Thiên Nguyên Bát Trạch Tự · Ô Thố Kinh
天元八宅序 · 天元烏兔經 (地理正宗 卷六)
Tác giả: Bát Trạch Tự, bản thường đề Tông Dương Tử (宗陽子), Vân Tiều thị (雲樵氏) bổ chú · Ô Thố Kinh, đề Dương Quân Tùng (楊筠松, đời Đường), Tưởng Quốc Tông Thành (蔣國宗城, người Vân Gian) chú
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Thiên Nguyên Bát Trạch Tự phần hai đi từ khí bên ngoài vào trong căn nhà. Sau khi phần một dạy nước dẫn khí, gió đưa khí, chỗ trống là khí đến, chỗ che là khí dừng, bài tự chuyển sang "thần nhà" (宅神): ngoại khí là gió nước ngoài nhà, nội khí là phương vị trong nhà, trong ngoài đều tốt là cung tiên, trong ngoài đều xấu thành nhà bỏ. Rồi bài phân nhà đồng nội một nóc với nhà phố liền mái, và dạy thứ tự xem: trước luận hình nhà, sau xem cửa ngõ đường đi. Hình nhà vuông vức thì đủ tám cung, méo dài thì lệch về hai quẻ; cong một khúc, ba khúc, dài ngắn, rộng hẹp đều làm khí đổi. Cuối cùng là câu hỏi then chốt: cửa mở ở đâu thì khí vào từ đó. Bài gồm nguyên văn, bản dịch, phần giảng có dẫn lời bổ chú của Vân Tiều thị, và phần luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Bát Trạch Tự phần hai dạy xem nhà theo hai lớp khí. Ngoại khí là gió nước ngoài nhà, nội khí là phương vị trong nhà; trong ngoài đều cát là nhà tốt nhất, đều hung là nhà bỏ, ngoài hung trong cát chỉ được khá, ngoài cát trong hung thì khó che vết. Nhà đồng nội đứng một mình xét theo cách ấy; nhà phố liền mái thì càng phải xét đường vào nhà, vào phòng. Thứ tự là trước luận hình nhà, sau xem cửa ngõ đường đi. Nhà vuông đủ bốn phương thì thu khí cả tám cung; nhà ngang hẹp, dọc dài thì lệch về hai quẻ. Hình đổi thì khí đổi: dài thì khí dày, ngắn thì khí mỏng, một rộng một hẹp là đã truyền biến. Quẻ có lý định mà cách không một mối, phải hỏi cửa mở ở đâu mới biết khí vào từ đâu; cửa thông trước sau thì quẻ không chuyên, phòng ngủ ở giữa thì khí thu hai bên.
Thầy Vũ Giới giảng: "Ngoài đẹp mà trong sai thì như người áo đẹp mà bệnh trong. Xem nhà phải xem hai lần: một lần đứng ngoài đường nhìn vào, một lần đứng giữa nhà nhìn ra. Và đừng quên cái cửa: cửa ở đâu, khí theo đó mà vào."
Thần nhà, ngoại khí và nội khí – 更論宅神
Nguyên văn – 原文
更論宅神。尤多妙應。權衡內外。錙銖吉凶。夫外氣是宅外之風水。內氣是宅內之方隅。內外俱吉是仙宮。內外俱凶成廢宅。外凶內吉。僅許小康。外吉內凶。難掩玷。
Dịch: Bàn thêm về thần nhà, càng nhiều ứng nghiệm kỳ diệu. Cân nhắc trong ngoài, lành dữ tính đến từng li. Ngoại khí là gió nước ngoài nhà, nội khí là phương vị trong nhà. Trong ngoài đều cát là cung tiên, trong ngoài đều hung thành nhà bỏ. Ngoài hung trong cát, chỉ cho được khá đủ. Ngoài cát trong hung, khó che được vết.
Giảng: "Trạch thần" (宅神) ở đây không phải vị thần cúng trong nhà, mà là cái thần khí của căn nhà, chỗ nhà "sống" hay "chết". Bài tự chia khí nhà làm hai lớp rõ ràng. Lớp ngoài là phong thuỷ ngoài nhà: nước, đường, gió, nhà hàng xóm, cây cối, như phần một đã nói. Lớp trong là phương vị trong nhà: cửa, phòng, bếp, giường, lối đi nằm ở cung nào. Hai lớp phải cân với nhau như cân tiểu li, "tri thù cát hung", lành dữ tính tới từng phân.

Bốn trường hợp bài tự nêu là một bảng phán đoán rất gọn. Trong ngoài đều cát là "tiên cung", nhà tốt nhất. Trong ngoài đều hung là "phế trạch", nhà bỏ. Ngoài hung mà trong cát thì "chỉ cho được tiểu khang", đủ ăn đủ mặc, không lên được. Ngoài cát mà trong hung thì "khó che vết": thế bên ngoài đẹp, người ta nhìn vào tưởng tốt, nhưng trong nhà có chỗ sai thì cái sai ấy vẫn lộ ra. Thứ tự hai câu cuối cho thấy bài tự coi ngoại khí nặng hơn: ngoài hung thì trong khéo mấy cũng chỉ được tiểu khang. Câu cuối bản in chỉ có ba chữ "難掩玷", lệch với nhịp bốn chữ của câu trước, có lẽ thiếu một chữ; nghĩa vẫn rõ là "khó che vết".

Nhà đồng nội một nóc, nhà phố liền mái – 此論曠野一家之宅
Nguyên văn – 原文
此論曠野一家之宅。非言城市比屋之居。若是結宇連甍。尤重升堂入室。略陳矩矱。以備推求。
Dịch: Đó là bàn nhà một nhà ở đồng nội, không phải nói nhà ở thành thị san sát. Nếu là nhà nối mái liền ngói, thì càng coi trọng đường lên nhà vào phòng. Tạm bày khuôn phép để làm chỗ suy xét.
Giảng: Câu này là một chỗ phân biệt rất thực tế. Nhà đứng một mình giữa đồng, giữa vườn thì nhìn ra bốn phía thấy rõ gió nước, nên phép "trong ngoài" ở trên dùng trọn vẹn. Nhà ở phố, mái nối mái, tường chung tường, thì ngoại khí của từng nhà gần như giống nhau: cùng một con phố, cùng một dòng người xe. Cái làm nhà này khác nhà kia lúc ấy là "thăng đường nhập thất": khí đi từ cửa vào gian giữa, từ gian giữa vào phòng theo lối nào. Nói theo ngày nay, nhà phố, nhà ống, căn hộ chung cư phải xem kỹ đường đi bên trong hơn là xem cảnh bên ngoài.

"Củ hoạch" (矩矱) là thước vuông và khuôn mực; "lược trần củ hoạch, dĩ bị suy cầu" là lời khiêm của người viết: chỉ bày ra khuôn phép đại lược, còn suy ra từng nhà là việc của người xem. Từ đây bài tự đi vào phần chính: hình nhà và cửa ngõ.
Trước luận hình nhà: bốn phương vuông vức thì đủ tám cung – 大體先論宅形
Nguyên văn – 原文
大體先論宅形。機括更看門路。四方端正。兼備八宮。褊闊直長。偏歸二卦。
Dịch: Đại thể trước luận hình nhà, then máy lại xem cửa ngõ đường đi. Bốn phương ngay ngắn thì kiêm đủ tám cung. Ngang hẹp, dọc dài, thì lệch về hai quẻ.
Giảng: Hai câu đầu là thứ tự xem nhà: "đại thể" là hình nhà, "cơ quát" là cửa ngõ đường đi. "Cơ quát" (機括) vốn là cái lẫy của nỏ, chỗ nhỏ mà quyết định phát hay không; ví cửa ngõ với lẫy nỏ là nói cửa nhỏ mà quyết định khí vào. Lời bổ chú của Vân Tiều thị giải câu "tứ phương đoan chính, kiêm bị bát cung": hình cục của nhà mà bốn phía ngay vuông thì thống được khí tám cung, tức là câu sau "trạch phương tứ chu, khí chung bát quốc" (nhà vuông bốn phía, khí tụ tám nước).

"Biển khoát trực trường" lời chú giải: "biển khoát" như câu "Chấn Đoài hoành kỷ", nhà nằm ngang theo trục Đông Tây như cái ghế dài; "trực trường" như câu "Khôn hướng thâm trầm", nhà dọc sâu theo một trục. Nhà như vậy không thu đủ tám cung mà "thiên quy nhị quái", lệch về hai quẻ ở hai đầu trục. Đây là lý do nhà ống ở phố Việt Nam, sâu mà hẹp, chỉ nhận khí chủ yếu theo trục trước sau; xem nhà ống phải xem hai quẻ ấy, không thể bàn đủ tám cung như nhà vuông.

Một khúc ba khúc, dài ngắn rộng hẹp – 一曲雖論首尾
Nguyên văn – 原文
一曲雖論首尾。三彎亦取兩頭。長短消除。廣狹傳變。兼方合卦。有左衰右旺之時。曲勢斂形。辨此清彼濁之界。卦有定理。格不一端。假令震兌橫几。二卦適均。巽艮磬形。兩宮並至。
Dịch: Một khúc cong thì tuy bàn đầu và đuôi, ba chỗ uốn cũng lấy hai đầu. Dài ngắn thì trừ bù nhau, rộng hẹp thì truyền đổi. Kiêm phương hợp quẻ, có lúc trái suy phải vượng. Thế cong thu hình lại, phân ranh giới bên này trong bên kia đục. Quẻ có lý định, cách không một mối. Ví như Chấn Đoài nằm ngang như ghế, hai quẻ vừa cân nhau; Tốn Cấn hình như cái khánh, hai cung cùng đến.
Giảng: Lời bổ chú giải từng vế. "Nhất khúc tam loan" như câu "Tốn Cấn khánh hình": nhà cong như cái khánh đá, hình chữ L hay chữ U; nhà cong thì xét hai đầu. "Trường đoản tiêu trừ" lời chú: "長者氣厚,短者氣薄,長能勝短,短亦剋長", dài thì khí dày, ngắn thì khí mỏng; dài thắng được ngắn, mà ngắn cũng khắc lại dài. "Quảng hiệp truyền biến": một rộng một hẹp là đã truyền biến, "氣隨形成,形移而氣亦異也", khí theo hình mà thành, hình dời thì khí cũng khác. "Kiêm phương hợp quẻ" như câu sau "hướng kiêm Dần Giáp".

Lời chú tổng kết: từ câu "tứ phương đoan chính" đến câu "lưỡng cung tịnh chí", sáu cặp câu biền ngẫu chuyên bàn phép chính biến của hình cục và khí nhà; phàm trước sau phải trái của nhà, tường rào bao quanh đều có thể suy theo đó mà ra. Câu "quái hữu định lý, cách bất nhất đoan" là chìa khoá: lý của quẻ thì cố định, nhưng hình nhà thì muôn kiểu, không có một khuôn. Nhà Chấn Đoài nằm ngang thì hai quẻ Đông Tây vừa cân; nhà Tốn Cấn cong như khánh thì hai cung Đông Nam và Đông Bắc cùng đến. "Tả suy hữu vượng chi thì" là nói khi hướng kiêm hai quẻ thì có lúc bên trái đã suy mà bên phải đang vượng, tuỳ vận.

Hỏi cửa mở ở đâu, mới biết khí vào từ đâu – 試問門開何地
Nguyên văn – 原文
試問門開何地。乃知氣入之原。嚴探氣入何方。始知歸根之妙。
Dịch: Thử hỏi cửa mở ở đất nào, mới biết nguồn khí vào. Dò kỹ khí vào phương nào, mới biết chỗ diệu của khí về gốc.
Giảng: Lời bổ chú gọi bốn câu này là "lời tinh tuỷ huyết mạch trong hình cục khí nhà". Hình nhà quyết định nhà thu được mấy cung, nhưng cửa quyết định khí vào từ cung nào. Hai nhà cùng một hình, cửa mở khác chỗ thì khí khác. "Quy căn" (歸根) là khí sau khi vào nhà thì về đâu, dừng ở đâu: vào cửa rồi đi qua gian nào, tụ ở phòng nào. Biết nguồn vào và chỗ về, mới nói được căn nhà sống bằng khí gì.

Đọc với phần một sẽ thấy cùng một mạch: ngoài nhà, nước dẫn khí, chỗ trống là khí đến; trong nhà, cửa là chỗ trống ấy. Ở phố, con đường trước cửa là dòng nước của căn nhà, cửa là thuỷ khẩu đón khí. Vì vậy bài tự đặt cửa ngõ đường đi là "cơ quát", cái lẫy của cả căn nhà.
Cửa thông trước sau, phòng ở giữa, hướng kiêm hai sơn – 若門通前後
Nguyên văn – 原文
若門通前後。則卦不一專。更臥室居中。則氣收兩合。向兼寅甲。坐雜亥壬。東房富則西房必貧。南枝榮而北枝定萎。必察輕重於門路。方測淺深於卦爻。析釐乃彰。合居不判。
Dịch: Nếu cửa thông trước sau, thì quẻ không chuyên một. Lại thêm phòng ngủ ở giữa, thì khí thu hai bên hợp lại. Hướng kiêm Dần Giáp, toạ lẫn Hợi Nhâm, thì phòng Đông giàu mà phòng Tây ắt nghèo, nhánh Nam tươi mà nhánh Bắc ắt héo. Phải xét nặng nhẹ ở cửa ngõ đường đi, mới đo được sâu nông ở quẻ hào. Chia tách thì rõ, ở chung thì không phân được.
Giảng: Nhà có cửa trước và cửa sau thông nhau thì khí vào từ hai phía, quẻ không còn chuyên một. Phòng ngủ đặt ở giữa thì nhận khí từ cả hai cửa, "khí thu lưỡng hợp". Câu "hướng kiêm Dần Giáp, toạ tạp Hợi Nhâm" là ví dụ nhà kiêm hướng: hướng lệch giữa Dần và Giáp, toạ lệch giữa Hợi và Nhâm, tức nằm trên ranh hai quẻ Cấn và Chấn ở phía hướng. Kết quả là khí chia không đều: phòng Đông được thì phòng Tây mất, nhánh Nam thịnh thì nhánh Bắc suy. Đây là lẽ "kiêm phương hợp quẻ, có lúc trái suy phải vượng" ở đoạn trên, nay áp vào từng phòng, từng nhánh con cháu trong nhà.

Lời bổ chú giải câu "tất sát khinh trọng ư môn lộ, phương trắc thiển thâm ư quái hào": "門路二氣薄,則卦爻得氣淺;路門二氣厚,則卦爻得氣深". Khí của cửa và đường mỏng thì quẻ hào được khí nông; khí của đường và cửa dày thì quẻ hào được khí sâu. Tức là không thể chỉ đo hướng nhà rồi tra quẻ; phải xem cửa lớn hay nhỏ, đường rộng hay hẹp, xa hay gần, rồi mới biết quẻ ấy được bao nhiêu khí. Hai chữ cuối "hợp cư bất phán" (bản in chữ 判 hơi mờ) là: các nhà, các phòng tách riêng thì lành dữ rõ ràng; ở chung một khối thì khó phân, phải xét kỹ đường đi bên trong như câu "thăng đường nhập thất" đã dặn.

| Câu gốc | Ý chính | Ứng dụng khi xem nhà |
|---|---|---|
| 外氣 · 內氣 | Ngoại khí là gió nước ngoài nhà, nội khí là phương vị trong nhà | Xem hai lần: ngoài vào và trong ra |
| 內外俱吉是仙宮 | Bốn trường hợp trong ngoài cát hung | Ngoài hung thì trong khéo cũng chỉ tiểu khang |
| 結宇連甍 尤重升堂入室 | Nhà phố liền mái coi trọng đường vào nhà, vào phòng | Nhà ống, chung cư xem kỹ lối đi bên trong |
| 四方端正 兼備八宮 | Nhà vuông thu đủ tám cung | Nhà lệch, dài thì xét hai quẻ hai đầu |
| 長短消除 廣狹傳變 | Dài khí dày, ngắn khí mỏng; hình đổi khí đổi | Nhà cơi nới, chữ L, chữ U phải xét lại khí |
| 試問門開何地 | Cửa là nguồn khí vào, phải dò chỗ khí về | Xem cửa trước khi xem hướng |
| 向兼寅甲 坐雜亥壬 | Kiêm hướng thì khí chia không đều cho các phòng | Phòng Đông giàu thì phòng Tây nghèo |
| 必察輕重於門路 | Cửa đường dày thì quẻ được khí sâu | Không chỉ đo hướng rồi tra bảng |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phần hai Bát Trạch Tự là một bản hướng dẫn xem dương trạch rất gần với nhà ở Việt Nam hôm nay. Phép "trong ngoài" giúp người xem không bị cảnh đẹp đánh lừa: nhà mặt hồ, nhìn ra công viên mà bên trong cửa đâm thẳng ra cửa sau, phòng ngủ nằm trên lối đi, thì vẫn là "ngoại cát nội hung, nan yểm điếm". Ngược lại, nhà trong hẻm nhỏ mà bố trí trong nhà gọn, đúng cung, thì cũng chỉ được tiểu khang, vì ngoại khí yếu. Câu "nhà phố liền mái càng trọng đường vào nhà vào phòng" là lời dặn cho nhà ống, nhà liền kề, căn hộ: ngoại khí cả dãy gần như nhau, khác nhau ở lối đi bên trong. Trong Hình Pháp Liên Hoa, người xem dương trạch làm đúng thứ tự bài tự dạy: đứng ngoài xem nước, đường, gió; rồi xem hình nhà vuông hay lệch, dài hay ngắn, có cơi nới chữ L, chữ U hay không; rồi xem cửa ở đâu, khí đi từ cửa vào phòng nào, về đâu; sau cùng mới đặt la kinh đo hướng, xét quẻ. Câu "cửa đường dày thì quẻ được khí sâu" là lý do không thể chỉ đo hướng nhà rồi tra một bảng định sẵn. Phần thời, "có lúc trái suy phải vượng", Phong Thuỷ Liên Hoa xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, xem khí của vận, của năm đi qua cung nào trong nhà. Lý pháp như trên thì chia sẻ; cân "nặng nhẹ ở cửa ngõ đường đi" cho một căn nhà cụ thể là thủ pháp phải học trực tiếp.
Tóm lại – 總結: Thiên Nguyên Bát Trạch Tự phần hai dạy xem nhà theo hai lớp: ngoại khí là gió nước ngoài nhà, nội khí là phương vị trong nhà; trong ngoài đều cát là nhà tốt nhất, ngoài hung trong cát chỉ tiểu khang, ngoài cát trong hung khó che vết. Nhà đồng nội xét trọn phép ấy; nhà phố liền mái càng phải xét đường vào nhà vào phòng. Thứ tự là trước hình nhà, sau cửa ngõ đường đi. Nhà vuông thu đủ tám cung, nhà ngang hẹp dọc dài lệch về hai quẻ; dài khí dày, ngắn khí mỏng, hình đổi thì khí đổi. Phải hỏi cửa mở ở đâu mới biết khí vào từ đâu và về đâu; cửa thông trước sau thì quẻ không chuyên; kiêm hướng thì khí chia lệch cho các phòng. Cửa đường dày thì quẻ được khí sâu.
Bài trước: Bát Trạch Tự (1) – Cửu cung tam nguyên, nước dẫn khí, gió đưa khí.
Bài sau: Bát Trạch Tự (3) – Cửa ngõ, đường đi, đổi cửa đổi vận 欲較門之力量.
Nguồn: Thiên Nguyên Bát Trạch Tự (天元八宅序), Vân Tiều thị bổ chú, đoạn từ 更論宅神 đến 合居不判, in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển sáu, trang 228, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Nguyên văn chép từ bản in. Câu "外吉內凶。難掩玷" chỉ có ba chữ, lệch nhịp bốn chữ, có lẽ thiếu một chữ; dịch theo nghĩa "khó che vết". Chữ 判 trong "合居不判" hơi mờ, đọc theo văn mạch. Lời bổ chú của Vân Tiều thị (in sau toàn văn) được dẫn theo từng câu. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng nhà, hướng cửa, xem nhà có kiêm hai sơn hay không.
- Lập Cục Pháp: lập cục dương trạch theo cửu cung, tam nguyên và nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ hình nhà, cửa trước cửa sau, lối đi và phòng ngủ để xét khí vào, khí về.
Bài liên quan – 相關文章
- Bát Trạch Tự (1): cửu cung tam nguyên, nước dẫn khí, gió đưa khí
- Thiên Nguyên Ngũ Ca bài ca thứ nhất: luận đại nghĩa
- Quy Hậu Lục: Chương Dương Cơ
- Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh thượng thiên (2): thiên hạ quân châu tổng trú không
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết ngoại khí, nội khí, biết nhà vuông đủ tám cung, nhà dài lệch hai quẻ là phần Thư; bước vào một căn nhà mà cân được nặng nhẹ của cửa, của đường, biết phòng nào được khí, phòng nào thiếu là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Ngoại khí và nội khí của nhà là gì? – 外氣與內氣
Theo Bát Trạch Tự, ngoại khí là gió nước ngoài nhà, nội khí là phương vị trong nhà. Trong ngoài đều cát là nhà tốt nhất, đều hung là nhà bỏ, ngoài hung trong cát chỉ tiểu khang, ngoài cát trong hung khó che vết.
Nhà phố, nhà liền kề xem khác nhà đồng nội thế nào? – 城市比屋之居
Nhà phố mái liền mái, ngoại khí cả dãy gần như nhau, nên bài tự dặn càng phải coi trọng "thăng đường nhập thất", tức đường khí đi từ cửa vào gian giữa, vào từng phòng.
Vì sao nhà vuông thu đủ tám cung? – 四方端正兼備八宮
Lời bổ chú giải: nhà bốn phía ngay vuông thì thống được khí tám cung, "khí tụ tám nước". Nhà ngang hẹp hoặc dọc dài thì chỉ lệch về hai quẻ ở hai đầu trục.
Vì sao phải hỏi cửa mở ở đâu? – 試問門開何地
Vì cửa là nguồn khí vào nhà. Hai nhà cùng hình mà cửa khác chỗ thì khí khác; dò được khí vào phương nào mới biết khí về đâu, tụ ở phòng nào.
"Hướng kiêm Dần Giáp" gây ra điều gì? – 向兼寅甲
Nhà nằm trên ranh hai quẻ thì khí chia không đều: bài tự nói phòng Đông giàu thì phòng Tây nghèo, nhánh Nam tươi thì nhánh Bắc héo; phải xét nặng nhẹ của cửa và đường mới biết quẻ được khí sâu hay nông.









