Thiên Nguyên Bát Trạch Tự · Ô Thố Kinh
天元八宅序 · 天元烏兔經 (地理正宗 卷六)
Tác giả: Bát Trạch Tự, bản thường đề Tông Dương Tử (宗陽子), Vân Tiều thị (雲樵氏) bổ chú · Ô Thố Kinh, đề Dương Quân Tùng (楊筠松, đời Đường), Tưởng Quốc Tông Thành (蔣國宗城, người Vân Gian) chú
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Thiên Nguyên Ô Thố Kinh phần một mở sang một mảng khác hẳn với hình thế và lý khí: chọn ngày giờ. "Ô" là con quạ vàng trong mặt trời, "thố" là con thỏ ngọc trong mặt trăng; tên kinh vì vậy là kinh mặt trời mặt trăng. Kinh đề Dương Quân Tùng soạn, Tưởng Quốc Tông Thành người Vân Gian chú. Hai khổ đầu nói: kham dư là trời và đất liền nhau; năm đầu hoạ phúc nghiệm ở thiên thời, lâu năm mới thấy đất có quyền. Các sách lịch thông thư rối ren, kiêng kỵ nhiều đường, chỉ có quyết "đẩu tiêu thất chính" là gốc của tạo hoá. Rồi kinh nhắc đến "Ngọc Hàm Kinh", điểm phá bảy ngôi sao trên trời, và chê phép độn tam nguyên bát quái. Bài gồm nguyên văn, bản dịch, phần giảng dẫn lời chú họ Tưởng, và phần luận của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Ô Thố Kinh phần một dạy rằng "kham dư" gồm cả trời (kham) và đất (dư): những năm đầu sau khi táng, hoạ phúc nghiệm theo thiên thời, tức ngày giờ; lâu năm mới thấy sức của đất. Các sách thông thư kiêng kỵ nhiều đường, nơi này nói cát nơi kia nói hung, làm hại người; chỉ có quyết "đẩu tiêu thất chính", lấy cán sao Bắc Đẩu và bảy chính tinh nhật, nguyệt, thuỷ, hoả, kim, mộc, thổ, là đại cương của phép chọn ngày. Ngọc Hàm Kinh có hai phần: đẩu tiêu thất chính dùng ở âm dương, chủ tiên thiên; Quả Lão ngũ tinh dùng ở ngũ hành, chủ hậu thiên. La Hầu, Tử Khí là sao của Quả Lão ngũ tinh. Lệ tục lấy lục giáp định tam nguyên, lấy bảy sao xếp vào tám quẻ để độn, rồi luận cát hung theo phương vị bát quái, là nguỵ tạo.
Thầy Vũ Giới giảng: "Đất tốt mà ngày xấu thì như hạt giống tốt gieo trái mùa. Người xưa nói kham dư là trời và đất, không phải chỉ đất. Có điều phép chọn ngày thật thì nằm trên trời, không nằm trong cuốn lịch in sẵn."
Kham dư là trời và đất liền nhau – 仰觀俯察古聖言
Nguyên văn – 原文
仰觀俯察古聖言,堪輿二字義相連;初年禍福天時驗,歲久方知地有權。
Dịch: Ngẩng xem trời, cúi xét đất, là lời thánh xưa; hai chữ kham dư nghĩa liền nhau. Năm đầu hoạ phúc nghiệm ở thiên thời, lâu năm mới biết đất có quyền.
Giảng: "Ngưỡng quan phủ sát" là lời Hệ Từ của Kinh Dịch: thánh nhân ngẩng lên xem tượng trời, cúi xuống xét phép đất. "Kham" (堪) là trời, "dư" (輿) là đất, như cái xe chở muôn vật; hai chữ đi liền nhau, nên nghề phong thuỷ xưa gọi là kham dư thì đã bao cả trời lẫn đất. Kinh nói thẳng: những năm đầu sau khi táng hay sau khi dựng nhà, hoạ phúc nghiệm theo thiên thời, tức ngày giờ chọn lúc làm; lâu năm rồi sức của đất mới hiện ra. Đây là một thứ tự thời gian rất thực tế.

Câu này cũng giải được một chuyện người xem đất hay gặp: đất tốt mà mấy năm đầu gia chủ gặp chuyện không hay, hoặc đất thường mà mấy năm đầu lại có tin vui. Theo Ô Thố Kinh, mấy năm đầu là phần của trời, của ngày giờ; phần của đất đến sau. Vì vậy phép chọn ngày không thể bỏ, và cũng không được lẫn với phép chọn đất. Ở Thiên Nguyên Ngũ Ca, bài ca cuối gọi việc này là "tạo mệnh", nối đất với trời; Ô Thố Kinh là sách chuyên về phần trời của tạo mệnh.
Thông thư rối ren, chỉ quyết đẩu tiêu thất chính là gốc – 諸家通書盡紛紜
Nguyên văn – 原文
諸家通書盡紛紜,拘忌多端誤殺人;此方言吉彼言凶,爭執不決將誰從。惟有斗杓七政訣,眞命天樞造化根;此是剋擇大綱紀,不關地術名天相。有福之家不用謀,無緣之輩眞難見;世人若昧吉凶理,眞機罔使仙人現。
Dịch: Thông thư của các nhà đều rối ren, câu nệ kiêng kỵ nhiều đường làm hại chết người. Chỗ này nói cát, chỗ kia nói hung, tranh cãi không quyết thì theo ai. Chỉ có quyết đẩu tiêu thất chính, là chân mệnh của trục trời, gốc của tạo hoá. Đây là đại cương của phép khắc trạch, không liên quan đến thuật đất, gọi là thiên tướng. Nhà có phúc không cần mưu, kẻ vô duyên thật khó gặp. Người đời nếu mờ lẽ cát hung, thì chân cơ không cho tiên nhân hiện ra.
Giảng: "Thông thư" là các cuốn lịch chọn ngày in sẵn lưu hành trong dân gian, mỗi nhà một kiểu, ghi đủ thứ sao tốt sao xấu, ngày kiêng giờ kỵ. Kinh chê thẳng: kiêng kỵ nhiều đường làm hại người, nơi này nói cát nơi kia nói hung, không biết theo ai. Đối lại, kinh đưa ra "đẩu tiêu thất chính": "đẩu tiêu" (斗杓) là cán của chòm Bắc Đẩu, "thất chính" (七政) là bảy chính tinh mặt trời, mặt trăng và năm hành tinh thuỷ, hoả, kim, mộc, thổ. Đó là những thứ có thật trên trời, đo được, không phải sao do người đặt ra.

Lời chú họ Tưởng: "斗杓七政,義詳卷前渾天寶照圖". Nghĩa đẩu tiêu thất chính xem kỹ ở "Hồn Thiên Bảo Chiếu đồ" in ở đầu quyển. "Bất quan địa thuật" là nói đây là một đạo riêng, hưu cữu không tìm trong địa lý. "Thiên tướng" là trời giúp. "Muội cát hung" là không hiểu cơ thiên thời; cát hung thấy trước là điềm của động. "Chân cơ" tức chỉ đẩu tiêu thất chính; lời chú nhấn: đây không như cát hung giả tạo do các sách khác bày ra. "Hiện" là lộ ra. Câu "nhà có phúc không cần mưu" là lời của người xưa về duyên: nhà có phúc thì tự gặp ngày tốt, người vô duyên thì có quyết cũng khó gặp.

Ngọc Hàm Kinh, điểm phá bảy sao trên trời – 千金秘訣玉函經
Nguyên văn – 原文
千金秘訣玉函經,點破天中七個星;江左凡師未有見,會知不得授非人。
Dịch: Bí quyết nghìn vàng là Ngọc Hàm Kinh, điểm phá bảy ngôi sao trên trời. Thầy thường ở Giang Tả chưa từng thấy; biết rồi thì không được trao cho người không xứng.
Giảng: Lời chú: "玉函經,楊公當日受之於師". Ngọc Hàm Kinh là sách Dương công ngày ấy nhận từ thầy. Lời chú phân nghĩa kinh làm hai: "一則斗杓七政,用在陰陽,主先天也;一則果老五星,用在五行,主後天也". Một là đẩu tiêu thất chính, dùng ở âm dương, chủ tiên thiên; một là Quả Lão ngũ tinh, dùng ở ngũ hành, chủ hậu thiên. Lời chú dẫn thêm: chương cuối Thiên Nguyên Ca của Tông Dương Tử chính là nghĩa ấy. "Bảy ngôi sao" lời chú nói rõ là nhật, nguyệt, thuỷ, hoả, kim, mộc, thổ.

"Quả Lão ngũ tinh" (果老五星) là phép tinh mệnh tương truyền của Trương Quả Lão, xét vị trí của năm hành tinh cùng các "dư tinh" như La Hầu, Kế Đô, Tử Khí, Nguyệt Bột trên các cung hoàng đạo. Hai phép này khác nhau ở chỗ dùng: đẩu tiêu thất chính xét âm dương, tức thế sáng tối, tiến lùi của trời; Quả Lão ngũ tinh xét ngũ hành, tức sinh khắc của các sao với sơn, với mệnh. "Giang Tả phàm sư" là các thầy thường vùng Giang Đông; kinh nói họ chưa từng thấy Ngọc Hàm Kinh, và người biết thì không được trao cho người không xứng.
La Hầu, Tử Khí và phép độn tam nguyên là nguỵ – 羅喉修造少人知
Nguyên văn – 原文
羅喉修造少人知,紫氣木星尤是奇;遁用三元休要說,三元八卦總虛爲。飛星吉宿人難會,節有排方逐刻移;爲相家門宜盡善,會來不要洩天機。
Dịch: La Hầu dùng vào sửa dựng ít người biết, Tử Khí với sao Mộc càng là kỳ. Độn dùng tam nguyên thôi đừng nói, tam nguyên bát quái đều là làm hư. Sao bay, tú cát người khó hiểu, theo tiết có xếp phương, theo khắc mà dời. Làm tướng cho nhà cửa phải cho trọn thiện, hiểu được rồi đừng tiết lộ thiên cơ.
Giảng: Lời chú: "羅喉紫氣二句,概言果老五星之用". Hai câu La Hầu, Tử Khí là nói khái quát chỗ dùng của Quả Lão ngũ tinh. La Hầu và Tử Khí là hai "dư tinh" (sao ẩn) trong hệ Quả Lão: La Hầu là điểm giao của quỹ đạo mặt trăng với hoàng đạo, Tử Khí là một sao ẩn đi cùng sao Mộc. Kinh nói dùng La Hầu vào việc sửa dựng thì ít người biết, Tử Khí cùng sao Mộc thì càng kỳ.

Phần chê, lời chú nói rõ: "俗例將六甲定三元,以七星按八卦,加三元起遁,即於八卦方位上辨論吉凶,此偽造也". Lệ tục lấy lục giáp định tam nguyên, lấy bảy sao xếp vào tám quẻ, gia tam nguyên mà khởi độn, rồi ngay trên phương vị tám quẻ mà luận cát hung; đó là nguỵ tạo. Tức là cái thật nằm trên trời, ở vị trí thật của các sao, còn lệ tục thì đem sao đặt vào bảng bát quái theo can chi, thành một thứ sao "trên giấy". Lời chú cũng thừa nhận chỗ khó: năm sao Quả Lão qua cung đi độ không dễ tính, muốn chọn ngày tốt trong đó cũng không phải ai cũng biết; nhưng truy về gốc thì có then chốt "suy vị, trục thời, trị dụng", tức là đẩu tiêu thất chính, người xem âm dương phải tinh cầu.

Câu "phi tinh cát tú nhân nan hội, tiết hữu bài phương trục khắc di" nói các sao lành bay chuyển, người khó hiểu; theo từng tiết khí có cách xếp phương, theo từng khắc mà dời. Đây là lời nhấn mạnh trời luôn chuyển động: một ngày tốt không tốt cả ngày, một giờ tốt không tốt cho mọi phương. Câu cuối "vi tướng gia môn nghi tận thiện" là lời răn người làm nghề: đã xem cho nhà người ta thì phải làm cho trọn.

Đẩu tiêu thất chính và Bảo Chiếu: một trời một đất – 斗杓七政與寶照
Đặt Ô Thố Kinh cạnh Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh sẽ thấy hai sách bổ cho nhau. Bảo Chiếu nói "bát quái chỉ hữu nhất quái thông", "hợp đắc thiên tâm", thiên tâm là thiên vận; Ô Thố nói "đẩu tiêu thất chính, chân mệnh thiên xu". Một bên xét vận lớn theo nguyên, theo quẻ; một bên xét thời nhỏ theo ngày, theo giờ, theo vị trí mặt trời mặt trăng. Cả hai đều cùng một ý: đất chỉ phát khi gặp trời. Ở phần hai của Ô Thố Kinh, kinh sẽ đưa ví dụ cụ thể: tính ngày thái dương, thái âm trực nhật theo ngày sóc, theo "bài sơn chưởng".

Cũng cần nói rõ giới hạn: lời chú họ Tưởng dẫn "Hồn Thiên Bảo Chiếu đồ" ở đầu quyển để giải nghĩa đẩu tiêu thất chính; đồ ấy là một hình vẽ trong bản in, bài này không chép lại. Phép tính độ sao thật đòi hỏi lịch thiên văn, không phải bảng tra; vì vậy kinh và lời chú đều nói ít người biết, không trao cho người không xứng.

| Câu gốc | Ý chính theo lời chú | Ứng dụng |
|---|---|---|
| 堪輿二字義相連 | Kham là trời, dư là đất | Chọn đất phải chọn cả ngày giờ |
| 初年禍福天時驗 | Năm đầu nghiệm ở thiên thời, lâu năm thấy sức đất | Không vội kết luận đất tốt xấu theo mấy năm đầu |
| 諸家通書盡紛紜 | Thông thư kiêng kỵ nhiều đường, hại người | Không theo lịch in sẵn một cách máy móc |
| 斗杓七政訣 | Cán Bắc Đẩu và bảy chính tinh là gốc của khắc trạch | Xét vị trí thật của mặt trời, mặt trăng, năm sao |
| 玉函經 | Đẩu tiêu thất chính chủ tiên thiên; Quả Lão ngũ tinh chủ hậu thiên | Âm dương trước, ngũ hành sau |
| 遁用三元休要說 | Lấy lục giáp định tam nguyên, xếp bảy sao vào tám quẻ là nguỵ | Sao thật trên trời, không phải sao trên bảng |
| 節有排方逐刻移 | Sao lành dời theo tiết, theo khắc | Ngày tốt không tốt cả ngày, không tốt mọi phương |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Ô Thố Kinh nói đúng chỗ mà người làm phong thuỷ ngày nay hay bỏ quên hoặc làm sai. Bỏ quên là chỉ lo chọn đất, chọn hướng, còn ngày giờ thì lấy đại một ngày "tốt" trong cuốn lịch treo tường. Làm sai là tin cuốn lịch ấy tuyệt đối, kiêng đủ thứ, đến mức "làm hại chết người" như kinh nói: hoãn việc gấp, chọn giờ khó khăn, mà ngày ấy lại chẳng hợp gì với trời thật. Kinh dạy hai điều để sửa: thứ nhất, kham dư là trời và đất, năm đầu nghiệm theo thời, nên phải chọn thời; thứ hai, thời thật là vị trí thật của mặt trời, mặt trăng, các sao trên trời, không phải cái sao đặt vào bảng can chi. Phong Thuỷ Liên Hoa xét thời theo đúng tinh thần ấy: dùng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục để biết khí của năm, của mùa, của tiết đang ở đâu, rồi mới chọn ngày, chọn giờ cho việc động thổ, an táng, nhập trạch. Ngũ vận lục khí vốn lấy từ chuyển động thật của trời theo bốn mùa hai mươi bốn tiết, nên gần với ý "tiết hữu bài phương, trục khắc di" của kinh. Lý pháp như trên thì chia sẻ; cách chọn một ngày giờ cụ thể cho một việc cụ thể, hợp với sơn hướng và mệnh người, là thủ pháp phải học trực tiếp.
Tóm lại – 總結: Thiên Nguyên Ô Thố Kinh phần một dạy: kham dư là trời và đất liền nhau; năm đầu hoạ phúc nghiệm ở thiên thời, lâu năm mới thấy sức đất. Thông thư các nhà kiêng kỵ nhiều đường, nơi nói cát nơi nói hung, làm hại người. Chỉ có quyết đẩu tiêu thất chính, lấy cán Bắc Đẩu và bảy chính tinh, là đại cương của khắc trạch, một đạo riêng ngoài địa thuật. Ngọc Hàm Kinh có hai phần: đẩu tiêu thất chính dùng ở âm dương, chủ tiên thiên; Quả Lão ngũ tinh dùng ở ngũ hành, chủ hậu thiên, có La Hầu, Tử Khí. Lệ tục lấy lục giáp định tam nguyên, xếp bảy sao vào tám quẻ để độn là nguỵ tạo; sao thật dời theo tiết, theo khắc.
Bài trước: Bát Trạch Tự (3) – Cửa ngõ, đường đi, đổi cửa đổi vận.
Bài sau: Ô Thố Kinh (2) – Phép tính ngày thái dương, thái âm 太陽太陰.
Nguồn: Thiên Nguyên Ô Thố Kinh (天元烏兔經), đề Dương Quân Tùng soạn, Tưởng Quốc Tông Thành chú, đoạn từ 仰觀俯察古聖言 đến 會來不要洩天機, in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển sáu, trang 229–230, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Nguyên văn chép từ bản in. "Hồn Thiên Bảo Chiếu đồ" mà lời chú dẫn là hình vẽ ở đầu quyển, bài này không chép lại. Giải thích La Hầu, Tử Khí, Quả Lão ngũ tinh là phần giảng thêm của bài, không có trong lời chú. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xác định sơn hướng trước khi chọn ngày giờ.
- Lập Cục Pháp: lập cục và xét thời theo vận khí ngũ vận lục khí, theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ khu đất, đánh dấu phương động thổ trước khi chọn ngày.
Bài liên quan – 相關文章
- Bát Trạch Tự (3): cửa ngõ, đường đi, đổi cửa đổi vận
- Bát Trạch Tự (1): cửu cung tam nguyên
- Thiên Nguyên Ngũ Ca bài ca thứ nhất: luận đại nghĩa
- Đô Thiên Bảo Chiếu Kinh trung thiên (2): bát quái chỉ hữu nhất quái thông
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết kham dư là trời và đất, biết đẩu tiêu thất chính khác lịch in sẵn là phần Thư; chọn được một ngày giờ hợp sơn hướng, hợp mệnh người, hợp khí của tiết là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Ô Thố Kinh là sách gì? – 烏兔經是何書
Là kinh ngắn về chọn ngày giờ, đề Dương Quân Tùng soạn, Tưởng Quốc Tông Thành chú, in ở quyển sáu Địa Lý Chính Tông. "Ô" là quạ vàng trong mặt trời, "thố" là thỏ ngọc trong mặt trăng, nên ô thố là mặt trời mặt trăng.
"Đẩu tiêu thất chính" là gì? – 斗杓七政
"Đẩu tiêu" là cán chòm Bắc Đẩu, "thất chính" là bảy chính tinh: mặt trời, mặt trăng, thuỷ, hoả, kim, mộc, thổ. Kinh coi đây là đại cương của phép chọn ngày, khác với sao trong các cuốn thông thư.
Vì sao kinh chê thông thư? – 諸家通書
Vì thông thư các nhà kiêng kỵ nhiều đường, nơi này nói cát nơi kia nói hung, không biết theo ai, lại làm lỡ việc người. Lời chú gọi cát hung trong các sách ấy là cát hung giả tạo.
Ngọc Hàm Kinh gồm những gì? – 玉函經
Theo lời chú, Ngọc Hàm Kinh có hai phần: đẩu tiêu thất chính dùng ở âm dương, chủ tiên thiên; Quả Lão ngũ tinh dùng ở ngũ hành, chủ hậu thiên.
"Độn dụng tam nguyên hưu yếu thuyết" nghĩa là gì? – 遁用三元
Lời chú giải: lệ tục lấy lục giáp định tam nguyên, xếp bảy sao vào tám quẻ, gia tam nguyên khởi độn rồi luận cát hung theo phương vị bát quái là nguỵ tạo; sao thật nằm trên trời và dời theo tiết, theo khắc.









