thiên Nguyên Bát Trạch Tự? – 八宅序作者
Bản lưu hành thường đề Tông Dương Tử. Lời bổ chú nói bài luận hình luận khí như từ tay Tưởng Đại Hồng, dẫu không phải ông viết, coi là ông viết cũng được.









